TRỊNH THẾ TRUYỀN (Tổng Chủ biên)
PHẠM KHƯƠNG DUY (Chủ biên)
NGUYỄN THỊ MAI HOAN – NGUYỄN QUỐC HƯNG – DƯƠNG THỊ THANH HƯƠNG
LÊ THU HƯƠNG – HÀ THỊ LỊCH – TRIỆU THỊ HƯƠNG LIÊN
ĐOÀN THỊ PHƯƠNG THẢO – NGUYỄN THỊ THUỶ – TRẦN THỊ CHUNG

CÔNG TY CỔ PHẦN DỊCH VỤ XUẤT BẢN GIÁO DỤC GIA ĐỊNH
Địa chỉ: 231 Nguyễn Văn Cừ, phường Chợ Quán, TP. Hồ Chí Minh
Hotline: 0931 406 067
Website: www.xuatbangiadinh.vn

HƯỚNG DẪN SỬ DỤNG TÀI LIỆU

Khởi động

Khám phá

Học sinh huy động kiến thức, khả năng cá nhân
để tham gia hoạt động tạo hứng thú khám phá
vào chủ đề mới.
Học sinh thực hiện các hoạt động quan sát,
thảo luận, tìm kiếm thông tin nhằm phát hiện
và làm chủ những kiến thức mới của chủ đề.

Học sinh sử dụng kiến thức, kĩ năng được
trang bị để giải quyết các vấn đề, tình huống,
CÔNG TY CỔ
PHẦN
DỊCH VỤ XUẤT BẢN GIÁO DỤC GIA ĐỊNH
Thực
hành
bài tập tương tự,... nhằm khắc sâu kiến thức,
Địa chỉ: 231 Nguyễn Văn Cừ, phường Chợ Quán, TP. Hồ Chí Minh
hình thành kĩ năng một cách chắc chắn.
Hotline: 0931 406 067
Website: www.xuatbangiadinh.vn

Vận dụng

Học sinh giải quyết các vấn đề của thực tế
hoặc vấn đề giả định có liên quan đến tri thức
của chủ đề, từ đó phát triển tư duy linh hoạt
và khả năng sáng tạo.

CÔNG TY CỔ PHẦN DỊCH VỤ XUẤT BẢN GIÁO DỤC GIA ĐỊNH
Địa chỉ: 231 Nguyễn Văn Cừ, phường
2 Chợ Quán, TP. Hồ Chí Minh
Hotline: 0931 406 067
Website: www.xuatbangiadinh.vn

CÔNG TY CỔ PHẦN DỊCH VỤ XUẤT BẢN GIÁO DỤC GIA ĐỊNH
Địa chỉ: 231 Nguyễn Văn Cừ, phường Chợ Quán, TP. Hồ Chí Minh
Hotline: 0931 406 067
Website: www.xuatbangiadinh.vn

LỜI NÓI ĐẦU

Phú Thọ – vùng đất cội nguồn của dân tộc Việt Nam, là nơi
lưu giữ nhiều di tích lịch sử, giá trị văn hoá và truyền thống tốt
đẹp gắn liền với quá trình dựng nước và giữ nước của cha ông.
Tài liệu giáo dục địa phương tỉnh Phú Thọ – Lớp 5 gồm 6 chủ đề,
được xây dựng theo cấu trúc các hoạt động Khởi động, Khám
phá, Thực hành, Vận dụng phù hợp để học sinh học tập và giúp
giáo viên phát huy tính chủ động trong dạy học.
Thông qua các chủ đề, các em học sinh sẽ được tìm hiểu
toàn
hơnDỊCH
về quê
Thọ
cả trong
và hiện tại.
CÔNG TY
CỔdiện
PHẦN
VỤhương
XUẤTPhú
BẢN
GIÁO
DỤCquá
GIAkhứ
ĐỊNH
Địa chỉ:Qua
231 Nguyễn
Chợlòng
Quán,
TP. Hồ
Chítộc,
Minh
đó, giúpVăn
cácCừ,
emphường
bồi dưỡng
tự hào
dân
nâng cao
Hotline: 0931 406 067
biết về một số di tích lịch sử – văn hoá, những nhân vật tiêu
Website:hiểu
www.xuatbangiadinh.vn
biểu của quê hương, quá trình hình thành nước Văn Lang, sự đa
dạng và đặc sắc của các nhạc cụ dân tộc. Đồng thời, các em
hình thành ý thức sử dụng tài nguyên hợp lí, xây dựng nếp sống
văn minh và trách nhiệm của bản thân trong việc giữ gìn, phát
huy các giá trị truyền thống của quê hương.
Chúc các em học tốt với Tài liệu giáo dục địa phương tỉnh
Phú Thọ – Lớp 5.

