KNTT - Bài 34. Khai thác đá vôi. Công nghiệp silicate

- 0 / 0
(Tài liệu chưa được thẩm định)
Nguồn:
Người gửi: Lưu Thi Lan Hương
Ngày gửi: 14h:45' 03-05-2025
Dung lượng: 500.5 KB
Số lượt tải: 334
Nguồn:
Người gửi: Lưu Thi Lan Hương
Ngày gửi: 14h:45' 03-05-2025
Dung lượng: 500.5 KB
Số lượt tải: 334
Số lượt thích:
0 người
Kế hoạch bài dạy KHTN 9
Năm học 2024 – 2025
Ngày soạn: 20/4/2025
CHƯƠNG X: KHAI THÁC TÀI NGUYÊN TỪ VỎ TRÁI ĐẤT
Tiết 59, 60. Bài 34. KHAI THÁC ĐÁ VÔI. CÔNG NGHIỆP
SILICATE
Thời lượng: 2 tiết
Ngày, tháng, năm
Lớp
9A2
9A3
9A4
9A5
Tiết
59
Số HS tham gia
Tổng số HS: 48 Vắng mặt:
Lí do:
60
Tổng số HS: 48 Vắng mặt:
Lí do:
59
Tổng số HS: 46 Vắng mặt:
Lí do:
60
Tổng số HS: 46 Vắng mặt:
Lí do:
59
Tổng số HS: 44 Vắng mặt:
Lí do:
60
Tổng số HS: 44 Vắng mặt:
Lí do:
59
Tổng số HS: 45 Vắng mặt:
Lí do:
60
Tổng số HS: 45 Vắng mặt:
Lí do:
I. MỤC TIÊU
1. Về kiến thức
- Trình bày được nguồn đá vôi, thành phần chính của đá vôi trong tự nhiên; các ứng dụng
từ đá vôi: sản phẩm đá vôi nghiền, calcium oxide, calcium hydroxide, nguyên liệu sản xuất
xi măng.
- Nêu được một số ứng dụng quan trọng của silicon và hợp chất silicon.
- Trình bày được sơ lược ngành công nghiệp silicste
- Mô tả được các công đoạn chính sản xuất đồ gốm, thủy tinh, xi măng.
2. Về năng lực
a) Năng lực chung
‒ Tự chủ và tự học: Chủ động, tích cực tìm hiểu nguồn đá vôi, thành phần chính của đá
vôi trong tự nhiên và các ứng dụng từ đá vôi.
‒ Giao tiếp và hợp tác: Sử dụng ngôn ngữ khoa học để mô tả các công đoạn chính sản
xuất đồ gốm, thuỷ tinh, xi măng; Hoạt động nhóm một cách hiệu quả theo đúng yêu cầu
của GV, đảm bảo các thành viên trong nhóm đều được tham gia và trình bày ý kiến.
Giáo viên Lưu Thị Lan Hương
Trường THCS Nguyễn Du
Kế hoạch bài dạy KHTN 9
Năm học 2024 – 2025
‒ Giải quyết vấn đề và sáng tạo: Thảo luận với các thành viên trong nhóm nhằm trình bày
được sơ lược ngành công nghiệp silicate để hoàn thành nhiệm vụ học tập.
b) Năng lực khoa học tự nhiên
‒ Nhận thức khoa học tự nhiên: Trình bày được nguồn đá vôi, thành phần chính của đá
vôi trong tự nhiên và các ứng dụng từ đá vôi; Nêu được một số ứng dụng quan trọng của
silicon và hợp chất của silicon.
‒ Tìm hiểu tự nhiên: Trình bày được sơ lược ngành công nghiệp silicate và mô tả các công
đoạn chính sản xuất đồ gốm, thuỷ tinh, xi măng.
‒ Vận dụng kiến thức, kĩ năng đã học: Sưu tầm và giới thiệu được một số ứng dụng quan
trọng của silicon và hợp chất của silicon được gia đình em sử dụng.
3. Về phẩm chất
‒ Chăm chỉ, chịu khó tìm tòi tài liệu và thực hiện các nhiệm vụ cá nhân để tìm hiểu về
protein.
‒ Có trách nhiệm trong hoạt động nhóm, chủ động nhận và thực hiện nhiệm vụ khi được
GV và bạn cùng nhóm phân công.
‒ Trung thực, cẩn thận trong trình bày kết quả học tập của cá nhân và của nhóm..
II. THIẾT BỊ DẠY HỌC VÀ HỌC LIỆU
– Thí nghiệm trong hoạt động Mở đầu:
+ Các mẫu rắn gồm: Đá vôi, cát (nên đặt trên đĩa thuỷ tinh).
+ Dung dịch HCl (khoảng 1 M) và pipet nhỏ giọt.
– Tranh ảnh: khu khai thác đá vôi, bãi cát, mỏ đất sét,...
