Ngày dạy: 28/01/2023
Ngày soạn: 30,31/01/2023
TIẾT 76,77. VĂN BẢN: SƠN TINH THỦY TINH
* Mục tiêu
- Xác định được chủ đề của truyện.
- Nhận biết được những đặc điểm cơ bản của thể loại truyền thuyết trong VB truyện:
các sự kiện thường được kết nối với nhau bởi một chuỗi quan hệ nguyên nhân - kết
quả; nhân vật có nhiều đặc điểm kì lạ, có thể có dấu vết của nhân vật thần trong thần
thoại; lời kể có nhiều chi tiết hoang đường, kì ảo; nội dung của truyện cũng có thể
hướng đến việc lí giải nguồn gốc các sự vật, hiện tượng hoặc nguyên nhân của một
hiện tượng thời tiết, mùa ...
- Biết vận dụng tình huống giả định: Nếu là một nhân vật trong truyện thì sẽ có suy
nghĩ, cảm xúc như thế nào?
* Tổ chức thực hiện
Khởi động tiết học:
- GV giới thiệu các đoạn phim ngắn, tranh ảnh, truyện kể nói về những người đã
dũng cảm vượt qua các thảm hoạ thiên nhiên để khơi gợi trí nhớ và kích thích sự tìm
hiểu của các em.
- HS Quan sát video, nghe câu hỏi và suy nghĩ cá nhân trả lời, bộc lộ cảm xúc.
- HS Trả lời câu hỏi, nhận xét, bổ sung
- Nhận xét hoạt động. GV dẫn dắt vào bài mới
Hình thành kiến thức:
a. Mục tiêu: Đọc diễn cảm văn bản, kể tóm tắt được cốt truyện, nhận biết được các
chi tiết trọng tâm kết nối với nhau bởi quan hệ nguyên nhân - kết quả. Biết được
những nét chung của văn bản (Thể loại, PTBĐ, ngôi kể, nhân vật, bố cục…). Hiểu
được nội dung và nghệ thuật của văn bản.
b. Tổ chức thực hiện
HOẠT ĐỘNG CỦA GV - HS
- GV h.dẫn hs cách đọc và đọc văn bản.
- Yêu cầu HS trả lời câu hỏi: Các sự kiện
trong một câu chuyện dân gian thường được
kết nối với nhau bởi quan hệ nguyên nhân và
kết quả. Hãy tóm lược cốt truyện Sơn Tinh,
Thuỷ Tinh theo chuỗi quan hệ nguyên nhân
- kết quả và thể hiện chuỗi quan hệ đó theo
mẫu SGK ( Câu hỏi 1 trang 14-15)?
- Chia nhóm lớp, giao nhiệm vụ:
Câu hỏi: Đọc truyện “Sơn Tinh, Thủy Tinh”
hãy hoàn thành phiếu học tập sau:
PHIẾU HỌC TẬP SỐ 1
Nhóm: …..
Thể loại
Pthức biểu đạt

NỘI DUNG
I. Đọc, tìm hiểu chung
1. Kể tóm tắt:
- Tóm lược cốt truyện STinh, TTinh
+ ST đến trước được vợ, TT đến
sau không lấy được vợ đùng đùng
nổi giận, gây chiến đánh nhau với
ST.
+ ST thắng, TT thua và hằng năm
TT dâng nước đánh Sơn Tinh.
2. Tác phẩm
- Thể loại: Truyện truyền thuyết.
- Pthức biểu đạt: Tự sự
- Ngôi kể : Ngôi thứ 3
- Nvật chính: STinh, TTinh
- Bố cục: 3 phần.

Ngôi kể
Nhân vật chính
Bố cục
- HS: đọc văn bản, theo dõi. GV lưu ý các từ
trong VB (như: Lạc hầu, sính lễ, hồng mao,
nao núng,...).
HS đọc và tìm thông tin. Yêu cầu HS kẻ bảng
vào vở; Làm việc nhóm
- HS đọc văn bản; trả lời câu hỏi; Trình bày
sản phẩm
- GV nhận xét, bổ sung. Chốt kiến thức

