KHBD Ngữ văn 8

Năm học: 2024 – 2025

TIẾT 3: VĂN BẢN 2. NHỚ ĐỒNG
Tố Hữu
I. MỤC TIÊU
1. Mức độ/ yêu cầu cần đạt:
- HS nhận biết được một số yếu tố về vần, nhịp, bố cục của bài thơ
- HS nhận biết và phân tích được những hình ảnh đặc sắc trong bài thơ
- Học sinh nêu được cảm hứng chủ đạo của bài thơ
- Học sinh nêu được thông điệp rút ra từ văn bản
2. Năng lực
a. Năng lực chung
- Năng lực giải quyết vấn đề, năng lực tự quản bản thân, năng lực giao tiếp, năng lực hợp
tác...
b. Năng lực riêng biệt
- Năng lực thu thập thông tin liên quan đến văn bản Nhớ đồng
- Năng lực trình bày suy nghĩ, cảm nhận của cá nhân về cảnh sắc, con người được gợi tả
trong Nhớ đồng
- Năng lực hợp tác khi trao đổi, thảo luận về thành tựu nội dung, nghệ thuật, ý nghĩa văn
bản
3. Phẩm chất:
- Yêu quê hương, đất nước
II. THIẾT BỊ DẠY HỌC VÀ HỌC LIỆU
1. Chuẩn bị của giáo viên:
- Giáo án;
- Phiếu bài tập, trả lời câu hỏi;
- Bảng phân công nhiệm vụ cho học sinh hoạt động trên lớp;
- Bảng giao nhiệm vụ học tập cho học sinh ở nhà;
2. Chuẩn bị của học sinh: SGK, SBT Ngữ văn 8, soạn bài theo hệ thống câu hỏi hướng dẫn
học bài, vở ghi.
Trường THCS Hàm Trí

Tổ: KHXH

Người soạn: Trần Quốc Toàn

1

KHBD Ngữ văn 8

Năm học: 2024 – 2025

III. TIẾN TRÌNH DẠY HỌC
1. KHỞI ĐỘNG
a. Mục tiêu: Tạo hứng thú cho HS, thu hút HS sẵn sàng thực hiện nhiệm vụ học tập của
mình từ đó HS khắc sâu kiến thức nội dung bài Nhớ đồng
b. Nội dung: GV đặt câu hỏi phát vấn
c. Sản phẩm: Chia sẻ của HS về vùng đất hoặc con người đã để lại trong em ấn tượng sâu
sắc
d. Tổ chức thực hiện:
Bước 1: GV chuyển giao nhiệm vụ học tập
- GV đặt câu hỏi: “Vùng đất hoặc con người nào đã để lại trong em ấn tượng sâu đậm”
Bước 2: HS thực hiện nhiệm vụ học tập
- HS tham gia chia sẻ cảm nhận
Bước 3: Báo cáo kết quả hoạt động và thảo luận hoạt động và thảo luận hoạt động và
thảo luận
- GV mời từng thành viên trong lớp chia sẻ
Bước 4: Đánh giá kết quả, thực hiện nhiệm vụ học tập
- GV nhận xét, khen ngợi HS.
- Từ chia sẻ của HS, GV dẫn dắt vào bài học mới
B. HÌNH THÀNH KIẾN THỨC
Hoạt động 1: Đọc văn bản
a. Mục tiêu: Nắm được những thông tin về tác giả, tác phẩm Nhớ đồng
b. Nội dung: HS sử dụng SGK, chắt lọc kiến thức để tiến hành trả lời câu hỏi liên quan đến
thông tin tác giả, tác phẩm “Nhớ đồng”
c. Sản phẩm học tập: Câu trả lời của HS và kiến thức HS tiếp thu được liên quan đến tác
giả, tác phẩm Nhớ đồng
d. Tổ chức thực hiện:
HOẠT ĐỘNG CỦA GV – HS

DỰ KIẾN SẢN PHẨM

Bước 1: GV chuyển giao nhiệm vụ học I. Tìm hiểu chung
tập

1. Tác giả:

- GV yêu cầu HS đọc thông tin trong - Tố Hữu (1920 – 2002), tên khai sinh là Nguyễn
Trường THCS Hàm Trí

Tổ: KHXH

Người soạn: Trần Quốc Toàn

2

KHBD Ngữ văn 8

Năm học: 2024 – 2025

SGK, nêu hiểu biết về tác giả, tác phẩm.

Kim Thành.

