Ngày soạn: 19/9/2020
Ngày giảng: 24/9/2020

Tiết 4. ĐIỀU HOÀ HOẠT ĐỘNG CỦA GEN

I. MỤC TIÊU
1. Kiến thức
Sau khi học xong bài học sinh cần phải:
Trình bày được cơ chế điều hoà hoạt động của gen ở sinh vật nhân sơ (theo mô hình jacop và mônô)
2. Kĩ năng
Rèn kĩ sống: kĩ năng tìm kiếm và xử lí thông tin, lắng nghe tích cực,thể hiện sự tự tin khi trình bày,ra quyết định,quản lí thời gian,.
3. Thái độ
- Từ kiến thức: "Hoạt động của các cấu trúc vật chất trong tế bào là nhịp nhàng và thống nhất, bố mẹ truyền cho con không phải là các tính trạng có sẵn mà là các ADN- cơ sở vật chất của các tính trạng" từ đó có quan niệm đúng về tính vật chất của hiện tượng di truyền.
- Bảo vệ môi trường, bảo vệ nguồn gen động và thực vật quý hiếm.
- Tích cực, tự giác và nghiêm túc rèn luyện, hình thành thói quen tốt trong cuộc sống hằng ngày như giữ chế độ ăn uống, làm việc, luyện tập thể dục, nghỉ ngơi.
4. Năng lực hướng tới
- Phát triển năng lực giải quyết vấn đề và sáng tạo.
- Phát triển năng lực tìm hiểu tự nhiên và xã hội.
- Phát triển năng lực ngôn ngữ.
II. CHUẨN BỊ CỦA GIÁO VIÊN VÀ HỌC SINH
1. Giáo viên
Chuẩn bị: Hình 3.1, 3.2a, 3.2b
2. Học sinh: Nghiên cứu bài mới, làm bài tập về nhà, học bài cũ, chuẩn bị mô hình học tập theo yêu cầu giáo viên.
III. TIẾN TRÌNH DẠY HỌC
1. Hoạt động khởi động
/
Cho học sinh xem ảnh về biến chứng đái tháo đường. Nguyên nhân bị đai tháo đường?  phổ biến nhất hiện nay là tiểu đường type 2 (chiếm hơn 90%) và liên quan chặt chẽ đến lối sống - điều mà mỗi người có thể nỗ lực điều chỉnh được, nên chúng tôi sẽ tập trung nói về nguyên nhân gây tiểu đường type 2. Do di truyền: Gen đóng một phần quan trọng trong tính nhạy cảm với bệnh tiểu đường type 2. Có gen hoặc sự kết hợp của các gen nhất định có thể tăng hoặc giảm nguy cơ phát triển bệnh của một người.Vai trò của các gen được các nhà khoa học đặt ra bởi họ nhận thấy các tỷ lệ cao của bệnh tiểu đường type 2 trong gia đình và cặp song sinh giống hệt nhau, và sự biến động lớn về tỷ lệ mắc bệnh tiểu đường của 1 chủng tộc.Người thừa cân hoặc béo phì có gen nhạy cảm đối với bệnh tiểu đường type 2 cũng có nguy cơ mắc bệnh hơn hẳn một người thừa cân hoặc béo phì bình thường khác.
2. Hoạt động hình thành kiến thức
Hoạt động 1: Tìm hiểu điều hoà hoạt động của gen ở sinh vật nhân sơ (Mô hình cấu trúc operon Lac)

Hoạt động của thầy và trò
Nội dung

GV yêu cầu học sinh nghiên cứư mục II.1 và quan sát hình 3.1
/
? ôperon là gì
? Dựa vào hình 3.1 hãy mô tả cấu trúc của ôpe ron Lac
Điều hoà hoạt động của gen ở sinh vật nhân sơ




1. Mô hình cấu trúc operon Lac
- Các gen có cấu trúc liên quan về chức năng thường dc phân bố liền nhau thành từng cụm và có chung 1 cơ chế điều hoà gọi chung la ôpe ron
- cấu trúc của 1 ôperon gồm:
+ Z,Y,A: các gen cấu trúc
+ O (operator): vùng vận hành
+ P (prômoter): vùng khởi động
+ R: gen điều hoà


Hoạt động 2: Tìm hiểu điều hoà hoạt động của gen ở sinh vật nhân sơ (Sự điều hoà hoạt động của operon lac)

Hoạt động của thầy và trò
Nội dung

GV yêu cầu học sinh nghiên cứu mục II.2 và quan sát hình 3.2a và 3.2b

/
- Quan sát hình 3.2a mô tả hoạt động của các gen trong ôpe ron lac khi môi trường không có lactôzơ?
- Khi môi trường không có chất cảm ứng lactôzơ thì gen điều hoà (R) tác đọng như thế nào để ức chế các gen cấu trúc không phiên mã?
- Quan sát hình 3.2b mô tả hoạt động của các gen trong ôperon Lac khi môi trường có lactôzơ?
Tại sao khi môi trường có chất cảm ứng lactôzơ thì các gen cấu trúc hoạt đông phiên mã?
2. Sự điều hoà hoạt động của ôperon lac




* Khi môi trường không có lactôzơ: gen điều hoà R tổng hợp prôtêin ức chế, prôtêin ức chế gắn vào gen vận hành O làm