TRỊNH THẾ TRUYỀN (TỔNG CHỦ BIÊN)
PHẠM KHƯƠNG DUY (CHỦ BIÊN)
MAI LAN ANH – NGUYỄN THỊ HÀI – HÀ THỊ LỊCH
TRIỆU THỊ HƯƠNG LIÊN – NGUYỄN TÚ LINH – DƯƠNG THỊ OANH
HOÀNG THỊ THẢO – NGUYỄN THỊ MINH THỊNH

CÔNG TY CỔ PHẦN DỊCH VỤ XUẤT BẢN GIÁO DỤC GIA ĐỊNH
Địa chỉ: 231 Nguyễn Văn Cừ, phường Chợ Quán, TP. Hồ Chí Minh
Hotline: 0931 406 067
Website: www.xuatbangiadinh.vn

HƯỚNG DẪN SỬ DỤNG TÀI LIỆU

Khởi động

Khám phá

Học sinh huy động kiến thức, khả năng cá nhân
để tham gia hoạt động tạo hứng thú khám phá
vào chủ đề mới.
Học sinh thực hiện các hoạt động quan sát,
thảo luận, tìm kiếm thông tin nhằm phát hiện
và làm chủ những kiến thức mới của chủ đề.

Học sinh sử dụng kiến thức, kĩ năng được
trang bịBẢN
để giải
quyếtDỤC
các vấn
đề,ĐỊNH
tình huống,
CÔNG TY CỔ PHẦN DỊCH VỤ XUẤT
GIÁO
GIA
Thực hành
bài tập tương
tự,... nhằm
khắc
kiến thức,
Địa chỉ: 231 Nguyễn Văn Cừ, phường
Chợ Quán,
TP. Hồ
Chísâu
Minh
hình thành kĩ năng một cách chắc chắn.
Hotline: 0931 406 067
Website: www.xuatbangiadinh.vn

Vận dụng

Học sinh giải quyết các vấn đề của thực tế
hoặc vấn đề giả định có liên quan đến tri thức
của chủ đề, từ đó phát triển tư duy linh hoạt
và khả năng sáng tạo.

CÔNG TY CỔ PHẦN DỊCH VỤ XUẤT BẢN GIÁO DỤC GIA ĐỊNH
Địa chỉ: 231 Nguyễn Văn Cừ, phường
2 Chợ Quán, TP. Hồ Chí Minh
Hotline: 0931 406 067
Website: www.xuatbangiadinh.vn

CÔNG TY CỔ PHẦN DỊCH VỤ XUẤT BẢN GIÁO DỤC GIA ĐỊNH
Địa chỉ: 231 Nguyễn Văn Cừ, phường Chợ Quán, TP. Hồ Chí Minh
Hotline: 0931 406 067
Website: www.xuatbangiadinh.vn

LỜI NÓI ĐẦU

Phú Thọ là vùng đất giàu truyền thống lịch sử và văn
hoá, nơi lưu giữ nhiều giá trị đặc sắc của dân tộc Việt
Nam. Thông qua các chủ đề giáo dục dành cho học sinh
lớp 3, học sinh sẽ được mở rộng hiểu biết về quê hương
mình ở nhiều phương diện khác nhau.
Các nội dung được tổ chức phù hợp với đặc điểm nhận
thức
học
sinhVỤlớp
3, kết
hợp
giữa
quan
CÔNG TY
CỔcủa
PHẦN
DỊCH
XUẤT
BẢN
GIÁO
DỤC
GIA sát,
ĐỊNHtìm hiểu
Địa chỉ: 231 Nguyễn Văn Cừ, phường Chợ Quán, TP. Hồ Chí Minh
thông tin, thảo luận nhóm và các hoạt động trải nghiệm.
Hotline: 0931 406 067
Website:Qua
www.xuatbangiadinh.vn
đó, giúp các em hiểu hơn về truyền thống văn hoá,
lịch sử, điều kiện tự nhiên và đời sống sản xuất của địa
phương; hình thành lòng tự hào về quê hương Phú Thọ,
đồng thời nâng cao ý thức bảo vệ môi trường và trân
trọng những giá trị lao động của con người địa phương.
NHÓM TÁC GIẢ

CÔNG TY CỔ PHẦN DỊCH VỤ XUẤT BẢN GIÁO DỤC GIA ĐỊNH
Địa chỉ: 231 Nguyễn Văn Cừ, phường Chợ
Quán, TP. Hồ Chí Minh
3
Hotline: 0931 406 067
Website: www.xuatbangiadinh.vn

CÔNG TY CỔ PHẦN DỊCH VỤ XUẤT BẢN GIÁO DỤC GIA ĐỊNH
Địa chỉ: 231 Nguyễn Văn Cừ, phường Chợ Quán, TP. Hồ Chí Minh
Hotline: 0931 406 067
Website: www.xuatbangiadinh.vn

MỤC LỤC

Trang
Hướng dẫn sử dụng tài liệu

2

Lời nói đầu

3

Chủ đề 1. Các làn điệu dân ca trên quê hương
Phú Thọ

5

Chủ đề 2. Một số nhân vật tiêu biểu trên quê hương
Phú Thọ (thời kì dựng nước và buổi đầu giữ nước)