- HS tiếp nhận nhiệm vụ.

- Thời thơ ấu: Sinh ra và lớn lên trong gia đình

Bước 2: HS thực hiện nhiệm vụ học Nho học ở Huế, vùng đất cố đô thơ mộng còn lưu
tập

giữ nhiều nét văn hóa dân gian.

- HS đọc thông tin và chuẩn bị trình bày.

- Thời thanh niên: Sớm giác ngộ cách mạng, hăng

Bước 3: Báo cáo kết quả hoạt động và say hoạt động và đấu tranh cách mạng, trải qua
thảo luận hoạt động và thảo luận

nhiều lần tù ngục.

- GV mời 1 – 2 HS phát biểu, yêu cầu cả - Nghệ thuật thơ Tố Hữu thể hiện ở phong cách
lớp nhận xét, góp ý, bổ sung (nếu cần trữ tình chính trị, đậm đà tính dân tộc.
thiết).

2. Tác phẩm

Bước 4: Đánh giá kết quả thực hiện a. Xuất xứ
nhiệm vụ học tập

Bài thơ nằm trong phần Xiềng xích của tập

- GV nhận xét, đánh giá, chốt kiến thức.

thơ Từ ấy.
Bài thơ được viết chính thức vào tháng 7 – 1939.
b. Thể loại: thơ bảy chữ
c. Phương thức biểu đạt chính: Biểu cảm
d. Bố cục: 3 phần
- Phần 1 (Từ đầu đến thiệt thà): Nỗi nhớ da diết
cuộc sống bên ngoài nhà tù.
- Phần 2 (Tiếp theo đến ngát trời): Nỗi nhớ về
chính mình trong những ngày chưa bị giam cầm.
- Phần 3 (Còn lại): Trở lại thực tại trại giam cầm
lòng trĩu nặng với nỗi nhớ triền miên.

Hoạt động 2: Khám phá văn bản
a. Mục tiêu:
- HS nhận biết được một số yếu tố về vần, nhịp, bố cục của bài thơ
- HS nhận biết và phân tích được những hình ảnh đặc sắc trong bài thơ
- Học sinh nêu được cảm hứng chủ đạo của bài thơ
- Học sinh nêu được thông điệp từ văn bản

Trường THCS Hàm Trí

Tổ: KHXH

Người soạn: Trần Quốc Toàn

3

KHBD Ngữ văn 8

Năm học: 2024 – 2025

b. Nội dung: HS sử dụng SGK, chắt lọc kiến thức để tiến hành trả lời câu hỏi liên quan đến
bài thơ Nhớ đồng
c. Sản phẩm học tập: Câu trả lời của HS và kiến thức HS tiếp thu được liên quan đến bài
Nhớ đồng
d. Tổ chức thực hiện:
HOẠT ĐỘNG CỦA GV – HS
Nhiệm vụ 1:

DỰ KIẾN SẢN PHẨM
II. Tìm hiểu chi tiết

Bước 1: GV chuyển giao nhiệm vụ học
tập

1. Đặc điểm của thế thơ bảy chữ trong bài
- Câu thơ bảy chữ, mỗi đoạn thơ thường có 4 câu

- GV chia lớp thành 4 nhóm, yêu cầu các thơ.
nhóm thảo luận và hoàn thành phiếu học - Vần trong bài thơ là vần liền: “mùi – vui”, “đời –
tập

hơi”, “đồng – sông”; vần cách: “vui – bùi”, “đời –

- HS tiếp nhận nhiệm vụ.

rời”.

Bước 2: HS thực hiện nhiệm vụ học - Nhịp 4/3; 3/4
tập

2. Bố cục bài thơ

- Các nhóm thảo luận, điền vào phiếu - Nhận xét: bố cục bài thơ đi từ nỗi nhớ cuộc sống
học tập.

bên ngoài của người tù, nhớ lại bản thân khi chưa

Bước 3: Báo cáo kết quả hoạt động và bị giam cầm => trở lại với thực tại bị giam cầm.
thảo luận hoạt động và thảo luận

- Mạch vận động của cảm xúc: từ âm thanh tiếng

- GV mời đại diện các nhóm dán phiếu hò → nhớ đồng quê → nhớ đồng bào → nhớ
học tập lên bảng.

chính mình,…

Bước 4: Đánh giá kết quả thực hiện - Từ hiện tại → quá khứ → hiện tại → say mê lí tưởng
→ khát khao tự do

nhiệm vụ học tập
- GV nhận xét, đánh giá, chốt kiến thức

3. Nỗi nhớ của người tù cộng sản với cuộc
sống bên ngoài nhà tù

Ghi lên bảng.

