Tiết 23.30 LUẬT THƠ /101
I. Mục tiêu bài học: Giúp học sinh
1. Kiến thức: Hệ thống hoá và nắm được những vấn đề chủ yếu liên quan đến luật thơ VN: Vai trò của tiếng và các bộ phận của tiếng đối với luật thơ, các thể thơ phổ biến thuộc truyền thống và hiện đại, biểu hiện cụ thể của luật thơ các thể thơ thường gặp
2. Kĩ năng: Có kĩ năng đọc hiểu văn bản thơ, kĩ năng phân tích nghệ thuật ngôn ngữ trong thơ, vận dụng được vào việc học văn bản thơ trong chương trình.
3. Thái độ: Nâng cao thêm năng lực cảm thụ văn bản thơ.
4. Những năng lực hình thành:
-Năng lực thu thập thông tin liên quan đến văn bản
-Năng lực hợp tác để cùng thực hiện nhiệm vụ học tập
-Năng lực giải quyết những tình huống đặt ra trong quá trình xác định luật thơ
-Năng lực sử dụng ngôn ngữ, trình bày suy nghĩ của cá nhân về luật thơ.
II.CHUẨN BỊ:
1/ Giáo viên: - Giáo án, phiếu học tập, các văn bản thơ đã học
- Bảng phân công nhiệm vụ cho học sinh hoạt động trên lớp và ở nhà
2/ Học sinh: - Đọc trước các ngữ liệu trong SGK
III. Tiến trình dạy học
1. Kiểm tra bài cũ
2. Tổ chức các hoạt động dạy học bài mới
TIẾT 23 Hoạt động 1: Khởi động (5 phút)
Phương pháp: Nêu vấn đề, Thảo luận
Kĩ thuật: Đặt câu hỏi, tạo tình huống, trình bày 1 phút ...
Hoạt động của GV
Hoạt động của HS
Nội dung cần đạt

- GV nêu vấn đề: Em hãy nêu một số bài thơ mà em đã học, và cho biết mỗi bài thơ được viết theo thể thơ nào?
- GV nhận xét, cho điểm, và dẫn vào bìa mới.
- HS làm việc cá nhân, trả lời nhanh.
- Trả lời đúng thể loại thơ đã nêu (Hướng HS nhắc lại đa dạng thể thơ)

Hoạt động 2: Hình thành kiến thức (25 phút)
Phương pháp: Vấn đáp, thảo luận, nghiên cứu tình huống...
Kĩ thuật dạy học: Chia nhóm, trình bày một phút, đặt câu hỏi, động não
HĐ CỦA GV
HĐ CỦA HS
NỘI DUNG


Hoạt động I: Hướng dẫn HS tìm hiểu kiến thức khái quát về luật thơ:
-Gọi HS đọc mục I SGK, chú ý tìm hiểu khái niệm, phân loại, vai trò của tiếng trong việc hình thành luật thơ ( Thế nào là luật thơ? Theo em tiếng trong tiếng Việt có vai trò như thế nào?...)


- HS đọc SGK
- Nêu ngắn gọn lí thuyết dựa theo SGK

I. Khái quát về luật thơ:
1.Khái niệm: Luật thơ là toàn bộ những quy tắc về số câu, số tiếng, cách hiệp vần, phép hài thanh, ngắt nhịp...trong các thể thơ được khái quát theo những kiểu mẫu nhất định.
- Ví dụ: Luật thơ lục bát, thơ song thất lục bát...



2.Phân nhóm các thể thơ Việt Nam
- Nhóm 1: Các thể thơ dân tộc gồm Thể thơ lục bát, song thất lục bát, thơ hát nói.
- Nhóm2 : Các thể thơ Đường luật: Ngũ ngôn, thất ngôn tứ tuyệt, thất ngôn bát cú
- Nhóm 3: Các thể thơ hiện đại: Thơ 5 tiếng, bảy tiếng, tám tiếng, thơ tự do, hỗn hợp, thơ văn xuôi…

- Đưa ví dụ một đoạn thơ cho HS quan sát , nhận xét về vai trò của Tiếng trong thơ (“Đưa người ta không đưa qua sông...mắt trong”)

- GV lưu ý tính chất đơn lập của tiếng Việt, nhấn mạnh vai trò của tiếng trong tiếng Việt, từ đó hiểu vai trò của tiếng trong việc hình thành luật thơ





Hs quan sát đoạn thơ của Thâm Tâm, nhận xét : Thanh điệu, vần, ngắt nhịp...

3. Vai trò của Tiếng trong việc hình thành luật thơ:
* Tiếng trong Tiếng Viêt:
-Xét về ngữ âm: Mỗi tiếng là một âm tiết.
-Xét về ngữ nghĩa: Nhìn chung tiếng là đơn vị nhỏ nhất có nghĩa.
-Xét về ngữ pháp: Tiếng thường là một từ.
* Tiếng trong hình thành luật thơ::
-Tiếng là căn cứ để xác định các thể thơ. ( Thơ lục bát, thất ngôn, ngũ ngôn...)
-Tiếng là căn cứ đẻ xác định cách hiệp vần của bài thơ ( Vần chân, vần lưng, vần ôm, gián cách...vần bằng vần trắc...)
-Thanh của tiếng tạo nên nhạc điệu thơ, nhịp thơ ( Phối thanh, ngắt nhịp)