Lớp 7.

- 0 / 0
(Tài liệu chưa được thẩm định)
Nguồn:
Người gửi: Lê Quốc Ven
Ngày gửi: 19h:23' 20-10-2025
Dung lượng: 1.5 MB
Số lượt tải: 0
Nguồn:
Người gửi: Lê Quốc Ven
Ngày gửi: 19h:23' 20-10-2025
Dung lượng: 1.5 MB
Số lượt tải: 0
Số lượt thích:
0 người
TRƯỜNG THCS TRƯỜNG LONG HÒA
TỔ LỊCH SỬ - ĐỊA LÝ - GDTC
HỌ VÀ TÊN GV: LÊ QUỐC VẸN
BÀI 23: QUANG HỢP Ở THỰC VẬT
Môn học: KHTN - Lớp: 7
Thời gian thực hiện: 04 tiết ( Tiết ppct: 6, 7, 10, 11)
Tuần dạy: 2, 3
I. Mục tiêu:
1. Kiến thức:
- Mô tả được một cách tổng quát quá trình quang hợp ở tế bào lá cây
+ Nêu được vai trò của lá cây với chức năng quang hợp
+ Nêu được khái niệm nguyên liệu, sản phẩm của quang hợp. Viết được
phương trình quang hợp (ở dạng chữ)
+ Vẽ được sơ đồ diễn tả quang hợp diễn ra ở lá cây, qua đó nêu được quan hệ
giữa trao đổi chất và chuyển hóa năng lượng.
- Vận dụng hiểu biết về quang hợp để giải thích được ý nghĩa thực tiễn của
việc trồng và bảo vệ cây xanh
- Nêu được một số yếu tố chủ yếu ảnh hưởng đến quang hợp
2. Năng lực:
2.1. Năng lực chung:
- Tự chủ và tự học: Chủ động, tự tìm hiểu về quá trình quang hợp và giải thích
được ý nghĩa thực tiễn của việc trổng và bảo vệ thực vật thông qua SGK và các
nguồn học liệu khác.
- Giao tiếp và hợp tác: Hoạt động nhóm một cách hiệu quả theo đúng yêu cầu
của GV trong khi thảo luận tìm hiểu vể quá trình quang hợp, các yếu tó ảnh hưởng,
vai trò và ứng dụng kiến thức về quang hợp trong thực tiễn, đảm bảo các thành viên
trong nhóm đều được tham gia và trình bày báo cáo.
- Giải quyết vấn đề và sáng tạo: Giải quyết các vân để kịp thời với các thành
viên trong nhóm để hoàn thành nhiệm vụ tìm hiểu về quá trình quang hợp và giải
thích được ý nghĩa thực tiễn của việc trổng và bảo vệ cây xanh.
2.2. Năng lực khoa học tự nhiên :
- Nhận thức khoa học tự nhiên: Mô tả được một cách tổng quát quá trình
quang hợp ở tế bào lá cây: Nêu được vai trò lá cây với chức năng quang hợp; Nêu
được khái niệm, nguyên liệu, sản phẩm của quang hợp; Viết được phương trình
quang hợp (dạng chữ); Vẽ được sơ đổ diễn tả quang hợp diễn ra ở lá cây, qua đó nêu
được quan hệ giữa trao đổi chất và chuyển hoá năng lượng.
- Tim hiểu tự nhiên: Nêu được một số yếu tố chủ yếu ảnh hưởng đến quang
hợp; phân tích, thảo luận, so sánh để rút ra được kết luận về vai trò của quang hợp đối
với tự nhiên và các sinh vật khác.
- Vận dụng kiến thức, kĩ năng đã học: Vận dụng hiểu biết về quang hợp để
giải thích được ý nghĩa thực tiễn của việc trồng và bảo vệ cây xanh.
3. Phẩm chất:
Thông qua thực hiện bài học sẽ tạo điều kiện để học sinh:
+ Chăm chỉ, tích cực hoạt động nhóm phù hợp với khả năng của bản thân.
+ Cẩn thận, khách quan và trung thực trong thực hành.
+ Tích cực trong việc tuyên truyền trồng và bảo vệ cây xanh.
+ Tạo hứng thú và khám phá học tập khoa học tự nhiên.
II. Thiết bị dạy học và học liệu
1. Giáo viên:
- Tranh, video
- Hình ảnh SGK
- Máy chiếu, bảng nhóm
- Phiếu học tập
2. Học sinh:
- Bài cũ ở nhà.
- Đọc nghiên cứu và tìm hiểu trước bài ở nhà.
III. Tiến trình dạy học
1. Hoạt động 1: Khởi động : (Xác định vấn đề học tập là quan sát hình ảnh
tìm hiểu vai trò của thực vật, oxygen với cuộc sống, ý nghĩa của quang hợp)
a) Mục tiêu:
- Giúp học sinh xác định được vấn đề cần học tập là tìm hiểu vai trò của thực
vật, oxygen với cuộc sống, ý nghĩa phản ứng quang hợp
b) Nội dung:
- Học sinh thực hiện nhiệm vụ cá nhân quan sát hình ảnh trả lời câu hỏi Tại sao
thực vật được xem là “ lá phổi xanh” của Trái Đất?
c) Sản phẩm: Câu trả lời của học sinh.
+ Thực vật giúp điều hòa khí hậu.
+ Giảm nhiệt độ môi trường, điều hòa không khí, giảm hiệu ứng nhà kính
+ Cản bụi, diệt vi khuẩn, tạo hệ sinh thái
+ Rừng ngập mặn có vai trò chắn sóng, chống sạt lỡ đất ở ven biển
+ Hạn chế xói mòn, lũ quét, bão vệ mạch nước ngầm
+ Ngoài ra, lá cây còn có màu xanh nên được gọi là lá phổi xanh
+ Sự sống trên Trái Đầt đều cần oxygen Quá trình quang hợp
d) Tổ chức thực hiện:
*Chuyển giao nhiệm vụ học tập
- Chiếu một số hình ảnh rừng Amazon.
- GV yêu cầu học sinh thực hiện cá nhân quan sát hình ảnh trả lời câu hỏi:
+ Tại sao thực vật được xem là “ lá phổi xanh” của Trái Đất
+ Vai trò của oxygen đối với sự sống?
*Thực hiện nhiệm vụ học tập
- HS hoạt động cá nhân theo yêu cầu của GV.
- Giáo viên: Theo dõi và bổ sung khi cần.
*Báo cáo kết quả và thảo luận
- GV gọi ngẫu nhiên một vài học sinh trình bày đáp án, mỗi HS trình bày 1 nội
dung câu hỏi, những HS trình bày sau không trùng nội dung với HS trình bày trước.
GV liệt kê đáp án của HS trên bảng
*Đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ
- Học sinh nhận xét, bổ sung, đánh giá:
- Giáo viên nhận xét, đánh giá:
->Giáo viên gieo vấn đề cần tìm hiểu trong bài học: Thực vật có khả năng tổng
hợp chất hữu cơ cung cấp cho cơ thể và nhiếu sinh vật khác trên trái đất. Khả năng kì
diệu đó được gọi là quang hợp. Vậy quang hợp diễn ra ở đâu trong cơ thể thực vật?
Thực vật thực hiện quá trình đó bằng cách nào? Chúng ta sẽ tìm hiểu rỏ hơn trong bài
ngày hôm nay.
->Giáo viên nêu mục tiêu bài học:
2. Hoạt động 2: Hình thành kiến thức mới
2.1/ TÌM HIỂU QUÁ TRÌNH QUANG HỢP
* Hoạt động 1: Tìm hiểu khái niệm quang hợp
a) Mục tiêu:
+ Nêu được vai trò của lá cây với chức năng quang hợp
+ Nêu được khái niệm nguyên liệu, sản phẩm của quang hợp. Viết được
phương trình quang hợp (ở dạng chữ)
b) Nội dung:
- Học sinh làm việc nhóm lớn nghiên cứu thông tin trong SGK, quan sát hình
23.1 và thảo luận trả lời các câu hỏi sau:
Hình 23.1: Sơ đồ mô tả quá trình quang hợp ở thực vật.
H1: Quan sát hình 23.1, hãy hãy điền vào bảng các chất tham gia và các chất được tạo
thành, yếu tố khác trong quá trình quang hợp?
Chất tham gia
Chất tạo thành
Yếu tố khác
H2: Lá cây lấy các nguyên liệu để thực hiện quá trình quang hợp từ đâu?
