Mục lục

Trang
Lời nói đầu 2
Chương I: Lý luận về Nhà nước 3
I. Nguồn gốc và bản chất của nhà nước 3
II. Đặc trưng cơ bản của nhà nước 4
III. Chức năng cơ bản của nhà nước 4
IV. Các kiểu và hình thức nhà nước 5
V. Nhà nước vô sản – tính tất yếu và bản chất 6
VI. Nhà nước Cộng hoà xã hội chủ nghĩa Việt Nam là trụ
cột của hệ thống chính trị, là công cụ thực hiện quyền lực
của nhân dân, là tổ chức thực hiện quyền làm chủ của nhân
dân lao động dưới sự lãnh đạo của Đảng Cộng sản Việt Nam 6

Chương II: Vấn đề xây dựng nhà nước ở nước ta hiện nay 8
I. Tại sao phải nâng cao vai trò của nhà nước? 8
II. Cải cách thể chế và phương thức hoạt động của nhà nước 9
Kết luận 12
Danh mục tài liệu tham khảo 13



















Lời nói đầu

Vai trò của nhà nước ở bất kỳ một quốc gia nào cũng đều rất to lớn. Phương thức và hiệu quả quản lý của nhà nước có ảnh hưởng trực tiếp và quyết định đối với sự phát triển về mọi mặt của quốc gia đó.
Việt Nam đã lựa chọn cho mình con đường tiến lên chủ nghĩa xã hội và xây dựng nhà nước xã hội chủ nghĩa. Đảng và Chủ tịch Hồ Chí Minh từ lâu đã có quan điểm rõ ràng và đúng đắn về nhà nước xã hội chủ nghĩa đó là: “Nhà nước của dân, do dân, vì dân”. Từ khi đổi mới đất nước, Đảng ta lại càng chú trọng vận dụng, phát triển, cụ thể hoá vấn đề nhà nước của dân, do dân, vì dân. Do vậy, sự quản lý của nhà nước đối với mọi mặt của đời sống xã hội lại càng ảnh hưởng mạnh mẽ đối với sự phát triển và bộ mặt của đất nước. Vấn đề nâng cao vai trò của nhà nước là một vấn đề hết sức hệ trọng; luôn được Đảng, Nhà nước ta quan tâm, chú ý và đưa ra trong các kỳ Đại hội Đảng.
Mặc dù nhà nước ta đã phát huy vai trò của mình một cách có hiệu quả trong nhiều lĩnh vực của đất nước, nhưng không phải không có những hạn chế.
“Nhà nước và vấn đề xây dựng nhà nước ở nước ta hiện nay”

Cấu trúc đề tài bao gồm:
Chương I: Lý luận về nhà nước
Chương II: Vấn đề nâng cao vai trò của nhà nước trong điều kiện hiện nay ở nước ta



























Chương I:Lý luận về nhà nước

I.Nguồn gốc và bản chất của nhà nước
Nguồn gốc và bản chất của nhà nước là một vấn đề phức tạp,lý luận khoa học về nhà nước, về nguồn gốc và bản chất của nhà nước chỉ có thể có được trên cơ sở những quan niệm biện chứng duy vật về sự phát triển xã hội.

1.Nguồn gốc của nhà nước
Xã hội không phải khi nào cũng có nhà nước. Nhà nước ra đời và tồn tại, khi trong xã hội mâu thuẫn giai cấp tiến triển đến mức không thể điều hoà được.
Xã hội cộng đồng nguyên thuỷ không có giai cấp, nhà nước chưa xuất hiện. Tổ chức đầu tiên của xã hội loài người phù hợp với tình trạng kinh tế còn thấp kém, lúc bấy giờ là chế độ thị tộc, bộ lạc mà đứng đầu là các tộc trưởng, hội đồng các tộc trưởng. Họ là những người do nhân dân bầu ra, chịu trách nhiệm trước nhân dân, coi sóc công việc chung và có thể bị bãi miễn nếu nhân dân không còn tín nhiệm. Trong tay họ không có và không cần có một công cụ cưỡng bức đặc biệt nào. Quyền hành và chức năng của các cơ quan đứng đầu thị tộc, bộ lạc không mang tính chất chính trị, đó mới chỉ là tiền đề của quyền lực nhà nước.
Sự phát triển của lực lượng sản xuất trong thời kỳ cuối của xã hội nguyên thuỷ đã làm xuất hiện chế độ tư hữu và xã hội bị phân hoá thành những giai cấp có lợi ích đối lập nhau. Cơ quan quản lý xã hội trong chế độ thị tộc, bộ lạc trở nên bất lực và được thay thế bởi sự ra đời của bộ máy mới là nhà nước.V.I.Lênin nhấn mạnh: “Nhà nước là sản phẩm và biểu hiện của những mâu thuẫn giai cấp không thể điều hòa được. Bất cứ ở đâu, hễ lúc nào và chừng nào mà, về mặt khách quan, những mâu thuẫn giai cấp không thể điều hoà được, thì nhà nước xuất hiện. Và ngược lại: sự tồn tại của nhà nước chứng tỏ rằng những mâu thuẫn giai cấp là không thể điều hoà được” .Nhà nước là một phạm trù lịch sử, chỉ ra đời, tồn tại trong một giai đoạn nhất định của sự phát triển xã hội và sẽ mất đi khi những cơ sở tồn tại của nó không còn nữa.

