Tuần 12 Tiếng Việt
Tiết 48




I.MỤC TIÊU:
1.Kiến thức:
-Hiểu khái niệm thành ngữ .
- Nghĩa của thành ngữ .
-Chức năng của thành ngữ trong câu .
-Đặc điểm diễn đạt và tác dụng của thành ngữ .
2.Kĩ năng :
-Nhận biết thành ngữ
- Giải thích ý nghĩa của một số thành ngữ thông dụng .
3.Thái độ : Có ý thức trau dồi vốn thành ngữ , Sử dụng thành ngữ có hiệu quả trong nói, viết
II. DUNG HỌC TẬP :
Khái niệm và cách sử dụng thành ngữ.
III .CHUẨN BỊ:
- GV: Bảng phụ (ghi sẵn bài tập)
- HS: Vở bài tập, chuẩn bị bài ở nhà
IV.CHỨC CÁC HOẠT ĐỘNG HỌC TẬP:
1.Ổn tổ chức và kiểm diện.
2.Kiểm tra miệng : kiểm tra bài soạn ở nhà
3.trình bài học:

HOẠT ĐỘNG CỦA THẦY- TRÒ

Hoạt động 1: vào bài (1’)
( GV giới thiệu bài: Trong tiếng Việt có một khối lượng thành ngữ khá lớn. Vậy thành ngữ là gì ? Thành ngữ có tác dụng như thế nào? Hôm nay, chúng ta sẽ đi vào tìm hiểu.
động 2 : (15’) Tìm hiểu đặc điểm, cấu tạo của thành ngữ
(GV treo bảng phu ghi ï phần 1.a/sgk-143
(HS đọc- chú ý cụm từ in đậm
? Có thể thay một vài từ chen thêm một vài từ khác vào cụm từ được không ? Vì sao? (trao đổi theo bàn 2’)
-Không thể thay được, vì ý nghĩa sẽ trở nên lạc lẻo, lỏng lẻo.
-Không thể chêm xen một vài từ khác, cũng không thể hoán được vì đây là trật tự cố định.
? Từ nhận xét trên, em rút ra kết luận gì về đặc điểm cấu tạo của cụm từ “Lên thác xuống ghềnh”?

? Cụm từ “Lên thác xuống ghềnh” có nghĩa là gì ? Tại sao lại nói lên thác xuống ghềnh ?(suy nghĩ trả lời)

? “Nhanh như chớp” có nghĩa là gì? Tại sao lại nó “ nhanh như chớp? (trao đổi trả lời)
- Nói nhanh như chớp là cụ thể hoá cái nhanh.
? So sánh cách nói “Lên thác xuống ghềnh” với trôi nổi lênh đênh phiêu bạt -“Nhanh như chớp” với hành động mau lẹ, rất nhanh, chính xác ? (hs so sánh trả lời)
-Cách nói “Lên thác xuống ghềnh” có hình ảnh cụ thể. Ở đây thể hiện qua một ẩn dụ.
-Cách nói nhanh như chớp có hình ảnh cụ thể. Ở đây thể hiện qua một hình ảnh so sánh.
(GV treo bảng phụ:
? So sánh nghĩa hai nhóm thành ngữ sau, cho biết cách hiểu nghĩa của hai nhóm có giống nhau không ?
(GV cho HS thảo luận nhóm (2’)

A
B

-Tham sống sợ chết
-Bùn lầy nước đọng
-Mưa to gió lớn
-Năm châu bốn biển
-Nhà cao cửa rộng

-Lá lành đùm lá rách
-Mẹ tròn con vuông
-Chó ngáp phải ruồi
-Ruột để ngoài da
-Lòng lang dạ thú


-Đại diện trình bày – các nhóm nhận xét, bổ sung.
-Nghĩa của các thành ngữ ở nhóm A bắt nguồn trực tiếp từ nghĩa đen của các yếu tố tạo nên nó
-Nghĩa của các thành ngữ ở nhóm B phải suy ra từ ý nghĩa chung của cả thành ngữ theo một trong hai cách:
+Tìm các từ đồng nghĩa với chúng
+Thông qua phép chuyển nghĩa
? Qua tìm hiểu, em hãy cho biết thành ngữ là gì? Nghĩa của thành ngữ bắt nguồn từ đâu ?
( HS trả lời- GV chốt ghi nhớ Sgk/144
(HS đọc ghi nhớ
*GV lưu ý HS: Tuy thành ngữ có cấu tạo cố định nhưng một số thành ngữ vẫn có thể có những biến đổi nhất định. Chẳng hạn, thành ngữ đứng núi này trông núi nọ có thể có những biến thể như đứng núi này trông núi khác, đứng núi nọ trông núi kia…

Hoạt động 3: (15’)Tìm hiểu việc sử dụng thành ngữ
(GV treo bảng phụ phần II.1
(HS đọc và quan sát
? Xác định vai trò ngữ pháp của các thành ngữ ? (hs quan sát ví dụ trả lời )
? Phân tích cái hay của việc dùng các thành ngữ trong hai câu trên ? (hs phân tích trả lời )
(HS giải thích nghĩa các thành ngữ “Bảy nổi ba chìm”- “Tắt lửa tối đèn”
? So sánh