Ngày soạn: ……………………
Tuần 01
Tiết 4.
TỰ TÌNH
- Hồ Xuân Hương -
I. Mục tiêu bài học
1. Kiến thức
- Cảm nhận được tâm trạng vừa buồn tủi, vừa phẫn uất trước tình cảnh éo le và khát vọng sống, khát vọng hạnh phúc của Hồ Xuân Hương.
- Thấy được tài năng thơ Nôm Hồ Xuân Hương.
2. Kĩ năng
- Đọc hiểu thơ trữ tình theo đặc trưng thể loại.
- Phân tích bình giảng bài thơ.
- Rèn kĩ năng đọc diễn cảm và phân tích tâm trạng nhân vật trữ tình.
3. Thái độ
- Trân trọng, cảm thông với thân phận và khát vọng của người phụ nữ trong xã hội xưa.
4. Phương tiện
1. Giáo viên: - SGK, SGV ngữ văn 11, Giáo án.
2. Học sinh: Chủ động tìm hiểu bài học theo định hướng câu hỏi sgk và định hướng của gv.
II .Phương pháp: Đọc hiểu, đọc diễn cảm, phân tích, bình giảng, kết hợp so sánh bằng hình thức trao đổi, thảo luận nhóm.
- Tích hợp phân môn: Làm văn, Tiếng Việt, Đọc văn.
III. Hoạt động dạy học
1. Ổn định tổ chức
2. Kiểm tra bài cũ :Không
3. Bài mới

Hoạt động 1. Khởi động (5 phút)
Hoạt động của giáo viên
Hoạt động của HS
Nội dung kiến thức cần đạt

- GV giao nhiệm vụ:
1. Tác giả của bài thơ Bánh trôi nước là ai?
2. Đọc bài thơ Bánh trôi nước
- Đọc, ngâm thơ liên quan đến tác giả
- GV nhận xét và dẫn vào bài mới:

- HS thực hiện nhiệm vụ:
- HS báo cáo kết quả thực hiện nhiệm vụ:

Hồ Xuân Hương là một trong những nhà thơ nổi tiếng của VHTĐ Việt Nam. Bà được mệnh danh là bà chúa thơ Nôm. Thơ của bà là tiếng nói đòi quyền sống, là niềm khao khát sống mãnh liệt. Đặc biệt những bài thơ Nôm của bà là cảm thức về thời gian tinh tế, tạo nền cho tâm trạng. “Tự tình” (Bài II) là một trong những bài thơ tiêu biểu cho điều đó, đồng thời thể hiện được những đặc sắc về thơ Nôm của Hồ Xuân Hương.


Hoạt động 2. Hình thành kiến thức ( 30 phút)
Hoạt động của giáo viên
Hoạt động của HS
Nội dung kiến thức cần đạt

Thao tác 1: tìm hiểu chung
Nhiệm vụ 1:Tìm hiểu vài nét về tác giả.
GV gọi 1 hs đọc phần tiểu dẫn sgk và đua ra câu hỏi hs trả lời gv nhận xét, chốt ý.
1) Nêu vài nét về tác giả Hồ Xuân Hương ?
Định hướng câu trả lời của hs:
- Hồ Xuân Hương (?-?)
- Quê Quỳnh Đôi – Quỳnh Lưu – Nghệ An nhưng sống chủ yếu ở Hà Nội.
- Là một người phụ nữ có tài nhưng cuộc đời và tình duyên gặp nhiều ngang trái.
Nhiệm vụ 2: Tìm hiểu về sự nghiệp sáng tác.
Em hãy nêu vài nét về sự nghiệp sáng tác và xuất xứ bài thơ “tự tình II”?
Thao tác 2: GV hướng dẫn HS cách đọc văn bản. Gọi HS đọc và nhận xét. GV đọc lại.

1)Tìm những từ chỉ không gian, thời gian và tâm trạng của nhân vật trữ tình trong 2 câu thơ đầu?
Nhận xét cách dùng từ và ngắt nhịp câu thơ 2?








Xót xa về mình trơ trọi trong đêm khuya, nhà thơ tìm đến nguồn vui với trăng, với rượu.
GV đọc lại hai câu thực đưa ra câu hỏi hs trả lời:
Chén rượu có làm vơi đi nỗi lòng của nhà thơ không? Em hãy cho biết tâm trạng của nhà thơ ?
- Vầng trăng - xế - khuyết - chưa tròn: Yếu tố vi lượng ( chẳng bao giờ viên mãn .
Trăng sắp tàn mà vẫn “khuyết chưa tròn”. Tuổi xuân trôi qua mà nhân duyên chưa trọn vẹn. Hương vị của rượu để lại vị đắng chát, hương vị của tình để lại phận hẩm duyên ôi.
Chạnh nhớ Kiều:
Khi tỉnh rượu lúc tàn canh,
Giật mình, mình lại thương mình xót xa.
Nhưng tính cách của Hồ Xuân Hương không khuất phục, cam chịu số phận như những người phụ nữ khác mà cố vươn lên.

? Hình tượng thiên nhiên trong hai câu thơ 5+6 góp phần diễn tả tâm trạng và thái độ của nhân vật trữ tình trước số phận như thế nào?
GV gợi ý:
+ Tác giả sử dụng biện pháp nghệ nào?
+ tại sao khi nhìn xuongs đất tác giả lại chú ý đến rêu, khi nhìn lên cao lại chú ý đến