Ngày soạn: 23/4/2025
Ngày dạy: 24/4/2025
TIẾT 137, TIẾT 138:
HOẠT ĐỘNG THỰC HÀNH VÀ TRẢI NGHIỆM
XÁC ĐỊNH TẦN SỐ, TẦN SỐ TƯƠNG ĐỐI, VẼ CÁC BIỂU ĐỒ BIỂU DIỄN
BẢNG TẦN SỐ, TẦN SỐ TƯƠNG ĐỐI BẰNG EXCEL (2 tiết)
I. MỤC TIÊU:
1. Năng lực:
Sử dụng phần mềm Geogebra để xác định tần số, tần số tương đối và biểu diễn
bằng biểu đồ.
- Năng lực chung:
+ Năng lực tự chủ và tự học trong tìm tòi khám phá
+ Năng lực giao tiếp và hợp tác trong trình bày, thảo luận và làm việc nhóm
+ Năng lực giải quyết vấn đề và sáng tạo trong thực hành, vận dụng.
- Năng lực riêng: tư duy và lập luận toán học, giao tiếp toán học; mô hình hóa
toán học; giải quyết vấn đề toán học.
+ Tư duy và lập luận toán học: So sánh, phân tích dữ liệu, phân tích, lập luận để
giải thích bảng tần số và tần số tương đối.
+ Mô hình hóa toán học: mô tả các dữ kiện bài toán thực tế, giải quyết bài toán
vẽ biểu đồ bằng Excel.
+ Giải quyết vấn đề toán học: giải quyết được các bài toán lập bảng tần số và vẽ
biểu đồ trên Excel.
+ Giao tiếp toán học: đọc, hiểu thông tin toán học.
+ Sử dụng công cụ, phương tiện học toán: sử dụng phần mềm Excel trên máy
tính.
2. Phẩm chất
- Tích cực thực hiện nhiệm vụ khám phá, thực hành, vận dụng.
- Có tinh thần trách nhiệm trong việc thực hiện nhiệm vụ được giao.
- Khách quan, công bằng, đánh giá chính xác bài làm của nhóm mình và nhóm
bạn.
- Tự tin trong việc tính toán; giải quyết bài tập chính xác.
II. THIẾT BỊ DẠY HỌC VÀ HỌC LIỆU
1 - GV: SGK, SGV, Tài liệu giảng dạy, giáo án PPT, PBT (ghi đề bài cho các
hoạt động trên lớp), các hình ảnh liên quan đến nội dung bài học,...
1

2 - HS: SGK, SBT, vở ghi, giấy nháp, đồ dùng học tập (bút, thước...), bảng
nhóm, bút viết bảng nhóm.
III. TIẾN TRÌNH DẠY HỌC
A. HOẠT ĐỘNG KHỞI ĐỘNG (MỞ ĐẦU)
a) Mục tiêu: HS ôn tập lại một số kiến thức cơ bản liên quan đến tần số và biểu
đồ.
b) Tổ chức thực hiện:
Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ:
- GV cho HS thực hiện cá nhân Phiếu học tập số 1.
PHIẾU HỌC TẬP SỐ 1
Hãy nối mỗi thông tin ở cột trái với thông tin tương ứng ở cột phải.

Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ: HS quan sát và chú ý lắng nghe, thảo luận
nhóm và thực hiện yêu cầu theo dẫn dắt của GV.
Bước 3: Báo cáo, thảo luận: GV gọi đại diện một số thành viên nhóm HS trả
lời, HS khác nhận xét, bổ sung.
Gợi ý đáp án

2

Bước 4: Kết luận, nhận định: GV ghi nhận câu trả lời của HS, trên cơ sở đó
dẫn dắt HS vào tìm hiểu bài học mới: “Hôm nay, chúng ta sẽ khám phá cách để lập
bảng tần số, bảng tần số tương đối và cách vẽ các biểu đồ tần số, tần số tương đối
trên phần mềm Excel. Cách thực hiện ra sao và lợi ích khi học được cách làm như
thế nào chúng ta cùng nhau tìm hiểu bài học ngày hôm nay”.
⇒ Xác định tần số, tần số tương đối, vẽ các biểu đồ biểu diễn bảng tần số,
tần số tương đối bằng excel.
B. HÌNH THÀNH KIẾN THỨC
TIẾT 1: XÁC ĐỊNH TẦN SỐ, TẦN SỐ TƯƠNG ĐỐI VÀ BIỂU DIỄN
BẰNG BIỂU ĐỒ
Hoạt động 1: Xác định tần số, tần số tương đối và biểu diễn bằng biểu đồ
a) Mục tiêu: HS lập được bảng tần số, bảng tần số tương đối cho dãy dữ liệu
đã cho trên Excel và vẽ được biểu đồ biểu diễn phù hợp.
b) Tổ chức thực hiện:
HĐ CỦA GV VÀ HS
SẢN PHẨM DỰ KIẾN
Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ:
Xác định tần số, tần số tương đối và biểu
- GV cho HS đọc – hiểu các bước diễn bằng biểu đồ
thực hiện trong Excel theo hướng Để xác định tần số, tần số tương đối và biểu
dẫn của SGK.
diễn bằng biểu đồ từ một dãy dữ liệu dạng
liệt kê trong Excel, ta làm như sau:
3