- Cảm hứng của bài thơ được gợi lên từ tiếng hò,

Nhiệm vụ 2:

Bước 1: GV chuyển giao nhiệm vụ học được lặp lại nhiều lần:
+ Tiếng hò lẻ loi đơn độc giữ trời trưa → Nhân
tập
- GV yêu cầu HS làm việc theo cặp, trả vật trữ tình cảm nhận được sự hiu quạnh
+ Tiếng hò đã đồng cảm, hoà điệu của nhiều nỗi
lời câu hỏi:
+ Em có nhận xét gì về cách sắp xếp các hiu quạnh → Người chiến sĩ cách mạng thấy nhớ
Trường THCS Hàm Trí

Tổ: KHXH

Người soạn: Trần Quốc Toàn

4

KHBD Ngữ văn 8

Năm học: 2024 – 2025

phần trong bố cục của bài thơ?

nhung da diết đồng quê, cuộc sống bên ngoài nhà

+ Nêu cảm hứng chủ đạo của bài thơ? tù.
Căn cứ vào đâu để em xác định như - Tiếng than khắc khoải, da diết → Diễn tả cõi
vậy?

lòng hoang vắng vì bị cách biệt với thế giới bên

+ Theo em, chủ đề của bài thơ là gì?

ngoài → Nỗi hiu quạnh của người tha thiết yêu

Bước 2: HS thực hiện nhiệm vụ học đời.
tập

Sự lặp lại → Nhấn mạnh liền ý liên kết nhiều nội

- HS thảo luận theo cặp, suy nghĩ để trả dung khác nhau, tô đậm cảm xúc, khắc sâu ý
lời.

tưởng → Triền miên vì nỗi nhớ da diết.

Bước 3: Báo cáo kết quả hoạt động và - Đồng quê thể hiện lên đậm đà nỗi nhớ của tác
thảo luận hoạt động và thảo luận

giả: Cồn thơm, ruồng tre mát, ô mạ xanh mơn

- GV mời một số HS trình bày trước lớp, mởn, nương khoai ngọt sắn bùi, chiều sương phủ
yêu cầu cả lớp nghe, nhận xét, bổ sung.

bãi đồng, xóm làng và con đường thân thuộc, xóm

Bước 4: Đánh giá kết quả thực hiện nhà tranh thấp, con đường quen.
nhiệm vụ học tập

→ Tất cả đều đơn sơ gần gũi quen thuộc, thân

- GV nhận xét, đánh giá, chốt kiến thức.

thương nhưng bị ngăn cách.
- Con người gần gũi thân thuộc thân thương:
+ Những lưng còng xuống luống cày.
+ Những bàn tay vãi giống.
+ Một giọng hò đưa bố mẹ già xa đơn chiếc (linh
hồn đã khuất).
- Nỗi nhớ chân thật đậm tình thương mến
- Nhớ đến bản thân mình: Nhớ tới những ngày
tháng tự do hoạt động cách mạng.
⇒ Say mê lý tưởng, khao khát tự do sôi nổi cho
nên càng cảm thấy cô đơn với thực tại cuộc sống
bị giam cầm.
III/ TỔNG KẾT
1.Nghệ thuật
- Sử dụng rất thành công biện pháp tu từ điệp ngữ,
điệp cấu trúc.