H3: Dựa vào kết quả câu hỏi đầu phát biểu khái niệm vả viết phương trình
tổng quát quá trình quang hợp?
c) Sản phẩm: Câu trả lời của học sinh
H1. Quan sát Hình 23.1, hãy điền vào bảng các chất tham gia và các chất được
tạo thành, yếu tố khác trong quá trình quang hợp?
Chất tham gia
Chất tạo thành
Yếu tố khác
Nước
Chất hữu cơ (đường glucose) Ánh sáng
Khí cacbon dioxide
Khí oxygen
Chất diệp lục
H2. Lá cây lấy các nguyên liệu để thực hiện quá trình quang hợp từ đâu?
Carbon dioxide: lá lấy từ không khí.
Nước: rễ hút từ đất, sau đó được vận chuyển lên lá.
Năng lượng: ánh sáng mặt trời (hoặc nhân tạo).
Chất diệp lục: trong bào quan lục lạp.
H3. Khái niệm quang hợp: Quang hợp là quá trình tổng hợp các chất hữu cơ
từ các chất vô cơ nhờ năng lượng ánh sáng. Trong đó năng lượng ánh sáng mặt trời
được lục lạp ở lá cây hấp thu, chuyển hóa thành dạng năng lượng tích trữ trong các
hợp chất hữu cơ (glucose, tinh bột) và giải phóng khí oxygen
Phương trình:
Ánh sáng
Nước + Khí carbon dioxide -----------> Glucose + Khí oxygen
Chất diệp lục
d) Tổ chức thực hiện:
*Chuyển giao nhiệm vụ học tập
- GV giao nhiệm vụ học tập cho 6 nhóm lớn tìm hiểu thông tin, phát phiếu học
tập cho các nhóm tiến hành qua sát hình và thảo luận các câu hỏi trong phiếu học tập
+ Nhóm 1,4: Quan sát Hình 23.1, hãy điền vào bảng các chất tham gia và các chất được
tạo thành, yếu tố khác trong quá trình quang hợp?
Chất tham gia
đâu?
Chất tạo thành Yếu tố khác
+ Nhóm 2,5: Lá cây lấy các nguyên liệu để thực hiện quá trình quang hợp từ
+ Nhóm 3,6: Dựa vào kết quả câu hỏi đầu phát biểu khái niệm vả viết phương
trình tổng quát quá trình quang hợp?
*Thực hiện nhiệm vụ học tập
HS thảo luận nhóm, thống nhất đáp án và ghi chép nội dung hoạt động ra phiếu
học tập 1.
*Báo cáo kết quả và thảo luận
GV gọi ngẫu nhiên một HS đại diện cho một nhóm trình bày, các nhóm khác
bổ sung (nếu có).
*Đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ
- Học sinh nhận xét, bổ sung, đánh giá.
- Giáo viên nhận xét, đánh giá.
- GV nhận xét và chốt nội dung về khái niệm quang hợp.
Khái niệm quang hợp:
- Quang hợp là quá trình tổng hợp các chất hữu cơ từ các chất vô cơ nhờ
năng lượng ánh sáng. Trong đó, năng lượng ánh sáng mặt trời được lục lạp ở lá
cây hấp thụ, chuyển hoá thành dạng năng lượng hoá học tích trữ trong các hợp
chất hữu cơ (glucose, tinh bột), đồng thời giải phóng khí oxygen
- Quá trình này diễn ra chủ yếu trong bào quan lục lạp (chứa chất diệp lục)
của tế bào lá cây.
Phương trình:
Nước + Khí carbon dioxide
Ánh sáng
----------> Glucose + Khí oxygen
Chất diệp lục
* Hoạt động 2: Tìm hiểu mối quan hệ giữa trao đổi chất và chuyển hóa năng
lượng trong quá trình quang hợp
a) Mục tiêu:
+ Vẽ được sơ đồ diễn tả quang hợp diễn ra ở lá cây
+ Nêu được quan hệ giữa trao đổi chất và chuyển hóa năng lượng.
b) Nội dung:
- Học sinh làm việc cặp đôi nghiên cứu thông tin trong SGK, quan sát hình
23.2 và thảo luận trả lời các câu hỏi sau:
H4: Hình 23.2: Mối quan hệ giữa trao đổi chất và chuyển hoá năng lượng trong
quang hợp. Hãy xác định
- Nguồn cung cấp năng lượng lượng cho thực vật thực hiện quá trình thực hiện
quang hợp?
- Các chất vô cơ được lá cây sử dụng để tổng hợp glucose trong quang hợp?
- Dạng năng lượng đã được chuyển hóa trong quá trình quang hợp?
H5: Vì sao nói: “Trong quá trình quang hợp trao đổi chất và chuyển hóa năng
lượng luôn diễn ra đồng thời”?
H: Hoàn thành bảng sau:
Quang Quá trình trao đổi
hợp
chất
Quá trình chuyển
hóa năng lượng
Chất lấy vào
Chất tạo ra
Năng lượng hấp thụ
Năng lượng tạo thành
H: Tại sao khi trời nắng đứng dưới bóng cây thường có cảm giác dễ chịu hơn
khi sử dụng ô để che?
c) Sản phẩm: Câu trả lời của học sinh
H4. Nguồn cung cấp năng lượng cho thực vật thực hiện quá trình quang hợp:
Ánh sáng mặt trời
-. Các chât vô cơ được lá cây sử dụng để tổng hợp glucose trong quang hợp:
Nưóc (H2O) Carbon dioxide (CO2)
-. Dạng năng lượng được chuyển hóa trong quá trinh quang hợp: Quang năng
Hóa năng
H5. Nước và khí carbon dioxide từ môi trường được chuyển đến lục lạp ở lá
cây để tổng hợp thành chất hữu cơ (glucose hoặc tinh bột) và giải phóng khí oxygen.
Nặng lượng từ ánh sáng mặt trời (quang nảng) được chuyển hóa thành năng lượng
hóa học (hóa năng) tích lũy trong các chất hữu cơ.
H. Hoàn thành bảng sau:
Quang Quá trình trao đổi
Chất lấy vào
Chất tạo ra
hợp
chất
Nước
Chất hữu cơ
Carbon dioxide
Oxygen
Quá trình chuyển
Năng lượng hấp thụ
Năng lượng tạo thành
hóa năng lượng
Ánh sáng mặt trời
Năng lượng hóa học
H. Vì khi lá cây thoát hơi nước thường xuyên làm hạ nhiệt độ môi trường xung
quanh tán lá
d) Tổ chức thực hiện:
*Chuyển giao nhiệm vụ học tập
- GV giao nhiệm vụ học tập cho HS tìm hiểu thông tin, phát phiếu học tập cho các
nhóm cặp đôi tiến hành quan sát hình 23.2 và thảo luận các câu hỏi trong phiếu học
tập
H4: Nguồn cung cấp năng lượng lượng cho thực vật thực hiện quá trình thực hiện
quang hợp?
- Các chất vô cơ được lá cây sử dụng để tổng hợp glucose trong quang hợp?
- Dạng năng lượng đã được chuyển hóa trong quá trình quang hợp?
H5: Vì sao nói: “Trong quá trình quang hợp trao đổi chất và chuyển hóa năng
lượng luôn diễn ra đồng thời”?
H: Hoàn thành bảng sau:
Quang Quá trình trao đổi
Chất lấy vào
Chất tạo ra
hợp
chất
Quá trình chuyển
Năng lượng hấp thụ
Năng lượng tạo thành
hóa năng lượng
H: Tại sao khi trời nắng đứng dưới bóng cây thường có cảm giác dễ chịu hơn
khi sử dụng ô để che?
*Thực hiện nhiệm vụ học tập
HS thảo luận cặp đôi, thống nhất đáp án và ghi chép nội dung hoạt động ra
phiếu học tập 2.
*Báo cáo kết quả và thảo luận
GV gọi ngẫu nhiên một HS đại diện cho một nhóm trình bày, các nhóm khác bổ
sung (nếu có).
*Đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ
- Học sinh nhận xét, bổ sung, đánh giá.
- Giáo viên nhận xét, đánh giá.
- GV nhận xét và chốt nội dung về mối quan hệ giữa trao đổi chất và
chuyển hóa năng lượng trong quá trình quang hợp : Trao đổi chất và chuyển
hoá năng lượng luôn diễn ra đồng thời trong quá trình quang hợp.