NHÓM TÁC GIẢ

CÔNG TY CỔ PHẦN DỊCH VỤ XUẤT BẢN GIÁO DỤC GIA ĐỊNH
Địa chỉ: 231 Nguyễn Văn Cừ, phường Chợ
Quán, TP. Hồ Chí Minh
3
Hotline: 0931 406 067
Website: www.xuatbangiadinh.vn

CÔNG TY CỔ PHẦN DỊCH VỤ XUẤT BẢN GIÁO DỤC GIA ĐỊNH
Địa chỉ: 231 Nguyễn Văn Cừ, phường Chợ Quán, TP. Hồ Chí Minh
Hotline: 0931 406 067
Website: www.xuatbangiadinh.vn

MỤC LỤC

Trang
Hướng dẫn sử dụng tài liệu

2

Lời nói đầu

3

Chủ đề 1. Một số di tích lịch sử – văn hoá tiêu biểu

5

Chủ đề 2. Một số nhân vật tiêu biểu trên quê hương
Phú Thọ

14

CÔNG TY CỔ PHẦN DỊCH VỤ XUẤT BẢN GIÁO DỤC GIA ĐỊNH
Địa chỉ:
Văn
Cừ,
phường Chợ Quán, TP. Hồ Chí Minh 21
Chủ231
đề Nguyễn
3. Nhạc cụ
dân
tộc
Hotline: 0931 406 067
Website: www.xuatbangiadinh.vn
Chủ đề 4. Sử dụng tài nguyên hợp lí để phát triển kinh tế
29
địa phương

Chủ đề 5. Xây dựng nếp sống văn minh nơi em ở

37

Chủ đề 6. Nước Văn Lang

46

Giải thích thuật ngữ

53

Danh sách hình ảnh sử dụng trong tài liệu

54

CÔNG TY CỔ PHẦN DỊCH VỤ XUẤT BẢN GIÁO DỤC GIA ĐỊNH
Địa chỉ: 231 Nguyễn Văn Cừ, phường
4 Chợ Quán, TP. Hồ Chí Minh
Hotline: 0931 406 067
Website: www.xuatbangiadinh.vn

CÔNG TY CỔ PHẦN DỊCH VỤ XUẤT BẢN GIÁO DỤC GIA ĐỊNH
Địa chỉ: 231 Nguyễn Văn Cừ, phường Chợ Quán, TP. Hồ Chí Minh
Hotline: 0931 406 067
Website: www.xuatbangiadinh.vn

CHỦ ĐỀ

M

T

LỊCH SỬ –
H
C
Í
T
VĂ
I
D
N
IÊU BIỂU
Ố
T
H
S

CÔNG TY CỔ PHẦN DỊCH VỤ XUẤT BẢN GIÁO DỤC GIA ĐỊNH
Địa chỉ: 231 Nguyễn Văn Cừ, phường Chợ Quán, TP. Hồ Chí Minh
Hotline: 0931 406 067
Website: www.xuatbangiadinh.vn

CÔNG TY CỔ PHẦN DỊCH VỤ XUẤT BẢN GIÁO DỤC GIA ĐỊNH
Địa chỉ: 231 Nguyễn Văn Cừ, phường Chợ
Quán, TP. Hồ Chí Minh
5
Hotline: 0931 406 067
Website: www.xuatbangiadinh.vn

Á
O

Ộ

1

CÔNG TY CỔ PHẦN DỊCH VỤ XUẤT BẢN GIÁO DỤC GIA ĐỊNH
Địa chỉ: 231 Nguyễn Văn Cừ, phường Chợ Quán, TP. Hồ Chí Minh
Hotline: 0931 406 067
Website:
Khởi www.xuatbangiadinh.vn
động

2

1

Đình Hương Canh, xã Bình Nguyên

3

Đền Lăng Sương, xã Tu Vũ

4

CÔNG TY CỔ PHẦN DỊCH VỤ XUẤT BẢN GIÁO DỤC GIA ĐỊNH
Địa chỉ: 231 Nguyễn Văn Cừ, phường Chợ Quán, TP. Hồ Chí Minh
Hotline: 0931 406 067
Website: www.xuatbangiadinh.vn

Khu di tích lịch sử cách mạng
Nhà máy in tiền tại Đồn điền Chi Nê,
xã An Nghĩa

Khu di tích và danh thắng Tây Thiên,
xã Đại Đình

Em hãy quan sát các hình ảnh trên và cho biết khu di tích nào ở tỉnh
Phú Thọ được xếp hạng là Di tích quốc gia đặc biệt.

CÔNG TY CỔ PHẦN DỊCH VỤ XUẤT BẢN GIÁO DỤC GIA ĐỊNH
Địa chỉ: 231 Nguyễn Văn Cừ, phường
6 Chợ Quán, TP. Hồ Chí Minh
Hotline: 0931 406 067
Website: www.xuatbangiadinh.vn

CÔNG TY CỔ PHẦN DỊCH VỤ XUẤT BẢN GIÁO DỤC GIA ĐỊNH
Địa chỉ: 231 Nguyễn Văn Cừ, phường Chợ Quán, TP. Hồ Chí Minh
Hotline: 0931 406 067
phá
Website: Khám
www.xuatbangiadinh.vn

1. Khu di tích lịch sử Đền Hùng
Đọc thông tin, quan sát hình ảnh và trả lời câu hỏi:
Khu di tích lịch sử quốc gia đặc

1

biệt Đền Hùng (xã Hy Cương) được
Thủ tướng Chính phủ kí quyết định
xếp hạng năm 2009. Đây là trung
tâm thực hành tín ngưỡng thờ cúng
Hùng Vương tại tỉnh Phú Thọ, là nơi
thờ các Vua Hùng – những người có
công dựng nên Nhà nước Văn Lang –
nhà nước đầu tiên của dân tộc

Quang cảnh Đền Hùng

Việt Nam.