– Video hoặc các hình ảnh mô tả quy trình sản xuất gốm, thuỷ tinh, xi măng.
GV có thể tìm video trên youtube:
+ Ví dụ một quy trình sản xuất đồ gốm (làng gốm Bát Tràng):
https://www.youtube.com/watch?v=ttxoMD7sBps&t=146s
+ Ví dụ một quy trình sản xuất thuỷ tinh: https://www.youtube.com/watch?
v=ASJQN_7lo4Q
+ Ví dụ một quy trình sản xuất xi măng: https://www.youtube.com/watch?
v=O_qlY_LhHRE
Giáo viên Lưu Thị Lan Hương
Trường THCS Nguyễn Du
Kế hoạch bài dạy KHTN 9
Năm học 2024 – 2025
Phiếu học tập
Phiếu học tập
Câu 1. Hãy quan sát các vật dụng trong gia đình làm từ thuỷ tinh và cho biết vật dụng
nào làm từ thuỷ tinh thường? Vật dụng nào làm từ thuỷ tinh chịu nhiệt.
..............................................................................................................................................
Câu 2. Đất sét trắng (cao lanh) là nguồn tài nguyên có giá trị kinh tế lớn của Việt Nam.
Em hãy tìm hiểu và cho biết các ứng dụng của đất sét trắng.
III. TIẾN TRÌNH DẠY HỌC
TIẾT 1
1. Hoạt động 1: Khởi động (Khoảng 5 phút)
a) Mục tiêu: Khơi dậy sự tò mò, ham thích khám phá các vấn đề liên quan đến thành phần
của các chất nguyên liệu trong sản xuất gốm, thuỷ tinh, xi măng như đá vôi, cát,..., từ đó
xác định được vấn đề của bài học
b) Nội dung:
- GV hướng dẫn học sinh làm thí nghiệm: Cho một ít cát, đá vôi tác dụng với dung dịch
acid HCl
- Rút ra nhận xét
- Giáo viên chốt giới thiệu nội dung bài học
c) Sản phẩm:
Hiện tượng quan sát được trong thí nghiệm nhỏ dung dịch HCl lên các mẫu:
– Đá vôi: thấy sủi bọt khí.
– Cát: không hiện tượng.
d) Tổ chức thực hiện:
Hoạt động của GV
Giao nhiệm vụ:
Giáo viên Lưu Thị Lan Hương
Hoạt động của
HS
Học sinh quan sát
Trường THCS Nguyễn Du
Kế hoạch bài dạy KHTN 9
Năm học 2024 – 2025
- GV làm thí nghiệm và cho học sinh quan sát thí nghiệm
- GV đặt các mẫu rắn gồm cát, đá vôi và một lọ dung dịch HCl lên
bàn. Yêu cầu HS dự đoán hiện tượng xảy ra khi nhỏ dung dịch
HCl vào các chất rắn.
vật mẫu và trả lời
các câu hỏi của
giáo viên đưa ra.
Giáo viên chốt giới thiệu nội dung bài học
Hướng dẫn HS thực hiện nhiệm vụ
Nhận nhiệm vụ
HS suy nghĩ, dự đoán hiện tượng.
Báo cáo kết quả:
Thực hiện nhiệm
- GV gọi một vài HS trả lời. Sau đó, yêu cầu HS lên làm thí vụ
nghiệm để kiểm tra.
- GV kết luận: ta đã hiểu sơ qua về tính chất hoá học của đá vôi,
cát. Chúng đều là những nguyên liệu chính trong nhiều ngành công
nghiệp.
Chốt lại và đặt vấn đề vào bài
GV dẫn dắt vào bài mới: Thành phần chính của đá vôi là CaCO3,
sẽ phản ứng với HCl:
CaCO3 + 2HCl → CaCl2 + H2O + CO2 Thành phần chính của cát là
SiO2, không phản ứng với HCl.
2 HÌNH THÀNH KIẾN THỨC MỚI
Hoạt động 2.1: Tìm hiểu khai thác đá vôi (Khoảng 40 phút)
a) Mục tiêu:
- Trình bày được nguồn đá vôi, thành phần chính của đá vôi trong tự nhiên; các ứng dụng
từ đá vôi: sản phẩm đá vôi nghiền, calcium oxide, calcium hydroxide, nguyên liệu sản xuất
xi măng.
b) Nội dung:
- GV chia lớp thành 3 nhóm chuyên gia, sử dụng kĩ thuật mảnh ghép và yêu cầu công việc:
Giáo viên Lưu Thị Lan Hương
Trường THCS Nguyễn Du
Kế hoạch bài dạy KHTN 9
Năm học 2024 – 2025
- Yêu cầu HS đọc mục I trong SGK trang 149, 150 và trả lời các câu hỏi do giáo viên
phân công
– GV yêu cầu HS làm bài tập vận dụng sau: Viết phương trình hoá học của phản ứng nhiệt
phân đá vôi và phản ứng vôi sống.
c) Sản phẩm:
1. Nguồn đá vôi:
- Trên Trái Đất: đá vôi ở các dãy núi đá, mỏ đá, bãi vỏ, xương động vật (san hô, vỏ ngao,
ốc,...).