2.2/ TÌM HIỂU VAI TRÒ CỦA LÁ VỚI CHỨC NĂNG QUANG HỢP
a) Mục tiêu:
+ Nêu được vai trò của lá cây với chức năng quang hợp
b) Nội dung:
- Học sinh làm việc nhóm lớn nghiên cứu thông tin trong SGK, quan sát hình
23.3 và thảo luận trả lời các câu hỏi sau:
Phiến lá
Gân lá
Cuống lá
H: Theo em cơ quan nào của thực vật có thể thực hiện quang hợp?
H: Quan sát hình sau, em hãy cho biết lá được cấu tạo từ những bộ phận nào?
H6: Hầu hết các loài cây, phiến lá thường có bản dẹt và rộng. Đặc điêm này có
vai trò gì trong quá trình quang hợp?
H7: Mạng gân lá dày dặc có vai trò như thế nào đối với quá trình quang hợp?
- Quan sát hình 23.4, thảo luận nhóm trả lời câu hỏi:
Hình 24.4: Cấu tạo giải phẫu của lá
hợp?
H8: Bào quang lục lạp trong tế bào thịt lá có vai trò gì với chức năng quang
H9: Vai trò của khí khổng trong quá trình quang hợp là gì?
H: Em có nhận xét gì về cách sắp xếp lá trên thân cây? Ý nghĩa cúa chúng?
H: Theo em những lá cây trong hình dưới dây có thực hiện quang hợp không?
Vì sao?
Lá cây tía tô (lá có màu tím) Lá cây huyết dụ (lá có màu đỏ)
H: Hãy cho biết đặc điểm và vai trò của phiến lá, gân lá, lục lạp, khí khổng
trong quá trình quang hợp?
H: Ở một số cây có lá tiêu biến thì quá trình quang hợp diễn ra ở bộ phận nào?
Cây xương rồng có lá biến thành gai
c) Sản phẩm: Câu trả lời của học sinh
H. Tất cả bộ phận cỏ màu lục (lá cây, thân non, quả chưa chín đều có thể quang
hợp
H. Lá được cấu tạo từ ba bộ phận chính: Phiến lá, gân lá, cuống lá.
H6. Phiến lá thường có bản dẹt và rộng giúp hấp thụ ánh sáng nhiều nhất
H7. Lá có mạng lưới mạch dẫn dày dặc giúp dẫn nước và muối khoáng đến
từng tế bào đê thực hiện quang hợp và vận chuyển các sản phẩm quang hợp ra khỏi
lá.
H8. Tế bào thịt lá chứa nhiều lục lạp. Lục lạp chứa diệp lục có khả năng hấp
thụ và chuyển hóa năng lượng ánh sáng
H9. Lớp biểu bì có các khí khổng giúp cho carbon dioxide, oxygen, hơi nước
đi vào và ra khỏi lá dễ dàng.
H. Ở các mấu thân, cành, lá thường xêp so le và mặt lá thường vuông góc với
tia sáng để nhận dược ánh sáng nhiều nhất
H. Ngoài sắc tố màu xanh lục chứa trong lục lạp, lại còn có sắc tô cam, đỏ,
tím... Tùy vào tỉ lệ sắc tố chứa trong lá cây mà chúng có màu sắc khác nhau. Do đó
các loại lá dù không có màu sắc lục nhưng chúng vẫn chứa diệp lục và có khả năng
quang hợp bình thường.
H. Phiến lá: Bản dẹt, rộng Hấp thụ được nhiều ánh sáng.
Gân lá: Dày đặc, tỏa hết phiến lá Vận chuyển nước cho quá trình
quang hợp. vận chuyển các sản phẩm quang hợp đến các cơ quan khác trong cây
Lục lạp: Chứa chấtt diệp lục Hấp thụ và chuyển hóa năng lượng ánh
sáng
Khí khổng:Tập trung ở lớp biểu bì lá Cho các loại khí vào và đi ra
khỏi lá.
H. Cây xương rông quang hợp bằng tế bào chân gai và mô thân cây (bộ phận
màu xanh). Vì vào ban đêm các lỗ hổng ở chân các gai và ở mô trên ngọn cây mở ra
nước trong sương được hấp thụ vào trong và được vận chuyển lên các cơ quan. Đặc
biệt chúng được chuyển vào túi dự trữ trong thân cây và giữ lại trong đó. Ban ngày
các lỗ hổng đóng kín lại ngăn cản quá trình thoát nước của cây nên cây chịu đựng tại
nơi khô cằn.
d) Tổ chức thực hiện:
*Chuyển giao nhiệm vụ học tập
- GV giao nhiệm vụ học tập cho 09 nhóm (4HS/nhóm) tìm hiểu thông tin, phát
phiếu học tập cho các nhóm tiến hành qua sát hình 23.3, 23.4 và thảo luận các câu hỏi
trong phiếu học tập
Nhóm 1- H: Theo em cơ quan nào của thực vật có thể thực hiện quang hợp?
Nhóm 2-H: Quan sát hình sau, em hãy cho biết lá được cấu tạo từ những bộ
phận nào?
Nhóm 3-H6: Hầu hết các loài cây, phiến lá thường có bản dẹt và rộng. Đặc
điêm này có vai trò gì trong quá trình quang hợp?
Nhóm 4-H7: Mạng gân lá dày dặc có vai trò như thế nào đối với quá trình
quang hợp?
Nhóm 5-H8: Bào quang lục lạp trong tế bào thịt lá có vai trò gì với chức năng
quang hợp?
Nhóm 6-H9: Vai trò của khí khổng trong quá trình quang hợp là gì?
Nhóm 7-H. Em có nhận xét gì về cách sắp xếp lá trên thân cây? Ý nghĩa cúa
chúng?
Nhóm 8-H: Theo em những lá cây trong hình dưới dây có thực hiện quang hợp
không? Vì sao?
Nhóm 9- H: Hãy cho biết đặc điểm và vai trò của phiến lá, gân lá, lục lạp, khí
khổng trong quá trình quang hợp?
H: Ở một số cây có lá tiêu biến thì quá trình quang hợp diễn ra ở bộ phận nào?
*Thực hiện nhiệm vụ học tập
HS thảo luận nhóm, thống nhất đáp án và ghi chép nội dung hoạt động ra phiếu
học tập 3.
*Báo cáo kết quả và thảo luận
GV gọi HS đại diện cho mỗi nhóm trình bày, các nhóm khác nhận xét, bổ sung
(nếu có).
*Đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ
- Học sinh nhận xét, bổ sung, đánh giá.
- Giáo viên nhận xét, đánh giá.
- GV nhận xét và chốt nội dung về vai trò của lá cây với chức năng quang
hợp: Lá cây có chức năng quang hợp. Các đặc điểm về cấu tạo và hình thái giúp
lá thực hiện chức năng quang hợp như: phiến lá dẹt, rộng; mạng lưới gân lá dày
đặc; lớp biểu bì có các khí khổng; các tế bào thịt lá chứa lục lạp; …
2.3/ TÌM HIỂU CÁC YẾU TỐ ẢNH HƯỞNG ĐẾN QUÁ TRÌNH QUANG HỢP
* Hoạt động 1: Tìm hiểu một số yếu tố ảnh hưởng đến quang hợp
a) Mục tiêu:
- Nêu được một số yếu tố chủ yếu ảnh hưởng đến quang hợp
b) Nội dung:
- GV cho HS quan sát tranh hình 23.5 den 23.7, nghiên cứu thông tin SGK trả
lời câu hỏi.
a) Cây lúa sống ở nơi có ánh sáng mạnh b) Cây dương xỉ sống ở nơi bóng râm
Hình 23.5. Cây ưa sáng, cây ưa bóng
- Chia lớp làm 4 nhóm, sử dụng kĩ thật dạy học mảnh ghép: Bố trí các thành
viên tham gia thành hai vòng sau
Vòng 1: Nhóm chuyên gia
Nhóm 1: Tìm hiểu yếu tố ánh sáng ảnh hưởng đến quang hợp trả lời câu hỏi:
nào?
+ H10: Theo em, một cây muốn thực hiện quang hợp tốt cần có những yêu tố
+ H11: Em có nhận xét gì về nhu cầu ánh sáng các loại thực vật sau: Cây ngô,
cây lúa, cây thanh long, cây rêu, cây dương xỉ, cây lá lốt?Nhóm 2: Tìm hiểu yếu tố
nước ảnh hưởng đến quang hợp hợp trả lời câu hỏi:
+ H12: Theo em, nước có ảnh hưởng như thế nào đến quá trình quang hợp ở
thực vât. Em hãy dự đoán xem khi cây bị thiếu nước sẽ xảy ra điều gì?