- Chia lớp ra làm 4 nhóm
- Phát phiếu học tập, giao nhiệm vụ:
PHIÊU HỌC TẬP SỐ 2
1. Hoàn thiện bảng sau và nêu nhận xét về hai
nhân vật Sơn Tinh, ThuỷTinh:
Nhân vật
Sơn Tinh
ThuỷTinh
Đặc điểm
Lai lịch
Tài năng
Nhận xét
chung: luận nhóm 3 phút và ghi kết quả ra
HS:Thảo
phiếu học tập nhóm
GV hướng dẫn, hỗ trợ HS
Đại diện nhóm trình bày, nhận xét, bổ sung
- Nhận xét
GV: Trong câu chuyện này, nvật ST, TT được
gọi là thần. Hãy chỉ ra những đặc điểm khiến
cho họ được coi là những vị thần?
GVnxét, chốt ý: yếu tố Hán Việt tinh trong
ST, TT chỉ thần linh hoặc yêu quái.
Các đặc điểm của nhân vật cần nhấn mạnh:
+ Đến từ vùng xa thẳm của tự nhiên: một
người là chúa miền non cao (vùng núi Ba Vì),
một người là chúa vùng nước thẳm (tận miền
Biển Đông).
+ Cả hai đếu có nhiếu phép lạ và tài năng phi
thường (Sơn Tinh: vẫy tay về phía đông phía
đông nổi cồn bãi; vẫy tay về phía tây, phía tây
mọc lên từng dãy núi đổi; Thuỳ Tinh: gọi gió,
gió đến; hô mưa, mưa về).
+ Nvật “trẻ mãi không già” (tính bất biến,

+ Từ đầu... “Một đôi”:Vua Hùng
kén rể
+ Tiếp...“Rút quân”: ST, TT cầu
hôn và cuộc giao tranh giữa hai vị
thần.
+ Còn lại: Việc trả thù của Thủy
Tinh.

II. Tìm hiểu văn bản
1. Giới thiệu nhân vật ST, TT.
Nvật
Đđiểm

Sơn Tinh

Thuỷ Tinh

Là chúa miền non Là chúa vùng
cao (vùng núi Ba nước thẳm (tận
Lai
Vì) một người là miền Biển Đông).
lịch
chúa miền non cao
(vùng núi Ba Vì),
Tài
Có nhiều phép lạ Có nhiều phép lạ
năng
và tài năng phi và tài năng phi
thường: vẫy tay về thường: gọi gió,
phía đông phía gió đến; hô mưa,
đông nổi cồn bãi; mưa về).
vẫy tay về phía
tây, phía tây mọc
lên từng dãy núi
đổi;
Là thần linh, tài Là thần linh, tài
Nhận
giỏi, có nhiều giỏi, có nhiều
xét
phép lạ và tài năng phép lạ và tài
chung
phi thường
năng phi thường
- Nghệ thuật: sử dụng yếu tố hoang đường kì ảo.
Ngang sức, ngang tài,

không trôi chảy của thời gian thần thoại); Từ
đó, oán nặng thù sâu, hằng năm TT làm mưa
gió, bão lụt, dâng nước đánh ST...
Câu 1: Tìm được lý do vì sao vua Hùng kén 2. Vua Hùng kén rể
rể?
Câu 2: Cuộc thi tài kén rể trong câu chuyện * Lý do: Mị Nương xinh đẹp, hiền
này có gì đặc biệt
dịu vua yêu thương con hết
HS 2 phút làm việc cá nhân
mực,muốn kén cho con một người
GV:Yêu cầu HS trình bày, nhận xét, bổ sung
chống xứng đáng.
GV: Dự kiến câu hỏi số 2
- Tháo gỡ câu hỏi (2): đặt câu hỏi phụ (?(Tại
sao trước 2 chàng trai có tài vua Hùng lại băn
khoăn?Trước 2 người ngang tài, ngang sức
vua Hùng đã phải đưa ra giải pháp gì? Em có
nhận xét gì về lễ vật thách cưới đó? Qua việc
thách cưới em có nhận xét gì về vua Hùng?)
Có ý kiến cho rằng: Vua Hùng đã có ý chọn
Sơn Tinh nhưng cũng không muốn mất lòng
Thuỷ Tinh nên mới bày ra cuộc đua tài về nộp
sính lễ. Ý kiến của em như thế nào?
H. Qua đó, em thấy vua Hùng ngầm đứng về
phía ai? Vua Hùng là người như thế nào?
* Cuộc thi tài kén rể đặc biệt: ST
- Đồ sính lễ của vua Hùng kì lạ và khó kiếm và TT cùng đến cầu hôn
nhưng đều là những con vật sống trên cạn. + Cuộc thi tài lần 1: Hai bên thi tài
Qua đó thấy vua Hùng ngầm đứng về phía ST, đấu võ không phân thắng bại, cả hai
vua đã bộc lộ sự thâm thuý, khôn khéo-> Vua đều xứng đáng.
Hùng rất anh minh. Tôn thờ thần núi, coi thần + Cuộc thi tài lần 2: Vua Hùng thách
núi là phúc thần.
cưới: Sơn Tinh lấy được công chúa,
- Thái độ của vua Hùng cũng chính là thái độ đưa về núi.
của nhân dân ta đối với nhân vật? Đó là thái + Cuộc thi tài lần 3: Thuỷ Tinh đuổi
độ như thế nào?
theo, hai bên đánh nhau, ST chiến
* GV: Người Việt thời cổ cư trú ở vùng ven thắng, sống hạnh phúc; TT thua, nên
núi chủ yếu sống bằng nghề trồng lúa nước. hằng năm gây lũ lụt báo thù.
Núi và đất là nơi họ xây dựng bản làng và gieo
trồng, là quê hương, là ích lợi, là bè bạn. Sông
cho ruộng đồng chất phù sa cùng nước để cây
lúa phát triển những nếu nhiều nước quá thì
sông nhấn chìm hoa màu, ruộng đồng, làng
xóm.
- Nhận xét. Chốt kiến thức
3. Cuộc giao tranh giữa Sơn Tinh và Thủy Tinh
Thủy Tinh