Khu di tích lịch sử Đền Hùng bao gồm: đền thờ Quốc Tổ Lạc Long Quân,
CÔNG
TYTổ
CỔ
PHẦN
VỤ XUẤT
BẢNnúi
GIÁO
DỤC
GIA
ĐỊNH
đền thờ
Mẫu
Âu DỊCH
Cơ, các
đền trên
Hùng
(đền
Hạ,
đền Trung, đền
Địa chỉ: 231 Nguyễn Văn Cừ, phường Chợ Quán, TP. Hồ Chí Minh
Thượng, 0931
đền Giếng),
Hotline:
406 067 lăng Vua Hùng và chùa Thiên Quang.
Website: www.xuatbangiadinh.vn
2
Đền thờ Quốc Tổ Lạc Long Quân
bao gồm các hạng mục như: nghi
môn, nhà bia, đền chính,... Trong
đền đặt tượng thờ Lạc Long Quân
bằng đồng cùng bệ tượng, lư hương
bằng đá khối chạm khắc tinh xảo.
Đền thờ Tổ Mẫu Âu Cơ theo kiến

Đền thờ Quốc Tổ Lạc Long Quân
3

trúc cổ bằng gỗ lim, mái ngói mũi.
Bên trong đền có thờ Mẹ Âu Cơ, lạc
hầu và lạc tướng. Đường đi lên đền
được xây bằng 553 bậc đá.

Đền thờ Tổ Mẫu Âu Cơ
CÔNG TY CỔ PHẦN DỊCH VỤ XUẤT BẢN GIÁO DỤC GIA ĐỊNH
Địa chỉ: 231 Nguyễn Văn Cừ, phường Chợ
Quán, TP. Hồ Chí Minh
7
Hotline: 0931 406 067
Website: www.xuatbangiadinh.vn

CÔNG TY CỔ PHẦN DỊCH VỤ XUẤT BẢN GIÁO DỤC GIA ĐỊNH
Địa chỉ: 231 Nguyễn Văn Cừ, phường Chợ Quán, TP. Hồ Chí Minh
Hệ thống
đền
Hotline:
0931
406trên
067núi Hùng gồm: Đền Hạ theo kiến trúc chữ Nhị, gồm
Website:
tiền
bái và www.xuatbangiadinh.vn
hậu cung, mỗi toà 3 gian. Đền Trung theo kiến trúc chữ Nhất,
có 3 gian. Đền Thượng gồm nghi môn, nhà chuông trống, tiền tế, đại bái,
hậu cung; bên trái của đền lưu giữ cột đá thề cổ kính. Đền Giếng nổi bật
với kiến trúc chữ Công, gồm nhà tiền bái, hậu cung, chuôi vồ, nhà oản;
cổng đền được xây dựng theo kiểu 2 tầng 8 mái độc đáo.

4

6

5

Đền Hạ

7

Đền Trung

CÔNG TY CỔ PHẦN DỊCH VỤ XUẤT BẢN GIÁO DỤC GIA ĐỊNH
Địa chỉ: 231 Nguyễn Văn Cừ, phường Chợ Quán, TP. Hồ Chí Minh
Hotline: 0931 406 067
Website: www.xuatbangiadinh.vn

Đền Thượng

Đền Giếng

Khu di tích còn có các công trình: Lăng Vua Hùng theo kiến trúc hình
vuông, 2 tầng mái đao cong đắp rồng, đỉnh đắp quả ngọc. Chùa Thiên
Quang theo kiểu kiến trúc nội công ngoại quốc, gồm nhiều toà nhà, có cột
trụ và mái ngói mũi.
8

9

CÔNG TYLăng
CỔ Vua
PHẦN
DỊCH VỤ XUẤT BẢN GIÁO
DỤC
GIAQuang
ĐỊNH
Hùng
Chùa
Thiên
Địa chỉ: 231 Nguyễn Văn Cừ, phường
Chợ
Quán,
TP.
Hồ
Chí
Minh
8
Hotline: 0931 406 067
Website: www.xuatbangiadinh.vn

CÔNG TY CỔ PHẦN DỊCH VỤ XUẤT BẢN GIÁO DỤC GIA ĐỊNH
Địa chỉ: 231 Nguyễn Văn Cừ, phường Chợ Quán, TP. Hồ Chí Minh
Hotline:
406
067 Giỗ Tổ Hùng Vương vào mùng Mười tháng Ba âm lịch
Hằng0931
năm,
ngày
Website:
www.xuatbangiadinh.vn
được tổ chức với nghi lễ trang trọng tại Đền Hùng và nhiều địa phương khác

trong cả nước. Bên cạnh nghi lễ thờ cúng là các hoạt động văn hoá dân
gian được phục dựng nguyên bản như rước kiệu truyền thống; tổ chức hát
Xoan; đánh trống đồng; thi giã bánh giầy; thi gói, nấu bánh chưng,… cùng
các chương trình văn nghệ, vui chơi giải trí. Những hoạt động này thu hút
đông đảo người dân tham gia như một cách để thể hiện lòng thành kính,
biết ơn các Vua Hùng, tạo không gian sinh hoạt văn hoá cộng đồng cho
người dân.
10