Nhóm 3: Tìm hiểu yếu tố Carbon dioxide ảnh hưởng đến quang hợp hợp trả
lời câu hỏi:
+ H13: Nhận xét về ảnh hưởng của hàm lượng khícarbon dioxide đến cường độ
quang hợp của cây bi đỏ và cây đậu? Dự đoán nếu hàm lượng carbon dioxide trong
không khí quá cao thi quang hợp sẽ như thế nào?
Nhóm 4: Tìm hiểu yếu tố Nhiệt độ ảnh hưởng đến quang hợp hợp trả lời câu
hỏi:
+ H14: Quan sát đồ thị hãy xác định: Nhiệt độ tối ưu cho quang hợp ở cây
khoai tây, cây cà chua, cây dưa chuột? Nhiệt độ môi trường mà quang hợp diễn ra
bình thường ở phân lớn thực vật?
+ H15: Khi nhiệt độ môi trường quá cao (trên 400C) hoặc quá thấp (dưới 00C)
thì quang hợp ở thực vật sẽ diễn ra như thế nào? Vì sao?
Vòng 2: Nhóm mảnh ghép
Hình thành 4 nhóm mảnh ghép mới, mỗi nhóm có một thành viên đến
từ mỗi nhóm chuyên gia. Kết quả nhiêm vụ của vòng 1 được nhóm mãnh ghép chia
sẻ đầy đủ với nhau. Các nhóm mãnh ghép thảo luận và thống nhất phương án giải
quyết nhiệm vụ
c) Sản phẩm: Câu trả lời của các nhóm học sinh
H10. Ánh sáng + Nước + Hàm lượng Carbon dioxide + Nhiệt độ
H11. Nhu câu về ánh sáng của các thực vật là khác nhau.
+ Nhóm cây ưa sáng: Cây lúa, cây ngô, cây thanh long
+ Nhóm cây ưa bóng: Cây lá lốt, cây dương xỉ, cây rêu
H12. + Là nguyên liệu của quá trình quang hợp
+ Tham gia vào việc đóng, mở khí khổng để trao đổi khí: Nước cần bù
cho sự mất nước do thoát hơi nước, làm cho mô không khô, lá không bị đốt nóng, khi
lá cây no nước quang hợp đạt hiệu quả cao, vai trò đối với sự dẫn truyền các sản
phẩm được tổng hợp trong quá trinh quang hợp từ lá đến các bộ phận khác Khi
thiếu từ 40 - 60% nước, quang hợp sẽ giảm mạnh và có thể dẫn tới ngừng quang hợp.
H13. - Khi nồng độ carbon dioxide tăng thì quang hợp cũng tăng. Nồng độ
CO2 thấp nhất cây quang hợp được là 0.008 đến 0,01%. Khi nồng độ thấp hơn, quang
hợp yếu có thể ngừng trệ. Trong tự nhiên nồng độ CO2 trung bình là 0.03%. Nếu
hàm lượng carbon dioxide trong không khí quá cao thì quang hợp sẽ giảm, cây có thể
ngộ độc và chết.
H14. Nhiệt độ tối ưu cho quang hợp ở cây khoai tây: 30°C đến dưới 40°C, cây
cà chua: 25°c đến dưới 35°c,cây dưa chuột: 20°C đến 25°c. 2. Nhiệt độ môi trường
mà quang hợp diễn ra bình thường ở phần lớn thực vật: 25°c đến 35°c
H15. Khi nhiệt độ môi trường quá cao (trên 40°C) hoặc quá thấp (dưới 0°C) thi
quang hợp ở thực vật sẽ giảm hoặc ngừng trệ vì các lục lạp hoạt động kém hoặc bị
phá huỷ.
d) Tổ chức thực hiện:
*Chuyển giao nhiệm vụ học tập
- GV cho HS quan sát tranh hình 23.5 đến 23.7, nghiên cứu thông tin SGK.
- Chia lớp làm 4 nhóm, sử dụng kĩ thật dạy học mảnh ghép: Bố trí các thành
viên tham gia thành hai vòng sau
Vòng 1: Nhóm chuyên gia thảo luận nhóm theo yêu cầu sau
Nhóm 1: Tìm hiểu yếu tố ánh sáng ảnh hưởng đến quang hợp trả lời câu hỏi:
+ H 10: Theo em, một cây muốn thực hiện quang hợp tốt cần có những yêu tố
nào?
+ H11: Em có nhận xét gì về nhu cầu ánh sáng các loại thực vật sau: Cây ngô,
cây lúa, cây thanh long, cây rêu, cây dương xỉ, cây lá lốt?
Nhóm 2: Tìm hiểu yếu tố nước ảnh hưởng đến quang hợp hợp trả lời câu hỏi:
+ H12: Theo em, nước có ảnh hưởng như thế nào đến quá trình quang hợp ở
thực vât. Em hãy dự đoán xem khi cây bị thiếu nước sẽ xảy ra điều gì?
Nhóm 3: Tìm hiểu yếu tố Carbon dioxide ảnh hưởng đến quang hợp hợp trả
lời câu hỏi:
+ H13: Nhận xét về ảnh hưởng của hàm lượng khícarbon dioxide đến cường độ
quang hợp của cây bi đỏ và cây đậu? Dự đoán nếu hàm lượng carbon dioxide trong
không khí quá cao thi quang hợp sẽ như thế nào?
Nhóm 4: Tìm hiểu yếu tố Nhiệt độ ảnh hưởng đến quang hợp hợp trả lời câu
hỏi:
+ H14: Quan sát đồ thị hãy xác định: Nhiệt độ tối ưu cho quang hợp ở cây
khoai tây, cây cà chua, cây dưa chuột? Nhiệt độ môi trường mà quang hợp diễn ra
bình thường ở phân lớn thực vật?
+ H15: Khi nhiệt độ môi trường quá cao (trên 400C) hoặc quá thấp (dưới 00C)
thì quang hợp ở thực vật sẽ diễn ra như thế nào? Vì sao?
Vòng 2: Nhóm mảnh ghép
Hình thành 4 nhóm mảnh ghép mới, mỗi nhóm có một thành viên đến từ mỗi nhóm
chuyên gia. Kết quả nhiêm vụ của vòng 1 được nhóm mãnh ghép chia sẻ đầy đủ với
nhau. Các nhóm mãnh ghép thảo luận và thống nhất phương án giải quyết nhiệm vụ
*Thực hiện nhiệm vụ học tập
HS thảo luận nhóm vòng 1 theo yêu cầu của GV
Vòng 2: Thánh viên của các nhóm hình thành 4 nhóm mảnh ghép mới, mỗi
nhóm có ít nhất một thành viên đến từ mỗi nhóm chuyên gia. Kết quả nhiêm vụ của
vòng 1 được nhóm mãnh ghép chia sẻ đầy đủ với nhau. Các nhóm mãnh ghép thảo
luận và thống nhất phương án giải quyết nhiệm vụ trong phiếu học tập
*Báo cáo kết quả và thảo luận
GV gọi ngẫu nhiên một HS đại diện cho một nhóm trình bày, các nhóm khác
chú ý lắng nghe, nhận xét và bổ sung (nếu có).
*Đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ
- Học sinh nhận xét, bổ sung, đánh giá.
- Giáo viên nhận xét, đánh giá.
- GV nhận xét và chốt nội dung về các yếu tố ảnh hưởng đến quá trình quang
hợp như: ánh sáng, nước, hàm lượng khí carbon dioxide, nhiệt độ, …
* Hoạt động 2: Tìm hiểu ý nghĩa thực tiễn của việc trồng và bảo vệ cây xanh
a) Mục tiêu:
- Giải thích được ý nghĩa thực tiễn của việc trồng và bảo vệ cây xanh
b) Nội dung:
- Học sinh làm việc cặp đôi nghiên cứu thông tin trong SGK, liên hệ thực tế trả
lời các câu hỏi sau:
H16: Hãy cho biết quang hợp của thực vật có vai trò gì đối với môi trường và
đời sống con người. Cho ví dụ?
H17: Vì sao quang hợp ở thực vật giúp cân bằng hàm lượng khí carbon dioxide
và oxygen trong không khí?
H18: Việc xây dựng các công viên cây xanh trong các khu đô thị, khu công
nghiệp có vai trò như thế nào?
c) Sản phẩm: Câu trả lời của học sinh
H16. + Đối với môi trường: Điều hòa khí hậu, làm sạch không khí, diệt khuẩn,
cân bâng nông độ CO2 và O2
+ Đối với con người: Cung cấp lương thực, làm nguyên liệu công nghiệp,
cây thuốc, cung câp năng lượng (tích lũy),...