- Chia lớp thành 6 nhóm (hai nhóm thực hiện 1
nhiệm vụ, mỗi nhiệm vụ là 1 mảnh ghép).

Sơn Tinh

Nguyên Sơn Tinh đến trước, rước Mị
nhân
Nương về núi. Thuỷ Tinh đến
sau, không lấy được vợ, nổi

- Dùng kỉ thuật mảnh ghép trong thời gian 02
phút hoàn thành phiếu học tập số 3:
- Phát phiếu học tập số 3, giao nhiệm vụ:
Sơn Tinh
Thủy Tinh
Nguyên nhân
Diễn biến
Kết quả

giận đem quân đuổi đánh Sơn
Tinh.
Diễn
+Thủy
+ Sơn Tinh
biến
Tinh
hô không hề run sợ,
mưa gọi chống cự một
gió
làm cách quyết liệt:
thành
bốc từng quả
dông bão, đồi, dời từng dãy
dâng nước núi, dựng thành
đánh Sơn luỹ đất để ngăn
Tinh.
lũ... nước dâng
lên bao nhiêu,
đồi núi cao lên
bấy nhiêu...
Kết quả Sơn Tinh thắng, TT thua đành
phải rút quân.
+ Hàng năm TT lại dâng nước
đánh Sơn Tinh nhưng đều
thua.
Nghệ
Xây dựng hình tượng nhân
thuật
vật mang dáng dấp thần linh
với nhiều chi tiết tưởng tượng
kì ảo có tính khái quát cao.
- Cách kể chuyện hấp dẫn
sinh động.

- Làm việc nhóm (trao đổi, chia sẻ, thống
nhất).
GV theo dõi, hỗ trợ (nếu HS gặp khó khăn).
- Đại diện báo cáo, nhận xét, bổ sung
- Nhận xét, chuẩn kiến thức
Gv và hs trao đổi, giao lưu với nhau bằng các
câu hỏi sau:
1. Nguyên nhân nào dẫn đến cuộc giao tranh
giữa Sơn Tinh và Thủy Tinh? Diễn biến và kết
quả như thế nào? vì sao người thắng cuộc
xứng đáng được xem là một anh hùng?
2. Nhận xét về nghệ thuật và nhận xét về ý
nghĩa của cuộc giao tranh ?
HS giao lưu và trình bày ý kiến, Nxét, bổ sung
GV: Nxét, chốt kiến thức, liên hệ, mở rộng:
=> Sơn Tinh chiến thắng Thuỷ Tinh: là
Lúc đầu, Sơn Tinh và Thuỷ Tinh chỉ thi tài xem ai
được Vua Hùng ưng gả công chúa. Khi không lấy
được công chúa, Thuỷ Tinh nổi giận, gây chiến, đem
quân đuổi theo đòi cướp Mị Nương. Lúc này ST và
TTinh mới phải giao tranh.Hai nhân vật giao tranh vì
lí do cá nhân, nhưng việc Thuỷ Tinh dâng nước lên
làm ngập nhà cửa, khiến thành Phong Châu nổi lếnh
bềnh như trên một biển nước. Sơn Tinh giao chiến với
Thuỷ Tinh vì lí do cá nhân, nhưng cũng đổng thời để
ngăn chặn một thảm họa thiên nhiên, bảo vệ sự sống
cho con người, cỏ cây, súc vật. Vì thế khi Sơn Tinh
chiến thắng Thuỷ Tinh thì Sơn Tinh là một anh hùng
của cộng đổng.