- Ở nước ta: đá vôi ở các dãy núi, tập trung nhiều ở Bắc Bộ và Bắc Trung Bộ.
2.Thành phần chính của đá vôi: CaCO3
– Tính chất vật lí: CaCO3 là chất rắn màu trắng, không tan trong nước. Đá vôi thường lẫn
tạp chất nên có nhiều màu sắc khác nhau.
– Tính chất hoá học: CaCO3 tác dụng với acid, giải phóng khí CO2.
3. Ứng dụng:
– Đá vôi là nguyên – vật liệu quan trọng trong ngành xây dựng.
– Đá vôi được sử dụng để sản xuất: đá vôi nghiền, vôi sống, vôi tôi.
+ Đá vôi nghiền được sử dụng làm nguyên liệu sản xuất thuỷ tinh, xi măng…
+ Vôi sống được dùng trong xử lí nước nuôi trồng thuỷ sản, nước thải …
+ Vôi tôi được dùng để khử chua đất trồng, cung cấp calcium cho cây trồng.
– Việc khai thác đá vôi có ảnh hưởng lớn đến môi trường như xói mòn đất, ô nhiễm nước
và phá hủy môi trường sống.
– Một số biện pháp để giảm thiểu những tác động xấu đến môi trường do việc khai thác đá
vôi như:
+ Cần quy hoạch và cấp phép khai thác.
+ Sử dụng các kĩ thuật khai thác, thiết bị tiên tiến để hạn chế bụi gây ô nhiễm.
+ Trồng nhiều cây xanh.
+ Tránh hoặc giảm sử dụng thuốc nổ.
d) Tổ chức thực hiện
Hoạt động của GV
Giao nhiệm vụ:
– GV sử dụng kĩ thuật mảnh ghép, thực hiện:
Hoạt động
của HS
HS nhận
nhiệm vụ.
Vòng 1: Nhóm chuyên gia
Giáo viên Lưu Thị Lan Hương
Trường THCS Nguyễn Du
Kế hoạch bài dạy KHTN 9
Năm học 2024 – 2025
- Chia lớp thành 3 nhóm chuyên gia.
- Yêu cầu HS đọc mục I trong SGK trang 149, 150 và thực hiện:
- Nhóm 1: Tìm hiểu về nguồn đá vôi: trên Trái Đất được tìm thấy ở đâu; ở
nước ta đá vôi có nhiều ở đâu?
- Nhóm 2: Tìm hiểu về thành phần chính của đá vôi là gì; em biết gì về
tính chất vật lí và hoá học của đá vôi?
- Nhóm 3:
+ Trình bày các ứng dụng từ đá vôi.
+ Việc khai thác đá vôi có ảnh hưởng gì đến môi trường? Hãy đề xuất một
số biện pháp để giảm thiểu những tác động xấu đến môi trường do việc khai
thác đá vôi.
Vòng 2: Nhóm các mảnh ghép:
+ Hướng dẫn HS hình thành nhóm mới: mỗi nhóm mới gồm các thành viên,
đến từ các nhóm chuyên gia.
+ Yêu cầu các thành viên trong nhóm chia sẻ đầy đủ các thông tin tìm hiểu
được từ vòng chuyên gia cho các thành viên còn lại của nhóm.
– GV yêu cầu HS làm bài tập vận dụng sau: Viết phương trình hoá học của
phản ứng nhiệt phân đá vôi và phản ứng vôi sống.
Hướng dẫn HS thực hiện nhiệm vụ
- Thảo luận với các thành viên trong nhóm để thực hiện các nhiệm vụ
Thảo luận
nhóm.
- GV quan sát HS thực hiện nhiệm vụ, hướng dẫn và hỗ trợ (nếu cần).
Báo cáo kết quả:
- Các nhóm báo cáo kết quả thảo luận
- Các nhóm khác theo dõi, nhận xét, bổ sung.
- GV kết luận về nội dung kiến thức mà các nhóm đã đưa ra.
Tổng kết
– GV chốt kiến thức:
- HS khác
nhận xét
Ghi nhớ kiến
thức và ghi
nội dung vào
vở
I. KHAI THÁC ĐÁ VÔI
1. Nguồn gốc đá vôi
Đá vôi là loại đá trầm tích được tìm thấy và khai thác ở các vùng mỏ hoặc
núi đá vôi
2. Thành phần chính của đá vôi
Thành phần chính là hợp chất calcium carbonate (CaCO 3). Calcium
Giáo viên Lưu Thị Lan Hương
Trường THCS Nguyễn Du
Kế hoạch bài dạy KHTN 9
Năm học 2024 – 2025
carbonate là chất rắn màu trắng, không tan trong nước.