11

CÔNG TY CỔ PHẦN DỊCH VỤ XUẤT BẢN GIÁO DỤC GIA ĐỊNH
đại biểu
cùng Văn
khối nghi
thức,
Chương
biểuMinh
diễn văn nghệ
ĐịaĐoàn
chỉ: 231
Nguyễn
Cừ, phường
Chợ Quán,
TP. trình
Hồ Chí
đội0931
rước 406
kiệu,067
lễ vật trong dịp
trong dịp Giỗ Tổ Hùng Vương –
Hotline:
Website:
www.xuatbangiadinh.vn
Giỗ Tổ Hùng
Vương – Lễ hội Đền Hùng
Lễ hội Đền Hùng

Ngày 06 – 12 – 2012, Tổ chức Giáo

12

dục, Khoa học và Văn hoá Liên hợp
quốc (UNESCO) chính thức công nhận
Tín ngưỡng thờ cúng Hùng Vương ở
tỉnh Phú Thọ là Di sản văn hoá phi vật
thể đại diện của nhân loại. Tín ngưỡng
này thể hiện sâu sắc tinh thần đoàn
kết và truyền thống “Uống nước nhớ
nguồn” tốt đẹp của dân tộc Việt Nam.
Lễ đón bằng UNESCO công nhận
Tín ngưỡng thờ cúng Hùng Vương
ở tỉnh Phú Thọ là Di sản văn hoá
phi vật thể đại diện của nhân loại
CÔNG TY CỔ PHẦN DỊCH VỤ XUẤT BẢN GIÁO DỤC GIA ĐỊNH
Địa chỉ: 231 Nguyễn Văn Cừ, phường Chợ
Quán, TP. Hồ Chí Minh
9
Hotline: 0931 406 067
Website: www.xuatbangiadinh.vn

CÔNG TY CỔ PHẦN DỊCH VỤ XUẤT BẢN GIÁO DỤC GIA ĐỊNH
Địa chỉ: 231 Nguyễn Văn Cừ, phường Chợ Quán, TP. Hồ Chí Minh
Hotline: 0931 406 067
Website:
– Khu di www.xuatbangiadinh.vn
tích lịch sử Đền Hùng thuộc xã/phường nào của tỉnh Phú Thọ?

Nơi đây được công nhận di tích quốc gia đặc biệt vào năm nào?
– Khu di tích lịch sử Đền Hùng bao gồm những công trình gì? Đâu là
công trình em muốn tìm hiểu nhất nếu được tham quan Khu di tích
lịch sử Đền Hùng? Vì sao?

2. Đình Thổ Tang
Đọc thông tin, quan sát hình ảnh và trả lời câu hỏi:
Đình Thổ Tang là một ngôi đình
cổ nổi tiếng với nghệ thuật chạm

1

khắc độc đáo, được xây dựng từ
thế kỉ XVII tại xã Thổ Tang, tỉnh Phú
Thọ ngày nay. Đình thờ Lân Hổ Đô
thống Đại vương (Phùng Lân Hổ), vị
tướng tài quê ở thành phố Hà Nội,
CÔNG TY CỔ PHẦN DỊCH VỤ XUẤT BẢN GIÁO DỤC GIA ĐỊNH
cóĐịa
công
vua Trần
Nhân
Tông Chợ Di
chỉ:giúp
231 Nguyễn
Văn
Cừ, phường
Quán,
TP. sử
Hồquốc
Chí Minh
tích lịch
gia đặc biệt
Hotline:
0931
406
067
đánh bại quân Mông – Nguyên ở
đình Thổ Tang, xã Thổ Tang
Website: www.xuatbangiadinh.vn
thế kỉ XIII. Sau chiến thắng, ông lập
ấp trên vùng đất Phú Thọ và được vua ban tước Lân Hổ hầu. Để tưởng nhớ
công lao của ông, nhân dân Thổ Tang đã tâu xin triều đình cho xây dựng
ngôi đình này.
Đình Thổ Tang được xây dựng bằng gỗ, mái đình lợp ngói, trên nóc đình
có hai con rồng chầu mặt trời. Điểm đặc biệt nhất của đình Thổ Tang là 21
bức chạm khắc gỗ. Các nghệ nhân xưa đã khéo léo sử dụng phương pháp
chạm khắc với những nội dung phong phú về con người và cảnh vật, tái
hiện chân thực đời sống sinh hoạt của cư dân nông nghiệp.
Các bức phù điêu như Uống rượu, Hội mùa không chỉ mô tả cảnh lao
động, vui chơi mà còn gửi gắm ước mơ về một cuộc sống no ấm, hạnh
phúc của người dân Đất Tổ. Mỗi đường nét chạm khắc tại đình Thổ Tang
không chỉ kể câu chuyện về một vị tướng trung liệt mà còn nhắc nhở thế
hệ sau về trách nhiệm gìn giữ và phát huy những giá trị văn hoá dân tộc để
ngôi đình cổ mãi còn trường tồn với thời gian.
CÔNG TY CỔ PHẦN DỊCH VỤ XUẤT BẢN GIÁO DỤC GIA ĐỊNH
Địa chỉ: 231 Nguyễn Văn Cừ, phường
10 Chợ Quán, TP. Hồ Chí Minh
Hotline: 0931 406 067
Website: www.xuatbangiadinh.vn