H17. Thực vật điều hòa lượng khí oxygen và carbon dioxide trong không khí
vì: Cây xanh lấy khí carbon dioxide từ không khí và trả về khí oxygen, trong khi hoạt
động sống của c
TỔ LỊCH SỬ - ĐỊA LÝ - GDTC
HỌ VÀ TÊN GV: LÊ QUỐC VẸN
BÀI 23: QUANG HỢP Ở THỰC VẬT
Môn học: KHTN - Lớp: 7
Thời gian thực hiện: 04 tiết ( Tiết ppct: 6, 7, 10, 11)
Tuần dạy: 2, 3
I. Mục tiêu:
1. Kiến thức:
- Mô tả được một cách tổng quát quá trình quang hợp ở tế bào lá cây
+ Nêu được vai trò của lá cây với chức năng quang hợp
+ Nêu được khái niệm nguyên liệu, sản phẩm của quang hợp. Viết được
phương trình quang hợp (ở dạng chữ)
+ Vẽ được sơ đồ diễn tả quang hợp diễn ra ở lá cây, qua đó nêu được quan hệ
giữa trao đổi chất và chuyển hóa năng lượng.
- Vận dụng hiểu biết về quang hợp để giải thích được ý nghĩa thực tiễn của
việc trồng và bảo vệ cây xanh
- Nêu được một số yếu tố chủ yếu ảnh hưởng đến quang hợp
2. Năng lực:
2.1. Năng lực chung:
- Tự chủ và tự học: Chủ động, tự tìm hiểu về quá trình quang hợp và giải thích
được ý nghĩa thực tiễn của việc trổng và bảo vệ thực vật thông qua SGK và các
nguồn học liệu khác.
- Giao tiếp và hợp tác: Hoạt động nhóm một cách hiệu quả theo đúng yêu cầu
của GV trong khi thảo luận tìm hiểu vể quá trình quang hợp, các yếu tó ảnh hưởng,
vai trò và ứng dụng kiến thức về quang hợp trong thực tiễn, đảm bảo các thành viên
trong nhóm đều được tham gia và trình bày báo cáo.
- Giải quyết vấn đề và sáng tạo: Giải quyết các vân để kịp thời với các thành
viên trong nhóm để hoàn thành nhiệm vụ tìm hiểu về quá trình quang hợp và giải
thích được ý nghĩa thực tiễn của việc trổng và bảo vệ cây xanh.
2.2. Năng lực khoa học tự nhiên :
- Nhận thức khoa học tự nhiên: Mô tả được một cách tổng quát quá trình
quang hợp ở tế bào lá cây: Nêu được vai trò lá cây với chức năng quang hợp; Nêu
được khái niệm, nguyên liệu, sản phẩm của quang hợp; Viết được phương trình
quang hợp (dạng chữ); Vẽ được sơ đổ diễn tả quang hợp diễn ra ở lá cây, qua đó nêu
được quan hệ giữa trao đổi chất và chuyển hoá năng lượng.
- Tim hiểu tự nhiên: Nêu được một số yếu tố chủ yếu ảnh hưởng đến quang
hợp; phân tích, thảo luận, so sánh để rút ra được kết luận về vai trò của quang hợp đối
với tự nhiên và các sinh vật khác.
- Vận dụng kiến thức, kĩ năng đã học: Vận dụng hiểu biết về quang hợp để
giải thích được ý nghĩa thực tiễn của việc trồng và bảo vệ cây xanh.
3. Phẩm chất:
Thông qua thực hiện bài học sẽ tạo điều kiện để học sinh:
+ Chăm chỉ, tích cực hoạt động nhóm phù hợp với khả năng của bản thân.
+ Cẩn thận, khách quan và trung thực trong thực hành.
+ Tích cực trong việc tuyên truyền trồng và bảo vệ cây xanh.
+ Tạo hứng thú và khám phá học tập khoa học tự nhiên.
II. Thiết bị dạy học và học liệu
1. Giáo viên:
- Tranh, video
- Hình ảnh SGK
- Máy chiếu, bảng nhóm
- Phiếu học tập
2. Học sinh:
- Bài cũ ở nhà.
- Đọc nghiên cứu và tìm hiểu trước bài ở nhà.
III. Tiến trình dạy học
1. Hoạt động 1: Khởi động : (Xác định vấn đề học tập là quan sát hình ảnh
tìm hiểu vai trò của thực vật, oxygen với cuộc sống, ý nghĩa của quang hợp)
a) Mục tiêu:
- Giúp học sinh xác định được vấn đề cần học tập là tìm hiểu vai trò của thực
vật, oxygen với cuộc sống, ý nghĩa phản ứng quang hợp
b) Nội dung:
- Học sinh thực hiện nhiệm vụ cá nhân quan sát hình ảnh trả lời câu hỏi Tại sao
thực vật được xem là “ lá phổi xanh” của Trái Đất?
c) Sản phẩm: Câu trả lời của học sinh.
+ Thực vật giúp điều hòa khí hậu.
+ Giảm nhiệt độ môi trường, điều hòa không khí, giảm hiệu ứng nhà kính
+ Cản bụi, diệt vi khuẩn, tạo hệ sinh thái
+ Rừng ngập mặn có vai trò chắn sóng, chống sạt lỡ đất ở ven biển
+ Hạn chế xói mòn, lũ quét, bão vệ mạch nước ngầm
+ Ngoài ra, lá cây còn có màu xanh nên được gọi là lá phổi xanh
+ Sự sống trên Trái Đầt đều cần oxygen Quá trình quang hợp
d) Tổ chức thực hiện:
*Chuyển giao nhiệm vụ học tập
- Chiếu một số hình ảnh rừng Amazon.
- GV yêu cầu học sinh thực hiện cá nhân quan sát hình ảnh trả lời câu hỏi:
+ Tại sao thực vật được xem là “ lá phổi xanh” của Trái Đất
+ Vai trò của oxygen đối với sự sống?
*Thực hiện nhiệm vụ học tập
- HS hoạt động cá nhân theo yêu cầu của GV.
- Giáo viên: Theo dõi và bổ sung khi cần.
*Báo cáo kết quả và thảo luận
- GV gọi ngẫu nhiên một vài học sinh trình bày đáp án, mỗi HS trình bày 1 nội
dung câu hỏi, những HS trình bày sau không trùng nội dung với HS trình bày trước.
GV liệt kê đáp án của HS trên bảng
*Đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ
- Học sinh nhận xét, bổ sung, đánh giá:
- Giáo viên nhận xét, đánh giá:
->Giáo viên gieo vấn đề cần tìm hiểu trong bài học: Thực vật có khả năng tổng
hợp chất hữu cơ cung cấp cho cơ thể và nhiếu sinh vật khác trên trái đất. Khả năng kì
diệu đó được gọi là quang hợp. Vậy quang hợp diễn ra ở đâu trong cơ thể thực vật?
Thực vật thực hiện quá trình đó bằng cách nào? Chúng ta sẽ tìm hiểu rỏ hơn trong bài
ngày hôm nay.
->Giáo viên nêu mục tiêu bài học:
2. Hoạt động 2: Hình thành kiến thức mới
2.1/ TÌM HIỂU QUÁ TRÌNH QUANG HỢP
* Hoạt động 1: Tìm hiểu khái niệm quang hợp
a) Mục tiêu:
+ Nêu được vai trò của lá cây với chức năng quang hợp
+ Nêu được khái niệm nguyên liệu, sản phẩm của quang hợp. Viết được
phương trình quang hợp (ở dạng chữ)
b) Nội dung:
- Học sinh làm việc nhóm lớn nghiên cứu thông tin trong SGK, quan sát hình
23.1 và thảo luận trả lời các câu hỏi sau:
Hình 23.1: Sơ đồ mô tả quá trình quang hợp ở thực vật.
H1: Quan sát hình 23.1, hãy hãy điền vào bảng các chất tham gia và các chất được tạo
thành, yếu tố khác trong quá trình quang hợp?
Chất tham gia
Chất tạo thành
Yếu tố khác
H2: Lá cây lấy các nguyên liệu để thực hiện quá trình quang hợp từ đâu?
H3: Dựa vào kết quả câu hỏi đầu phát biểu khái niệm vả viết phương trình
tổng quát quá trình quang hợp?
c) Sản phẩm: Câu trả lời của học sinh
H1. Quan sát Hình 23.1, hãy điền vào bảng các chất tham gia và các chất được
tạo thành, yếu tố khác trong quá trình quang hợp?