3. Các ứng dụng từ đá vôi
a) Đá vôi nghiền
Đá vôi được nghiền thành hạt nhỏ mịn, dùng làm chất độn cao su trong
sản xuất săm lốp xe, chất độn trong sản xuất chất dẻo,...; được sử dụng
nhiều trong công nghiệp thuỷ tinh, xi măng,...
b) Calcium oxide, calcium hydroxide
Nung nóng đá vôi ở nhiệt độ cao xảy ra phản ứng phân huỷ tạo thành vôi
sống (thành phần chính là calcium oxide) và khí carbon dioxide.
– Calcium oxide (CaO)
Hình. Calicium oxide
+ Là chất rắn, màu trắng, hút ẩm mạnh, phản ứng với nước tạo calcium
hydroxide.
+ Sử dụng làm nguyên liệu trong sản xuất thuỷ tinh, làm chất tạo xỉ trong
luyện kim và còn được sử dụng trong xử lí nước thải, khử chua cho đất, khử
trùng.
– Calcium hydroxide (Ca(OH)2)
+ Là chất rắn, màu trắng, ít tan trong nước, tạo dung dịch base mạnh (gọi
là nước vôi trong).
+ Ứng dụng như khử chua đất trồng, sản xuất clorua vôi dùng để tẩy trắng
và khử trùng,...
TIẾT 2
Hoạt động 2.2: Công nghiệp silicate (Khoảng 30 phút)
a) Mục tiêu:
- Nêu được một số ứng dụng quan trọng của silicon và hợp chất silicon.
- Trình bày được sơ lược ngành công nghiệp silicste
- Mô tả được các công đoạn chính sản xuất đồ gốm, thủy tinh, xi măng.
b) Nội dung:
Giáo viên Lưu Thị Lan Hương
Trường THCS Nguyễn Du
Kế hoạch bài dạy KHTN 9
Năm học 2024 – 2025
- Giáo viên lần lượt chiếu các video: quy trình sản xuất đồ gốm (làng gốm Bát Tràng), sản
xuất thủy tinh, sản xuất xi măng, kết hợp cho học sinh đọc thông tin trong mục II SGK
trang 151, 152 trả lời các câu hỏi trong phiếu học tập
- Giáo viên chia lớp thành 4 nhóm, nhóm thuyết trình các nội dung sau:
+Tìm hiểu nguyên liệu và các công đoạn chính sản xuất thủy tính
+ Tìm hiểu nguyên liệu và các công đoạn chính sản xuất đồ gốm: Gạch ngói
+ Tìm hiểu nguyên liệu và các công đoạn chính sản xuất đồ gốm: Sứ
+ Tìm hiểu nguyên liệu và các công đoạn chính sản xuất Xi măng
c) Sản phẩm:
Phiếu học tập
Câu 1.
– Thủy tinh thường thì được dùng để sản xuất các loại ly, cốc thủy tinh, bình hoa, chai lọ
sử dụng hằng ngày.
– Thủy tinh chịu nhiệt được sử dụng để làm đồ trang trí nội thất, cửa kính các tòa nhà,
kính bồn tắm đứng, nồi thủy tinh, ấm đun nước bằng thủy tinh…
Câu 2.
Đất sét trắng được sử dụng trong nhiều ngành nghề khác nhau: Nghề gốm, giấy, cao su,
sơn, làm thủy tinh, làm chất dẻo, xi măng trắng, gạch chịu nhiệt, …
Sản phẩm
Nguyên liệu
chính
Công đoạn chính
– Nghiền, phối trộn hỗn hợp nguyên liệu rồi
Cát thạch anh (cát
nung chảy.
Thủy tinh
trắng), đá vôi,
– Kết hợp quá trình làm nguội thuỷ tinh lỏng
soda
với quá trình tạo hình cho sản phẩm.
Đồ gốm
– Nghiền, phối trộn hỗn hợp nguyên liệu
thành khối dẻo, tạo hình cho sản phẩm thô,
Đất sét, nước, có
Gạch ngói
sấy khô.
hoặc không có cát
– Nung sản phẩm thô đã sấy khô ở nhiệt độ
cao.
Sứ
Đất sét trắng, cát – Nghiền, phối trộn hỗn hợp nguyên liệu
trắng, nước, một thành khối dẻo, tạo hình cho sản phẩm thô,
Giáo viên Lưu Thị Lan Hương
Trường THCS Nguyễn Du
Kế hoạch bài dạy KHTN 9
Xi măng
Năm học 2024 – 2025
sấy khô.
