Ngày soạn: 8/11/2021
Ngày giảng: 13/11 (7C) ; 7A,B,D,E
Period 21 - Unit 17: ĐỜI SỐNG KINH TẾ - VĂN HÓA
THỜI LÝ - TRẦN - HỒ (THẾ KỈ XI - ĐẦU THẾ KỈ XV) (Tiếp theo)

I/ Mục tiêu
1/ Kiến thức: Trình bày được những nét chính về văn hóa thời Trần.
2/ Năng lực: Rèn các kĩ năng sưu tầm các tư liệu, tranh ảnh; khả năng xâu chuỗi, phân tích, liên hệ các sự kiện lịch sử.
3/ Phẩm chất: Biết trân trọng, giữ gìn và phát huy những di sản văn hóa.
* Yêu cầu đối với học sinh khá, giỏi
Đánh giá được sự phát triển về giáo dục, văn hóa thời Trần.
II/ Thiết bị và học liệu
1/ Giáo viên:
- Tranh ảnh về văn hóa thời nhà Trần.
- Tư liệu liên quan nội dung bài học.
2/ Học sinh:
- Nghiên cứu bài và trả lời câu hỏi trong TL.
- Nhóm Quỳnh, Lâm làm dự án về văn học, giáo dục; KHKT – Kiến trúc.
III/ Tiến trình các hoạt động
1/ Ổn định tổ chức (1')
2/ Kiểm tra bài cũ:
3/ Tổ chức các hoạt động học tập (35p)
Hoạt động 1- Mở đầu (3p)
Mục tiêu: Tạo không khí hứng thú để HS bắt đầu một tiết học mới.
- GV chiếu slide 1, tổ chức cho HS chơi trò chơi “Bông hoa kiến thức” với 4 câu hỏi, 4 HS thực hiện.
GV dẫn vào bài mới: Bông hoa màu tím và đỏ hỏi hé lộ cho các em thấy được thành tựu văn học, giáo dục của nhà Trần. Vậy văn hóa thời Trần phát triển như thế nào? Chúng ta cùng tìm hiểu bài hôm nay.
Hoạt động 2: Hình thành kiến thức mới
4. Tìm hiểu sự phát triển văn hóa thời Trần
Mục tiêu: Trình bày được những nét chính về văn hóa thời Trần.
Hoạt động của GV - HS
Nội dung chính

slide 2 HĐCN – 2', đọc thầm đoạn thông tin mục 4 từ “Ở nhà Trần…ưa thích” (TL-T.104) kết hợp quan sát hình 9 để hoàn thiện PHT sau:
Lĩnh vực
Nội dung
Tư tưởng, tôn giáo

Các hình thức sinh hoạt văn hoá dân gian

- HS báo cáo, chia sẻ.
- GVNX, chốt KT slide 3









- GV chiếu một số h/ả (silide 4,5,6,7)
HSHĐCN 2', chia sẻ
H. Nhân dân dựng đền thờ các nv trên có ý nghĩa gì?
- HS chia sẻ. GVKL
HSHĐCN 2', chia sẻ
H. Nhận xét về các hoạt động sinh hoạt văn hóa dưới thời Trần? Ở quê em có những hình thức sinh hoạt văn hóa, trò chơi dân gian nào?
- HS chia sẻ. GVKL: Các hoạt động sinh hoạt văn hóa dưới thời Trần đa dạng, phong phú, phổ biến và phát triển.

slide 8 HĐCĐ – 3', đọc thầm đoạn thông tin mục 4 từ “Nền văn học chữ Hán…Các kì thi được tổ chức ngày càng nhiều” (TL-T.104) và trả lời các câu hỏi sau:
1/ Trình bày những nét chính về văn học thời Trần. (Gợi ý: Có những nền VN nào? Nội dung của các tác phẩm văn học thời này. Kể tên 1 số tác phẩm mà em biết.)
2/ Em hãy giải thích vì sao văn học thời Trần phát triển mạnh và mang đậm lòng yêu nước, niềm tự hào dân tộc ?
3/ Nét mới về giáo dục thời Trần.
- HS trình bày– chia sẻ, nhận xét từng phần (Văn học)
- GV nhận xét, chốt KT bằng bảng thống kê trên MC, HS hoàn thiện bảng vào vở. slide 9