Chất tham gia
Chất tạo thành
Yếu tố khác
Nước
Chất hữu cơ (đường glucose) Ánh sáng
Khí cacbon dioxide
Khí oxygen
Chất diệp lục
H2. Lá cây lấy các nguyên liệu để thực hiện quá trình quang hợp từ đâu?
Carbon dioxide: lá lấy từ không khí.
Nước: rễ hút từ đất, sau đó được vận chuyển lên lá.
Năng lượng: ánh sáng mặt trời (hoặc nhân tạo).
Chất diệp lục: trong bào quan lục lạp.
H3. Khái niệm quang hợp: Quang hợp là quá trình tổng hợp các chất hữu cơ
từ các chất vô cơ nhờ năng lượng ánh sáng. Trong đó năng lượng ánh sáng mặt trời
được lục lạp ở lá cây hấp thu, chuyển hóa thành dạng năng lượng tích trữ trong các
hợp chất hữu cơ (glucose, tinh bột) và giải phóng khí oxygen
Phương trình:
Ánh sáng
Nước + Khí carbon dioxide -----------> Glucose + Khí oxygen
Chất diệp lục
d) Tổ chức thực hiện:
*Chuyển giao nhiệm vụ học tập
- GV giao nhiệm vụ học tập cho 6 nhóm lớn tìm hiểu thông tin, phát phiếu học
tập cho các nhóm tiến hành qua sát hình và thảo luận các câu hỏi trong phiếu học tập
+ Nhóm 1,4: Quan sát Hình 23.1, hãy điền vào bảng các chất tham gia và các chất được
tạo thành, yếu tố khác trong quá trình quang hợp?
Chất tham gia
đâu?
Chất tạo thành Yếu tố khác
+ Nhóm 2,5: Lá cây lấy các nguyên liệu để thực hiện quá trình quang hợp từ
+ Nhóm 3,6: Dựa vào kết quả câu hỏi đầu phát biểu khái niệm vả viết phương
trình tổng quát quá trình quang hợp?
*Thực hiện nhiệm vụ học tập
HS thảo luận nhóm, thống nhất đáp án và ghi chép nội dung hoạt động ra phiếu
học tập 1.
*Báo cáo kết quả và thảo luận
GV gọi ngẫu nhiên một HS đại diện cho một nhóm trình bày, các nhóm khác
bổ sung (nếu có).
*Đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ
- Học sinh nhận xét, bổ sung, đánh giá.
- Giáo viên nhận xét, đánh giá.
- GV nhận xét và chốt nội dung về khái niệm quang hợp.
Khái niệm quang hợp:
- Quang hợp là quá trình tổng hợp các chất hữu cơ từ các chất vô cơ nhờ
năng lượng ánh sáng. Trong đó, năng lượng ánh sáng mặt trời được lục lạp ở lá
cây hấp thụ, chuyển hoá thành dạng năng lượng hoá học tích trữ trong các hợp
chất hữu cơ (glucose, tinh bột), đồng thời giải phóng khí oxygen
- Quá trình này diễn ra chủ yếu trong bào quan lục lạp (chứa chất diệp lục)
của tế bào lá cây.
Phương trình:
Nước + Khí carbon dioxide
Ánh sáng
----------> Glucose + Khí oxygen
Chất diệp lục
* Hoạt động 2: Tìm hiểu mối quan hệ giữa trao đổi chất và chuyển hóa năng
lượng trong quá trình quang hợp
a) Mục tiêu:
+ Vẽ được sơ đồ diễn tả quang hợp diễn ra ở lá cây
+ Nêu được quan hệ giữa trao đổi chất và chuyển hóa năng lượng.
b) Nội dung:
- Học sinh làm việc cặp đôi nghiên cứu thông tin trong SGK, quan sát hình
23.2 và thảo luận trả lời các câu hỏi sau:
H4: Hình 23.2: Mối quan hệ giữa trao đổi chất và chuyển hoá năng lượng trong
quang hợp. Hãy xác định
- Nguồn cung cấp năng lượng lượng cho thực vật thực hiện quá trình thực hiện
quang hợp?
- Các chất vô cơ được lá cây sử dụng để tổng hợp glucose trong quang hợp?
- Dạng năng lượng đã được chuyển hóa trong quá trình quang hợp?
H5: Vì sao nói: “Trong quá trình quang hợp trao đổi chất và chuyển hóa năng
lượng luôn diễn ra đồng thời”?
H: Hoàn thành bảng sau:
Quang Quá trình trao đổi
hợp
chất
Quá trình chuyển
hóa năng lượng
Chất lấy vào
Chất tạo ra
Năng lượng hấp thụ
Năng lượng tạo thành
H: Tại sao khi trời nắng đứng dưới bóng cây thường có cảm giác dễ chịu hơn
khi sử dụng ô để che?
c) Sản phẩm: Câu trả lời của học sinh
H4. Nguồn cung cấp năng lượng cho thực vật thực hiện quá trình quang hợp:
Ánh sáng mặt trời
-. Các chât vô cơ được lá cây sử dụng để tổng hợp glucose trong quang hợp:
Nưóc (H2O) Carbon dioxide (CO2)
-. Dạng năng lượng được chuyển hóa trong quá trinh quang hợp: Quang năng
Hóa năng
H5. Nước và khí carbon dioxide từ môi trường được chuyển đến lục lạp ở lá
cây để tổng hợp thành chất hữu cơ (glucose hoặc tinh bột) và giải phóng khí oxygen.
Nặng lượng từ ánh sáng mặt trời (quang nảng) được chuyển hóa thành năng lượng
hóa học (hóa năng) tích lũy trong các chất hữu cơ.
H. Hoàn thành bảng sau:
Quang Quá trình trao đổi
Chất lấy vào
Chất tạo ra
hợp
chất
Nước
Chất hữu cơ
Carbon dioxide
Oxygen
Quá trình chuyển
Năng lượng hấp thụ
Năng lượng tạo thành
hóa năng lượng
Ánh sáng mặt trời
Năng lượng hóa học
H. Vì khi lá cây thoát hơi nước thường xuyên làm hạ nhiệt độ môi trường xung
quanh tán lá
d) Tổ chức thực hiện:
*Chuyển giao nhiệm vụ học tập
- GV giao nhiệm vụ học tập cho HS tìm hiểu thông tin, phát phiếu học tập cho các
nhóm cặp đôi tiến hành quan sát hình 23.2 và thảo luận các câu hỏi trong phiếu học
tập
H4: Nguồn cung cấp năng lượng lượng cho thực vật thực hiện quá trình thực hiện
quang hợp?
- Các chất vô cơ được lá cây sử dụng để tổng hợp glucose trong quang hợp?
- Dạng năng lượng đã được chuyển hóa trong quá trình quang hợp?
H5: Vì sao nói: “Trong quá trình quang hợp trao đổi chất và chuyển hóa năng
lượng luôn diễn ra đồng thời”?
H: Hoàn thành bảng sau:
Quang Quá trình trao đổi
Chất lấy vào
Chất tạo ra
hợp
chất
Quá trình chuyển
Năng lượng hấp thụ
Năng lượng tạo thành
hóa năng lượng
H: Tại sao khi trời nắng đứng dưới bóng cây thường có cảm giác dễ chịu hơn
khi sử dụng ô để che?
*Thực hiện nhiệm vụ học tập
HS thảo luận cặp đôi, thống nhất đáp án và ghi chép nội dung hoạt động ra
phiếu học tập 2.
*Báo cáo kết quả và thảo luận
GV gọi ngẫu nhiên một HS đại diện cho một nhóm trình bày, các nhóm khác bổ
sung (nếu có).
*Đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ
- Học sinh nhận xét, bổ sung, đánh giá.
- Giáo viên nhận xét, đánh giá.
- GV nhận xét và chốt nội dung về mối quan hệ giữa trao đổi chất và
chuyển hóa năng lượng trong quá trình quang hợp : Trao đổi chất và chuyển
hoá năng lượng luôn diễn ra đồng thời trong quá trình quang hợp.
2.2/ TÌM HIỂU VAI TRÒ CỦA LÁ VỚI CHỨC NĂNG QUANG HỢP
a) Mục tiêu:
+ Nêu được vai trò của lá cây với chức năng quang hợp
b) Nội dung:
- Học sinh làm việc nhóm lớn nghiên cứu thông tin trong SGK, quan sát hình
23.3 và thảo luận trả lời các câu hỏi sau:
Phiến lá
Gân lá
Cuống lá
H: Theo em cơ quan nào của thực vật có thể thực hiện quang hợp?