HS hoạt động Cặp đôi: Hãy thảo luận với bạn
của mình và cho biết: ST, TT có phải là nhân
vật có thật không? Các tác giả dân gian xây
dựng lên 2 nhân vật này nhằm mục đích gì?
Chủ đề của truyện Sơn Tinh, Thuỷ Tinh là gì?
- HS trình bày, nhận xét và bổ sung
- GV: Nxét, bổ sung kiến thức: Đằng sau câu
chuyện mối tình Sơn Tinh, Thủy Tinh và Mị Nương là
cốt lõi lịch sử, phản ánh hiện thực c/s lao động vật lộn
với thiên tai của cư dân đồng bằng Bắc Bộ, thể hiện
ước mơ và khát vọng của người Việt cổ trong việc chế
ngự chiến thắng thiên tai để bảo vệ cuộc sống, bảo vệ
mùa màng.

anh hùng của cộng đổng.

+ Chủ đề của truyện Sơn Tinh, Thuỷ
Tinh: Nhân dân ta xây dựng hai hình
tượng nhân vật này nhằm mục đích
giải thích các hiện tượng thiên nhiên,
thời tiết
-> Thể hiện ước mơ của nhân dân ta
trong việc chiến thắng thiên tai.

- Ý nghĩa hình tượng nhân vật: Sơn Tinh, Thuỷ Tinh là
những nhân vật hoang đường, kì ảo do người xưa
tưởng tượng ra.
- Ndân ta xây dựng hai hình tượng nvật này nhằm mục
đích giải thích các hiện tượng thiên nhiên thời tiết:
+TT tượng trưng cho mưa gió, bão lụt hàng năm
+ Sơn Tinh là thần Núi, đại diện cho sức mạnh vĩ đại
của nhân dân ta trong việc đấu tranh chống bão lụt
hàng năm. Tầm vóc vũ trụ, tài năng và khí phách của
ST là biểu tượng sinh động cho chiến công của người
Việt cổ.
-> Thể hiện ước mơ của nhân dân ta trong việc chiến
thắng thiên tai. Truyện gắn với thời đại Vua Hùng, tại
địa bàn dựng nước Văn Lang xưa, nhằm đế cao và tôn
vinh những chiến công của người Việt cổ trong công
cuộc chống bão lụt, chế ngự và sử dụng nguồn nước
(ở lưu vực sông Đà và sông Hổng) để phát triển trồng
trọt, chăn nuôi, ổn định cuộc sống, dựng xây đất nước.
GV: Nhận xét thái độ và kết quả làm việc của hs.

- Giao nhiệm vụ HS hoạt động cá nhân trả lời:
H. Hãy rút ra biện pháp nghệ thuật và nội
dung, ý nghĩa của truyện Sơn Tinh, Thủy
Tinh?
HS:Suy nghĩ cá nhân trả lời.
GV hướng theo dõi,
HS trả lời câu hỏi, nhận xét và bổ sung
- Nhận xét. Chốt kiến thức.

III. Tổng kết
1. Nghệ thuật
- Xây dựng hình tượng nhân vật
mang dáng dấp thần linh với nhiều
chi tiết tưởng tượng kì ảo có tính
khái quát cao.
- Cách kể chuyện hấp dẫn sinh động.
2. Nội dung, Ý nghĩa
* Nội dung: Truyện giải thích hiện
tượng mưa, bão, lụt xảy ra hàng năm
ở đồng bằng Bắc Bộ nước ta.
* Ý nghĩa: Thể hiện sức mạnh và
ước mơ chế ngự thiên tai bảo vệ
cuộc sống của người Việt cổ.
Hoạt động luyện tập (VIẾT KẾT NỐI VỚI ĐỌC)
* Mục tiêu:Vận dụng kiến thức đã học để giải bài tập, củng cố kiến thức. Hs viết
được đoạn văn tưởng tượng về ngoại hình của nhân vật Sơn Tinh hoặc Thủy Tinh.
* Tổ chức thực hiện
- Viết đoạn văn ngắn (từ 5 – 7 câu) miêu tả ngoại hình của một nhân vật mà em yêu
thích trong văn bản.
- Yêu cầu: các nét miêu tả ngoại hình nhân vật có thể tự do, phóng khoáng nhưng cần
dựa trên các chi tiết về tài năng, hành động,... của nhân vật trong truyện.
- HS viết đoạn văn, đọc đoạn văn
- GV nhận xét và chỉnh sửa đoạn văn (nếu cần).
* Củng cố, HD học tập
- GV cho HS làm BT trắc nghiệm trên máy chiếu. Nhận xét, đánh giá, cho điểm.
- Bài cũ: Xem lại truyện Sơn Tinh, Thủy Tinh và ghi tóm tắt lại những sự việc chính.
- Bài mới: Thực hành tiếng việt: trả lời các câu hỏi trong SGK T13.