14

CÔNG TY CỔ PHẦN DỊCH VỤ XUẤT BẢN GIÁO DỤC GIA ĐỊNH
Chủ đề 3. Một số lễ hội gắn với tín ngưỡng thờ Mẫu
22
Địa chỉ: 231 Nguyễn Văn Cừ, phường Chợ Quán, TP. Hồ Chí Minh
ở Phú
Thọ
Hotline:
0931
406 067
Website: www.xuatbangiadinh.vn

Chủ đề 4. Vị trí địa lí và đơn vị hành chính tỉnh
Phú Thọ

31

Chủ đề 5. Vấn đề ô nhiễm môi trường tự nhiên tại
tỉnh Phú Thọ

38

Chủ đề 6. Một số sản phẩm thủ công nghiệp của
tỉnh Phú Thọ

47

Giải thích thuật ngữ

55

Danh sách hình ảnh sử dụng trong tài liệu

56

CÔNG TY CỔ PHẦN DỊCH VỤ XUẤT BẢN GIÁO DỤC GIA ĐỊNH
Địa chỉ: 231 Nguyễn Văn Cừ, phường
4 Chợ Quán, TP. Hồ Chí Minh
Hotline: 0931 406 067
Website: www.xuatbangiadinh.vn

CÔNG TY CỔ PHẦN DỊCH VỤ XUẤT BẢN GIÁO DỤC GIA ĐỊNH
Địa chỉ: 231 Nguyễn Văn Cừ, phường Chợ Quán, TP. Hồ Chí Minh
Hotline: 0931 406 067
Website: www.xuatbangiadinh.vn

CHỦ ĐỀ

T

1

Đ IỆ U DÂ N
N
À
L
CA
C
Á
ƯƠ N G P H
C
H
Ê
ÚT
QU
HỌ
N
Ê
R

CÔNG TY CỔ PHẦN DỊCH VỤ XUẤT BẢN GIÁO DỤC GIA ĐỊNH
Địa chỉ: 231 Nguyễn Văn Cừ, phường Chợ Quán, TP. Hồ Chí Minh
Hotline: 0931 406 067
Website: www.xuatbangiadinh.vn

CÔNG TY CỔ PHẦN DỊCH VỤ XUẤT BẢN GIÁO DỤC GIA ĐỊNH
Địa chỉ: 231 Nguyễn Văn Cừ, phường Chợ
Quán, TP. Hồ Chí Minh
5
Hotline: 0931 406 067
Website: www.xuatbangiadinh.vn

CÔNG TY CỔ PHẦN DỊCH VỤ XUẤT BẢN GIÁO DỤC GIA ĐỊNH
Địa chỉ: 231 Nguyễn Văn Cừ, phường Chợ Quán, TP. Hồ Chí Minh
Hotline: 0931 406 067
Website:
Khởi www.xuatbangiadinh.vn
động

Hãy xem một video clip diễn xướng dân ca và cho biết:
- Đó là làn điệu dân ca nào của Phú Thọ?
- Chia sẻ những cảm xúc của em sau khi nghe làn điệu dân
ca đó.
Khám phá

1. Tìm hiểu về hát Xoan
Quan sát các hình ảnh, đọc thông tin và trả lời câu hỏi:
Hát Xoan - hát cửa đình,
xuất phát tại Phú Thọ, gắn
1
liền
với
tín
ngưỡng
thờ
cúng
CÔNG TY CỔ PHẦN DỊCH VỤ XUẤT BẢN GIÁO DỤC GIA ĐỊNH
Địa chỉ:
231 Nguyễn Văn Cừ, phường Chợ Quán, TP. Hồ Chí Minh
Hùng
Vương.
Hotline: 0931 406 067
Hát Xoan
mang tính lễ
Website:
www.xuatbangiadinh.vn

nghi, được diễn xướng vào
mùa xuân, mang ước vọng
của nhân dân, cầu cho mưa
thuận gió hoà, mùa màng
bội thu, cây cối quanh năm
xanh tốt.

Hát Xoan có giai điệu
mộc mạc, ca từ dung dị,
cùng những nhạc cụ đơn
giản như trống và phách tre.
Hát Xoan kết hợp hài hoà
giữa lời ca, điệu múa và nhịp
phách, tạo nên nét đặc sắc
của loại hình nghệ thuật dân
gian này.

Trình diễn hát Xoan

CÔNG TY CỔ PHẦN DỊCH VỤ XUẤT BẢN GIÁO DỤC GIA ĐỊNH
Địa chỉ: 231 Nguyễn Văn Cừ, phường
6 Chợ Quán, TP. Hồ Chí Minh
Hotline: 0931 406 067
Website: www.xuatbangiadinh.vn

CÔNG TY CỔ PHẦN DỊCH VỤ XUẤT BẢN GIÁO DỤC GIA ĐỊNH
Địa chỉ: 231 Nguyễn Văn Cừ, phường Chợ Quán, TP. Hồ Chí Minh
2
3
Hotline:
0931 406 067
Website: www.xuatbangiadinh.vn

Truyền dạy, phát triển hát Xoan
Hiện nay, Phú Thọ có bốn phường Xoan cổ gồm: An Thái,
Phù Đức, Kim Đới và Thét.
Em có biết?

