Lịch sử
Bài 21: Trịnh – Nguyễn phân tranh
MỤC TIÊU
Kiến thức: + Từ thế kỉ XVI, triều đình nhà Lê suy thoái. Đất nước từ đây bị chia cắt thành Nam triều và Bắc triều, tiếp đó là Đàng Trong và Đàng Ngoài.
+ Nhân dân bị đẩy vào những cuộc chiến tranh phi nghĩa, cuộc sống ngày càng khổ cực, không bình yên.
Kĩ năng: Nguyên nhân của việc chia cắt đất nước là do cuộc tranh giành quyền lực của các phe phái.
Thái độ: Tỏ thái độ không chấp nhận việc đất nước bị chia cắt.
CHUẨN BỊ
Giáo viên: Sách giáo khoa, sách giáo viên, tranh ảnh, bản đồ Việt Nam thế kỉ XVI – XVII.
Học sinh: Sách giáo khoa, vở ghi.
CÁC HOẠT ĐỘNG DẠY – HỌC CHỦ YẾU
Ổn định tổ chức: (1’)
Kiểm tra bài cũ: (2’)
Thời Hậu Lê đóng đô ở đâu? Tên gọi nước ta ở các thời kỳ đó là gì?
Bộ luật Hồng Đức do ông vua nào soạn thảo?
Bài mới
Nội dung
Hoạt động của giáo viên
Hoạt động của học sinh

1. Giới thiệu bài (1’)
- Sau gần 100 năm cai trị đất nước, triều Hậu Lê đã có nhiều công lao trong việc củng cố và phát triển nền tự chủ của đất nước. Tuy nhiên, bước sang thế kỉ XVI, triều đình Hậu Lê đi vào giai đoạn suy tàn, các thế lực phong kiến họ Mạc, họ Trịnh, họ Nguyễn nổi dậy tranh nhau giành quyền lợi gây ra chiến tranh liên miên, đất nước bị chia cắt, nhân dân cực khổ. Bài học hôm nay sẽ giúp các em hiểu rõ hơn về giai đoạn lịch sử này.
- Lắng nghe
















2. Hoạt động 1: Nhà Hậu Lê đầu thế kỉ XVI (8’)
Nhà Hậu Lê đầu thế kỉ XVI:

- Đọc thầm toàn bài, 1 học sinh to.
- 1 học sinh đọc đoạn 1
- Tình hình nước ta từ đầu thế kỉ XVI như thế nào?








- Nhận xét
- Tình hình đó đã nói lên điều gì về triều đại Hậu Lê?
- Giáo viên chốt: Vua ăn chơi xa đọa, nhà Hậu Lê sụp đổ.
- Giáo viên giải thích từ “vua quỷ”, “vua lợn”.
+ Vua Lê Uy Mục ngay từ khi mới lên ngôi đã lao vào ăn chơi xa xỉ, thích rượu chè, cờ bạc, gái đẹp, đặc biệt thích các trò giết người nên dân gian gọi là “vua quỷ”.
+ Vua Lê Tương Dực cũng không kém phần so với Lê Uy Mục, ông vua này đặc biệt thích hưởng lạc, không lo việc triều chính nên dân gian mỉa mai là “vua lợn”.


- Đọc thầm toàn bài, 1 học sinh đọc to.
- 1 học sinh đọc đoạn 1
- Tình hình nước ta từ đầu thế kỉ XVI.
+ Vua bày trò ăn chơi xa xỉ, xây cung điện tốn kém.
+ Nhân dân gọi vua Lê Uy Mục là “vua quỷ”, vua Lê Tương Dực là “vua lợn”.
+ Quan lại trong triều đánh giết lẫn nhau, tranh giành quyền lợi.

- Nhà Hậu Lê bắt đầu suy yếu.
- Lắng nghe.





3. Hoạt động 2: Nhà Mạc ra đời và sự phân chia Nam – Bắc triều (10’)
- Nhà Hậu Lê suy yếu thì triều đại mới ra đời, đó là triều đại nào?
- Ai là người lập ra nhà Mạc?
- Mạc Đăng Dung là ai?



- 1 học sinh đọc phần chữ nhỏ SGK/tr54.
- Nhà Mạc ra đời như thế nào? Triều đình nhà Mạc được sử cũ gọi là gì?




- Giới thiệu hình ảnh thành nhà Mạc.
- Vì sao nước ta lại bị chia cắt?








- Từ 1527 – 1592 tình hình nước ta như thế nào?







- Xác định trên lược đồ Kinh đô Bắc triều và Nam triều.
- Giới thiệu hình ảnh Thành Tây Đô và Thành Thăng Long.
- Yêu cầu quan sát sơ đồ sự phân chia Nam – Bắc triều.



- Triều đại nhà Mạc


- Mạc Đăng Dung
- Mạc Đăng Dung (1483- 1541) quê ở Hải Phòng. Là một quan võ dưới triều nhà Hậu Lê.
- 1 học sinh đọc bài

- Năm 1527, lợi dụng tình hình suy thoái của nhà Hậu Lê, Mặc Đăng Dung đã cầm đầu một số quan lại cướp ngôi nhà Lê, lập ra triều Mạc, sử cũ gọi là Bắc triều (vì ở phía Bắc).
- Quan sát

- Vì Mạc Đăng Dung