GVKL chiếu một số h/ả slide 10
GV nhấn mạnh: Văn học thời Trần phát triển mạnh và mang đậm lòng yêu nước, niềm tự hào dân tộc vì: Những tác phẩm ra đời trong trong khói lửa chiến tranh như “Hịch tướng sĩ” để động viên tinh thần đoàn kết một lòng từ vua tôi, quần thần quyết tâm đánh giặc; đề cao niềm tự hào dân tộc, ca ngợi chiến công hiển hách như “Phò giá về kinh” thể hiện hào khí chiến thắng và khát vọng thái bình thịnh trị của dân tộc.

- HS trình bày– chia sẻ, nhận xét phần giáo dục
- GV nhận xét, chốt KT bằng bảng thống kê trên MC, HS hoàn thiện bảng vào vở. slide 11





HS HĐCĐ 2': Em có nhận xét gì về giáo dục thời Trần so với thời Lý?
HS trình bày, chia sẻ. GVKL
So với thời Lý, tình hình giáo dục thời Trần phát triển hơn. Thời Trần mở được nhiều trường học, các kì thi được tổ chức đều đặn, có quy chế rõ ràng: Định lệ thi thái học sinh (tiến sĩ) 7 năm một lần, quy định chọn tam khôi (trạng nguyên, bảng nhãn, thám hoa) trong kì thi Đình.
* Liên hệ: Ngày nay trường học có được mở rộng ở miền núi, vùng sâu vùng xa, hải đảo không? TP Lào Cai, trường ta có tổ chức các cuộc thi nào? Việc tổ chức các cuộc thi đó có ý nghĩa gì? Qua đó chứng tỏ giáo dục thời Trần ntn?
- HS trình bày, chia sẻ.
GV nhấn mạnh: Giáo dục thời Trần phát triển mạnh, nhà nước lúc đó rất quan tâm đến giáo dục để tuyển chọn người tài. Ngày nay giáo dục đã phát huy nền giáo dục của ông cha ta, giáo dục là quốc sách hàng đầu…

- GV mời đại diện 1 nhóm lên trình bày phần chuẩn bị ở nhà: giới thiệu về khoa học, kĩ thuật, kiến trúc của nhà Trần.
(Nội dung này GV đã giao về nhà cho HS chuẩn bị ở tuần trước theo nhóm 6, dựa theo nội dung mục 4 trong tài liệu - T.104 và sưu tầm tranh ảnh, tư liệu, video… trên mạng, sau đó yêu cầu HS gửi ND chuẩn bị của các nhóm vào gmail, zalo… của giáo viên để kiểm soát).
- HS trình bày nhiệm vụ – chia sẻ, nhận xét
- GV nhận xét, chốt KT bằng bảng thống kê trên MC, HS hoàn thiện bảng vào vở.













HĐCL: Trong chương trình Ngữ văn lớp 6 em đã được học VB nào nói về thầy thuốc? Đó là thầy thuốc nào? Nhận xét của em về phẩm chất của thầy thuốc qua VB đó?
HS: VB Thầy thuốc giỏi cốt nhất ở tấm lòng, …
HS HĐCN 1': Em có nhận xét gì về văn hóa thời Trần?
- HS chia sẻ, nhận xét
GV nhấn mạnh: Tình hình văn hóa, giáo dục, khoa học, nghệ thuật thời Trần phát triển mạnh mẽ hơn thời Lý. Đã đạt được nhiều thành tựu về các lĩnh vực văn hóa, giáo dục, khoa học, nghệ thuật. Có sự phát triển trên là do các chính sách quan tâm của nhà Trần trên tất cả các mặt, tạo điều kiện cho văn hóa, giáo dục, khoa học, nghệ thuật phát triển.
=> Chứng tỏ Đại Việt dưới thời Trần là một quốc gia cường thịnh.

