Trường THPT Lưu Văn Liệt, Tổ Sử — Địa— GDCD, Bộ môn Địa lí------------------- Giáo án Địa lí 12 – Chương trình chuẩn

Bài 10. THIÊN NHIÊN NHIỆT ĐỚI ẨM GIÓ MÙA (tt)
2. Các thành phần tự nhiên khác:
a. Địa hình:
 Biểu hiện:
- Xâm thực mạnh ở vùng đồi núi
+ Bề mặt địa hình bị cắt xẻ, bào mòn, rửa trôi tạo thành hẻm vực, sườn dốc.
+ Địa hình ở miền núi đá vôi có nhiều hang động ngầm, suối cạn.
+ Các vùng thềm phù sa cổ bị bào mòn tạo thành đất xám bạc màu.
+ Bồi tụ nhanh ở vùng đồng bằng hạ lưu sông: Đồng bằng sông Hồng và đồng bằng sông Cửu Long hàng năm lấn
ra biển từ vài chục đến hàng trăm mét.
 Nguyên nhân: Do ảnh hưởng bởi khí hậu nhiệt đới với độ ẩm lớn đã tác động đến địa hình.
b. Sông ngòi
 Biểu hiện:
- Mạng lưới sông ngòi dày đặc.
- Sông ngòi nhiều nước, giàu phù sa.
- Chế độ nước theo mùa.
 Nguyên nhân:
- Nước ta có lượng mưa lớn trên địa hình phần lớn là đồi núi bị cắt xẻ mạnh, sườn dốc.
- Có lượng mưa nhiều và nhận được lượng nước lớn từ lưu vực ngoài lãnh thổ.
- Hệ số bào mòn và tổng lượng cát bùn lớn là hệ quả của quá trình xâm thực mạnh ở vùng đồi núi.
c. Đất:
 Biểu hiện: Quá trình feralit là quá trình hình thành đất chủ yếu ở nước ta.
 Nguyên nhân: Do mưa nhiều nên các chất Badơ dễ tan (Ca2+, Mg3+, K+) bị rửa trôi làm đất chua, đồng thời có sự
tích tụ ôxit sắt (Fe2O3) và ôxit nhôm (Al2O3) tạo ra đất feralit (Fe - Al) đỏ vàng:
d. Sinh vật:
 Biểu hiện:
- Hệ sinh thái rừng nhiệt đới ẩm lá rộng thường xanh.
- Hệ sinh thái rừng nhiệt đới gió mùa.
 Nguyên nhân:
- Bức xạ mặt trời và độ ẩm phong phú. Tương quan nhiệt - ẩm thấp.
- Sự phân hóa của khí hậu, đât đai tạo nên sự đa dạng thành phần sinh vật có nguồn gốc bản địa.
3. Ảnh hưởng của thiên nhiên nhiệt đới ẩm gió mùa đến hoạt động sản xuất và đời sống:
 Ảnh hưởng đến sản xuất nông nghiệp:
- Thuận lợi: nền nhiệt ẩm cao, khí hậu phân mùa là điều kiện để phát triển nền nông nghiệp lúa nước, tăng vụ, đa
dạng hóa cây trồng, vật nuôi, phát triển mô hình nông - lâm kết hợp.
- Khó khăn: lũ lụt, hạn hán, khí hậu, thời tiết không ổn định, vấn đề phòng chống dịch bệnh.
 Ảnh hưởng đến các hoạt động sản xuất khác và đời sống
- Thuận lợi để phát triển lâm nghiệp, thủy sản, giao thông vận tải, du lịch... và đẩy mạnh hoạt động khai thác, xây
dựng... vào mùa khô.
- Khó khăn:
+ Các hoạt động GT, vận tải DL, CN khai thác... chịu ảnh hưởng trực tiếp của sự phân mùa khí hậu, chế độ nước
sông.
+ Độ ẩm cao gây khó khăn cho việc bảo quản máy móc, thiết bị, nông sản.
+ Các thiên tai như mưa bão, lũ lụt, hạn hán và diễn biến bất thường như dông, lốc, mưa đá, sương muối, rét hại,
khô nóng,... cũng gây ảnh hưởng lớn đến sản xuất và đời sống.
+ Môi trường thiên nhiên dễ bị suy thoái.
Luyện tập:
Câu 1. Tính chất nhiệt đới của khí hậu nước ta được quyết định bởi:
A. vị trí nằm trong vùng nội chí tuyến.
B. ảnh hưởng của Biển Đông.
C. hoạt động của hoàn lưu gió mùa.
D. sự phân hóa của địa hình.
Câu 2. Cho biểu đồ