– Nung sản phẩm thô:
số hợp chất của
+ Nung lần thứ nhất ở nhiệt độ cao.
kim loại
+ Trang trí, tầm một số hợp chất của kim
loại (tráng men) lên sản phẩm thô rồi nung
lần thứ hai ở nhiệt độ cao.
– Nghiền, phối trộn hỗn hợp đất sét, đá vôi,...
Đất sét có hàm
rồi nung ở nhiệt độ cao, để nguội thu được
lượng silicon cao,
hỗn hợp rắn gọi là clinker.
đá vôi, chất phụ
– Thêm chất phụ gia vào clinker trộn, nghiền
gia
thu được xi măng.
d) Tổ chức thực hiện:
Hoạt động của GV
Hoạt động
của HS
Giao nhiệm vụ:
HS nhận
nhiệm vụ.
- Giáo viên lần lượt chiếu các video.
+ Ví dụ một quy trình sản xuất đồ gốm (làng gốm Bát Tràng):
https://www.youtube.com/watch?v=ttxoMD7sBps&t=146s
Chia nhóm
+ Ví dụ một quy trình sản xuất thuỷ tinh:
https://www.youtube.com/watch?v=ASJQN_7lo4Q
+ Ví dụ một quy trình sản xuất xi măng:
https://www.youtube.com/watch?v=O_qlY_LhHRE
- Giáo viên cho học sinh đọc thông tin trong mục II SGK trang 151, 152
trả lời các câu hỏi trong phiếu học tập
Câu 1. Hãy quan sát các vật dụng trong gia đình làm từ thuỷ tinh và cho
biết vật dụng nào làm từ thuỷ tinh thường? Vật dụng nào làm từ thuỷ tinh
chịu nhiệt.
Câu 2. Đất sét trắng (cao lanh) là nguồn tài nguyên có giá trị kinh tế lớn
của Việt Nam. Em hãy tìm hiểu và cho biết các ứng dụng của đất sét
trắng.
Giáo viên Lưu Thị Lan Hương
Trường THCS Nguyễn Du
Kế hoạch bài dạy KHTN 9
Năm học 2024 – 2025
- Sau đó giáo viên chia lớp thành 4 nhóm, nhóm thuyết trình các nội
dung phân côngcsau:
+ Nhóm 1 tìm hiểu nguyên liệu và các công đoạn chính sản xuất thủy
tính
+ Nhóm 2 tìm hiểu nguyên liệu và các công đoạn chính sản xuất đồ
gốm: Gạch ngói
+ Nhóm 3 tìm hiểu nguyên liệu và các công đoạn chính sản xuất đồ
gốm: Sứ
+ Nhóm 4 tìm hiểu nguyên liệu và các công đoạn chính sản xuất Xi
măng
Hướng dẫn HS thực hiện nhiệm vụ:
- HS xem từng video và đọc từng phần trong SGK, sau đó làm thảo luận
nhóm để tóm tắt về mỗi quy trình sản xuất.
- GV quan sát, hỗ trợ các nhóm khi cần thiết.
Báo cáo kết quả:
- Giải quyết
vấn đề GV
đưa ra.
- Đại diện trả
lời câu hỏi
- Đại diện các nhóm lần lượt trình bày kết quả
- HS các nhóm khác lắng nghe, nêu ý kiến (nếu có).
- GV thực hiện:
+ Nhận xét chung về kết quả làm việc của các nhóm.
+ Nêu kết luận chung:
Tổng kết:
II. SƠ LƯỢC NGÀNH CÔNG NGIỆP SILICATE
1. Ứng dụng của silicon và hợp chất chứa silicon
- Silicon tinh khiết là vật liệu bán dẫn, được sử dụng rộng rãi để chế tạo
các vi mạch điện tử, thiết bị quang điện, cảm biến, pin Mặt Trời,...
Giáo viên Lưu Thị Lan Hương
HS tìm hiểu
sau khi học
xong bài học,
ghi chếp nội
dụng với vở
Trường THCS Nguyễn Du
Kế hoạch bài dạy KHTN 9
Năm học 2024 – 2025
a) Sản xuất các tấm pin
b) Chế tạo hợp kim
c) Sản xuất chất bán dẫn
Mặt trời
Hình. Một số ứng dụng quan trọng của silicon
- Thạch anh (SiO2 gần nguyên chất) được sử dụng trong máy phát siêu
âm, dụng cụ quang học, sản phẩm thuỷ tinh chịu nhiệt, sợi cáp quang,...
a) Sản xuất xi măng
b) Sản xuất đồ gốm
c) Sản xuất thủy tinh
d) Sản xuất gạch, ngói
Hình. Một số ứng dụng quan trọng của hợp chất silicon
2. Ngành công nghiệp silicate
Ngành công nghiệp silicate là ngành công nghiệp sản xuất các sản
phẩm như: đồ gốm, thuỷ tinh, xi măng từ những hợp chất của silicon và
các hoá chất khác.