CÔNG TY CỔ PHẦN DỊCH VỤ XUẤT BẢN GIÁO DỤC GIA ĐỊNH
Địa chỉ: 231 Nguyễn Văn Cừ, phường Chợ Quán, TP. Hồ Chí Minh
Hotline:
0931 406 067
2
3
Website: www.xuatbangiadinh.vn

Bức phù điêu “Uống rượu”
tại đình Thổ Tang

Bức phù điêu “Hội mùa”
tại đình Thổ Tang

Hằng năm, từ ngày 10 – 15 tháng Giêng âm lịch, Lễ hội đình Thổ Tang
được tổ chức long trọng với các nghi thức tế lễ và trò chơi dân gian. Đây là
dịp để giáo dục thế hệ trẻ về truyền thống “Uống nước nhớ nguồn”, bày tỏ
lòng tri ân sâu sắc tới các vị anh hùng dân tộc đã hi sinh vì nền độc lập, bảo
vệ đất nước khỏi giặc ngoại xâm. Qua đó, khơi dậy niềm tự hào, tinh thần
đoàn kết và tình yêu quê hương thiết tha trong lòng mỗi người dân.
4
CÔNG
TY CỔ PHẦN DỊCH VỤ XUẤT BẢN5GIÁO DỤC GIA ĐỊNH
Địa chỉ: 231 Nguyễn Văn Cừ, phường Chợ Quán, TP. Hồ Chí Minh
Hotline: 0931 406 067
Website: www.xuatbangiadinh.vn

Lễ hội đình Thổ Tang
Năm 1964, đình Thổ Tang được

Các hiện vật trong đình Thổ Tang
được bảo quản, gìn giữ cẩn thận
6

Bộ Văn hoá (nay là Bộ Văn hoá,
Thể thao và Du lịch) xếp hạng Di
tích quốc gia. Năm 2018, đình Thổ
Tang đã được Thủ tướng Chính phủ
kí quyết định xếp hạng Di tích quốc
gia đặc biệt.
Lễ đón bằng xếp hạng Di tích quốc gia
đặc biệt đình Thổ Tang
CÔNG TY CỔ PHẦN DỊCH VỤ XUẤT BẢN GIÁO DỤC GIA ĐỊNH
Địa chỉ: 231 Nguyễn Văn Cừ, phường 11
Chợ Quán, TP. Hồ Chí Minh
Hotline: 0931 406 067
Website: www.xuatbangiadinh.vn

CÔNG TY CỔ PHẦN DỊCH VỤ XUẤT BẢN GIÁO DỤC GIA ĐỊNH
Địa chỉ: 231 Nguyễn Văn Cừ, phường Chợ Quán, TP. Hồ Chí Minh
Hotline: 0931 406 067
Website:
www.xuatbangiadinh.vn
– Đình Thổ
Tang được xây dựng từ khi nào và thờ ai? Ngôi đình này

được xếp hạng Di tích quốc gia đặc biệt vào năm nào?
– Đình Thổ Tang hiện còn bao nhiêu bức chạm khắc gỗ? Những nội
dung thường được miêu tả trong các bức chạm khắc ấy là gì?
– Lễ hội đình Thổ Tang được tổ chức vào thời gian nào? Lễ hội này có
ý nghĩa như thế nào đối với việc giáo dục truyền thống và tinh thần
yêu quê hương cho thế hệ trẻ?

Thực hành
1. Trong các di tích lịch sử – văn hoá đã được tìm hiểu, em thích nhất là di
tích nào? Vì sao?
2. Hoàn thành bảng thông tin về một số di tích lịch sử – văn hoá ở tỉnh Phú
CÔNG TY CỔ PHẦN DỊCH VỤ XUẤT BẢN GIÁO DỤC GIA ĐỊNH
Thọ chỉ:
theo231
mẫu
gợi ý dưới
đây.phường Chợ Quán, TP. Hồ Chí Minh
Địa
Nguyễn
Văn Cừ,
Hotline: 0931 406 067
Website: www.xuatbangiadinh.vn

STT

Tên di tích

Địa điểm
(xã, phường)

Đặc điểm
nổi bật

Xếp hạng

1

2

3

4

…
CÔNG TY CỔ PHẦN DỊCH VỤ XUẤT BẢN GIÁO DỤC GIA ĐỊNH
Địa chỉ: 231 Nguyễn Văn Cừ, phường
12 Chợ Quán, TP. Hồ Chí Minh
Hotline: 0931 406 067
Website: www.xuatbangiadinh.vn