Trường THCS Hàm Trí

Tổ: KHXH

Người soạn: Trần Quốc Toàn

5

KHBD Ngữ văn 8

Năm học: 2024 – 2025

- Giọng thơ da diết, khắc khoải, sâu lắng.
- Hình ảnh thơ gần gũi, giản dị mộc mạc, đời
thường.
2. Nội dung
- Bài thơ là tiếng lòng da diết với cuộc đời, cuộc
sống tự do và say mê cách mạng của nhân vật trữ
tình.
- Thể hiện khát vọng tự do, tình yêu nhân dân, đất
nước, yêu cuộc sống của chính mình.
3. HOẠT ĐỘNG LUYỆN TẬP
a. Mục tiêu: Củng cố lại kiến thức đã học về văn bản Nhớ đồng
b. Nội dung: Sử dụng SGK, kiến thức đã học để hoàn thành nhiệm vụ: Viết khoảng 5 câu
hoặc vẽ một bức tranh thể hiện sự tưởng tượng của em về cảnh sắc, con người được gợi tả
trong Nhớ đồng
c. Sản phẩm học tập: Bài làm của học sinh/ tranh vẽ trên giấy A4
d. Tổ chức thực hiện:
Bước 1: GV chuyển giao nhiệm vụ học tập
Bước 2: HS thực hiện nhiệm vụ học tập
- HS trình bày trước lớp
Bước 3: Báo cáo kết quả hoạt động và thảo luận hoạt động và thảo luận
- GV mời một số HS trình bày trước lớp, yêu cầu cả lớp nghe, nhận xét, bổ sung.
Bước 4: Đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ học tập
- GV nhận xét, đánh giá
4. HOẠT ĐỘNG VẬN DỤNG
a. Mục tiêu: Vận dụng kiến thức đã học về văn bản liên hệ với tình yêu quê hương, đất
nước
b. Nội dung: Sử dụng SGK, kiến thức đã học để trình bày những việc làm biểu hiện tình
yêu của em đối với quê hương, đất nước
c. Sản phẩm học tập: Phần trình bày của học sinh
d. Tổ chức thực hiện:
Bước 1: GV chuyển giao nhiệm vụ học tập
Trường THCS Hàm Trí

Tổ: KHXH

Người soạn: Trần Quốc Toàn

6

KHBD Ngữ văn 8

Năm học: 2024 – 2025

Bước 2: HS thực hiện nhiệm vụ học tập
- HS thực hiện nêu những việc làm cụ thể trước lớp
Bước 3: Báo cáo kết quả hoạt động và thảo luận hoạt động và thảo luận
- GV mời một số HS trình bày trước lớp, yêu cầu cả lớp nghe, nhận xét, bổ sung.
Bước 4: Đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ học tập
- GV nhận xét, đánh giá
* Hướng dẫn về nhà
- GV dặn dò HS:
+ Ôn tập, nắm được các đặc điểm về thể thơ, nội dung, nghệ thuật của bài thơ
+ Soạn bài tiếp theo
IV. HỒ SƠ DẠY HỌC
- Phiếu học tập:
* Phụ lục:
Rubic đánh giá hoạt động thảo luận nhóm
TIÊU CHÍ

CẦN CỐ GẮNG

TỐT

XUẤT SẮC

(0 – 4 điểm)

(5 – 7 điểm)

(8 – 10 điểm)

0 điểm

1 điểm

2 điểm

Bài làm còn sơ sài, Bài làm tương đối đẩy Bài làm tương đối đẩy
Hình thức
(2 điểm)

trình bày cẩu thả

đủ, chỉn chu

đủ, chỉn chu

Sai lỗi chính tả

Trình bày cẩn thận

Trình bày cẩn thận

Không có lỗi chính tả

Không có lỗi chính tả
Có sự sáng tạo

Nội dung

1 - 3 điểm

4 – 5 điểm

(6 điểm)

Chưa trả lơi đúng Trả lời tương đối đầy đủ Trả lời tương đối đầy
câu hỏi trọng tâm

6 điểm

các câu hỏi gợi dẫn

Không trả lời đủ Trả lời đúng trọng tâm

đủ các câu hỏi gợi dẫn
Trả lời đúng trọng

hết các câu hỏi gợi Có ít nhất 1 – 2 ý mở tâm
dẫn

rộng nâng cao

Có nhiều hơn 2 ý mở

Nội dung sơ sài

rộng nâng cao

mới dừng lại ở

Có sự sáng tạo

Trường THCS Hàm Trí

Tổ: KHXH

Người soạn: Trần Quốc Toàn

7

KHBD Ngữ văn 8

Năm học: 2024 – 2025

mức độ biết và
nhận diện
0 điểm
Các

thành

1 điểm

2 điểm

viên Hoạt động tương đối gắn Hoạt động gắn kết

chưa gắn kết chặt kết, có tranh luận nhưng Có sự đồng thuận và
Hiệu quả nhóm chẽ
(2 điểm)

vẫn đi đến thông nhát

nhiều ý tưởng khác

Vẫn còn trên 2 Vẫn còn 1 thành viên biệt, sáng tạo
thành viên không không tham gia hoạt Toàn bộ thành viên
tham gia hoạt động

động

đều tham gia hoạt
động

Điểm
TỔNG

Trường THCS Hàm Trí

Tổ: KHXH

Người soạn: Trần Quốc Toàn

8