TỪ HÁN VIỆT (Tiếp)

TIẾT PPCT: 22
Ngày dạy, lớp:……………………………………………………………………..

A. MỤC TIÊU:
1. Kiến thức:
- Hiểu được các sắc thái, ý nghĩa riêng biệt của từ Hán Việt.
2. Kỹ năng:
- Sử dụng đúng từ Hán Việt.
3. Thái độ:
- Có ý thức sử dụng từ Hán Việt đúng ý nghĩa, đúng sắc thái, phù hợp với hoàn cảnh giao tiếp, tránh lạm dụng từ Hán Việt.
B. CHUẨN BỊ:
1. Giáo viên:
- Soạn giáo án.
2. Học sinh:
- Hiểu nghĩa từ HV trong bài học (SGK / 81,82)
C. TỔ CHỨC CÁC HOẠT ĐỘNG HỌC TẬP:
1. Kiểm tra kiến thức cũ:
Câu hỏi:
Câu 1: Từ “thi sĩ” có nguồn gốc từ đâu?
từ Hán Việt c. từ thuần Việt
từ tiếng Anh d. từ tiếng Pháp.
Câu 2: Xác định từ Hán Việt trong các từ dưới đây?
nhân loại c. dịu dàng
yêu mến d. buồn phiền
Câu 3: Chữ “thiên” trong từ nào sau đây không có nghĩa là “trời”?
thiên lí mã c. thiên hà
thiên thư d. thiên thanh
Câu 4: Trong các từ sau từ nào là từ ghép chính phụ?
sơn hà c. giang san
xâm phạm d. ái quốc
Câu 5: Trong các từ sau từ nào là từ ghép chính phụ có yếu tố chính đứng trước, yêu tố phụ đứng sau?
thiên thư c. thủ môn
thạch mã d. hữu ích

2. Giảng kiến thức mới:
Từ ghép HV mang sắc thái, ý nghĩa gì ? Sử dụng nó như thế nào cho phù hợp ? Tiết học hôm nay sẽ giúp các em hiểu rõ điều đó.


HOẠT ĐỘNG CỦA GIÁO VIÊN – HỌC SINH
NỘI DUNG CẦN ĐẠT

HĐ1: Sử dụng từ Hán Việt :
(GV cho HS quan sát hai trường hợp được nêu trong SGK 81,82 rồi trả lời câu hỏi :
? Thay thế từ ngữ thuần Việt có ý nghĩa tương đương vào vị trí của từ HV in đậm để so sánh sắc thái biểu cảm của hai loại từ HV và thuần Việt có gì khác nhau?
- Phụ nữ -> trang trọng, coi trọng
- Từ trần -> tôn kính
- Tử thi -> tao nhã
VD: Không tiểu tiện bừa bãi ở đây. (tránh thô tục)
Bài tập nhanh: Em chọn từ ngữ nào trong ngoặc đơn để điền vào chỗ trống? Các từ đó đã tạo được sắc thái gì cho các câu văn?
1. ......cụ đã được đưa về an táng ở quê nhà. (thi hài, xác chết)
2. Chúng ta ….. vì độc lập, tự do của Tổ quốc. (đánh nhau, chiến đấu)
3. Tổng thống Pháp và ….sang thăm Việt Nam. (phu nhân, vợ)
? Giải thích nghĩa các từ: kinh đô, yết kiến, trẫm, bệ hạ, thần?
* Kinh đô : nơi nhà vua đóng đô
* Yết kiến : vào triều gặp vua
* Trẫm, bệ hạ: vua; thần ( đại từ ): bề tôi
? Các từ trên tạo sắc thái gì cho đoạn trích ?
Bài tập nhanh: Tìm những từ Hán Việt trong đoạn thơ sau và cho biết những từ đó đã tào sắc thái gì cho đoạn văn?
Trời chiều bảng lảng bóng hoàng hôn
Tiếng ốc xa đưa vẳng trống đồn.
Gác mái ngư ông về viễn phố
Gõ sừng mục tử lại cô thôn.
? Qua việc tìm hiểu các VD trên, hãy cho biết người ta dùng từ HV trong những trường hợp nào?

? HS Quan sát các mẫu câu trong SGK mỗi cặp câu dứơi đây, câu nào có cách diễn đạt hay hơn? Vì sao?
Đề nghị -> không phù hợp hoàn cảnh giao tiếp. Vì đây là lời ăn tiếng nói hằng ngày. Nên chọn câu dưới : tự nhiên , trong sáng, thân mật, phù hợp hoàn cảnh.
Nhi đồng -> dùng từ HV ở đây không phù hợp hoàn cảnh nên dùng từ thuần Việt “trẻ em” tạo không khí tự nhiên, nhẹ nhàng, gần gũi.)
=> Từ VD trên, em thấy cần lưu ý điều gì khi sử dụng từ HV?
HS làm nhanh bài tập 4/SGK/84
HĐ2: Luyện tập :
Thảo luận bài 2 / 83:
- Thống kê số bạn có tên được đặt bằng từ HV?
- Kiểm tra 1 số tên địa lí mà em biết có phải là phần lớn đều là từ HV không?
?Vậy tại sao người VN thích dùng từ HV để đặt tên người, tên địa lí ? (Sắc thái biểu cảm trang trọng )
Bài 3/ 84 :(miệng, sgk) :