Ngày soạn: 24/10/2014
 Ngày giảng 7A: 29 /10/2014



Tiết 39 Tiếng việt: TỪ TRÁI NGHĨA

1. Mục tiêu
a. Kiến thức: Giúp học sinh:
- Khái niệm về từ trái nghĩa
- Thấy được tác dụng của việc sử dụng từ trái nghĩa trong vb
b. Kĩ năng
- Nhận biết từ trái nghãi trong vb
- Sử dụng từ trái nghĩa phù hợp với ngữ cảnh
*Kỹ năng sống
- Ra quyết định : lựa chọn cách sử dụng từ trái nghĩa phù hợp với thực tiễn giao tiếp của bản thân.
- Giao tiếp : trình bày suy nghĩ, ý tưởng thảo luận và chia sẻ quan điểm cá nhân về cách sử dụng từ trái nghĩa .
c. Thái độ
Có ý thức sử dụng từ trái nghĩa trong nói viết có hiệu quả.
2. Chuẩn bị của gv và hs
a.Chuẩn bị của gv : Nghiên cứu sgk, sgv, thiết kế, CKTKN, tư liệu, soạn bài.
b. Chuẩn bị của hs : Học bài cũ+ chuẩn bị bài mới
3. Tiến trình bài dạy
a. Kiểm tra bài cũ (không)
b. Bài mới
* Vào bài (1’):
Cô có câu sau : Lan thì cao còn Bình thì thấp.
? Quan sát câu trên, em hãy tìm các từ có ý nghĩa trái ngược nhau ?
HS : Cặp từ cao – thấp
? : cặp từ cao thấp có ý nghĩa trái ngược nhau về điều gì ?
Hs : cặp từ cao – thấp trái nghĩa về chiều cao.
GV : cặp từ cao – thấp là cặp từ trái nghĩa đây là kiến thức các em đã học ở bậc tiểu học. Từ trái nghĩa có rất nhiều tác dụng, nếu khéo sử dụng thì lời ăn tiếng nói của chúng ta sẽ sinh động hơn. Vậy thế nào là từ trái nghĩa và sử dụng từ trái nghĩa như thế nào, có hiệu quả gì chúng ta cùng đi ôn lại và tìm hiểu sâu hơn
* Nội dung:








Hoạt động của GV
Hoạt động của HS
Nội dung ghi bảng







GV: Chiếu ví dụ - gọi hs đọc vd

? Dựa vào kiến thức đã học, em hãy tìm các cặp từ trái nghĩa trong 2 bản dịch thơ trên?
? các cặp từ trên có ý nghĩa ntn với nhau?

? Em thử tìm thêm một số cặp từ trái nghĩa khác?

GV: Ngẩng - cúi: trái nghĩa về hoạt động của đầu theo hướng lên xuống.
? Vậy “ trẻ – già” là trái nghĩa về gì?







? Những cặp từ ở vd trên là những từ trái nghĩa, vậy em hiểu thế nào là từ trái nghĩa?

GV. Vậy sự trái ngược về nghĩa là dựa trên một cơ sở, một tiêu chí nhất định.
Trên cơ sở, tiêu chí đó, các từ trái nghĩa nằm ở hai cực đối lập nhau. Ví dụ:
- Dài và ngắn là trái nghĩa về chiều dài.
- Cao – thấp : trái nghĩa về chiều cao.
- Sạch - bẩn : trái nghĩa về phương diện vệ sinh.
- Hiền – ác : trái nghĩa về tính cách.
GV: Chiếu ví dụ:
? Theo em lười và xinh có phải là cặp từ trái nghĩa không? Vì sao?









GV: Chiếu một số hình ảnh: Quan sát hình ảnh và đưa ra cặp từ trái nghĩa phù hợp?


? Tìm từ trái nghĩa với từ già trong trường hợp: rau già, cau già?
GV. Từ “ già” với nghĩa chỉ tuổi tác thì trái nghĩa với nó là “ trẻ”
“già”: quá thời điểm ngon - trái nghĩa với nó là “ non”
Vậy từ “ già” là từ nhiều nghĩa
? Qua vd trên, Em có nhận xét gì về 1 từ nhiều nghĩa trong quan hệ với từ trái nghĩa?




GV: Chiếu bài tập
Tìm từ trái nghĩa với các từ in đậm trong những trường hợp sau:




Gv: Hiện tượng trái nghĩa không phải bao giờ cũng xảy ra đối với toàn bộ ý nghĩa của một từ, mà có tính chất bộ phận, tức là một từ có thể tham gia vào các dãy từ trái nghĩa khác nhau.

(vị thuốc) - độc
Lành (tính lành) - dữ
(áo lành) - rách
(bát lành) – vỡ
- các cặp từ trái nghĩa thường có khả năng tổ hợp cú pháp giống nhau. Trong một cặp từ trái nghĩa, nếu từ này có thể tổ hợp với một từ nào đó thì từ kia cũng có thể tổ hợp với từ đó.
VD: người cao –