Ngày 8 tháng 12 năm 4
2017, Tổ chức Giáo dục,
Khoa học và Văn hoá Liên
Hợp Quốc (UNESCO) đã
thông qua Quyết định ghi
CÔNG TY CỔ PHẦN DỊCH VỤ XUẤT BẢN GIÁO DỤC GIA ĐỊNH
danh
“Hát
Xoan
Thọ” Chợ Quán, TP. Hồ Chí Minh
Địa
chỉ: 231
Nguyễn
VănPhú
Cừ, phường
Hotline:
0931 406
067 Di sản văn
vào Danh
sách
Website: www.xuatbangiadinh.vn
hoá phi vật thể đại diện của
Lễ đón nhận bằng UNESCO
nhân loại.

- Hát Xoan thường được diễn xướng trong hoàn cảnh nào?
- Giai điệu của hát Xoan có gì đặc biệt?
- Nêu ý nghĩa của hát Xoan. Việc hát Xoan được ghi danh là
Di sản văn hoá phi vật thể đại diện của nhân loại khẳng định
điều gì?
2. Tìm hiểu về hát Soọng cô
Quan sát các hình ảnh, đọc thông tin và thực hiện yêu cầu:
Soọng cô là làn điệu dân ca đặc sắc, độc đáo của người
Sán Dìu, được lưu giữ trong văn hoá dân gian ở các xã Đạo Trù,

CÔNG TY CỔ PHẦN DỊCH VỤ XUẤT BẢN GIÁO DỤC GIA ĐỊNH
Địa chỉ: 231 Nguyễn Văn Cừ, phường Chợ
Quán, TP. Hồ Chí Minh
7
Hotline: 0931 406 067
Website: www.xuatbangiadinh.vn

CÔNG TY CỔ PHẦN DỊCH VỤ XUẤT BẢN GIÁO DỤC GIA ĐỊNH
Địa chỉ: 231 Nguyễn Văn Cừ, phường Chợ Quán, TP. Hồ Chí Minh
Hotline:
0931Tam
406 067
Lập
Thạch,
Đảo, Đại Đình, phường Xuân Hoà,… Đây là lối
Website: www.xuatbangiadinh.vn

hát đối đáp có tính cộng đồng, vui tươi giữa nam và nữ, giữa
làng này với làng kia, giữa chủ và khách,…
Người dân thường hát Soọng
cô những lúc nông nhàn, trong
hội xuân, bên suối, trên nương,
quanh bếp lửa, mừng nhà mới,
đám cưới, đi chơi làng,… Giai
điệu của hát Soọng cô ổn định,
thường sử dụng nhịp 2/4, 4/4, kế
tiếp nhau đều đều, ít lên bổng
xuống trầm, ít luyến láy,…

1

Hát Soọng cô bên bờ suối

Ngày nay, Phú Thọ có nhiều câu lạc bộ hát Soọng cô, thu hút
từ những cụ già đến các bạn nhỏ tham gia bảo tồn. Làn điệu
dân ca này đã được công nhận là Di sản văn hoá phi vật thể
Quốc
gia.
CÔNG
TY CỔ PHẦN DỊCH VỤ XUẤT BẢN GIÁO DỤC GIA ĐỊNH
Địa chỉ: 231 Nguyễn Văn Cừ, phường Chợ Quán, TP. Hồ Chí Minh
Hotline: 0931 406 067
Website: www.xuatbangiadinh.vn

2

3

Lớp dạy hát Soọng cô

Giao lưu tiếng hát Soọng cô

- Hát Soọng cô thường được hát trong những dịp nào?
- Giai điệu của hát Soọng cô có những đặc điểm gì?

CÔNG TY CỔ PHẦN DỊCH VỤ XUẤT BẢN GIÁO DỤC GIA ĐỊNH
Địa chỉ: 231 Nguyễn Văn Cừ, phường
8 Chợ Quán, TP. Hồ Chí Minh
Hotline: 0931 406 067
Website: www.xuatbangiadinh.vn

CÔNG TY CỔ PHẦN DỊCH VỤ XUẤT BẢN GIÁO DỤC GIA ĐỊNH
Địa chỉ: 231 Nguyễn Văn Cừ, phường Chợ Quán, TP. Hồ Chí Minh
Hotline:
0931 về
406dân
067 ca Mường
3. Tìm hiểu
Website: www.xuatbangiadinh.vn

Quan sát các hình ảnh, đọc thông tin và trả lời câu hỏi:

Dân ca của người Mường
có nhiều điệu hát hay như: sắc
bùa, thường rang, bộ mẹng,
hát ví, hát đúm (đối),… Những
làn điệu này thường vang lên
bên chiếc nôi em bé, trên
nương rẫy hay trong các lễ hội
mùa xuân. Giai điệu dân ca có
sự khác nhau giữa các khu vực
người Mường cư trú.