Bảng. Nguyên liệu và các công đoạn chính sản xuất thuỷ tinh, đồ gốm, xi măng
Sản phẩm
Thủy tinh
Đồ
Gạch
Nguyên liệu
chính
Công đoạn chính
– Nghiền, phối trộn hỗn hợp nguyên liệu rồi
Cát thạch anh
nung chảy.
(cát trắng), đá
– Kết hợp quá trình làm nguội thuỷ tinh lỏng
vôi, soda
với quá trình tạo hình cho sản phẩm.
Đất sét, nước, – Nghiền, phối trộn hỗn hợp nguyên liệu thành
Giáo viên Lưu Thị Lan Hương
Trường THCS Nguyễn Du
Kế hoạch bài dạy KHTN 9
ngói
có hoặc
không có cát
Sứ
Đất sét trắng,
cát trắng,
nước, một số
hợp chất của
kim loại
gốm
Xi măng
Đất sét có
hàm lượng
silicon cao,
đá vôi, chất
phụ gia
Năm học 2024 – 2025
khối dẻo, tạo hình cho sản phẩm thô, sấy khô.
– Nung sản phẩm thô đã sấy khô ở nhiệt độ
cao.
– Nghiền, phối trộn hỗn hợp nguyên liệu thành
khối dẻo, tạo hình cho sản phẩm thô, sấy khô.
– Nung sản phẩm thô:
+ Nung lần thứ nhất ở nhiệt độ cao.
+ Trang trí, tầm một số hợp chất của kim loại
(tráng men) lên sản phẩm thô rồi nung lần thứ
hai ở nhiệt độ cao.
– Nghiền, phối trộn hỗn hợp đất sét, đá vôi,...
rồi nung ở nhiệt độ cao, để nguội thu được hỗn
hợp rắn gọi là clinker.
– Thêm chất phụ gia vào clinker trộn, nghiền
thu được xi măng.
3.Hoạt động 3: Luyện tập (Khoảng 10 phút)
a) Mục tiêu:
Củng cố kiến thức về ngành công nghiệp silicate
b) Nội dung: Giáo viên giao cho HS về nhà thực hiện hoạt động trong trang 152, SGK.
Bài thuyết trình khoảng 15 – 20 dòng.
c) Sản phẩm:
Bài viết của HS gồm các nội dung:
1. Ngành công nghiệp silicate gồm sản xuất gốm sứ, thuỷ tinh, xi măng.
Một số nơi sản xuất tại Việt Nam:
– Gốm sứ: làng nghề Bát Tràng, làng nghề Lái Thiêu, công ty Thạch Bàn,...
– Thuỷ tinh: nhiều cơ sở sản xuất thuỷ tinh ở Hải Phòng, Đà Nẵng, thành phố Hồ Chí
Minh,...
– Xi măng: nhiều công ty xi măng Thanh Hoá, Hà Nam, Nghệ An, Tây Ninh, Hà
Tiên,...
2. Phải làm nguội từ từ thuỷ tinh dẻo để làm tăng độ bền, tránh bọt khí bị giữ lại trong thuỷ
tinh.
d) Tổ chức thực hiện
Hoạt động của GV
Giáo viên Lưu Thị Lan Hương
Hoạt động
của HS
Trường THCS Nguyễn Du
Kế hoạch bài dạy KHTN 9
Năm học 2024 – 2025
Giao nhiệm vụ:
Học sinh tham
gia trò chơi
Giáo viên giao cho HS về nhà thực hiện hoạt động trong trang 152,
SGK.
Tìm hiểu thông tin trên sách, báo, internet về ngành công nghiệp silicate
ở Việt Nam, viết bài thuyết trình theo dàn ý sau:
1. Ngành công nghiệp silicate gồm những ngành sản xuất nào? Kể tên
một số nơi sản xuất chính ở Việt Nam.
2. Vì sao ở công đoạn ép, thổi thuỷ tinh dẻo thành các đồ vật, phải làm
nguội từ từ?
Bài thuyết trình khoảng 15 – 20 dòng.
HS thực hiện nhiệm vụ
– HS làm việc tại nhà, tìm tư liệu và viết bài thuyết trình.
Học sinh trả
lời câu hỏi
Báo cáo kết quả:
-
– HS nộp bài vào buổi học kế tiếp.
– GV chấm bài và nhận xét ngắn cho HS.
Tổng kết
GV nhận xét chung và chúc mừng những HS có kết quả tốt.
