Văn bản: MÙA XUÂN NHO NHỎ
( Thanh Hải)
1. Tác giả
- Thanh Hải ( 1930 – 1980) tên thật là Phạm Bá Ngoãn, quê ở huyện Phong Điền, tỉnh Thừa Thiên -Huế. Ông sinh ra, lớn lên, sống, chiến đấu và gắn bó trọn đời với mảnh đất Thừa Thiên. Thanh Hải tham gia hoạt động văn nghệ từ cuối những năm kháng chiến chống Pháp, là người có công xây dựng nền văn học giải phóng Miền Nam từ những ngày đầu.
- Thơ Thanh Hải bình dị, trong sáng, sâu lắng và rất chân thành:
- Tác phẩm chính : Những đồng chí trung kiên ( 1962 ). Huế mùa xuân ( tập I-1970; tập II – 1975). Dấu võng Trường Sơn ( 1977), Mùa xuân nho nhỏ (1980).
- Ông được tặng Giải thưởng văn học Nguyễn ĐÌnh Chiểu năm 1965.
2. Văn bản
a. Hoàn cảnh sáng tác:
Bài thơ Mùa xuân nho nhỏ ra đời tháng 11/ 1980 trong hoàn cảnh đặc biệt:
- Đất nước vừa trải qua cuộc chiến tranh biên giới phía Bắc, nên kinh tế còn trì trệ, kém phát triển.
- Thanh Hải lúc đó đang nằm trên giường bệnh, sống những ngày tháng cuối cùng của cuộc đời.
Vì vậy, bài thơ được coi là những dòng chữ cuối cùng Thanh Hải để lại cho đời vừa là lời tổng kết cuộc đời ông, là một lời tâm niệm chân thành, lời gửi gắm tha thiết của nhà thơ với cuộc sống.
b. Thể thơ: Thể thơ 5 chữ
c. Bố cục: Ba phần
- Phần 1: Cảm xúc của nhà thơ trước mùa xuân thiên nhiên( khổ 1)
- Phần 2: Cảm xúc của nhà thơ về mùa xuân đất nước( 2 khổ tiếp theo)
- Phần 3: Khát vọng và lí tưởng sống cao đẹp của tác giả( 2 khổ còn lại)
- Khổ cuối: Lời ca ngợi quê hương, đất nước qua điệu dân ca xứ Huế.

d. Phương thức biểu đạt chính: Biểu cảm
e. Nghệ thuật và nội dung
Đặc sắc nghệ thuật
- Thể thơ 5 chữ, nhạc điệu trong sáng, tha thiết, gần gũi với dân ca, đặc biệt là dân ca miền Trung.
- Kết hợp những hình ảnh tự nhiên giản dị ( Bông hoa, tiếng chim hót, vì sao…) với các hình ảnh giàu ý nghĩa biểu trưng, khái quát.
- Cấu tứ chặt chẽ lô – gic: sự hài hòa giữa mùa xuân lớn và mùa xuân nho nhỏ, từ mùa xuân của đất trời đến mùa xuân của quê hương đất nước.
- Giọng điệu biến đổi phù hợp với mạch cảm xúc của tác giả: vui, say mê, trầm lắng, tha thiết.
Nội dung: Bài thơ là tiếng lòng tha thiết yêu mến và gắn bó với đất nước; với cuộc đời; thực hiện ước nguyện chân thành, tha thiết muốn được cống hiến thật nhiều cho đất nước góp một “ mùa xuân nho nhỏ” của mình vào mùa xuân lớn của dân tộc.
3. Ý nghĩa nhan đề văn bản?
-Tên bài thơ là một sáng tạo độc đáo, một phát hiện mới mẻ của nhà thơ.
- Hình ảnh mùa xuân nho nhỏ là biếu tương cho những gì tinh túy nhất, đẹp đẽ nhất của sự sống và của cuộc đời mỗi con người.
- Thể hiện nguyện ước của nhà thơ muốn làm một mùa xuân,nghĩa là sống đẹp, sống với tất cả sức sống tươi trẻ của mình nhưng rất khiêm nhường là một mùa xuân nhỏ góp vào mùa xuân lớn của đất nước của cuộc đời.
- Thể hiện quan điểm về sự thống nhất giữa cái riêng và cái chung, giữa cá nhân và cộng đồng.



4. Luyện đề
Đề 1. Viết bài văn nêu cảm nhận về khổ thơ sau:
Mọc giữa dòng sông xanh...
Tôi đưa tay tôi hứng
A.Mở bài
Thanh Hải là một nhà thơ tiêu biểu của nền thơ ca hiện đại Việt Nam.Thơ ông thường có giọng điệu nhẹ nhàng, trong sáng, thiết tha. Mùa xuân nho nhỏ là một trong số những bài thơ như thế. Đây là khúc ca xuân sâu lắng, thiết tha về tình yêu thiên nhiên, đất nước con người và khát vọng sống cống hiến cao đẹp của nhà thơ. Đến với 6 câu thơ đầu của bài thơ, ta sẽ được chiêm ngưỡng một bức tranh mùa xuân tươi đẹp tràn đầy sức sống qua những rung cảm tinh tế của thi nhân:
Mọc giữa dòng sông xanh…
Tôi đưa tay tôi hứng
B.Thân bài
1. Khái quát đầu thân bài
Bài thơ mùa xuân nho nhỏ được viết năm 1980 khi nhà thơ đang nằm trên giường bệnh và đây cũng là món quà cuối cùng tác giả Thanh Hải dành tặng cho cuộc đời trước khi ông về cõi vĩnh hằng. Khổ thơ trên nằm ở phần đầu thi phẩm. Với