Tiết 29: Ngày soạn: 07/10/2015 Ngày dạy: 13/10/2015
Văn bản: QUA ĐÈO NGANG
Bà Huyện Thanh Quan
I. Mục tiêu: Giúp HS:
1. Kiến thức:
- Sơ giản về bà Huyện Thanh Quan. Đặc điểm thơ bà Huyện Thanh Quan
qua bài thơ “Qua Đèo Ngang”.
- Hình dung và cảm nhận được bức tranh Đèo Ngang và tâm trạng buồn, cô đơn của tác giả.
- Bước đầu nắm được một số đặc điểm của thể thơ thất ngôn bát cú đường luật và kỹ năng phân tích thể thơ này.
2. Kỹ năng:
- Đọc- hiểu văn bản thơ Nôm làm theo thể thất ngôn bát cú.
-Tự nhận thức được tâm trạng buồn, cô đơn thầm lặng, nỗi niềm hoài cổ của bà Huyện Thanh Quan trong bài thơ…
- Trình bày, giao tiếp, trao đổi và hình dung được cảnh tượng Đèo Ngang và tâm trạng của tác giả lúc qua đèo.
3. Thái độ:
- Lòng yêu thiên nhiên, tự hào và trân trọng về tài năng của nhà thơ.
II. Chuẩn bị:
- GV: SGK, Soạn bài, sách TKBD, hình ảnh minh họa…
- HS: Học - soạn bài ở nhà.
III. Phương pháp dạy học: Đàm thoại, phân tích, bình giảng, kĩ thuật động não.
IV. Tiến trình bài dạy:
1. Ổn định lớp: Sĩ số
2. Kiểm tra bài cũ:
*Câu hỏi: Đọc thuộc lòng và giải thích hai nghĩa của bài thơ “Bánh trôi nước”?
* Đáp án:
- Nghĩa đen: Miêu tả bánh trôi nước và kĩ thuật làm bánh.
- Nghĩa bóng: Vẻ đẹp của người phụ nữ cũng như thân phận của họ trong xã hội cũ.
3. Bài mới:
*Giới thiệu bài: Ngày nay những ai đi dọc chiều dài đất nước theo đường quốc lộ 1A không thể không qua Đèo Ngang thuộc dãy Hoành Sơn phân cách hai tỉnh Hà Tĩnh và Quảng Bình. Đã có nhiều thi nhân làm thơ về Đèo Ngang nhưng hai bài thơ được nhiều người biết và yêu thích nhất vẫn là bài Qua Đèo Ngang của Bà Huyện Thanh Quan.
HOẠT ĐỘNG CỦA GIÁO VIÊN VÀ HỌC SINH
NỘI DUNG

*Hoạt động 1: Hướng dẫn HS tìm hiểu chung
GV gọi HS đọc phần chú thích và nêu sơ lược vài nét về tác giả?
HS: Tên thật là Nguyễn Thị Hinh.
Sống ở thế kỷ XIX – Quê ở làng Nghi Tàm (nay thuộc Tây Hồ, Hà Nội).
Chồng bà làm tri huyện Thanh Quan (nay thuộc Thái Ninh, Thái Bình). Do đó có tên gọi Huyện Thanh Quan.
Bà là 1 trong số nữ sỹ tài hoa hiếm có trong thời trung đại. Hiện còn để lại 6 bài thơ Nôm Đường luật, trong đó có bài thơ Qua Đèo Ngang. (6 bài thơ gồm: Thăng Long thành hoài cổ; Chiều hôm nhớ nhà; Chùa Trấn Bắc; Cảnh chiều hôm; Đền Trấn Võ; Qua Đèo Ngang)
GV nhận xét và chốt.
? Em biết gì về tác phẩm?
HS: Nằm trong Hợp tuyển thơ văn Việt Nam, tập III, NXB Văn hóa, Hà Nội, 1963.
GV mở rộng: Bài thơ được ra đời khoảng thế kỷ XIX, khi bà Huyện Thanh Quan lần đầu xa nhà, xa quê, vào kinh đô Huế nhận chức “cung trung giáo tập” (dạy nghi lễ cho các cung nữ, phi tần theo chỉ dụ của nhà vua).

? Bài thơ được viết theo thể thơ nào? Em hãy giới thiệu đôi nét về thể thơ đó?
HS: Thất ngôn bát cú.
- Đường luật là luật thơ có từ đời Đường, từ năm 618 đến năm 907 ở Trung Quốc.
- Gieo vần ở chữ cuối của các câu 1,2,4,6,8.
- Tám câu chia thành bốn cặp gọi là đề- thực-luận-kết.
- Có phép đối giữa các cặp câu thực và câu luận.

GV hướng dẫn HS đọc với giọng trầm buồn da diết. Ngắt nhịp 4/3.
GV đọc mẫu, gọi 1 HS đọc lại
? Nếu chia văn bản thành 2 phần theo nội dung em sẽ chia như thế nào?
HS: 4 câu đầu (cảnh tượng Đèo Ngang), 4 câu cuối (tâm trạng của tác giả).
*Hoạt động 2: Hướng dẫn HS tìm hiểu văn bản.
? Trong bài thơ Qua Đèo Ngang, cảnh vật được miêu tả vào thời điểm nào?
HS: Vào buổi chiều tà
? Cảnh Đèo Ngang được miêu tả vào thời điểm bóng xế tà. Theo em thời điểm đó thường gợi cảm xúc gì?
HS: Gợi buồn, gợi nhớ.
? Cảnh