Trường THPT Lưu Văn Liệt, Tổ Sử — Địa— GDCD, Bộ môn Địa lí------------------- Giáo án Địa lí 12 – Chương trình chuẩn
3500
mm
2868

3000
2500
2000

1868

1667

1931
1686

1500
1000

989

1000
687

500
0

Lượng mưa
Lượng bốc hơi
Cân bằng ẩm

245
Hà Nội

Huế

Địa điểm

TPHCM

Biểu đồ trên thể hiện nội dung nào sau đây?
A. Lượng mưa, lượng bốc hơi, cân bằng ẩm của Hà Nội, Huế và TPHCM
B. Lượng mưa, lượng bốc hơi, cân bằng ẩm của Hà Nội và TPHCM
C. Lượng mưa, lượng bốc hơi của Hà Nội, Huế và TPHCM
D. Lượng mưa, lượng bốc hơi, cân bằng ẩm của Hà Nội và Huế
Câu 3. Hoat động gió mùa mùa đông ở miền Bắc nước ta có đặc điểm là:
A. Kéo dài liên tục trong suốt mùa đông.
B. Hoạt động liên tục từ tháng 11 đến tháng 2.
C. Không kéo dài liên tục mà chỉ từng đợt.
D. Mạnh vào đầu mùa đông, suy yếu vào cuối mùa đông.
Câu 4. Quá trình feralit diễn ra mạnh mẽ là do
A. đất có nhiều ôxit sắt.
B. khí hậu nhiệt đới ẩm.
C. sông ngòi chứa nhiều ô xít.
D. sự phân hủy đá với cường độ mạnh.
Câu 5. Kiểu rừng tiêu biểu đặc trưng của khí hậu nóng ẩm ở nước ta là
A. rừng rậm nhiệt đới ẩm lá rộng thường xanh. C. rừng gió mùa nửa rụng lá.
B. rừng gió mùa thường xanh.
D. rừng ngập mặn thường xanh ven biển.
Câu 6. Lũ tiểu mãn ở miền thuỷ văn Đông Trường Sơn thường xảy ra vào
A tháng 2, 3.
B. tháng 5, 6.
C. tháng 8, 9,
D. tháng 10, 11.
Câu 7. Biện pháp KHÔNG thích hợp để hạn chế ảnh hường do tính thất thường của khí hậu của nước ta là
A. đẩy mạnh tăng vụ.
B. chuyển đổi cơ cấu mùa vụ hợp lí.
C. làm tốt công tác dự báo thời tiết.
D. tích cực làm công tác thuỷ lợi, trồng rừng.
5. Vận dụng:
Câu 1:
Lượng mưa và lượng bốc hơi (đơn vị: mm)
Địa điểm
Lượng mưa (mm)
Lượng bốc hơi(mm)
Hà Nội
1676
989
Huế
2868
1000
TP HCM
1931
1686
a. Tính cân bằng ẩm các địa điểm trên (mm).
b. Nêu nhận xét và giải thích vì sao Huế có lượng mưa cao.
Câu 2:
Tháng
Hà Nội

Nhiệt độ trung bình tháng của Hà Nội và Thành phố Hồ Chí Minh
(đơn vị:0C)
1
2
3
4
5
6
7
8
9
10
11
12
16,4 17,0 20,2 23,7 27,3 28,8 28,9 28, 27,2 24,6 21,4 18,2
2
TP.Hồ Chí
25,8 26,7 27,9 28,9 28,3 27,5 27,1 27, 26,8 26,7 26,4 25,7
Minh
1
a. Tính biên độ nhiệt độ trung bình năm của Hà Nội và Thành phố Hồ Chí Minh.
b. Giải thích vì sao Hà Nội có biên độ nhiệt cao còn Thành phố Hồ Chí Minh có biên độ nhiệt độ thấp?