1

Hát đúm (đối) tại Lễ hội Đu Vôi,
xã Lạc Sơn

Quen thuộc nhất trong
2
dân ca Mường chính là hát ru
và hát đồng dao. Hát ru được
người Mường gọi là rằng đều,
CÔNG TY CỔ PHẦN DỊCH VỤ XUẤT BẢN GIÁO DỤC GIA ĐỊNH
cóQuán,
nhiều
điệu
quen thuộc
Địa chỉ: 231 Nguyễn Văn Cừ, phường Chợ
TP. làn
Hồ Chí
Minh
Hotline: 0931 406 067
như: u hạy, dạ ơi dạ óm, ru
Website: www.xuatbangiadinh.vn
ngày, ru đêm,.... Hát đồng dao
là những bài thơ ngắn có vần,
gắn liền với các trò chơi vui
Người mẹ Mường đang ru con
nhộn như Đập nàng Khọt, Đập
bôông bôông,...
Nếu hát ru có giai điệu lúc
bổng, lúc trầm, mượt mà, êm ả
3
và chan chứa tình yêu thương
thì hát đồng dao lại có giai
điệu đơn giản, vui tươi. Những
làn điệu dân ca mộc mạc, gần
gũi giúp chúng ta hiểu thêm
nhiều điều tốt đẹp trong cuộc
sống, bồi dưỡng những tình
Những điệu hát đồng dao gắn
cảm trong sáng và học được
với trò chơi dân gian
nhiều điều hay, lẽ phải.
CÔNG TY CỔ PHẦN DỊCH VỤ XUẤT BẢN GIÁO DỤC GIA ĐỊNH
Địa chỉ: 231 Nguyễn Văn Cừ, phường Chợ
Quán, TP. Hồ Chí Minh
9
Hotline: 0931 406 067
Website: www.xuatbangiadinh.vn

CÔNG TY CỔ PHẦN DỊCH VỤ XUẤT BẢN GIÁO DỤC GIA ĐỊNH
Địa chỉ: 231 Nguyễn Văn Cừ, phường Chợ Quán, TP. Hồ Chí Minh
Hotline: 0931 406 067
Website: www.xuatbangiadinh.vn

- Dân ca Mường có các thể loại quen thuộc nào? Điểm khác
nhau của các thể loại đó là gì?
- Dân ca Mường có ý nghĩa gì đối với đời sống tinh thần của
người Mường?

Thực hành

1. Hãy nối nội dung ở cột A tương ứng với cột B sao cho phù hợp:

Cột A

Cột B

1. Hát Xoan

a. Là làn điệu dân ca đặc sắc, độc
CÔNG TY CỔ PHẦN DỊCH VỤ đáo
XUẤTcủa
BẢN người
GIÁO DỤC
Sán GIA
Dìu.ĐỊNH

Địa chỉ: 231 Nguyễn Văn Cừ, phường Chợ Quán, TP. Hồ Chí Minh
Hotline: 0931 406 067
2.Website:
Hát Soọng
cô
b. Thường gắn liền với các trò chơi
www.xuatbangiadinh.vn

vui nhộn như Đập nàng Khọt, Đập
bôông bôông.

3. Hát ru của người
Mường

c. Còn được gọi là hát cửa đình,
gắn liền với tín ngưỡng thờ cúng
Hùng Vương.

4. Hát đồng dao
của người Mường

d. An Thái, Phù Đức, Kim Đới và Thét.

5. Bốn
Xoan cổ

e. Được người Mường gọi là rằng
đều, có giai điệu mượt mà, êm ả.

phường

CÔNG TY CỔ PHẦN DỊCH VỤ XUẤT BẢN GIÁO DỤC GIA ĐỊNH
Địa chỉ: 231 Nguyễn Văn Cừ, phường
10 Chợ Quán, TP. Hồ Chí Minh
Hotline: 0931 406 067
Website: www.xuatbangiadinh.vn

CÔNG TY CỔ PHẦN DỊCH VỤ XUẤT BẢN GIÁO DỤC GIA ĐỊNH
Địa chỉ: 231 Nguyễn Văn Cừ, phường Chợ Quán, TP. Hồ Chí Minh
Hotline:
0931các
406 067
2. Tập hát
làn điệu dân ca sau:
Website: www.xuatbangiadinh.vn

a. Trèo lên cây bưởi hái hoa
1

CÔNG TY CỔ PHẦN DỊCH VỤ XUẤT BẢN GIÁO DỤC GIA ĐỊNH
Địa chỉ: 231 Nguyễn Văn Cừ, phường Chợ Quán, TP. Hồ Chí Minh
Hotline: 0931 406 067
Website: www.xuatbangiadinh.vn

b. Soọng cô
Soọng cô Sán Dìu 1
Soọng théo sếnh cô lói hô hí
Diu lói hô hí con chếch nhín
Con nhín sút lói con then hạ
Cón Slao then hạ cựu nhín phín
(Tác giả, nghệ nhân Lâm Thị Lý, xã Tam Đảo, Phú Thọ)

Lời dịch:
Hát lên ca ngợi Đảng ta,
Non sông gấm vóc Đảng ta dẫn đường.
Đảng ta đi khắp dặm trường,
Công lao của Đảng, đời đời không quên.
(Tác giả, nghệ nhân Lâm Thị Lý, xã Tam Đảo, Phú Thọ)
CÔNG TY CỔ PHẦN DỊCH VỤ XUẤT BẢN GIÁO DỤC GIA ĐỊNH
Địa chỉ: 231 Nguyễn Văn Cừ, phường 11
Chợ Quán, TP. Hồ Chí Minh
Hotline: 0931 406 067
Website: www.xuatbangiadinh.vn