CÔNG TY CỔ PHẦN DỊCH VỤ XUẤT BẢN GIÁO DỤC GIA ĐỊNH
Địa chỉ: 231 Nguyễn Văn Cừ, phường Chợ Quán, TP. Hồ Chí Minh
Hotline: 0931 406 067
Vận dụng
Website: www.xuatbangiadinh.vn

1. Đóng vai hướng dẫn viên du lịch giới thiệu về một di tích lịch sử – văn hoá
ở tỉnh Phú Thọ mà em thích nhất.
2. Em hãy cùng nhóm bạn lập kế hoạch bảo vệ một di tích lịch sử – văn hoá
tại địa phương theo gợi ý dưới đây.
– Tên di tích;
– Địa chỉ;
– Người thực hiện;
– Thời gian thực hiện;
– Việc làm cụ thể.

G h i n h ớ
CÔNG TY CỔ PHẦN DỊCH VỤ XUẤT BẢN GIÁO DỤC GIA ĐỊNH
Địa chỉ: 231 Nguyễn Văn Cừ, phường Chợ Quán, TP. Hồ Chí Minh
Phú406
Thọ
là vùng đất cội nguồn với nhiều di tích lịch sử –
Hotline: 0931
067
Website:
www.xuatbangiadinh.vn
văn
hoá tiêu biểu. Qua việc tìm hiểu các di tích, chúng ta
càng thêm tự hào về công lao dựng nước của các Vua Hùng
và giữ nước của các vị anh hùng dân tộc. Mỗi học sinh cần
có trách nhiệm gìn giữ, bảo vệ vẻ đẹp của các di tích lịch sử –
văn hoá tại địa phương và phát huy truyền thống “Uống nước
nhớ nguồn” của dân tộc.

CÔNG TY CỔ PHẦN DỊCH VỤ XUẤT BẢN GIÁO DỤC GIA ĐỊNH
Địa chỉ: 231 Nguyễn Văn Cừ, phường 13
Chợ Quán, TP. Hồ Chí Minh
Hotline: 0931 406 067
Website: www.xuatbangiadinh.vn

CÔNG TY CỔ PHẦN DỊCH VỤ XUẤT BẢN GIÁO DỤC GIA ĐỊNH
Địa chỉ: 231 Nguyễn Văn Cừ, phường Chợ Quán, TP. Hồ Chí Minh
Hotline: 0931 406 067
Website: www.xuatbangiadinh.vn

CHỦ ĐỀ

2

T

MỘT SỐ
VẬT TIÊU BIỂU
N
Â
NH
ƯƠNG PHÚ
H
Ê
U
TH
NQ
Ê
Ọ
R

CÔNG TY CỔ PHẦN DỊCH VỤ XUẤT BẢN GIÁO DỤC GIA ĐỊNH
Địa chỉ: 231 Nguyễn Văn Cừ, phường Chợ Quán, TP. Hồ Chí Minh
Hotline: 0931 406 067
Website: www.xuatbangiadinh.vn

CÔNG TY CỔ PHẦN DỊCH VỤ XUẤT BẢN GIÁO DỤC GIA ĐỊNH
Địa chỉ: 231 Nguyễn Văn Cừ, phường
14 Chợ Quán, TP. Hồ Chí Minh
Hotline: 0931 406 067
Website: www.xuatbangiadinh.vn

CÔNG TY CỔ PHẦN DỊCH VỤ XUẤT BẢN GIÁO DỤC GIA ĐỊNH
Địa chỉ: 231 Nguyễn Văn Cừ, phường Chợ Quán, TP. Hồ Chí Minh
Hotline: 0931 406 067
Khởi động
Website: www.xuatbangiadinh.vn

Trong các cuộc kháng chiến bảo vệ đất nước và công cuộc xây dựng
quê hương, nhiều người con của vùng đất Phú Thọ đã anh dũng chiến đấu,
lao động và cống hiến cho Tổ quốc. Những tấm gương ấy luôn được nhân
dân ghi nhớ và trân trọng.
2

1

3

CÔNG TY CỔ PHẦN DỊCH VỤ XUẤT BẢN GIÁO DỤC GIA ĐỊNH
Địa chỉ: 231 Nguyễn Văn Cừ, phường Chợ Quán, TP. Hồ Chí Minh
– Em 0931
hãy nêu
Hotline:
406 tên
067 những nhân vật lịch sử trong các hình ảnh trên.
Website:
www.xuatbangiadinh.vn
– Trong
các nhân vật được giới thiệu, em đã được nghe kể về ai? Tỉnh

Phú Thọ có con đường hoặc ngôi trường nào mang tên các nhân vật đó?