H: Quan sát hình sau, em hãy cho biết lá được cấu tạo từ những bộ phận nào?
H6: Hầu hết các loài cây, phiến lá thường có bản dẹt và rộng. Đặc điêm này có
vai trò gì trong quá trình quang hợp?
H7: Mạng gân lá dày dặc có vai trò như thế nào đối với quá trình quang hợp?
- Quan sát hình 23.4, thảo luận nhóm trả lời câu hỏi:
Hình 24.4: Cấu tạo giải phẫu của lá
hợp?
H8: Bào quang lục lạp trong tế bào thịt lá có vai trò gì với chức năng quang
H9: Vai trò của khí khổng trong quá trình quang hợp là gì?
H: Em có nhận xét gì về cách sắp xếp lá trên thân cây? Ý nghĩa cúa chúng?
H: Theo em những lá cây trong hình dưới dây có thực hiện quang hợp không?
Vì sao?
Lá cây tía tô (lá có màu tím) Lá cây huyết dụ (lá có màu đỏ)
H: Hãy cho biết đặc điểm và vai trò của phiến lá, gân lá, lục lạp, khí khổng
trong quá trình quang hợp?
H: Ở một số cây có lá tiêu biến thì quá trình quang hợp diễn ra ở bộ phận nào?
Cây xương rồng có lá biến thành gai
c) Sản phẩm: Câu trả lời của học sinh
H. Tất cả bộ phận cỏ màu lục (lá cây, thân non, quả chưa chín đều có thể quang
hợp
H. Lá được cấu tạo từ ba bộ phận chính: Phiến lá, gân lá, cuống lá.
H6. Phiến lá thường có bản dẹt và rộng giúp hấp thụ ánh sáng nhiều nhất
H7. Lá có mạng lưới mạch dẫn dày dặc giúp dẫn nước và muối khoáng đến
từng tế bào đê thực hiện quang hợp và vận chuyển các sản phẩm quang hợp ra khỏi
lá.
H8. Tế bào thịt lá chứa nhiều lục lạp. Lục lạp chứa diệp lục có khả năng hấp
thụ và chuyển hóa năng lượng ánh sáng
H9. Lớp biểu bì có các khí khổng giúp cho carbon dioxide, oxygen, hơi nước
đi vào và ra khỏi lá dễ dàng.
H. Ở các mấu thân, cành, lá thường xêp so le và mặt lá thường vuông góc với
tia sáng để nhận dược ánh sáng nhiều nhất
H. Ngoài sắc tố màu xanh lục chứa trong lục lạp, lại còn có sắc tô cam, đỏ,
tím... Tùy vào tỉ lệ sắc tố chứa trong lá cây mà chúng có màu sắc khác nhau. Do đó
các loại lá dù không có màu sắc lục nhưng chúng vẫn chứa diệp lục và có khả năng
quang hợp bình thường.
H. Phiến lá: Bản dẹt, rộng Hấp thụ được nhiều ánh sáng.
Gân lá: Dày đặc, tỏa hết phiến lá Vận chuyển nước cho quá trình
quang hợp. vận chuyển các sản phẩm quang hợp đến các cơ quan khác trong cây
Lục lạp: Chứa chấtt diệp lục Hấp thụ và chuyển hóa năng lượng ánh
sáng
Khí khổng:Tập trung ở lớp biểu bì lá Cho các loại khí vào và đi ra
khỏi lá.
H. Cây xương rông quang hợp bằng tế bào chân gai và mô thân cây (bộ phận
màu xanh). Vì vào ban đêm các lỗ hổng ở chân các gai và ở mô trên ngọn cây mở ra
nước trong sương được hấp thụ vào trong và được vận chuyển lên các cơ quan. Đặc
biệt chúng được chuyển vào túi dự trữ trong thân cây và giữ lại trong đó. Ban ngày
các lỗ hổng đóng kín lại ngăn cản quá trình thoát nước của cây nên cây chịu đựng tại
nơi khô cằn.
d) Tổ chức thực hiện:
*Chuyển giao nhiệm vụ học tập
- GV giao nhiệm vụ học tập cho 09 nhóm (4HS/nhóm) tìm hiểu thông tin, phát
phiếu học tập cho các nhóm tiến hành qua sát hình 23.3, 23.4 và thảo luận các câu hỏi
trong phiếu học tập
Nhóm 1- H: Theo em cơ quan nào của thực vật có thể thực hiện quang hợp?
Nhóm 2-H: Quan sát hình sau, em hãy cho biết lá được cấu tạo từ những bộ
phận nào?
Nhóm 3-H6: Hầu hết các loài cây, phiến lá thường có bản dẹt và rộng. Đặc
điêm này có vai trò gì trong quá trình quang hợp?
Nhóm 4-H7: Mạng gân lá dày dặc có vai trò như thế nào đối với quá trình
quang hợp?
Nhóm 5-H8: Bào quang lục lạp trong tế bào thịt lá có vai trò gì với chức năng
quang hợp?
Nhóm 6-H9: Vai trò của khí khổng trong quá trình quang hợp là gì?
Nhóm 7-H. Em có nhận xét gì về cách sắp xếp lá trên thân cây? Ý nghĩa cúa
chúng?
Nhóm 8-H: Theo em những lá cây trong hình dưới dây có thực hiện quang hợp
không? Vì sao?
Nhóm 9- H: Hãy cho biết đặc điểm và vai trò của phiến lá, gân lá, lục lạp, khí
khổng trong quá trình quang hợp?
H: Ở một số cây có lá tiêu biến thì quá trình quang hợp diễn ra ở bộ phận nào?
*Thực hiện nhiệm vụ học tập
HS thảo luận nhóm, thống nhất đáp án và ghi chép nội dung hoạt động ra phiếu
học tập 3.
*Báo cáo kết quả và thảo luận
GV gọi HS đại diện cho mỗi nhóm trình bày, các nhóm khác nhận xét, bổ sung
(nếu có).
*Đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ
- Học sinh nhận xét, bổ sung, đánh giá.
- Giáo viên nhận xét, đánh giá.
- GV nhận xét và chốt nội dung về vai trò của lá cây với chức năng quang
hợp: Lá cây có chức năng quang hợp. Các đặc điểm về cấu tạo và hình thái giúp
lá thực hiện chức năng quang hợp như: phiến lá dẹt, rộng; mạng lưới gân lá dày
đặc; lớp biểu bì có các khí khổng; các tế bào thịt lá chứa lục lạp; …
2.3/ TÌM HIỂU CÁC YẾU TỐ ẢNH HƯỞNG ĐẾN QUÁ TRÌNH QUANG HỢP
* Hoạt động 1: Tìm hiểu một số yếu tố ảnh hưởng đến quang hợp
a) Mục tiêu:
- Nêu được một số yếu tố chủ yếu ảnh hưởng đến quang hợp
b) Nội dung:
- GV cho HS quan sát tranh hình 23.5 den 23.7, nghiên cứu thông tin SGK trả
lời câu hỏi.
a) Cây lúa sống ở nơi có ánh sáng mạnh b) Cây dương xỉ sống ở nơi bóng râm
Hình 23.5. Cây ưa sáng, cây ưa bóng
- Chia lớp làm 4 nhóm, sử dụng kĩ thật dạy học mảnh ghép: Bố trí các thành
viên tham gia thành hai vòng sau
Vòng 1: Nhóm chuyên gia
Nhóm 1: Tìm hiểu yếu tố ánh sáng ảnh hưởng đến quang hợp trả lời câu hỏi:
nào?
+ H10: Theo em, một cây muốn thực hiện quang hợp tốt cần có những yêu tố
+ H11: Em có nhận xét gì về nhu cầu ánh sáng các loại thực vật sau: Cây ngô,
cây lúa, cây thanh long, cây rêu, cây dương xỉ, cây lá lốt?Nhóm 2: Tìm hiểu yếu tố
nước ảnh hưởng đến quang hợp hợp trả lời câu hỏi:
+ H12: Theo em, nước có ảnh hưởng như thế nào đến quá trình quang hợp ở
thực vât. Em hãy dự đoán xem khi cây bị thiếu nước sẽ xảy ra điều gì?
Nhóm 3: Tìm hiểu yếu tố Carbon dioxide ảnh hưởng đến quang hợp hợp trả
lời câu hỏi:
+ H13: Nhận xét về ảnh hưởng của hàm lượng khícarbon dioxide đến cường độ
quang hợp của cây bi đỏ và cây đậu? Dự đoán nếu hàm lượng carbon dioxide trong
không khí quá cao thi quang hợp sẽ như thế nào?