CÔNG TY CỔ PHẦN DỊCH VỤ XUẤT BẢN GIÁO DỤC GIA ĐỊNH
Địa chỉ: 231 Nguyễn Văn Cừ, phường Chợ Quán, TP. Hồ Chí Minh
Soọng
Hotline:
0931cô
406Sán
067Dìu 2
Website: www.xuatbangiadinh.vn

Soọng théo sếnh cô hô láo nhín

Láo nhín thói soọng phac nhín nhín
Cạo chấy cạo slon khíu con chếch
Khíu con, khíu chếch sị con in.
(Tác giả, nghệ nhân Lâm Thị Lý, xã Tam Đảo, Phú Thọ)

Lời dịch:
Hát lên ca ngợi người già1
Dạy con, dạy cháu thật là phồn vinh.
Bao giờ con cháu lớn lên
Tay cầm chắc súng cho yên nước mình.
(Tác giả, nghệ nhân Lâm Thị Lý, xã Tam Đảo, Phú Thọ)
c. Đập bôông bôông
2
CÔNG TY CỔ PHẦN DỊCH VỤ XUẤT BẢN GIÁO DỤC GIA ĐỊNH
Địa chỉ: 231 Nguyễn Văn Cừ, phường Chợ Quán, TP. Hồ Chí Minh
Hotline: 0931 406 067
Website: www.xuatbangiadinh.vn

1

Người già: ý chỉ người có công.
CÔNG TY CỔ PHẦN DỊCH VỤ XUẤT BẢN GIÁO DỤC GIA ĐỊNH
Địa chỉ: 231 Nguyễn Văn Cừ, phường
12 Chợ Quán, TP. Hồ Chí Minh
Hotline: 0931 406 067
Website: www.xuatbangiadinh.vn

CÔNG TY CỔ PHẦN DỊCH VỤ XUẤT BẢN GIÁO DỤC GIA ĐỊNH
Địa chỉ: 231 Nguyễn Văn Cừ, phường Chợ Quán, TP. Hồ Chí Minh
Hotline:
406 việc
067 em có thể làm để góp phần gìn giữ các làn
3. Nêu 0931
những
Website: www.xuatbangiadinh.vn

điệu dân ca của quê hương Phú Thọ.

Vận dụng

1. Sưu tầm thêm tranh, ảnh, thông tin về các làn điệu dân ca vừa
học. Giới thiệu tại lớp (hoặc tại nhà) về vẻ đẹp của các làn
điệu dân ca Phú Thọ.
2. Cùng các bạn chia nhóm thi hát, biểu diễn một làn điệu dân
ca Phú Thọ.

i n hDỊCH
ớ VỤ XUẤT BẢN GIÁO DỤC GIA ĐỊNH
h PHẦN
CÔNG TY G
CỔ
Địa chỉ: 231 Nguyễn Văn Cừ, phường Chợ Quán, TP. Hồ Chí Minh
Phú
Hotline: 0931
406Thọ
067 là vùng đất của những làn điệu dân
Website: www.xuatbangiadinh.vn
ca đặc sắc như: hát Xoan, hát Soọng cô, dân

ca Mường,... Mỗi làn điệu đều có đặc trưng
riêng về ca từ và giai điệu. Mỗi học sinh cần
tích cực giới thiệu các làn điệu cho mọi người,
để góp phần giữ gìn bản sắc văn hoá
độc đáo vùng đất Tổ.

CÔNG TY CỔ PHẦN DỊCH VỤ XUẤT BẢN GIÁO DỤC GIA ĐỊNH
Địa chỉ: 231 Nguyễn Văn Cừ, phường 13
Chợ Quán, TP. Hồ Chí Minh
Hotline: 0931 406 067
Website: www.xuatbangiadinh.vn

CÔNG TY CỔ PHẦN DỊCH VỤ XUẤT BẢN GIÁO DỤC GIA ĐỊNH
Địa chỉ: 231 Nguyễn Văn Cừ, phường Chợ Quán, TP. Hồ Chí Minh
Hotline: 0931 406 067
Website: www.xuatbangiadinh.vn

CHỦ ĐỀ

2

T

VẬT TIÊU
N
Â
H
N
BIỂ
Ố
S
U
ƯƠ N G P H
T
H
Ê
Ộ
U
ÚT
Q
M
N (THỜI KÌ DỰNG NƯỚC VÀ H Ọ
Ê
R
BUỔI ĐẦU GIỮ NƯỚC)

CÔNG TY CỔ PHẦN DỊCH VỤ XUẤT BẢN GIÁO DỤC GIA ĐỊNH
Địa chỉ: 231 Nguyễn Văn Cừ, phường Chợ Quán, TP. Hồ Chí Minh
Hotline: 0931 406 067
Website: www.xuatbangiadinh.vn

CÔNG TY CỔ PHẦN DỊCH VỤ XUẤT BẢN GIÁO DỤC GIA ĐỊNH
Địa chỉ: 231 Nguyễn Văn Cừ, phường
14 Chợ Quán, TP. Hồ Chí Minh
Hotline: 0931 406 067
Website: www.xuatbangiadinh.vn

