Tiết 21 SỰ NỞ VÌ NHIỆT CỦA CHẤT RẮN
Ngày soạn:30.11.10

A. Mục tiêu:
1. Tìm được ví dụ trong thực tế chứng tỏ:
- Thể tích, chiều di của một vật rắn tăng khi nóng lên, giảm khi lạnh đi.
- Các chất rắn khác nhau nở vì nhiệt khác nhau.
2. Giải thích được một số hiện tượng đơn giản về sự nở vì nhiệt của chất rắn.
3. Biết đọc các biểu bảng để rút ra các kết luận cần thiết.
B. Chuẩn bị:
Một quả cầu kim loại và một vòng kim loại. Một đèn cồn, một chậu nước, khăn lau.
C. Hoạt động dạy học:
I. Ổn định:
II. Bài củ:
III. Bài mới:
Đặt vấn đề:
2. Triển khai bài:

CÁC HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC
NỘI DUNG

Hoạt động 1: Tổ chức tình huống học tập


Tháp Eiffel ở Paris, thủ đô nước Pháp làm bằng thép nổi tiếng thế giới.

GV: Có thể sử dụng mẩu tin về tháp Eiffel (Epphen): do Eiffel (1832-1923) một kỹ sư người Pháp thiết kế . Tháp được xây dựng vào năm 1889 tại Quảng trường Mars, nhân dịp Hội chợ Quốc tế thứ nhất tại Paris. Hiện nay tháp này được dùng làm Trung tâm Phát thanh và Truyền hình và là điểm du lịch nổi tiếng của Pháp (hình 44).
Các phép đo chiều cao tháp ngày 01-01-1890 và 01-07-1890 cho thấy, trong vòng 6 tháng tháp cao thêm 10cm. Tại sao lại có điều kỳ lạ này? Chẳng lẽ một cái thép bằng thép lại có thể “lớn lên” được sao?

Hoạt động 2: Thí nghiệm về sự nở vì chất rắn


1. Làm thí nghiệm:

Làm thí nghiệm theo như phần gợi ý trong SGK. Chỉ cho học sinh nhận xét hiện tượng.
GV: Điều khiển học sinh thảo luận trả lời câu C1 và C2.
- Trước khi hơ nóng quả cầu, khi thả quả cầu thì quả cầu lọt được qua vòng kim loại.
- Sau khi hơ nóng quả cầu thì quả cầu không lọt qua vòng kim loại (hình 45).


2. Trả lời câu hỏi:

GV: Tại sao sau khi hơ nóng, quả cầu lại không lọt qua vòng kim loại?
HS: Quả cầu nở ra.
Sau khi hơ nóng, quả cầu nở ra không lọt qua vòng kim loại.

GV: Tại sao khi nhúng quả cầu vào nước lạnh, quả cầu lại lọt qua vòng kim loại?
HS: Quả cầu co lại
Sau khi nhúng vào nước lạnh, quả cầu sẽ co lại khi lạnh đi, quả cầu lại lọt qua vòng kim loại.

Hoạt động 3: Rút ra kết luận.


3. Rút ra kết luận:

GV: Hướng dẫn học sinh điền từ vào chỗ trống.
Chú ý: thí nghiệm ở phần trên là thí nghiệm về sự nở khối của chất rắn.
GV: Giới thiệu bảng ghi độ tăng chiều dài của các thanh kim loại khác nhau với chiều dài ban đầu là 100cm và khi nhiệt độ tăng thêm 500C.
C3. Điền từ vào chỗ trống:
a. Thể tích quả cầu tăng khi quả cầu nóng lên.
b. Thể tích quả cầu giảm khi quả cầu lạnh đi.
Chú ý: Sự nở vì nhiệt theo chiều dài (sự nở dài của vật rắn) có rất nhiều ứng dụng trong đời sống và kỹ thuật.
Nhôm 1.15cm
Đồng 0.85cm
Sắt 0.60cm

Hoạt động 4: So sánh sự nở vì nhiệt của các chất rắn khác nhau.




GV: Dựa vào bảng trên có nhận xét gì về sự nở vì nhiệt của các chất rắn khác nhau?
HS: Các chất rắn khác nhau thì nở vì nhiệt khác nhau.
- Các chất rắn khác nhau thì nở vì nhiệt khác nhau.
- Nhôm nở vì nhiệt nhiều nhất rồi đến đồng, sắt.

Từ hai hoạt động 3 và 4, giáo viên chốt lại phần ghi nhớ cho học sinh ghi vở.
- Chất rắn nở ra khi nóng lên, co lại khi lạnh đi.
- Các chất rắn khác nhau thì nở vì nhiệt khác nhau.

Hoạt động 5: Vận dụng-Củng cố


4. Vận dụng:

GV: Giúp học sinh thấy được ý nghĩa của sự nở vì nhiệt của vật rắn trong cả hai lĩnh vực: nở khối và nở dài.
Khâu dao: khi nung nóng khâu dao để tra lưỡi vào được dễ dàng, sau khi để nguội, khâu dao sẽ co lại xiết chặt vào chuôi dao: đây l ứng dụng về nở khối.
GV: Tháng Một là mùa đông, thép gặp