Đoạn trích nằm ở câu thơ 723 đến câu 756, trong phần gia biến và lưu lạc. Đây cũng chính là mở đầu cho nỗi đau khổ dằng dặc của Kiều trong suốt 15 năm lưu lạc.Cảnh trao duyên này đc diễn ra trong đêm gia biến, sau khi Kiều đã quyết định bán mình.Như chúng ta đã biết, vì bị thằng bán tơ vu oan và viên quan xử kiện không công minh nên gia đình Thúy Kiều đã mắc oan, toàn bộ gia sản trong nhà đều bị bọn sai nha vét sạch.Vương Ông- cha của Thúy Kiều và Vương Quan- em trai của Kiều bị treo ngược lên xà nhà.Thúy Kiều để cứu cha và em cần có 300 lượng vàng.Trong hoàn cảnh bi đát như vậy, Kiều đành phải đi đến quyết định bán mình đểchuộc cha và em.Trong đêm gia biến, sau khi quyết định bán mình chuộc cha, Thúy Kiều vô cùng cô độc và đau khổ:
Một mình nàng ngọn đèn khuya Áo đầm giọt lệ, tóc se mái đầu.
Kiều ngổn ngang bao nỗi băn khoăn, trăn trở và cuối cùng nàng quyết định nhờ em mình là Thúy Vân chắp mối tơ duyên với Kim Trọng mặc dù vô cùng đau khổ và dằn vặt
Hở môi ra cũng thẹn thùng Để lòng lại phụ tấm lòng với ai.
Trước hết, ta thấy đc cảnh ngộ khác thường của Thúy Kiều khi trao duyên ở 2 câu đầu:
“Cậy em em có chịu lời
Ngồi lên cho chị lạy rồi sẽ thưa”
Trước hết,Kiều đã giải thích cảnh ngộ của mình cho em,với các hành động “lạy”,”thưa”, Thúy Kiều đã đột ngột yêu cầu Thúy Vân ngồi lên cho mình lạy rồi mới thưa chuyện.Đây là 1 cử chỉ hết sức khác thường vì khi Kiều lạy Vân chính là chị lạy em, qua đó ta thấy đc sự việc rất khác thường song vẫn hợp lý. Nó hợ lý vì ở đây là sự nhờ cậy hết sức quan trọng, Thúy Kiều là người chịu ơn, nàng tỏ lòng bt ơn đỗi với sự hi sinh to lớn và cao quý của em khi phải thay mình nối duyên với Kim Trọng.Thái độ “lạy rồi sẽ thưa” cũng cho thấy hành động của Kiều với Vân ko còn là hành dộng của 1 người chị đối với em trong 1 gia đình gia giáo nề nếp nữa, Thúy Kiều đã tự hạ mình xuống, coi mình là người van lơn, cầu khẩn em gái của chính mình.Từ “thưa” thể hiện giọng điệu hết sức cung kính,trang trọng khác thường. Có thể nói, Kiều đã coi Thúy Vân như ân nhân của mình, vì vậy, lời thơ gợi cho người đọc cảnh ngộ trao duyên hết sức khác thường. Ở 2 câu thơ đầu cho thấy Thúy Kiều vừa khẩn khoản, vừa thiết tha, đặt cả niềm tin tưởng vào Thúy Vân.Vì vậy, tác giả Ng.Du mới sử dụng các từ “cậy” và “chịu”.“Cậy” là nhờ ai đó giúp đỡ nhưng đồng thời ẩn giấu cả tấm lòng tin tưởng, hy vọng. Đồng nghĩa với từ “Cậy” có nhiều từ ngữ khác như: nhờ, phiền... Song, Ng.Du sử dụng từ “cậy” vì chỉ có từ này mới có thể hàm chứa ý nghĩa vừa nhờ vả sự giúp đỡ, vừa thể hiện sự tin cậy và hy vọng.Tương tự như vậy, với hai chữ “chịu lời”, tác giả hoàn toàn có thể thay bằng “nhận lời” song với cách sử dụng từ “chịu lời” mới có thể diễn tả sự chấp nhận 1 cách bắt buộc, nếu sử dụng từ “nhận lời”chỉ thể hiện sự chấp nhận tự nguyện, tùy lòng. Trong trường hợp này,Kiều muốn em không thể từ chối đc lời đề nghị của mình do vậy, tác giả mới sd 2 từ “cậy” và “chịu”. Có thể nói, với hai dòng thơ đầu, qua lời nói của Kiều với Vân, Kiều đã chủ động nài ép, đã đưa Vân vào tình cảnh không thể không chấp nhận. Ở đây, Kiều cũng hiểu rất rõ hoàn cảnh khó xử của em vì trong cuộc đời, người ta có thể trao cho nhau rất nhiều thứ thế nhưng trao duyên,trao tình là điều vô cùng khó khắn vì duyên và tình là của trời cho, là duy nhất và tuyệt đối.Điều này cx chứng minh tình cảm chị em giữa Kiều và Vân rất sâu sắc, thắm thiết,Kiều hiểu Vân như hiểu chính bản thân mình vậy. Nếu như từ “nhờ” sử dụng thanh bằng thì hai từ “Cậy” và “chịu” là 2 thanh trắc liên tiếp làm cho câu thơ có thêm sức nặng, nó như lột tả đc nỗi lòng quằn quại, khó nói của Kiều. Qua đó cho ta thấy, tác giả đã hiểu rõ tâm lý NV 1 cách tài tình. 2 câu đầu đã nêu rõ cảnh ngộ trao duyên hết sức khác thường.Để Vân nhận lời trao duyên của mình,Kiều phải đưa ra những lý lẽ, lập luận để trái tim của