CÔNG TY CỔ PHẦN DỊCH VỤ XUẤT BẢN GIÁO DỤC GIA ĐỊNH
Địa chỉ: 231 Nguyễn Văn Cừ, phường Chợ Quán, TP. Hồ Chí Minh
Hotline: 0931 406 067
Khởi
động
Website:
www.xuatbangiadinh.vn

Quan sát các hình ảnh và trả lời câu hỏi:
1

2

CÔNG TY CỔ PHẦN DỊCH VỤ XUẤT BẢN GIÁO DỤC GIA ĐỊNH
Hai231
bức
tranhVăn
trênCừ,
nhắc
đếnChợ
các
nhân
nào
trong truyền
Địa- chỉ:
Nguyễn
phường
Quán,
TP.vật
Hồ Chí
Minh
Hotline:
0931
406
067
thuyết Việt Nam?
Website: www.xuatbangiadinh.vn

- Em biết gì về các nhân vật đó?
Khám phá

1. Nhân vật anh hùng trong truyền thuyết thời kì dựng nước
1.1. Lang Liêu
Quan sát hình ảnh, đọc thông tin và trả lời câu hỏi:
Hùng Vương thứ 6 lúc về già, muốn truyền ngôi nên nhân ngày
lễ cúng Tổ tiên, đã ra yêu cầu ai dâng lễ vật vừa ý thì sẽ truyền
ngôi cho. Các hoàng tử đều đi khắp nơi tìm món ngon vật lạ,
riêng Lang Liêu - người sống giản dị, gắn bó với ruộng đồng - đã
sử dụng những sản vật quen thuộc của nghề trồng lúa để làm lễ
vật dâng lên vua cha.

CÔNG TY CỔ PHẦN DỊCH VỤ XUẤT BẢN GIÁO DỤC GIA ĐỊNH
Địa chỉ: 231 Nguyễn Văn Cừ, phường 15
Chợ Quán, TP. Hồ Chí Minh
Hotline: 0931 406 067
Website: www.xuatbangiadinh.vn

CÔNG TY CỔ PHẦN DỊCH VỤ XUẤT BẢN GIÁO DỤC GIA ĐỊNH
Địa chỉ: 231 Nguyễn Văn Cừ, phường Chợ Quán, TP. Hồ Chí Minh
Hotline:
0931
406 067
Từ gạo
nếp,
Lang Liêu đã làm nên bánh chưng và bánh
Website: www.xuatbangiadinh.vn

giầy. Bánh giầy hình tròn tượng trưng cho trời, bánh chưng
hình vuông tượng trưng cho đất. Hai loại bánh thể hiện lòng
hiếu kính với tổ tiên và quan niệm con người sống hài hoà với
đất trời, thiên nhiên. Nhờ trí tuệ, tài năng và đức hạnh, Lang
Liêu được vua Hùng tin tưởng truyền ngôi, trở thành Vua Hùng
thứ 7, hiệu là Hùng Chiêu Vương.
Biết ơn tấm lòng hiếu nghĩa với tổ tiên, thương yêu dân của
Vua Hùng Chiêu Vương, nhân dân làng Dữu Lâu đã lập miếu
thờ Ngài, gọi là Dữu Lâu Vũ Miếu (phường Việt Trì) và tôn vinh là
Lang Liêu Đại Vương.

CÔNG TY CỔ PHẦN DỊCH VỤ XUẤT BẢN GIÁO DỤC GIA ĐỊNH
Địa chỉ: 231 Nguyễn Văn Cừ, phường Chợ Quán, TP. Hồ Chí Minh
Hotline: 0931 406 067
Website: www.xuatbangiadinh.vn

Lang Liêu dâng lễ vật bánh chưng, bánh giầy lên vua cha
- Lang Liêu đã sáng tạo ra những loại bánh nào?
- Vì sao ông lại được Vua Hùng lựa chọn để truyền ngôi?
1.2. Sơn Tinh
Quan sát hình ảnh, đọc thông tin và trả lời câu hỏi:
Sơn Tinh (vị thần núi), được nhân dân tôn vinh là Tản Viên
Sơn Thánh. Theo truyền thuyết, ông chiến thắng Thuỷ Tinh nhờ
tài năng phi thường để cưới công chúa Mị Nương, con gái
Vua Hùng thứ 18.
CÔNG TY CỔ PHẦN DỊCH VỤ XUẤT BẢN GIÁO DỤC GIA ĐỊNH
Địa chỉ: 231 Nguyễn Văn Cừ, phường
16 Chợ Quán, TP. Hồ Chí Minh
Hotline: 0931 406 067
Website: www.xuatbangiadinh.vn

CÔNG TY CỔ PHẦN DỊCH VỤ XUẤT BẢN GIÁO DỤC GIA ĐỊNH
Địa chỉ: 231 Nguyễn Văn Cừ, phường Chợ Quán, TP. Hồ Chí Minh
Hotline:
0931 thuyết
406 067 Sơn Tinh Truyền
1
Website: www.xuatbangiadinh.vn

Thuỷ Tinh gửi gắm thông điệp
sâu sắc về khát vọng chế ngự
thiên tai, lũ lụt của người Việt
cổ. Đồng thời, ca ngợi công
lao dựng nước của vua Hùng
và tôn vinh ý chí kiên cường,
Sơn Tinh dâng lễ vật cầu hôn
sức mạnh của con người trước
thiên nhiên. Qua hình tượng
Sơn Tinh, cha ông ta nhắc nhở các thế hệ con cháu phải biết
đoàn kết để vượt qua mọi khó khăn.