4. Sự phát triển văn hóa thời Trần
a. Sinh hoạt văn hóa











Lĩnh vực
Nội dung
Tư tưởng, tôn giáo
- Tín ngưỡng cổ truyền được duy trì và phát triển.
- Đạo Phật, Nho giáo phát triển.
Văn hoá dân gian
ca hát, nhảy múa, chèo tuồng, các trò chơi…vẫn duy trì, phát triển.













b. Văn học, giáo dục














Lĩnh vực
Nội dung
Văn học
Chữ Hán, chữ Nôm phát triển
Nội dung: Phong phú, đậm đà bản sắc dân tộc, chứa đựng sâu sắc lòng yêu nước, tự hào dân tộc.
















Lĩnh vực
Nội dung
Giáo dục
Quốc tử giám được mở rộng, các lộ, phủ đều có trường học, các kì thi tổ chức ngày càng nhiều.






















c. Khoa học – kĩ thuật, kiến trúc













Lĩnh vực
Nội dung
Sử học
Đại Việt sử kí (Lê Văn Hưu)
Quân sự
- Binh thư yếu lược (Trần Hưng Đạo)
- Súng thần cơ, thuyền chiến lớn.
Y học
Thầy thuốc nổi tiếng Tuệ Tĩnh
Kiến trúc
- Nhiều công trình kiến trúc có giá trị: tháp Phổ Minh, thành Tây Đô….























Hoạt động 3: Luyện tập và củng cố
Mục tiêu: Củng cố, hệ thống hóa và hoàn thiện về nội dung kiến thức đã được tìm hiểu ở hoạt động hình thành kiến thức mới.
Bài tập 2 (TL/106) Lập bảng theo yêu cầu sau và điền những nội dung phù hợp.
Hoạt động cá nhân - 5' bài tập 2/105,106
- HS báo cáo, chia sẻ - GVNX, chốt KT
Lĩnh vực
Thời Lý
Thời Trần
Thời Hồ
Tư tưởng, tôn giáo
Các vua nhà Lý đều sùng đạo Phật, sai dựng chùa tháp, tô tượng, đúc chuông, dịch kinh Phật, soạn sách Phật,...
Tín ngưỡng cổ truyền vẫn phổ biến và có phần phát triển hơn. Nho giáo ngày càng phát triển.
Có chính sách cách bắt các nhà sư chưa đến 50 tuổi phả hoàn tục.
Văn học
Văn học chữ Hán bước đầu phát triển
Văn học thời Trần phát triển mạnh và mang đậm lòng yêu nước, niềm tự hào dân tộc.

Giáo dục
Năm 1070, Văn miếu được xây dựng. Năm 1075, khoa thi đầu tiên được mở.

Quốc tử giám mở rộng việc đào tạo con em quý tộc, quan lại. Các lộ phủ quanh kinh thành đều có trường công. Ở các làng đã có trường tư. Các kì thi được tổ chức ngày càng nhiều.
Sửa đổi cả chế độ thi cử, học tập.

Kiến trúc
Kiến trúc và điêu khắc rất phát triển, tiêu biểu Văn Miếu…
Nhiều công trình kiến trúc mới, có giá trị ra đời như tháp Phổ Minh (Nam Định)…
Một số công trình kiến trúc tiêu biểu: thành Tây Đô (thành nhà Hồ, Thanh Hoá),.

4. Củng cố (2') GV sử dụng KT trình bày 1 phút (2HS)
- HS phát biểu ngắn gọn những điều mà em đã học được trong bài.
- HS trình bày, chia sẻ. GV nhận xét, chốt
5. Hướng dẫn học (3')
- Bài cũ: Học bài theo vở ghi kết hợp SGK, trình bày được những nét chính về văn hóa thời Trần.
- Bài mới: Chuẩn bị bài 18 Các cuộc k/c chống giặc ngoại xâm thời Lý – Trần – Hồ (TK XI – đầu TK XV)
Yêu cầu: Đọc và trả lời phần KĐ và mục 1 (TL/107,108,109)