Mị là một cô gái trẻ trung xinh đẹp, nết na, đa tài có tài thổi sáo nhưng bac phận. Vì cha mẹ của nàng một món tiền lớn, chưa trả nổi, hằng năm phải trả lãi cả một nương ngô nên nàng bị bắt về làm vợ của A Sử, con trai nhà Thống Lý để trừ nợ cho cha. Từ khi nàng về nhà Thống Lý, nàng trở nên ít nói hơn, dù làm gì, Mị cũng cúi mặt , mặt buồn rười rượi suốt ngày lũi thủi trong nhà . Ban đầu Mị cũng định ăn lá ngón tự tử nhưng vì thương cha nên đành chấp nhận cuộc sống như con rùa nuôi trong xó cửa. Mùa xuân đến, Mị lén uống rượu một mình, khi nghe tiếng sáo gọi bạn tình thiết tha Mị nhớ lại mình những ngày trước, khơi dậy ở Mị khát vọng tình yêu hạnh phúc. Mị vào buồng, định thay váy áo đi chơi thì bị A Sử bắt trói đứng vào cột nhà, bằng cả thúng dây đay, cả tóc Mị còn A Sử thì đi chơi. Trong cơn chập chờn mê tỉnh, Mị vẫn thả hồn theo các cuộc chơi. Đến lúc thích chí vùng bước đi mới biết toàn thân bị trói chặt, đau buốt. Cũng đêm đó, A Phủ, một thanh niên mồ côi nhưng khoẻ mạnh, can trường, đã đánh A Sử, vì bất bình trước trò xấc xược của hắn ta. Sau đó A Phủ bị bọn trai làng trói lại đem về nhà A Sử để sử kiện .A Phủ bị đánh đập dã man và bị phạt 100đồng bạc trắng.Không có tiền nộp phạt,A Phủ phải làm công cho nhà Pá tra trừ nợ.Trong khi đó Mị được chị dâu cởi trói,đi hái thuốc về và ngồi thoa thuốc cho chồng.Mệt quá cô thiếp đi,bị A Sử đạp chân vào mặt,Mị choàng tỉnh và cầm nắm thuốc xoa đều đều trên lưng chồngMột mùa đông giá rét, rừng đói, hổ báo từng đàn ra phá nương, bắt bò ngựa . A Phủ vì mải mê bẫy nhím nên đã để hổ bắt mất một con bò. A Phủ bị thống lí Pá Tra bắt trói đứng vào một cây cột, suốt mấy ngày đêm- chờ khi nào A Sử bắn được hổ mới tha.
Lúc ấy, tuy Mị đã trở thành một con người đờ đẫn, vô cảm nhưng khi nhìn thấy hai dòng nước mắt của A Phủ lặng lẽ rơi trên hai hóm má xám đen vì kiệt sức, tuyệt vọng. Cảm thông cho người cùng cảnh ngộ, Mị đã cởi trói cho A Phủ và cùng nhau chạy trốn khỏi nhà thống lí ở  Hồng Ngài, tìm đến Phiềng Sa. Họ nhận nhau là vợ chồng. Họ được cán bộ là A Châu giác ngộ, dìu dắt, cả hai lần lượt trở thành du kích, tham gia tích cực vào sự nghiệp đấu tranh chống thực dân Pháp và bọn phong kiến tay sai để giải phóng bản thân, quê hương mình