Tưởng nhớ công đức của
Sơn Tinh, nhân dân ở nhiều địa
phương đã lập đền thờ, trong
đó phải kể tới Đền Lăng Sương
(xã
Tu Vũ,
CÔNG TY CỔ PHẦN DỊCH VỤ XUẤT BẢN
GIÁO
DỤCtỉnh
GIA Phú
ĐỊNHThọ). Cùng
Địa chỉ: 231 Nguyễn Văn Cừ, phường Chợ
TP. Hồ Chíthờ
MinhĐức Thánh
vớiQuán,
tín ngưỡng
Hotline: 0931 406 067
Tản, đền Lăng Sương còn thờ
Website:
Đền www.xuatbangiadinh.vn
Lăng Sương xã Tu Vũ
Thánh Mẫu - người có công
sinh ra Thánh Tản.
2

- Nhân dân tôn vinh Sơn Tinh như thế nào?
- Chiến thắng của Sơn Tinh trước Thuỷ Tinh mang thông điệp gì?
Em có biết?

Nhân vật anh hùng trong truyền thuyết thời kì dựng nước
thường là những người có sức mạnh hoặc tài năng kì lạ gắn
liền với thời đại các vua Hùng. Mặc dù mang nhiều chi tiết kì
ảo, các nhân vật này luôn đại diện cho lòng dũng cảm và
ước mơ xây dựng, bảo vệ quê hương của ông cha ta.
CÔNG TY CỔ PHẦN DỊCH VỤ XUẤT BẢN GIÁO DỤC GIA ĐỊNH
Địa chỉ: 231 Nguyễn Văn Cừ, phường 17
Chợ Quán, TP. Hồ Chí Minh
Hotline: 0931 406 067
Website: www.xuatbangiadinh.vn

CÔNG TY CỔ PHẦN DỊCH VỤ XUẤT BẢN GIÁO DỤC GIA ĐỊNH
Địa chỉ: 231 Nguyễn Văn Cừ, phường Chợ Quán, TP. Hồ Chí Minh
0931
406hùng
067 buổi đầu giữ nước
2.Hotline:
Nhân vật
anh
Website: www.xuatbangiadinh.vn

2.1. Nữ tướng Hồ Thiên Hương

Quan sát hình ảnh, đọc thông tin và trả lời câu hỏi:
Bà Hồ Thiên Hương quê ở làng Trúc Phê, xã Tam Nông, tỉnh
Phú Thọ. Vào thời Thục Phán - An Dương Vương, bà đã lập được
nhiều chiến công trong việc đánh đuổi quân Tần và quân Triệu
xâm lược.
Đến khi đất nước bị nhà Triệu cai trị, chúng tìm cách dụ hàng
các quan võ trong đó có nữ tướng Hồ Thiên Hương và tướng
Đinh Công Tuấn, nhưng đều không thành. Triệu Đà liền đem quân
vây đánh nghĩa quân Đinh Công Tuấn. Nhận được tin, nữ tướng
Hồ Thiên Hương đã đưa quân đến tương trợ, đồng thời thu nhận
bánh giầy, cơm nắm do nhân dân làng Trúc Phê ủng hộ tiếp tế. Về
sau, để tưởng nhớ công lao của bà, vua Lê Đại Hành đã phong bà
làCÔNG
Mẫu Vương
CôngDỊCH
chúa
giaoBẢN
choGIÁO
nhân
dân
Trúc
Phê phụng
TY CỔ PHẦN
VỤvà
XUẤT
DỤC
GIA
ĐỊNH
ĐịaChính
chỉ: 231
Chợ
TP. Hồhay
Chí Minh
thờ.
vì Nguyễn
thế, nơiVăn
thờCừ,
bàphường
được gọi
làQuán,
Đền Mẫu
Đền Nhà Bà.
Hotline: 0931 406 067
Đền Mẫu
toạ lạc tại xã Tam Nông, tỉnh Phú Thọ. Hằng năm,
Website:
www.xuatbangiadinh.vn

vào mùng 7 - 8 tháng Giêng, người dân địa phương tổ chức hội
giã bánh giầy để tri ân công đức của bà.
1

2

Cảnh tế lễ trong Lễ hội Đền Mẫu, xã Tam Nông
CÔNG TY CỔ PHẦN DỊCH VỤ XUẤT BẢN GIÁO DỤC GIA ĐỊNH
Địa chỉ: 231 Nguyễn Văn Cừ, phường
18 Chợ Quán, TP. Hồ Chí Minh
Hotline: 0931 406 067
Website: www.xuatbangiadinh.vn

CÔNG TY CỔ PHẦN DỊCH VỤ XUẤT BẢN GIÁO DỤC GIA ĐỊNH
Địa chỉ: 231 Nguyễn Văn Cừ, phường Chợ Quán, TP. Hồ Chí Minh
Hotline: 0931 406
3 067
Website: www.xuatbangiadinh.vn

