TUYÊN NGÔN ĐỘC LẬP

I. Tìm hiểu chung:
1. Hoàn cảnh ra đời :
- Thế giới:
+ Chiến tranh thế giới thứ hai sắp kết thúc
+ Nhật đầu hàng Đồng minh
- Trong nước: Cả nước giành chính quyền thắng lợi.
+ 26 - 8 - 1945: Hồ chủ tịch về tới Hà Nội
+ 28 -8 1945: Bác soạn thảo bản Tuyên ngôn độc lập tại tầng 2, căn nhà số 48, phố Hàng Ngang, Hà Nội.
+ 2 - 9 - 1945: đọc bản Tuyên ngôn độc lập tại quảng trường Ba Đình, khai sinh nước Việt Nam dân chủ cộng hoà.
2. Mục đích sáng tác:
- Khẳng định quyền độc lập tự do của dân tộc trước quốc dân và thế giới.
- Tuyên bố chấm dứt chế độ thực dân, phong kiến; khai sinh nước Việt Nam dân chủ cộng hòa và bày tỏ quyết tâm bảo vệ nền độc lập tự do của dân tộc.
3. Bố cục:
a. Đoạn 1: Từ đầu “…không ai chối cãi được”
( Nêu nguyên lí chung của bản tuyên ngôn độc lập
b. Đoạn 2: Từ“Thế mà, …. phải được độc lập”
( Tố cáo tội ác của thực dân Pháp, khẳng định thực tế lịch sử nhân dân ta đấu tranh giành chính quyền, lập nên nước Việt Nam dân chủ cộng hòa
c. Đoạn 3: (Còn lại)
( Lời tuyên bố độc lập và ý chí bảo vệ nền độc lập.
II. Đọc – hiểu văn bản:
1. Cơ sở pháp lí của bản tuyên ngôn độc lập.
- Trích dẫn hai bản tuyên ngôn của Mĩ và Pháp làm cơ sở pháp lí cho tuyên ngôn độc lập của Việt Nam:
+ Tuyên ngôn độc lập của Mỹ: “Tất cả mọi người đều sinh ra có quyền bình đẳng. Tạo hoá cho họ những quyền không ai có thể xâm phạm được; trong những quyền ấy, có quyền được sống, quyền tự do và quyền mưu cầu hạnh phúc.”
+ Tuyên ngôn Nhân quyền và Dân quyền của Cách mạng Pháp 1791:
“Người ta sinh ra tự do và bình đẳng về quyền lợi; và phải luôn luôn được tự do và bình đẳng về quyền lợi.”
- Ý nghĩa:
+ Tôn trọng những tuyên ngôn bất hủ của người Mĩ và Pháp vì những điều được nêu là chân lí của nhân loại.
+ Dùng cách lập luận “gậy ông đập lưng ông” để buộc tội Pháp và ngăn chặn âm mưu tái xâm lược của chúng.
+ Thể hiện quyền tự hào dân tộc: đặt 3 cuộc cách mạng, 3 bản tuyên ngôn, 3 dân tộc ngang hàng nhau.

- Từ quyền “bình đẳng”, “tự do”, “mưu cầu hạnh phúc” của “con người” (tuyên ngôn của Mĩ), Bác “suy rộng ra” quyền bình đẳng, tự do của các dân tộc trên thế giới. Đó là một suy luận hợp lí, sáng tạo, như một phát súng lệnh mở đầu cho phong trào đấu tranh giải phóng dân tộc của các nước thuộc địa nửa sau thế kỉ XX
2. Tố cáo tội ác của thực dân Pháp và khẳng định quyền độc lập tự do của dân tộc Việt Nam:

a. Tố cáo tội ác của Pháp:
- Pháp kể công “khai hóa”, bản tuyên ngôn kể tội chúng trên các mặt:
+ Chính trị: thiếu tự do dân chủ, luật pháp dã man, chia rẽ dân tộc, đàn áp các cuộc khởi nghĩa…
+ Văn hoá – xã hội – giáo dục: nhà tù nhiều hơn trường học, thi hành chính sách ngu dân…
+ Kinh tế: Cướp ruộng đất, hầm mỏ, độc quyền in giấy bạc, xuất cảng, nhập cảng, đặt ra hàng trăm thứ thuế vô lí…
( Biện pháp liệt kê + điệp từ “chúng” + lập cú pháp + ngôn ngữ giàu hình ảnh + giọng văn hùng hồn đanh thép ( nổi bật những tội ác điển hình, toàn diện, thâm độc của thực dân Pháp.
- Pháp kể công “bảo hộ”, bản Tuyên ngôn lên án chúng:
+ Mùa thu năm 1940, khi “phát xít Nhật đến xâm lăng Đông Dương để mở thêm căn cứ đánh Đồng Minh, thì bọn thực dân Pháp quỳ gối đầu hàng, mở cửa nước ta rước Nhật.”
+ 9 - 3 - 1945, Nhật tước khí giới quân đội Pháp thì “Pháp hoặc là bỏ chạy, hoặc là đầu hàng.”
+ Vậy là trong năm năm, chúng bán nước ta hai lần cho Nhật.
+ Hậu quả: làm “hơn hai triệu đồng bào ta bị chết đói.”
- Pháp nhân danh Đồng minh thắng Nhật nên chúng có quyền lấy lại Đông Dương, bản tuyên ngôn chỉ rõ:
+ Chính Pháp là kẻ phản bội Đồng minh, hai lần dâng