Khám phá
1. Anh hùng Bùi Đình Cư (1927 – 1988)

1

Đọc thông tin, quan sát hình ảnh và trả lời câu hỏi:
Bùi Đình Cư (1927 – 1988) là người xã Việt Tiến,
huyện Lâm Thao, tỉnh Phú Thọ (nay là xã Phùng
Nguyên, tỉnh Phú Thọ). Từ năm 1949 – 1954, ông liên
tục chiến đấu tại Binh chủng Pháo binh và trực tiếp
tham gia 9 chiến dịch lớn tại Bắc Bộ. Chiến dịch
nào ông cũng dũng cảm mưu trí, lập nhiều chiến

Chân dung anh hùng
công xuất sắc.
Bùi
Đình Cư (1927 – 1988)
CÔNG TY CỔ PHẦN DỊCH VỤ XUẤT BẢN GIÁO DỤC GIA ĐỊNH
Địa chỉ: 231 Nguyễn Văn Cừ, phường 15
Chợ Quán, TP. Hồ Chí Minh
Hotline: 0931 406 067
Website: www.xuatbangiadinh.vn

CÔNG TY CỔ PHẦN DỊCH VỤ XUẤT BẢN GIÁO DỤC GIA ĐỊNH
Địa chỉ: 231 Nguyễn Văn Cừ, phường Chợ Quán, TP. Hồ Chí Minh
Trong chiến
Trung (năm 1951), tại trận đánh đồn Yên Mô Thượng
Hotline:
0931dịch
406 Quang
067
Website:
www.xuatbangiadinh.vn
(nay thuộc tỉnh Ninh Bình), mặc dù vào giữa đêm mưa, trời tối đen như mực,

không nhìn rõ mục tiêu, ông vẫn dũng cảm bò sát vị trí địch, dùng đèn pin
soi từng lỗ châu mai để pháo của quân ta bắn chính xác, giúp đơn vị tiêu
diệt gọn đồn giặc.
2
Đặc biệt trong chiến dịch
Điện Biên Phủ, tại trận tiêu diệt
cứ điểm đồi Him Lam, ông động
viên đồng đội tháo rời pháo, vượt
bom đạn chiếm lĩnh trận địa. Dù
bị địch phản pháo dữ dội, ông
vẫn kiên cường chỉ huy bắn sập
các lô cốt, chi viện đắc lực cho
bộ binh giành thắng lợi.
Một trận địa pháo binh
Tiếp đó, trong trận đánh đồi
trong chiến dịch Điện Biên Phủ
Độc Lập, ông đã dũng cảm chỉ
huy tiểu đội xông vào tháo súng địch, vác và thu được ba khẩu cối 120 li.
CÔNG
CỔdũng,
PHẦNông
DỊCH
VỤ
XUẤT
GIÁO DỤC
GIA
ĐỊNH
Không
chỉTY
anh
còn
hết
lòngBẢN
yêu thương
đồng
đội,
nhiều lần trực
Địa chỉ: 231 Nguyễn Văn Cừ, phường Chợ Quán, TP. Hồ Chí Minh
tiếp cõng thương binh, tử sĩ vượt qua làn đạn về tuyến sau an toàn.
Hotline: 0931 406 067
Website:
www.xuatbangiadinh.vn
Với những
cống hiến đặc biệt, ông đã 42 lần được khen thưởng cấp
trung đoàn, đại đoàn và vinh dự được Chủ tịch Hồ Chí Minh tặng một áo
lụa. Ngày 31 – 8 – 1955, ông được Chủ tịch nước Việt Nam Dân chủ Cộng
hoà tặng thưởng Huân chương Quân công hạng Ba và danh hiệu Anh hùng
Lực lượng vũ trang nhân dân.

– Anh hùng Bùi Đình Cư quê ở đâu? Ông chiến đấu tại binh chủng nào?
– Em học tập được điều gì từ những phẩm chất tốt đẹp của anh hùng
Bùi Đình Cư?

2. Anh hùng – liệt sĩ Nguyễn Viết Xuân (1934 – 1964)
Đọc thông tin, quan sát hình ảnh và trả lời câu hỏi:
Nguyễn Viết Xuân (1934 – 1964) là người xã Ngũ Kiên, huyện Vĩnh Tường,
tỉnh Vĩnh Phúc (nay là xã Vĩnh Phú, tỉnh Phú Thọ). Sinh ra trong một gia đình
CÔNG TY CỔ PHẦN DỊCH VỤ XUẤT BẢN GIÁO DỤC GIA ĐỊNH
Địa chỉ: 231 Nguyễn Văn Cừ, phường
16 Chợ Quán, TP. Hồ Chí Minh
Hotline: 0931 406 067
Website: www.xuatbangiadinh.vn

CÔNG TY CỔ PHẦN DỊCH VỤ XUẤT BẢN GIÁO DỤC GIA ĐỊNH
Địa chỉ: 231 Nguyễn Văn Cừ, phường Chợ Quán, TP. Hồ Chí Minh
1
nông dân
nghèo,
bắt đầu từ năm lên 7 tuổi,
Hotline:
0931
406 067
Website:
www.xuatbangiadinh.vn
ông đã phải
đi giúp việc trong thời gian dài

suốt 10 năm. Với lòng yêu nước nồng nàn,
năm 18 tuổi, ông rời vùng tạm chiếm tìm đến
vùng tự do để xin nhập ngũ (tháng 11 – 1952).
Trải qua nhiều cương vị công tác, từ
chiến sĩ trinh sát đến chính trị viên đại đội
pháo cao xạ, ở bất cứ nhiệm vụ nào được
giao ông cũng luôn nêu cao tinh thần quyết
tâm, gương mẫu đi đầu, cùng đồng đội
hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ. Trong kháng
chiến chống Mỹ, ông là chiến sĩ pháo binh

