Bài 8
NGUYÊN TẮC TỔ CHỨC, HOẠT ĐỘNG CỦA ĐẢNG VÀ CÔNG TÁC XÂY DỰNG ĐẢNG Ở CƠ SỞ

I-NGUYÊN TẮC TỔ CHỨC, HOẠT ĐỘNG CỦA ĐẢNG

1. Về tổ chức đảng
Điều 10 Điều lệ Đảng Cộng sản Việt Nam xác định: “Hệ thống tổ chức của Đảng được lập tương ứng với hệ thống tổ chức hành chính của Nhà nước”. Theo đó, tổ chức đảng bao gồm các cấp Trung ương, tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương; quận, huyện, thị xã và tương đương; xã, phường, thị trấn và tương đương.
Các tổ chức cơ sở đảng được lập tại đơn vị cơ sở hành chính sự nghiệp, kinh tế hoặc công tác, đặt dưới sự lãnh đạo của cấp ủy huyện, quận, thị xã, thành phố trực thuộc tỉnh. Tổ chức đảng trong Quân đội nhân dân Việt Nam và Công an nhân dân Việt Nam có quy định riêng. Việc lập tổ chức đảng ở những nơi có đặc điểm riêng theo quy định của Ban Chấp hành Trung ương.
a. Tổ chức đảng ở Trung ương
- Cơ quan quyền lực cao nhất của Đảng là Đại hội đại biểu toàn quốc do Ban Chấp hành Trung ương triệu tập, thường lệ 5 năm một lần. Có thể triệu tập sớm hoặc muộn hơn, nhưng không quá một năm.
Đại hội đánh giá kết quả thực hiện nghị quyết của nhiệm kỳ vừa qua; quyết định đường lối, chính sách của Đảng nhiệm kỳ tới; bổ sung, sửa đổi Cương lĩnh chính trị và Điều lệ Đảng khi cần.
- Đại hội bầu ra Ban Chấp hành Trung ương. Ban Chấp hành Trung ương tổ chức chỉ đạo thực hiện Cương lĩnh chính trị, Điều lệ Đảng, các nghị quyết của Đại hội; quyết định những chủ trương, chính sách về đối nội, đối ngoại, công tác quần chúng và công tác xây dựng Đảng. Ban Chấp hành Trung ương chuẩn bị Đại hội đại biểu toàn quốc của Đảng nhiệm kỳ tiếp theo, Đại hội đại biểu toàn quốc bất thường (nếu có). Ban Chấp hành Trung ương căn cứ tình hình thực tế quyết định chỉ đạo thí điểm một số chủ trương mới. Ban Chấp hành Trung ương họp thường lệ sáu tháng một lần; họp bất thường khi cần.
- Ban Chấp hành Trung ương bầu Bộ Chính trị; bầu Tổng Bí thư trong số ủy viên Bộ Chính trị; thành lập Ban Bí thư gồm Tổng Bí thư, một số ủy viên Bộ Chính trị do Bộ Chính trị phân công và một số ủy viên Ban Bí thư do Ban Chấp hành Trung ương bầu trong số ủy viên Ban Chấp hành Trung ương. Ban Chấp hành Trung ương bầu ủy ban Kiểm tra Trung ưưng; bầu Chủ nhiệm ủy ban Kiểm tra Trung ương trong số ủy viên ủy ban Kiểm tra Trung ương. Tổng Bí thư giữ chức vụ không quá hai nhiệm kỳ liên tiếp.
- Bộ Chính trị lãnh đạo và kiểm tra, giám sát việc thực hiện nghị quyết Đại hội đại biểu toàn quốc, nghị quyết của Ban chấp hành Trung ương; quyết định những vấn đề về chủ trương, chính sách, tổ chức, cán bộ. Bộ Chính trị quyết định triệu tập và chuẩn bị nội dung các kỳ họp của Ban Chấp hành Trung ương; báo cáo công việc đã làm trước hội nghị Ban Chấp hành Trung ương hoặc theo yêu cầu của Ban Chấp hành Trung ương.
- Ban Bí thư lãnh đạo công việc hằng ngày của Đảng: chỉ đạo công tác xây dựng Đảng và công tác quần chúng; kiểm tra, giám sát việc thực hiện các nghị quyết, chỉ thị của Đảng về kinh tế, xã hội, quốc phòng, an ninh, đối ngoại; chỉ đạo sự phối hợp hơạt động giữa các tổ chức trong hệ thống chính trị; quyết định một số vấn đề về tổ chức, cán bộ và một số vấn đề khác theo sự phân công của Ban Chấp hành Trung ương; chỉ đạo hoặc kiểm tra việc chuẩn bị các vấn đề đưa ra Bộ Chính trị thảo luận và quyết định.
b. Tổ chức đảng ở địa phương
- Đại hội đại biểu đảng bộ tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương, đảng bộ huyện, quận, thị xã, thành phố trực thuộc tỉnh đo cấp ủy cung cấp triệu tập, thường lệ 5 năm một lần; có thể triệu tập sớm hoặc muộn hơn, nhưng không quá một năm. Đại hội thảo luận văn kiện của cấp ủy cấp trên; đánh giá kết quả thực hiện nghị quyết nhiệm kỳ vừa qua; quyết định nhiệm vụ nhiệm kỳ tới; bầu cấp ủy; bầu đại biểu đi dự đại hội cấp trên.
- Ban Chấp hành đảng bộ tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương (gọi tắt là tỉnh ủy, thành ủy), cấp ủy huyện, quận, thị xã, thành phố trực thuộc tỉnh (gọi tắt là huyện ủy, quận ủy, thị ủy, thành ủy) lãnh đạo thực hiện nghị quyết đại hội đại biểu; nghị Quyết, chỉ thị của cấp trên, Hội nghị tỉnh ủy, thành ủy, huyện ủy, quận