/















1. Viết chương trình - ra lệnh cho máy tính làm việc
Để máy tính thực hiện một công việc nào đó, con người cần đưa cho máy tính các chỉ dẫn thích hợp (câu lệnh). Máy tính sẽ lần lượt thực hiện các lệnh đó giống như rô-bốt ở ví dụ trên.
Để tránh “nhắc” rô-bốt thực hiện từng câu lệnh, người ta thường tập hợp các lệnh đó và lưu trong rô-bốtvới tên “Hãy gỡ bom”. Khi đó chỉ cần ra lệnh “Hãy gỡ bom” thìrô-bốt sẽ tự động thực hiện các lệnh đó. Việc tập hợp các lệnh để điều khiển rô-bốt như vậy chính là viết chương trình. Tương tự, để điều khiển máy tính làm việc, chúng ta cũng viết chương trình máy tính.
Chương tình máy tính là một dãy các câu lệnh mà máy tính có thể hiểu và thực hiện được.
Tại sao cần viết chương trình?
Trong thực tế các công việc con người muốn máy tính thực hiện rất đa dạng và phức tạp. Một lệnh đơn giản không đủ để chỉ dẫn cho máy tính hoàn thành công việc. Vì thế, để khai thác triệt để tốc độ của máy tính việc viết nhiều lệnh và tập hợp lại trong một chương trình giúp con người điều khiển máy tính một cách đơn giản và hiệu quả hơn.
Khi thực hiện chương trình, máy tính sẽ thực hiện các câu lệnh trong chương tình một cách tuần tự, nghĩa là thực hiện xong một lệnh sẽ thực hiện lệnh tiếp theo, từ lệnh đầu tiên đến lệnh cuối cùng.
Trở lại ví dụ về rô-bốt gỡ bom, chương trình có thể có các lệnh sau:
2. Chương trình và ngôn ngữ lập trình
Chúng ta đã biết, để máy tính có thể xử lí, thông tin đưa vào máy phải được chuyển đổi thành dạng dãy bit (dãy các số chỉ gồm 0 và 1). Các dãy bit là cơ sở để tạo ra ngôn ngữ dànhcho máy tính, được gọi là ngôn ngữ máy. Những chương trình máy tính đầu tiên khi máy tính mới xuất hiện được viết chính bằng ngôn ngữ này.

Tuy nhiên, việc viết chương trình bằng ngôn ngữ máy rất khó khăn và mất nhiều thời gian, công sức. Bởi lẽ, về mặt trực quan, các câu lệnh được viết dưới dạng dãy bit khác xa với ngôn ngữ tự nhiên nên khó nhớ, khó sử dụng. Vì vậy, người ta mong muốn có thể sử dụng được các từ có nghĩa, dễ hiểu và dễ nhớ để viết các câu lệnh thay cho các dãy bit khô khan. Các ngôn ngữ lập trìnhđã ra đời để phục vụ mục đích đó.
Ngôn ngữ lập tình là ngôn ngữ dùng để viết các chương tình máy tính.
Như vậy, để tạo ra chương trình máy tính, chúng ta phải viết chương trình bằng một ngôn ngữ nào đó. Nói cách khác, ngôn ngữ lập trình là công cụ giúp để tạo ra các chương tình máy tính.
Tuy nhiên, máy tính vẫn chưa thể hiểu được các chương trình được viết bằng ngôn ngữ lập trình. Chương tình còn cần được chuyển đổi sang ngôn ngữ máy bằng một chương trình dịchtương ứng.

Như vậy, việc tạo ra chương tình máy tính thực chất gồm 2 bước sau:
(Viết chương trình bằng một ngôn ngữ lập trình.
(Dịch chương tình thành ngôn ngữ máy để máy tính có thể hiểu được.
Chương trình viết bằng ngôn ngữ lập trình cần được chuyển đổi thành ngôn ngữ máy

Kết quả nhận được sau bước (là danh sách các lệnh được lưu thành một tệp văn bản trong máy tính; còn kết quả của bước (là một tệp có thể thực hiện trên máy tính. Các tệp đó thường được gọi chung là chương trình.
Chương trình có thể được soạn thảo nhờ một chương trình soạn thảo (tương tự như phần mềm soạn thảo Word). Chương trình soạn thảo và chương trình dịch cùng với các công cụ trợ giúp tìm kiếm, sửa lỗi và thực hiện chương trình thường được kết hợp vào một phần mềm, được gọi là môi trường lập trình. Ví dụ, với ngôn ngữ lập trình Python có môi trường lập trình phổ biến là IDLE (Python 3.8 32-bit).
























1. Ngôn ngữ lập trình gồm những gì?
Chúng ta đã biết chương trình có thể có nhiều câu lệnh. Các câu lệnh được viết từ những kí tự nhất định. Tập kí tự này tạo thành bảng chữ cáicủa ngôn ngữ lập trình.
Giống như ngôn ngữ tự nhiên, mọi ngôn ngữ lập trình đều có bảng chữ cái riêng. Các câu lệnh chỉ được viết từ các chữ cái của bảng chữ cái đó.
Bảng chữ cái của các ngôn ngữ lập trình thường gồm các chữ cái tiếng Anh và một số kí hiệu khác như dấu