Bài 9 Tiết 35
Tuần dạy 9. Tiếng việt
TỪ ĐỒNG NGHĨA
I.Mục tiêu
1. Kiến thức:
- HS biết: Từ đồng nghĩa hoàn toàn và từ đồng nghĩa không hoàn toàn.
- HS hiểu: Khái niệm từ đồng nghĩa.
2. Kĩ năng:
- HS thực hiện được: Phân biệt từ đồng nghĩa hoàn toàn và từ đồng nghĩa không hoàn toàn, sử dụng từ đồng nghĩa phù hợp với ngữ cảnh, phát hiện lỗi và chữa lỗi dùng từ đúng nghĩa.
- HS thực hiện thành thạo: Nhận biết từ đồng nghĩa trong văn bản.
3. Thái độ:
- GDHS: Có thái độ nghiêm túc, tinh thần học hỏi
II. Nội dung học tập
- Từ đồng nghĩa.
- Từ đồng nghĩa hoàn toàn và không hoàn toàn.
III.Chuẩn bị
1. Giáo viên: Bảng phụ
2. Học sinh: Soạn bài ở nhà.
IV. Tổ chức các hoạt động học tập
1- Ổn định tổ chức và kiểm diện1p
2- Kiểm tra miệng 5p
(?) Trong những trường hợp sau, trường hợp nào có thể bỏ quan hệ từ?
(A). Nhà tôi vừa mới mua 1 cái tủ bằng gỗ rất đẹp.
B. Hãy vươn lên bằng chính sức mình.
C. Nó thường đến trường bằng xe đạp.
D. Bạn Nam cao bằng bạn Minh.
(?) Quan hệ từ là gì?
- Quan hệ từ dùng để biểu thị các ý nghĩa quan hệ như sở hữu, so sánh, nhân quả. . . giữa các bộ phận của câu hay giữa câu với câu trong đoạn văn.
(?) Kiểm tra sự chuẩn bị bài của học sinh.
3. Tiến trình bài học

Hoạt động của giáo viên và học sinh
Nội dung bài học

Hoạt động 1: Vào bài này chúng ta sẽ đi vào tìm hiểu thế nào là từ đồng nghĩa.
Hoạt động 2: Hướng dẫn tìm hiểu thế nào là từ đồng nghĩa. 10p
? Em nào có thể nhắc lại thế nào là từ đồng nghĩa? (là những từ có nghĩa tương tự nhau).
- Đọc lại bản dịch thơ Xa ngắm thác núi Lư của Tương Như.
? Từ rọi, trông ở trong văn bản này có nghĩa là gì?
? Dựa vào kiến thức đã học ở bậc tiểu học, hãy tìm các từ đồng nghĩa với mỗi từ: rọi, trông?
Gv ăn, chơi, chén,…
- chết, mất, hi sinh,…
( Là những từ đồng nghĩa.
? Em có nhận xét gì về nghĩa của các từ đã tìm được so với nghĩa của từ gốc?
- Gv: Những từ có nghĩa giống nhau hoặc gần giống nhau gọi là từ đồng nghĩa.
? Vậy em hiểu thế nào là từ đồng nghĩa?

? Từ trông trong bản dịch thơ Xa ngắm thác núi Lư có nghĩa là “nhìn để nhận biết”. Ngoài những nghĩa đó ra, từ trông còn có những nghĩa sau: (2), (3).
? Tìm những từ đồng nghĩa với mỗi nghĩa trên của từ trông ?
? Em có nhận xét gì về hiện tượng đồng nghĩa của từ trông?
? Từ nhận xét trên, em có thể rút ra kết luận gì về từ nhiều nghĩa?

- Hs đọc ghi nhớ.
Hoạt động 3: Hdẫn tìm hiểu các từ đồng nghĩa 9p
- Hs đọc ví dụ.
? Giải nghĩa từ quả, trái?
? Em có nhận xét gì về nghĩa của 2 từ này?
? Sắc thái ý nghĩa của 2 từ này giống nhau hay khác nhau?
- Gv: Những từ đồng nghĩa không phân biệt nhau về sắc thái gọi là:
- Hs đọc ví dụ.
? Nghĩa của 2 từ bỏ mạng và hi sinh trong 2 câu trên có chỗ nào giống nhau, chỗ nào khác nhau?
- Giống nhau: cùng nói về cái chết của con người. Khác nhau: bỏ mạng mang sắc thái coi thường, khinh rẻ, còn hi sinh mang sắc thái kính trọng)
- Gv: Những từ đồng nghĩa có nghĩa giống nhau nhưng sắc thái nghĩa khác nhau thì gọi là từ đồng nghĩa không hoàn toàn.
- Hs đọc ghi nhớ.
Hoạt động 4: Hướng dẫn sử dụng từ đồng nghĩa 9p
? Từ đồng nghĩa được phân loại như thế nào ?
? Thử thay thế các từ đồng nghĩa quả và trái, bỏ mạng và hi sinh trong các ví dụ ở mục II cho nhau và rút ra nhận xét?
? Vì sao quả-trái lại thay thế được mà hi sinh - bỏ mạng lại không thay thế được? (Vì quả - trái là từ đồng nghĩa hoàn toàn, không phân biệt nhau về sắc thái nghĩa. Còn hi sinh - bỏ mạng là từ đồng nghĩa không hoàn toàn, có sắc thái nghĩa khác nhau)
? ở bài 7, tại sao đoạn