Văn bản: Chị em Thúy Kiều
(Trích Truyện Kiều – Nguyễn Du)
I,Vị trí đoạn trích trong tác phẩm:
Nằm ở phần I (Gặp gỡ và đính ước)
Sau những lời giới thiệu về gia đình họ Vương , tác giả đã dùng 24 câu lục bát để miêu tả chân dung hai chị em Kiều.Đây là trích đoạn thể hiện sự sáng tạo tài tình của Nguyễn Du và nghệ thuật tả người độc đáo
II,Tìm hiểu đoạn trích
1,Bố cục;- 4 phần
+ 4 câu đầu: Giới thiệu khái quát về 2 chị em Thúy Kiều
+ 4 câu tiếp: Chân dung Thúy Vân
+ 12 câu tiếp: Chân dung Thúy Kiều
+ 4 câu cuối: cảnh sống của 2 chị em Kiều
2,Tìm hiểu chi tiết:
Giới thiệu khái quát về 2 chị em Kiều
Mở đầu đoạn trích là lời giới thiệu khái quất về 2 chị em Kiều
Đầu lòng haiảtố nga
Thuần Việt Hán Việt
Thúy Kiều là chị em là Thúy Vân
Mai cốt cách tuyết tinh thần
Ước lệ tượng trưng, ẩn dụ ,tiểu đối
Mỗi người một vẻ mười phân vẹn mười
Thànhngữ - Bằng những dòng thơ lục bát nhẹ nhàng uyển chuyển, tác giả đã giới thiệu cho chúng ta biết về thứ bậc trong gia đình của hai người con gái họ Vương : Thúy Kiều là chị,Thúy Vân là em.
+ tác giả đã khéo léo kết hợp từ thuần Việt “ả” với từ Hán Việt “tố nga” tạo cho ngôn ngữ thơ vừa bình dân vừa bác học . Cả hai nàng đều hiện lên là nhưng người con gái đẹp tựa Hằng Nga trên cung trăng.
-Vẻ đẹp ấy còn được cụ thể hóa bằng bút pháp ước lệ tượng trưng,nghệ thuật ẩn dụ cùng vớicách xây dựng các vế tiểu đối cân xứng hai hòa: “mai cốt cách tuyết tinh thần” . Mượn dáng vẻ của cây mai và sắc trắng của bông tuyết , tác giả đã làm sômgs dậy trước mắt ta hình ảnh hai chị em Kiều với dáng vóc thanh tao , duyên dáng và tâm hồn trong sáng ,tinh khôi. Đó là vẻ đẹp toàn bích đẹp từ hình dáng bên ngoài cho tới nội tâm bên trong. Thành ngữ “mười phân vẹn mười” đã tô đậm thêm cho vẻ đẹp hoàn mĩ đạt đến độ hoàn hảo của hai chị em nhà Kiều.
- Song mỗi người lại mang một vẻ đẹp riêng,không ai giống ai trong vẻ “mười phân vẹn mười”
- Ẩn sau những lời giới thiệu khái quát về hai nàng là thái độ ngợi ca trân trọng vẻ dẹp của Nguyễn Du dành cho nhưng người con gái trong gia đình họ Vương
b, Chân dung Thúy Vân:
Với 4 câu thơ ngắn gọn mà giản dị tác giả đã thể hiện thật tài tình vẻ đẹp trẻ trung, tươi tắn của 1 thiếu nữ đang độ trăng tròn
Vân xem trang trọng khác vời - Ước lệ tượng trưng
Khuôn trăngđầy đặnnét ngài nở nang - Các vế tiểu đối
Hoa cười ngọc thốt đoan trang - Từ ngữ miêu tả cụ thể.
Mây thua nước tóc tuyết nhường màu da
Nhân hóa Nhân hó - Hai chữ “trang trọng” đặt giữa câu thơ để ngợi ca vẻ đẹp cao sang quý phái khác hẳn với mọi người xung quanh.
Bằng bút pháp ước lệ tượng trưng , mượn dáng vẻ cao quý của tự nhiên như : “trăng”; “hoa”; “ngọc”; “mây”; “tuyết” kết hợp với các vế tiểu đối cân xứng cùng những từ ngữ miêu tả cụ thể như : “ đầy đặn”; “nở nang”, tác giả đã tôn lên vẻ đẹp riêng của nàng Vân. Đó là vẻ đẹp đoan trang phúc hậu mà vẫn rất nỗi trẻ trung ,tươi tắn ,sống động và có hồn.
Tạo hóa đã ban cho nàng một khuôn mặt tròn đầy phúc hậu. Nụ cười tươi thắm như hoa. Giọng nói trong trẻo như ngọc. Mái tóc bồng bềnh, óng ả hơn mây và làn da trắng mịn hơn cả tuyết.
Với ngòi bút tài hoa, Nguyễn Du ko chỉ miêu tả chân dung Thúy Vân mà còn ngầm cho người đọc biết trước đượ số phận cuộc đờicủa nàng.
+ Nghệ thuật nhân hóa : “mây thua”; “tuyết nhường” đã cho ta thấy vẻ đẹp của Vân là vẻ đẹp hài hòa với tự nhiên, khiến cho tạo hóa phải nghiêng mình thán phục trước sự ngưỡng mộ . + Cùng với đó là giọng thơ nhẹ nhàng, êm dịu làm cho ta liên tưởng tới một cuộc đời phẳng lặng , êm đềm ít sóng gió , chông gai .
+ Tả người nhưng cũng ngầm dự báo về cuộc đời số phận của con người ấy , đây chẳng phải là lời khẳng định Nguyễn Du là bậc thầy trong nghệ thuật tả người hay sao?

*Chỉ bằng 4 câu thơ ngắn gọn với bút pháp ước lệ tượng trưng và nghệ thuật tả người độc đáo , Nguyễn Du đã khắc họa thành công vẻ đẹp đoan trang , quý phái của Thúy