(MÃ SỐ 167)
SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM LỊCH SỬ THCS
TÊN ĐỀ TÀI:
“MỘT SỐ BIỆN PHÁP GIÚP HỌC SINH HỌC TỐT MÔN LỊCH SỬ Ở
TRƯỜNG THCS THÔNG QUA VIỆC SỬ DỤNG
CÁC SƠ ĐỒ ĐỂ DẠY HỌC”
(SÁCH – CÁNH DIỀU)
A/ PHẦN MỞ ĐẦU:
* Bối cảnh của sáng kiến.
Xu hướng của sự phát triển giáo dục hiện nay ở các nước trên Thế giới là
hướng đến việc đào tạo những con người có năng lực đóng góp vào sự tiến bộ của
xã hội, phát triển nền văn minh loài người, biết làm kinh tế, biết quản lý. Trong
chiến lược giáo dục các nước đều thể hiện tư tưởng làm cho giáo dục đáp ứng được
những thay đổi của xã hội, của thời đại. Trong bối cảnh đó, để nước ta nhanh
chóng tiến hành Công nghiệp hóa. Hiện đại hóa Đất nước nhằm thực hiện mục tiêu
dân giàu, nước mạnh, xã hội công bằng, dân chủ, văn minh. Vững bước đi lên Chủ
nghĩa xã hội, phải phát triển giáo dục đào tạo, phát triển nguồn lực con người là
yếu tố cơ bản của sự phát triển chung và bền vững, đào tạo những con người “Vừa
hồng – Vừa chuyên”, yêu nước thiết tha như Bác kính yêu của chúng ta đã căn dặn
con cháu:
“Dân ta phải biết sử ta
Cho tường gốc tích nước nhà Việt Nam”.
Xuất phát từ nhu cầu chung của xã hội, bộ môn lịch sử trong nhà trường nói
chung và trong lịch sử THCS nói riêng đã được đổi mới về nội dung, phương pháp
dạy học Chương trình giáo dục phổ thông mới 2018. Sách – Cánh Diều, điều đó đã
phát huy được tầm quan trọng của bộ môn Lịch Sử nước nhà.
I. Đặt vấn đề.
1. Lý do chọn đề tài.
Như ta đã biết, dạy học Lch Sử là quá trình giáo viên cung cấp cho học sinh
những kiến thức cơ bản về lịch sử nhằm phục vụ cho việc giáo dưỡng, giáo dục và
phát triển học sinh qua môn học. Lịch Sử vốn tồn tại khách quan, là những vấn đề
đã xảy ra trong quá khứ nên trong quá trình giảng dạy ôn tập để học sinh nắm bắt
được những hình ảnh lịch sử cụ thể, đòi hỏi bên cạnh những lời nói sinh động giáo
viên phải lựa chọn các phương pháp dạy dạy khác nhau để đạt được hiệu quả cao
trong truyền thụ.
Đặc thù học tập môn lịch sử của bậc THCS là các em phải tiếp cận với
nhiều sự kiện Lịch Sử, với những vị anh hùng, những danh nhân lịch sử vĩ đại
không chỉ của dân tộc mà cả của thế giới từ cổ đến kim, từ cận đại đến hiện đại.
Khi học lịch sử thì yêu cầu các em phải nhớ sự kiện và hiểu nội dung bài học
1

mộấcccsh chính xác, đầy đủ. Bởi vậy khi học, buộc các em phải cần cù, chịu khó
lĩnh hội kiến thức thì mới thực sự đạt được kết quả cao. Vì thế bộ môn Lịch Sử
khó gây được hứng thú học tập ở các em. Căn cứ vào tài liệu học tập và mục đích
truyền thụ người dạy phải đề ra những phương pháp ôn tập phù hợp với đối tượng
học sinh giúp các em nắm bắt nhanh và lưu giữ tốt kiến thức lịch sử, biết nhận xét,
đánh giá một sự kiện, một chân dung, một giai đoạn Lịch Sử...Tạo nên hứng thú
trong quá trình chủ động lĩnh hội kiến thức của học sinh.
Theo tôi, để học sinh tiếp thu nhanh, nhớ lâu, trong giảng dạy bộ môn
Lịch Sử ở trường THCS……….giáo viên phải phát huy được tính tích cực của học
sinh. Muốn vậy, giáo viên phải tạo được hứng thú học tập của các em, để các em
dễ dàng tiếp thu kiến thức mà không bị gò ép.
Là người giáo viên trực tiếp cầm phấn giảng dạy bộ môn Lịch Sử, tôi rất
băn khoăn về vấn đề học tập của các em. Làm thế nào để nâng cao chất lượng dạy
và học bộ môn lịch sử là cả một vấn đề. Đặt ra yêu cầu đối với cả người dạy và
người học. Trò phải hứng thú, say mê; GV phải phát huy được tính tích cực ở HS,
phải khơi dậy được niềm đam mê của HS. Trong quá trình giảng dạy tôi đã cố
gắng học hỏi bạn bè, đồng nghiệp, đồng thời nghiên cứu về một số biện pháp:
“Một số biện pháp giúp học sinh học tốt môn Lịch Sử ở trường THCS thông
qua việc sử dụng các sơ đồ để dạy học. Sách – Cánh Diều”. nhằm tạo hứng thú
học tập cho học sinh, góp phần nâng cao chất lượng dạy học ở bộ môn Lịch sử.
2. Mục đích của đề tài.
- Hơn thế nữa trong mỗi tiết học Lịch Sử kiến thức của một bài rất dài, rất
nhiều các sự kiện khó nhớ. Vậy muốn cho học sinh nắm được khái quát kiến thức
cơ bản, muốn cho giờ học nhẹ nhàng gây hứng thú cho học sinh thì yêu cầu người
giáo viên phải có nghệ thuật và một trong những nghệ thuật cơ bản nhất đó là
“phải sử dụng kênh hình một cách linh hoạt”.
- Những năm gần đây khi điều kiện kinh tế đất nước phát triển. Về cơ sở
vật chất tuy chưa đầy đủ hẳn nhưng đã tạo ra bước phát triển mới, trang thiết bị
phục vụ cho dạy học mhiều hơn rất thuận lợi cho việc dạy của giáo viên và việc
học của học sinh.Vì vậy tôi chọn đề tài nghiên cứu: “Vận dụng khai thác kênh hình
trong giảng dạy ở trường THCS” để nâng cao chất lượng dạy học.
- Vấn đề sử dụng kênh hình trong dạy học Lịch sử ở trường phổ thông là
một vấn đề vô cùng quan trọng. Chúng ta đã nhận thức rõ vai trò ý nghĩa của
phương pháp sử dụng kênh hình đối với việc nâng cao chất lượng giáo dục bộ
môn. Trong thực tế việc đổi mới phương pháp dạy học và việc sử dụng trang thiết
bị để dạy học đã được các cơ quuan chức năng của Bộ GD-ĐT và các nhà khoa
học chuyên ngành giáo dục trong và ngoài nước đảm nhiệm quan tâm như một số