- GV sử dụng máy tính và máy
chiếu hướng dẫn HS các bước thiết
lập bảng tần số tương đối và vẽ
biểu đồ cho dãy dữ liệu trong Ví dụ
1.
+ GV hướng dẫn và giảng giải chi
tiết cho HS thực hiện.
+ HS thực hiện đồng thời với các
bước GV hướng dẫn.
- GV yêu cầu HS thực hiện theo
nhóm 3-4HS phần Thực hành 1
Hỏi ý kiến của các bạn trong lớp về
địa điểm đi dã ngoại với ba lựa
chọn: Tràng An, Ba Vì, Đại Lải thu
được kết quả sau:
Tràng An, Ba Vì, Tràng An, Tràng
An, Ba Vì, Ba Vì, Đại Lải, Tràng
An, Tràng An, Ba Vì, Tràng An,
Đại Lải, Tràng An, Tràng An,
Tràng An, Tràng An, Tràng An,
Tràng An,
Ba Vì, Đại Lải, Tràng An, Ba Vì,
Tràng An, Đại Lải, Ba Vì, Ba Vì,
Ba Vì, Ba Vì, Đại Lải, Tràng An.
Sử dụng bảng tính Excel, hãy lập
bảng tần số, bảng tần số tương đối
cho dãy dữ liệu trên và vẽ các biểu
đồ cột, biểu đồ hình quạt tròn biểu
diễn chúng.
+ Các nhóm thực hiện và báo cáo
kết quả lại cho GV.
+ GV nhận xét và chữa bài ngay
trên máy chiếu.

Bước 1. Nhập dữ liệu dạng liệt kê vào một
cột trong bảng tính
Bước 2. Tạo bảng dữ liệu bằng cách xác
định vùng dữ liệu và đặt tên bảng dữ liệu
Bước 3. Sử dụng chức năng Pivot Table để
tạo bằng tần số, tần số tương đối
Bước 4. Từ bảng tần số, tần số tương đối vẽ
đồ thị biểu diễn.
Ví dụ 1: SGK-tr.120
Hướng dẫn giải (SGK-tr.120+121)

Thực hành 1
Bước 1. Nhập dữ liệu trên vào vùng dữ
liệu A2 : A31, ô A1 là tên cột địa điểm đi dã
ngoại.
Bước 2. Chọn Insert → Table, chọn vùng dữ
liệu $$A$$1 : $$A$$31, tích vào ô My table
has headers. Trong ô Table Name đặt tên
cho bảng dữ liệu là Diadiemdidangoai.
Bước 3. Chọn Insert → Pivot Table.
• Trong ô Table Range điền tên bảng dữ liệu
Diadiemdidangoai,
chọn
Existing
Worksheet, trong ô Location chọn một vùng
dữ liệu bất kì nào đó để đặt bảng kết quả,
chẳng hạn ta chọn vùng C2 : C5 thì ô này sẽ
hiện ra Sheet1!$$C$$2 : $$E$$5. Chọn OK.
• Trong bảng Pivot Table Field List, kéo thả
trường kết quả vào 2 ô Rowlabels và
Values, ta sẽ thu được bảng tần số.
• Để thu được tần số tương đối của các giá
trị, trong ô E3 ta điền =$$D$$3/$$D$$6 và
sao chép công thức đến hết ô E5, điền nội
dung “Tần số tương đối” vào ô E2 và kiểm
tra tổng tần số tương đối bằng cách
4

điền =SUM(E3:E5) vào ô E6.

Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ:
- HĐ cá nhân: HS suy nghĩ, hoàn
thành vở.
- HĐ cặp đôi, nhóm: các thành viên
trao đổi, đóng góp ý kiến và thống
nhất đáp án.
Cả lớp chú ý thực hiện các yêu cầu
của GV, chú ý bài làm các bạn và
nhận xét.
- GV: quan sát và trợ giúp HS.
Bước 3: Báo cáo, thảo luận:
- HS trả lời trình bày miệng/ trình
bày bảng, cả lớp nhận xét, GV đánh
giá, dẫn dắt, chốt lại kiến thức.
Bước 4: Kết luận, nhận định: GV
tổng quát lưu ý lại kiến thức trọng
tâm
+ Sử dụng phần mềm Excel để lập
bảng tần số, bảng tần số tương đối
và vẽ biểu đồ biểu diễn dãy dữ liệu
đã cho.

    
Bước 4. Để vẽ biểu đồ ta chọn vùng dữ
liệu C3 : D5, sau đó ta chọn vào Insert chọn
biểu đồ cột hoặc biểu đồ hình quạt tròn, điền
đầy đủ các thông tin cần thiết để hoàn thiện
biểu đồ. Kết quả thu được như sau:
Biểu đồ tần số:

Biểu đồ tần số tương đối:

5

TIẾT 2. VẼ CÁC BIỂU ĐỒ BIỂU DIỄN BẢNG TẦN SỐ,
TẦN SỐ TƯƠNG ĐỐI GHÉP NHÓM.
Hoạt động 2: Vẽ các biểu đồ biểu diễn bảng tần số, tần số tương đối ghép
nhóm
a) Mục tiêu:
- HS vẽ được biểu đồ tần số tương đối ghép nhóm dạng cột và dạng đoạn thẳng.
- Sử dụng phần mềm Excel để lập bảng tần số, bảng tần số tương đối và vẽ
biểu đồ biểu diễn dãy dữ liệu ghép nhóm đã cho.
b) Tổ chức thực hiện:
HĐ CỦA GV VÀ HS
SẢN PHẨM DỰ KIẾN
Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ:
Vẽ các biểu đồ biểu diễn bảng tần số, tần
- Gv yêu cầu HS thực hiện đọc số tương đối ghép nhóm
thông tin cách vẽ biểu đồ trên Để vẽ các biểu đồ biểu diễn dữ liệu ghép
Excel theo hướng dẫn của SGK.
nhóm sử dụng bảng tính Excel thích hợp
và thực hiện các bước dưới đây:
Bước 1. Nhập dữ liệu vào bảng tính Excel
và lập bảng tần số tương đối ghép nhóm
(nếu cần)
Bước 2. Lựa chọn loại biểu đồ cần biểu
diễn.
- GV tổ chức cho HS hoạt động cá
Bước 3. Hoàn thiện biểu đồ bằng cách xác
nhân để tự tìm hiểu và thực hành
định tiêu đề của biểu đồ, chú giải cho các
theo các bước vẽ biểu đồ tần số
trục, gán nhãn dữ liệu biểu diễn.
tương đối ghép nhóm trong Ví dụ
Ví dụ 2: SGK-tr.122
2, SGK.
+ GV quan sát HS thực hành và hỗ Hướng dẫn giải (SGK-trg.122+123+124)
trợ HS vẽ biểu đồ nếu cần thiết.
+ Sau 8 phút thực hành, GV chốt
6

lại các bước vẽ và trình chiếu sản
phẩm.
- GV yêu cầu HS thực hiện theo
nhóm 3-4HS phần Thực hành 2
Thời gian chờ của bệnh nhân tại
một phòng khám bệnh được cho
trong bảng sau:
Thời gian (phút)
[0; 10)
Tần số tương đối
50%
Sử dụng bảng tính Excel, vẽ các
biểu đồ tần số tương đối ghép
nhóm dạng cột và dạng đoạn thẳng
cho bảng thống kê trên.
+ Các nhóm thực hiện và báo cáo
kết quả lại cho GV.
+ GV nhận xét và chữa bài ngay
trên máy chiếu.
Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ:
- HĐ cá nhân: HS suy nghĩ, hoàn
thành vở.
- HĐ cặp đôi, nhóm: các thành viên
trao đổi, đóng góp ý kiến và thống
nhất đáp án.
Cả lớp chú ý thực hiện các yêu cầu
của GV, chú ý bài làm các bạn và
nhận xét.
- GV: quan sát và trợ giúp HS.
Bước 3: Báo cáo, thảo luận:
- HS trả lời trình bày miệng/ trình
bày bảng, cả lớp nhận xét, GV đánh
giá, dẫn dắt, chốt lại kiến thức.
Bước 4: Kết luận, nhận định:
GV tổng quát lưu ý lại kiến thức
trọng tâm
+ Cách vẽ bảng tần số, tần số tương
đối, các biểu đồ biểu diễn thông tin
cho dữ liệu ghép nhóm và không