Chân dung anh hùng − liệt sĩ
Nguyễn Viết Xuân (1934 – 1964)

dũng cảm. Câu nói “Nhằm thẳng quân thù, bắn!” của ông đã trở thành biểu
tượng tiêu biểu của ý chí kiên cường, tinh thần chiến đấu quả cảm và lòng
trung thành tuyệt đối với Tổ quốc.
2
CÔNG TY CỔ PHẦN
DỊCH VỤ XUẤT BẢN GIÁO DỤC GIA ĐỊNH
Địa chỉ: 231 Nguyễn Văn Cừ, phường Chợ Quán, TP. Hồ Chí Minh
Hotline: 0931 406 067
Website: www.xuatbangiadinh.vn

Câu nói “Nhằm thẳng quân thù, bắn!” của Nguyễn Viết Xuân
đã trở thành khẩu hiệu tiến công trên các trận địa pháo phòng không của bộ đội ta
trong cuộc kháng chiến chống Mỹ
Tấm gương của anh hùng − liệt sĩ Nguyễn Viết Xuân được nhiều thế hệ
học sinh noi gương và học tập. Ông được Nhà nước truy tặng danh hiệu
Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân vào ngày 01 − 01 − 1967.
CÔNG TY CỔ PHẦN DỊCH VỤ XUẤT BẢN GIÁO DỤC GIA ĐỊNH
Địa chỉ: 231 Nguyễn Văn Cừ, phường 17
Chợ Quán, TP. Hồ Chí Minh
Hotline: 0931 406 067
Website: www.xuatbangiadinh.vn

CÔNG TY CỔ PHẦN DỊCH VỤ XUẤT BẢN GIÁO DỤC GIA ĐỊNH
Địa chỉ: 231 Nguyễn Văn Cừ, phường Chợ Quán, TP. Hồ Chí Minh
Để tưởng
nhớ
và067
tri ân công lao của anh hùng − liệt sĩ Nguyễn Viết Xuân,
Hotline:
0931
406
Website:
www.xuatbangiadinh.vn
tên của ông được đặt cho các trường học và công trình văn hoá tại nhiều

địa phương ở tỉnh Phú Thọ.
3

4

Trường Tiểu học Nguyễn Viết Xuân,
xã Vĩnh Phú

Lễ khánh thành công trình thanh niên
tượng đài Nguyễn Viết Xuân,
xã Vĩnh Tường

– Câu nói nổi tiếng nào của anh hùng − liệt sĩ Nguyễn Viết Xuân đã trở
thành biểu tượng cho tinh thần quyết chiến, quyết thắng của quân
đội ta?
CÔNG
TY CỔ PHẦN DỊCH VỤ XUẤT BẢN GIÁO DỤC GIA ĐỊNH
Địa chỉ: 231 Nguyễn Văn Cừ, phường Chợ Quán, TP. Hồ Chí Minh
– Có những trường học hoặc con đường ở địa phương nào của tỉnh
Hotline: 0931 406 067
Phú Thọ
mang tên anh hùng − liệt sĩ Nguyễn Viết Xuân?
Website:
www.xuatbangiadinh.vn

3. Cố Bí thư Tỉnh uỷ Vĩnh Phú Kim Ngọc (1917 – 1979)
Đọc thông tin, quan sát hình ảnh và trả lời câu hỏi:
Cố Bí thư Tỉnh uỷ Vĩnh Phú Kim Ngọc (1917 – 1979)

1

sinh ra ở xã Bình Định, huyện Yên Lạc, tỉnh Vĩnh
Phúc (nay là xã Yên Lạc, tỉnh Phú Thọ). Ông là
người khởi xướng "Khoán hộ" (giao ruộng và
khoán sản lượng cho các hộ gia đình nông dân)
vào những năm 60 của thế kỉ XX.
Cố Bí thư Tỉnh uỷ Vĩnh Phú Kim Ngọc có
nhiều đóng góp trong phát triển nông nghiệp.
Ông đã đề xuất những cách làm mới giúp nông
Chân dung cố Bí thư
Tỉnh uỷ Vĩnh Phú
đời sống.
Kim Ngọc
CÔNG TY CỔ PHẦN DỊCH VỤ XUẤT BẢN GIÁO DỤC GIA
ĐỊNH(1917 – 1979)
Địa chỉ: 231 Nguyễn Văn Cừ, phường
Chợ
Quán,
TP.
Hồ
Chí
Minh
18
Hotline: 0931 406 067
Website: www.xuatbangiadinh.vn
dân nâng cao năng suất lao động và cải thiện

CÔNG TY CỔ PHẦN DỊCH VỤ XUẤT BẢN GIÁO DỤC GIA ĐỊNH
Địa chỉ: 231 Nguyễn