2

cuốn sách đã nghiên cứu về phương pháp sử dụng đồ dùng trực quan trong dạy
học lịch sử trong đó có việc sử dụng kênh hình trong sách giáo khoa lịch sử. Đa số
những tài liệu này cung cấp những kiến thức cụ thể cho từng kênh hình chứ chưa
đi sâu vào các phương pháp sử dụng kênh hình đó như thế nào, dùng những
phương pháp nào thích hợp cho từng loại kênh hình. Vì vậy với đề tài này tôi mạnh
dạn đưa ra một số phương pháp sử dụng cụ thể cho một số kênh hình trong sách
giáo khoa lịch sử ở trường phổ thông để phát huy tích tích cực chủ động của các
em trong việc học tập bộ môn này.
- Với đề tài này, tôi muốn tìm hiểu thực trạng dạy học Lịch Sử khối lớp
THCS ra sao? Trên cơ sở đó tôi sử dụng phương pháp dạy học đó là: “Một số biện
pháp giúp học sinh học tốt môn Lịch Sử ở trường THCS thông qua việc sử dụng
các sơ đồ để dạy học. Sách – Cánh Diều” theo hướng tích cực giúp cho giáo viên
và học sinh yêu thích môn Lịch Sử và nâng cao hiểu biết về phương pháp, biện
pháp dạy học mới để đưa chất lượng dạy học bộ môn có kết quả cao.
3. Phạm vi và đối tượng nghiên cứu.
- Tất cả HS khối lớp THCS. Trường THCS…….
- HS khối lớp THCS. Trường THCS…….trên khắp địa bàn
Tỉnh……..Thành phố………
- Năm học 20…-20…tôi thực hiện nghiêm túc sự điều động của trưởng
Phòng GD&ĐT cử tôi đi Tập huấn Sách Lịch Sử – Cánh Diều. Do xuất phát từ
thực tế tôi trực tiếp tục phụ trách môn Lịch Sử từ năm học: 20…-20…đến nay nên
đề tài này tôi nghiên cứu ở bộ môn Lịch Sử đi sâu vào khối lớp THCS của trường
THCS……..nơi tôi đang dạy.
B/ PHẦN NỘI DUNG:
1. Cơ sở lí luận.
2. Cơ sở thực tiễn.
3. Thực trạng của vấn đề.
a) Khách quan.
b) Chủ quan.
4. Các biện pháp tiến hành giải quyết vấn đề.
* Biện pháp 1: (Xác đinh các loại sơ đồ).
- Ví dụ 1: Khi dạy bài 2- Lịch sử lớp 7 Bài: Sự suy vong của chế dộ
phong kiến và sự hình thành chủ nghĩa tư bản ở Châu Âu.
- Ví dụ 2: Khi dạy bài 4- Lịch sử 7:
TRUNG QUỐC THỜI PHONG KIẾN
* Biện pháp 2: (Vẽ sơ đồ bộ máy chính quyền ở trung ương và địa phương thời
Lý).

3

- Ví dụ 3: Khi dạy bài 10- Lịch sử 7:
NHÀ LÝ ĐẦY MẠNH CÔNG CUỘC XÂY DỰNG ĐẤT NƯỚC.
* Biện pháp 3: (Sử dụng sơ đồ để hệ thống kiến thức và củng cố bài).
- Ví dụ 1: Khi dạy bài 11- Lịch sử lớp 6:
“NHỮNG CHUYỂN BIẾN VỀ XÃ HỘI”
- Ví dụ 2: Khi dạy bài 28 - Lịch sử lớp 8:
“MIỀN BẮC XÂY DỰNG CHỦ NGHĨA XA HỘI”
* Biện pháp 4: (Sử dụng sơ đồ để hệ thống kiến thức và củng cố bài).
- Ví dụ 3: Khi dạy bài 30 - Lịch sử THCS:
“HOÀN THÀNH GIẢI PHÓNG MIỀN NAM THỐNG NHẤT ĐẤT NƯỚC”
5. Kết quả đạt được.
6. Ý nghĩa của đề tài.
7. Tính mới của sáng kiến.
C/ PHẦN KẾT LUẬN – KIẾN NGHỊ:
1. Kết luận.
2. Kiến nghị.
+ Đối với cấp phòng.
+ Đối với cấp trường.
* TÀI LIỆU THAM KHẢO:

4