4. Hoạt động 4: Vận dụng (Khoảng 5 phút)
a. Mục tiêu: Vận dụng các kiến thức đã học trong bài protein vào thực tế cuộc sống.
b. Nội dung: Giáo viên tổ chức cho học sinh trả lời một số bài tập
c. Sản phẩm:
Câu 1.
a) Đá vôi (CaCO3), vôi sống (CaO) và vôi tôi (Ca(OH)2) đều tác dụng được với acid trong
đất nên có thể làm giảm acid trong đất.
b) Vôi tôi được dùng để xử lí SO 2 trong khí thải vì nó có khả năng hấp thụ SO 2 tạo thành
chất kết tủa.
Phương trình hóa học: Ca(OH)2 + SO2 → CaSO3↓ + H2O
c) Tác dụng: Bổ sung calcium và vitamin D3.
Câu 2. a) Gạch không nung là loại gạch xây, sau khi được tạo hình thì tự đóng rắn đạt các
chỉ số về cơ học: Cường độ nén, uốn, độ hút nước... mà không cần qua nhiệt độ.
b) Giải thích:
Giáo viên Lưu Thị Lan Hương
Trường THCS Nguyễn Du
Kế hoạch bài dạy KHTN 9
Năm học 2024 – 2025
– Phương pháp sản xuất gạch thủ công thì cần sử dụng đất sét để sản xuất từ đó giảm diện
tích đất nông nghiệp và gây ô nhiễm môi trường.
– Gạch không nung không dùng nguyên liệu đất sét, không dùng than, củi, … để đốt nên
tiết kiệm nhiên liệu năng lượng và không thải khói bụi gây ô nhiễm môi trường.
– Gạch không nung có tính chịu lực cao, cách âm, cách nhiệt phòng hoả, chống thấm,
chống nước, kích thước chuẩn xác, quy cách hoàn hảo hơn vật liệu nung.
d. Tổ chức thực hiện
Hoạt động của giáo viên
Hoạt động của học sinh
Giao nhiệm vụ:
Giao nhiệm vụ
GV yêu cầu HS làm các bài tập sau:
Câu 1.
a) Vì sao đá vôi, vôi sống và vôi tôi đều có thể làm giảm acid
trong đất?
b) Vì sao vôi tôi được dùng để xử lí SO 2 trong khí thải? Viết
phương trình hoá học của phản ứng xảy ra.
c) Calcium carbonate được sử dụng làm thuốc. Hãy tìm hiểu và
cho biết tác dụng của loại thuốc này.
Câu 2. Tìm kiếm thông tin từ internet hoặc sách, báo, em hãy
cho biết:
a) Gạch không nung là gì?
Giáo viên Lưu Thị Lan Hương
Trường THCS Nguyễn Du
Kế hoạch bài dạy KHTN 9
Năm học 2024 – 2025
b) Hiện nay, nước ta đang khuyến khích việc xoá bỏ các lò gạch
thủ công, thay thế bằng việc sản xuất gạch không nung. Giải
thích việc làm này.
Hướng dẫn thực hiện nhiệm vụ:
Thực hiện nhiệm vụ ở
nhà
‒ HS các nhóm hoàn thành câu hỏi vận dụng
‒ GV hướng dẫn và giúp HS hoàn thành câu Vận dụng thực tiễn.
Báo cáo kết quả:
- Đại diện 1 nhóm HS lên bảng trình bày.
- HS so sánh sản phẩm của nhóm bạn với nhóm mình và nêu
nhận xét, bổ sung (nếu có).
Tổng kết
GV thực hiện:
+ Nhận xét chung kết quả thực hiện nhiệm vụ của HS.
+ Đưa đáp án đúng.
+ Có thể cho HS thực hành phân biệt vải tơ tằm với vải sợi
nylon ngay tại lớp.
Ngày 21 tháng 4 năm 2025
Phê duyệt của tổ CM
Chu Quỳnh Trang
Giáo viên Lưu Thị Lan Hương
Trường THCS Nguyễn Du
Năm học 2024 – 2025
Ngày soạn: 20/4/2025
CHƯƠNG X: KHAI THÁC TÀI NGUYÊN TỪ VỎ TRÁI ĐẤT
Tiết 59, 60. Bài 34. KHAI THÁC ĐÁ VÔI. CÔNG NGHIỆP
SILICATE
Thời lượng: 2 tiết
Ngày, tháng, năm
Lớp
9A2
9A3
9A4
9A5
Tiết
59
Số HS tham gia
Tổng số HS: 48 Vắng mặt:
Lí do:
60
Tổng số HS: 48 Vắng mặt:
Lí do:
59
Tổng số HS: 46 Vắng mặt:
Lí do:
60
Tổng số HS: 46 Vắng mặt:
Lí do:
59
Tổng số HS: 44 Vắng mặt:
Lí do:
60
Tổng số HS: 44 Vắng mặt:
Lí do:
59
Tổng số HS: 45 Vắng mặt:
Lí do:
60
Tổng số HS: 45 Vắng mặt:
Lí do:
I. MỤC TIÊU
1. Về kiến thức
- Trình bày được nguồn đá vôi, thành phần chính của đá vôi trong tự nhiên; các ứng dụng
từ đá vôi: sản phẩm đá vôi nghiền, calcium oxide, calcium hydroxide, nguyên liệu sản xuất
xi măng.