Thực hành 2
Bước 1. Nhập dữ liệu vào bảng tính Excel:

Bước 2. Chọn vùng dữ liệu.
− Để vẽ biểu đồ tần số tương đối dạng cột
ta chọn Insert → Columns → 2-D
Columns sau đó chọn loại biểu đồ mong
muốn. Chọn Design, chọn Layout8
(histogram) trong ô Chart layouts. Kết quả
thu được như sau:

− Để vẽ biểu đồ tần số tương đối dạng
đoạn thẳng ta chọn Insert → Line → 2-D
Line sau đó chọn loại biểu đồ mong muốn.
Kết quả thu được như sau:

7

ghép nhóm.

Bước 3. Hoàn thiện biểu đồ.
− Đối với biểu đồ tần số tương đối ghép
nhóm dạng cột: Xác định tiêu đề của biểu
đồ, chú giải cho các trục bằng cách chọn
các mục tương ứng và thay nội dung; gán
nhãn dữ liệu biểu diễn bằng cách nháy nút
phải chuột vào phần các cột của biểu đồ,
chọn Add data labels. Kết quả thu được
như sau:

- Đối với biểu đồ tần số tương đối ghép
nhóm dạng đoạn thẳng: Xác định tiêu đề
của biểu đồ bằng cách cách chọn các mục
tương ứng và thay nội dung; ghi chú giải
cho các trục bằng cách chọn Layout →
Axis titles → Primary Horizontal Axis
Title hoặc Primary Vertical Axis Title; gán
nhãn dữ liệu biểu diễn bằng cách nháy nút
phải chuột vào đường thẳng gấp khúc,
chọn Add data labels. Kết quả thu được
như sau:
8

C. HOẠT ĐỘNG LUYỆN TẬP
a) Mục tiêu: HS sử dụng các công cụ Excel đã biết để tạo một sản phẩm phân
tích dữ liệu đơn giản.
b) Tổ chức thực hiện:
Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ:
- GV giao nhiệm vụ để HS hoạt động theo nhóm:
+ Nhiệm vụ: Hãy sử dụng công cụ có sẵn trên Excel để đưa ra các bảng, biểu
đồ thống kê và phân tích điểm môn Toán học kì I của lớp học.
+ GV phân công nhiệm vụ phân tích cho các nhóm 4-5 HS như sau:
• Các nhóm phân tích số liệu điểm môn Toán sau:
7
8
7
7
6
8
9
9
7
6
7
8
8
10 9
9
9
8
6
10 10 9
8
8
9
7
6
6
10 8
+ GV cho HS hoạt động nhóm trong 12 phút, GV hỗ trợ HS về kĩ thuật hoặc
gợi ý cho HS phân tích sản phẩm của nhóm mình.
- GV tổ chức cho lần lượt các nhóm GV thuyết trình về sản phẩm của mình
+ Mỗi nhóm được 1 phút trình chiếu các bảng, biểu đồ thống kê và phân tích dữ
liệu.
+ Các nhóm thảo luận về phương pháp cải thiện tình hình học tập các môn của
lớp.
Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ:
- HS quan sát và chú ý lắng nghe, thảo luận nhóm, hoàn thành các bài tập GV
yêu cầu.
- GV quan sát và hỗ trợ.
Bước 3: Báo cáo, thảo luận:
- Câu hỏi trắc nghiệm: HS trả lời nhanh, giải thích, các HS chú ý lắng nghe sửa
lỗi sai.
9

- Mỗi bài tập GV mời HS trình bày. Các HS khác chú ý chữa bài, theo dõi nhận
xét bài trên bảng.
Kết quả:

Bước 4: Kết luận, nhận định:
- GV chữa bài, chốt đáp án, tuyên dương các hoạt động tốt, nhanh và chính xác.
- GV chú ý cho HS các lỗi sai hay mắc phải khi thực hiện giải bài tập.
* HƯỚNG DẪN VỀ NHÀ
- Hướng dẫn HS đọc và thực hiện bài “Gene trội trong các thế hệ lai” ở nhà
- Ghi nhớ kiến thức trong bài.
- Hoàn thành bài tập trong SBT.

10