2.Bản chất của nhà nước
Người lập ra và sử dụng bộ máy nhà nước là giai cấp mạnh nhất, giai cấp giữ địa vị thống trị về mặt kinh tế. Nhờ có nhà nước, giai cấp này trở thành giai cấp thống trị về mặt chính trị. Bản chất nhà nước, do đó là quyền lực chính trị của giai cấp thống trị về mặt kinh tế hay nói cách khác : “Nhà nước chẳng qua chỉ là một bộ máy của một giai cấp này dùng để trấn áp một giai cấp khác”, là bộ máy dùng để duy trì sự thống trị của giai cấp này đối với giai cấp khác, là cơ quan quyền lực của một giai cấp đối với toàn xã hội, là công cụ chuyên chính của một giai cấp. Không có và không thể có nhà nước đứng trên các giai cấp hoặc nhà nước chung cho mọi giai cấp.
Theo bản chất trên, nhà nước không thể là lực lượng điều hoà sự xung đột giai cấp, mà trái lại, nó càng làm cho mâu thuẫn giai cấp ngày càng gay gắt.
Nhà nước, cũng theo bản chất đó, là bộ máy quan trọng nhất của kiến trúc thượng tầng trong xã hội có giai cấp. Tất cả các hoạt động chính trị, văn hoá, xã hội do nhà nước tiến hành xét cho cùng, đều xuất phát từ lợi ích của giai cấp thống trị.
Tuy nhiên cũng có trường hợp, nhà nước giữ được một mức độ độc lập nào đó đối với cả hai giai cấp đối địch, khi cuộc đấu tranh giữa chúng đạt tới thế cân bằng nhất định; hoặc nhà nước có thể thực hiện sự thoả hiệp về quyền lợi tạm thời giữa các giai cấp để chống lại một giai cấp khác. Những trường hợp trên có tính chất ngoại lệ và tạm thời. Đến một lúc nào đó, khi thế cân bằng giữa các giai cấp thù địch bị phá vỡ, sự thoả hiệp tạm thời giữa các giai cấp thù địch với nhau cũng không còn nữa tất yếu sẽ tập trung quyền lực vào tay một giai cấp nhất định.

II.Đặc trưng cơ bản của nhà nước.
Bản chất của nhà nước được thể hiện ở đặc trưng của nó. Bất kỳ nhà nước nào cũng có 3 đặc trưng cơ bản như sau:
1. Nhà nước quản lý dân cư trên một vùng lãnh thổ nhất định
Nhà nước được hình thành trên cơ sở phân chia dân cư theo lãnh thổ mà họ cư trú (khác với tổ chức thị tộc, bộ lạc thời nguyên thuỷ được hình thành trên cơ sở quan hệ huyết thống). Quyền lực nhà nước có hiệu lực với mọi thành viên trong lãnh thổ. Đặc trưng này làm xuất hiện mối quan hệ giữa từng người trong cộng đồng với nhà nước. Mỗi nhà nước được xác định bằng một biên giới quốc gia nhất định.

2. Nhà nước có một bộ máy quyền lực chuyên nghiệp mang tính cưỡng chế đối với mọi thành viên trong xã hội
Nhà nước của giai cấp thống trị nào cũng có một bộ máy quyền lực chuyên nghiệp. Bộ máy quyền lực đó bao gồm các đội vũ trang đặc biệt (quân đội, cảnh sát, nhà tù, viện kiểm sát) và bộ máy quản lý hành chính. Nhà nước thực hiện quyền lực của mình trên cơ sở sức mạnh cưỡng bức của pháp luật và dùng các thiết chế bạo lực để pháp luật của mình được thực thi trong thực tế.

3. Nhà nước hình thành hệ thống thuế khoá để duy trì và tăng cường bộ máy cai trị
Nhà nước tồn tại dựa vào thuế khoá, quốc trái và các hình thức bóc lột khác. Đó là những chế độ đóng góp có tính chất cưỡng bức để nuôi sống bộ máy cai trị. Hệ thống thuế khoá, cống nạp như vậy hoàn toàn không có trong hình thức tổ chức xã hội thị tộc, bộ lạc. Nó chỉ tồn tại gắn liền với hình thái tổ chức nhà nước. Bằng nhiều hình thức khác nhau như vậy, nhà nước của giai cấp bóc lột không những là công cụ trấn áp giai cấp mà còn là công cụ thực hiện sự bóc lột các giai cấp bị áp bức.

III. Chức năng cơ bản của nhà nước
Bản chất giai cấp của nhà nước còn được thể hiện ở các chức năng của nó.

1. Chức năng thống trị chính trị của giai cấp và chức năng xã hội
Chức năng thống trị chính trị của giai cấp là chức năng nhà nước làm công cụ chuyên chính của một giai cấp nhằm bảo vệ sự thống trị của giai cấp đó đối với toàn thể xã hội. Chức năng giai cấp của nhà nước bắt nguồn từ lý do ra đời của nhà nước và tạo thành bản chất chủ yếu của nó.
Chức năng xã hội của nhà nước là chức năng nhà nước thực hiện sự quản lý những hoạt động chung vì sự tồn tại của xã hội, thoả mãn một số nhu cầu chung của cộng đồng dân cư nằm dưới sự quản lý của nhà nước.
Trong hai chức năng trên thì chức năng thống trị chính trị là cơ bản nhất, chức năng xã hội phải phụ thuộc và phục vụ cho chức năng thống trị chính trị. Giai cấp thống trị bao giờ cũng biết giới hạn chức năng xã hội trong khuôn khổ lợi ích của mình. Song chức năng giai cấp chỉ có thể được thực hiện thông qua chức năng xã hội. Ph.Ăngghen viết: “ở khắp nơi, chức năng xã hội là cơ sở của sự thống trị chính trị; và sự thống trị chính trị cũng chỉ kéo dài chừng nào nó còn thực hiện chức năng xã hội đó của nó”.

2. Chức năng đối nội và chức năng đối ngoại
Sự thống trị ch