Nhóm 4: Tìm hiểu yếu tố Nhiệt độ ảnh hưởng đến quang hợp hợp trả lời câu
hỏi:
+ H14: Quan sát đồ thị hãy xác định: Nhiệt độ tối ưu cho quang hợp ở cây
khoai tây, cây cà chua, cây dưa chuột? Nhiệt độ môi trường mà quang hợp diễn ra
bình thường ở phân lớn thực vật?
+ H15: Khi nhiệt độ môi trường quá cao (trên 400C) hoặc quá thấp (dưới 00C)
thì quang hợp ở thực vật sẽ diễn ra như thế nào? Vì sao?
Vòng 2: Nhóm mảnh ghép
Hình thành 4 nhóm mảnh ghép mới, mỗi nhóm có một thành viên đến
từ mỗi nhóm chuyên gia. Kết quả nhiêm vụ của vòng 1 được nhóm mãnh ghép chia
sẻ đầy đủ với nhau. Các nhóm mãnh ghép thảo luận và thống nhất phương án giải
quyết nhiệm vụ
c) Sản phẩm: Câu trả lời của các nhóm học sinh
H10. Ánh sáng + Nước + Hàm lượng Carbon dioxide + Nhiệt độ
H11. Nhu câu về ánh sáng của các thực vật là khác nhau.
+ Nhóm cây ưa sáng: Cây lúa, cây ngô, cây thanh long
+ Nhóm cây ưa bóng: Cây lá lốt, cây dương xỉ, cây rêu
H12. + Là nguyên liệu của quá trình quang hợp
+ Tham gia vào việc đóng, mở khí khổng để trao đổi khí: Nước cần bù
cho sự mất nước do thoát hơi nước, làm cho mô không khô, lá không bị đốt nóng, khi
lá cây no nước quang hợp đạt hiệu quả cao, vai trò đối với sự dẫn truyền các sản
phẩm được tổng hợp trong quá trinh quang hợp từ lá đến các bộ phận khác Khi
thiếu từ 40 - 60% nước, quang hợp sẽ giảm mạnh và có thể dẫn tới ngừng quang hợp.
H13. - Khi nồng độ carbon dioxide tăng thì quang hợp cũng tăng. Nồng độ
CO2 thấp nhất cây quang hợp được là 0.008 đến 0,01%. Khi nồng độ thấp hơn, quang
hợp yếu có thể ngừng trệ. Trong tự nhiên nồng độ CO2 trung bình là 0.03%. Nếu
hàm lượng carbon dioxide trong không khí quá cao thì quang hợp sẽ giảm, cây có thể
ngộ độc và chết.
H14. Nhiệt độ tối ưu cho quang hợp ở cây khoai tây: 30°C đến dưới 40°C, cây
cà chua: 25°c đến dưới 35°c,cây dưa chuột: 20°C đến 25°c. 2. Nhiệt độ môi trường
mà quang hợp diễn ra bình thường ở phần lớn thực vật: 25°c đến 35°c
H15. Khi nhiệt độ môi trường quá cao (trên 40°C) hoặc quá thấp (dưới 0°C) thi
quang hợp ở thực vật sẽ giảm hoặc ngừng trệ vì các lục lạp hoạt động kém hoặc bị
phá huỷ.
d) Tổ chức thực hiện:
*Chuyển giao nhiệm vụ học tập
- GV cho HS quan sát tranh hình 23.5 đến 23.7, nghiên cứu thông tin SGK.
- Chia lớp làm 4 nhóm, sử dụng kĩ thật dạy học mảnh ghép: Bố trí các thành
viên tham gia thành hai vòng sau
Vòng 1: Nhóm chuyên gia thảo luận nhóm theo yêu cầu sau
Nhóm 1: Tìm hiểu yếu tố ánh sáng ảnh hưởng đến quang hợp trả lời câu hỏi:
+ H 10: Theo em, một cây muốn thực hiện quang hợp tốt cần có những yêu tố
nào?
+ H11: Em có nhận xét gì về nhu cầu ánh sáng các loại thực vật sau: Cây ngô,
cây lúa, cây thanh long, cây rêu, cây dương xỉ, cây lá lốt?
Nhóm 2: Tìm hiểu yếu tố nước ảnh hưởng đến quang hợp hợp trả lời câu hỏi:
+ H12: Theo em, nước có ảnh hưởng như thế nào đến quá trình quang hợp ở
thực vât. Em hãy dự đoán xem khi cây bị thiếu nước sẽ xảy ra điều gì?
Nhóm 3: Tìm hiểu yếu tố Carbon dioxide ảnh hưởng đến quang hợp hợp trả
lời câu hỏi:
+ H13: Nhận xét về ảnh hưởng của hàm lượng khícarbon dioxide đến cường độ
quang hợp của cây bi đỏ và cây đậu? Dự đoán nếu hàm lượng carbon dioxide trong
không khí quá cao thi quang hợp sẽ như thế nào?
Nhóm 4: Tìm hiểu yếu tố Nhiệt độ ảnh hưởng đến quang hợp hợp trả lời câu
hỏi:
+ H14: Quan sát đồ thị hãy xác định: Nhiệt độ tối ưu cho quang hợp ở cây
khoai tây, cây cà chua, cây dưa chuột? Nhiệt độ môi trường mà quang hợp diễn ra
bình thường ở phân lớn thực vật?
+ H15: Khi nhiệt độ môi trường quá cao (trên 400C) hoặc quá thấp (dưới 00C)
thì quang hợp ở thực vật sẽ diễn ra như thế nào? Vì sao?
Vòng 2: Nhóm mảnh ghép
Hình thành 4 nhóm mảnh ghép mới, mỗi nhóm có một thành viên đến từ mỗi nhóm
chuyên gia. Kết quả nhiêm vụ của vòng 1 được nhóm mãnh ghép chia sẻ đầy đủ với
nhau. Các nhóm mãnh ghép thảo luận và thống nhất phương án giải quyết nhiệm vụ
*Thực hiện nhiệm vụ học tập
HS thảo luận nhóm vòng 1 theo yêu cầu của GV
Vòng 2: Thánh viên của các nhóm hình thành 4 nhóm mảnh ghép mới, mỗi
nhóm có ít nhất một thành viên đến từ mỗi nhóm chuyên gia. Kết quả nhiêm vụ của
vòng 1 được nhóm mãnh ghép chia sẻ đầy đủ với nhau. Các nhóm mãnh ghép thảo
luận và thống nhất phương án giải quyết nhiệm vụ trong phiếu học tập
*Báo cáo kết quả và thảo luận
GV gọi ngẫu nhiên một HS đại diện cho một nhóm trình bày, các nhóm khác
chú ý lắng nghe, nhận xét và bổ sung (nếu có).
*Đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ
- Học sinh nhận xét, bổ sung, đánh giá.
- Giáo viên nhận xét, đánh giá.
- GV nhận xét và chốt nội dung về các yếu tố ảnh hưởng đến quá trình quang
hợp như: ánh sáng, nước, hàm lượng khí carbon dioxide, nhiệt độ, …
* Hoạt động 2: Tìm hiểu ý nghĩa thực tiễn của việc trồng và bảo vệ cây xanh
a) Mục tiêu:
- Giải thích được ý nghĩa thực tiễn của việc trồng và bảo vệ cây xanh
b) Nội dung:
- Học sinh làm việc cặp đôi nghiên cứu thông tin trong SGK, liên hệ thực tế trả
lời các câu hỏi sau:
H16: Hãy cho biết quang hợp của thực vật có vai trò gì đối với môi trường và
đời sống con người. Cho ví dụ?
H17: Vì sao quang hợp ở thực vật giúp cân bằng hàm lượng khí carbon dioxide
và oxygen trong không khí?
H18: Việc xây dựng các công viên cây xanh trong các khu đô thị, khu công
nghiệp có vai trò như thế nào?
c) Sản phẩm: Câu trả lời của học sinh
H16. + Đối với môi trường: Điều hòa khí hậu, làm sạch không khí, diệt khuẩn,
cân bâng nông độ CO2 và O2
+ Đối với con người: Cung cấp lương thực, làm nguyên liệu công nghiệp,
cây thuốc, cung câp năng lượng (tích lũy),...
H17. Thực vật điều hòa lượng khí oxygen và carbon dioxide trong không khí
vì: Cây xanh lấy khí carbon dioxide từ không khí và trả về khí oxygen, trong khi hoạt
động sống của c
 









Các ý kiến mới nhất