Giã bánh giầy làng Trúc Phê
- Bà Hồ Thiên Hương đã có công lao gì đối với đất nước?
- Nhân dân đã tri ân công đức của bà như thế nào?
2.2. Bát Nàn Đại tướng quân
Quan sát hình ảnh, đọc thông tin và trả lời câu hỏi:
BátTYNàn
tướng
còn
cóGIÁO
tên khác
là Vũ
Thị Thục hay
CÔNG
CỔ Đại
PHẦN
DỊCH quân
VỤ XUẤT
BẢN
DỤC GIA
ĐỊNH
Địa
Nguyễn
Văn sinh
Cừ, phường
Hồ Chí
Minh Lâu, nay
Vũ chỉ:
Thị 231
Thục
Nương,
ra và Chợ
lớn Quán,
lên ở TP.
làng
Phượng
Hotline: 0931 406 067
thuộc phường Vân Phú, tỉnh Phú Thọ.
Website: www.xuatbangiadinh.vn
Sinh thời, bà là người phụ nữ tài sắc vẹn toàn, giàu lòng nhân
ái, yêu nước, thương dân. Thời kì nước ta dưới ách đô hộ của nhà
Đông Hán, Thái thú Tô Định đã ép bà làm vợ. Bị từ chối, Tô Định
bèn trả thù, cho quân lùng bắt bà. Không để rơi vào tay giặc, bà
đã xuôi sông Hồng về Tiên La (nay thuộc tỉnh Hưng Yên) nương
thân, chiêu tập binh mã, xây dựng lực lượng. Năm 40, Hai Bà Trưng
khi vừa phát động khởi nghĩa, nghe tin Bát Nàn cũng là người
cùng chí hướng, đã cho người tới mời hợp sức. Bát Nàn tham gia
khởi nghĩa Hai Bà Trưng và lập được nhiều chiến công. Sau đó,
bà được Trưng Nữ Vương phong Công chúa, chức Đại tướng và
được trao quyền chỉ huy quân tiên phong đóng tại trang Tiên La.
Để ghi nhớ công lao của Bát Nàn Đại tướng quân, sau khi bà
mất, nhân dân đã lập đền thờ tại quê nhà, tổ chức lễ hội vào
ngày 15 - 8 âm lịch hằng năm.

CÔNG TY CỔ PHẦN DỊCH VỤ XUẤT BẢN GIÁO DỤC GIA ĐỊNH
Địa chỉ: 231 Nguyễn Văn Cừ, phường 19
Chợ Quán, TP. Hồ Chí Minh
Hotline: 0931 406 067
Website: www.xuatbangiadinh.vn

CÔNG TY CỔ PHẦN DỊCH VỤ XUẤT BẢN GIÁO DỤC GIA ĐỊNH
Địa chỉ: 231 Nguyễn Văn Cừ, phường Chợ Quán, TP. Hồ Chí Minh
1Hotline: 0931 406 067
2
Website: www.xuatbangiadinh.vn

Đền Bát Nàn Đại tướng quân,
phường Vân Phú

Nơi thờ Bát Nàn
Đại tướng quân

- Bát Nàn Đại tướng quân sinh ra và lớn lên ở vùng đất nào
của tỉnh Phú Thọ ngày nay?
- Vì sao Bát Nàn Đại tướng quân được Trưng Nữ Vương phong
Công chúa, chức Đại tướng ?
CÔNG TY CỔ PHẦN DỊCH VỤ XUẤT BẢN GIÁO DỤC GIA ĐỊNH
Thực
Địa chỉ:
231 hành
Nguyễn Văn Cừ, phường Chợ Quán, TP. Hồ Chí Minh
Hotline: 0931 406 067
Website: www.xuatbangiadinh.vn

1. Hãy nối nội dung ở cột A tương ứng với cột B sao cho phù hợp:
A

B

Vị thần núi, một trong Tứ Bất
tử của tín ngưỡng Việt Nam
là ai?

Bát Nàn Đại tướng quân.

Nữ tướng nào được vua
Lê Đại Hành phong Mẫu
vương Công chúa?

Sơn Tinh (Tản Viên Sơn Thánh).

Nữ tướng Hồ Thiên Hương
có công đánh quân xâm
lược nào?

Quân Đông Hán.

CÔNG TY CỔ PHẦN DỊCH VỤ XUẤT BẢN GIÁO DỤC GIA ĐỊNH
Địa chỉ: 231 Nguyễn Văn Cừ, phường
20 Chợ Quán, TP. Hồ Chí Minh
Hotline: 0931 406 067
Website: www.xuatbangiadinh.vn

CÔNG TY CỔ PHẦN DỊCH VỤ XUẤT BẢN GIÁO DỤC GIA ĐỊNH
Địa chỉ: 231 Nguyễn Văn Cừ, phường Chợ Quán, TP. Hồ Chí Minh
Hotline: 0931 406 067
Quê hương
của nữ tướng
Website:
www.xuatbangiadinh.vn

nào ở phường Vân Phú, tỉnh
Phú Thọ?
Bát Nàn Đại tướng quân có
công đánh quân xâm lược
nào?

Nữ tướng Hồ Thiên Hương.

Quân Tần và quân Triệu.

2. Qu