- Nêu được một số ứng dụng quan trọng của silicon và hợp chất silicon.
- Trình bày được sơ lược ngành công nghiệp silicste
- Mô tả được các công đoạn chính sản xuất đồ gốm, thủy tinh, xi măng.
2. Về năng lực
a) Năng lực chung
‒ Tự chủ và tự học: Chủ động, tích cực tìm hiểu nguồn đá vôi, thành phần chính của đá
vôi trong tự nhiên và các ứng dụng từ đá vôi.
‒ Giao tiếp và hợp tác: Sử dụng ngôn ngữ khoa học để mô tả các công đoạn chính sản
xuất đồ gốm, thuỷ tinh, xi măng; Hoạt động nhóm một cách hiệu quả theo đúng yêu cầu
của GV, đảm bảo các thành viên trong nhóm đều được tham gia và trình bày ý kiến.
Giáo viên Lưu Thị Lan Hương
Trường THCS Nguyễn Du
Kế hoạch bài dạy KHTN 9
Năm học 2024 – 2025
‒ Giải quyết vấn đề và sáng tạo: Thảo luận với các thành viên trong nhóm nhằm trình bày
được sơ lược ngành công nghiệp silicate để hoàn thành nhiệm vụ học tập.
b) Năng lực khoa học tự nhiên
‒ Nhận thức khoa học tự nhiên: Trình bày được nguồn đá vôi, thành phần chính của đá
vôi trong tự nhiên và các ứng dụng từ đá vôi; Nêu được một số ứng dụng quan trọng của
silicon và hợp chất của silicon.
‒ Tìm hiểu tự nhiên: Trình bày được sơ lược ngành công nghiệp silicate và mô tả các công
đoạn chính sản xuất đồ gốm, thuỷ tinh, xi măng.
‒ Vận dụng kiến thức, kĩ năng đã học: Sưu tầm và giới thiệu được một số ứng dụng quan
trọng của silicon và hợp chất của silicon được gia đình em sử dụng.
3. Về phẩm chất
‒ Chăm chỉ, chịu khó tìm tòi tài liệu và thực hiện các nhiệm vụ cá nhân để tìm hiểu về
protein.
‒ Có trách nhiệm trong hoạt động nhóm, chủ động nhận và thực hiện nhiệm vụ khi được
GV và bạn cùng nhóm phân công.
‒ Trung thực, cẩn thận trong trình bày kết quả học tập của cá nhân và của nhóm..
II. THIẾT BỊ DẠY HỌC VÀ HỌC LIỆU
– Thí nghiệm trong hoạt động Mở đầu:
+ Các mẫu rắn gồm: Đá vôi, cát (nên đặt trên đĩa thuỷ tinh).
+ Dung dịch HCl (khoảng 1 M) và pipet nhỏ giọt.
– Tranh ảnh: khu khai thác đá vôi, bãi cát, mỏ đất sét,...
– Video hoặc các hình ảnh mô tả quy trình sản xuất gốm, thuỷ tinh, xi măng.
GV có thể tìm video trên youtube:
+ Ví dụ một quy trình sản xuất đồ gốm (làng gốm Bát Tràng):
https://www.youtube.com/watch?v=ttxoMD7sBps&t=146s
+ Ví dụ một quy trình sản xuất thuỷ tinh: https://www.youtube.com/watch?
v=ASJQN_7lo4Q
+ Ví dụ một quy trình sản xuất xi măng: https://www.youtube.com/watch?
v=O_qlY_LhHRE
Giáo viên Lưu Thị Lan Hương
Trường THCS Nguyễn Du
Kế hoạch bài dạy KHTN 9
Năm học 2024 – 2025
Phiếu học tập
Phiếu học tập
Câu 1. Hãy quan sát các vật dụng trong gia đình làm từ thuỷ tinh và cho biết vật dụng
nào làm từ thuỷ tinh thường? Vật dụng nào làm từ thuỷ tinh chịu nhiệt.
..............................................................................................................................................
Câu 2. Đất sét trắng (cao lanh) là nguồn tài nguyên có giá trị kinh tế lớn của Việt Nam.
Em hãy tìm hiểu và cho biết các ứng dụng của đất sét trắng.
III. TIẾN TRÌNH DẠY HỌC
TIẾT 1
1. Hoạt động 1: Khởi động (Khoảng 5 phút)
a) Mục tiêu: Khơi dậy sự tò mò, ham thích khám phá các vấn đề liên quan đến thành phần
của các chất nguyên liệu trong sản xuất gốm, thuỷ tinh, xi măng như đá vôi, cát,..., từ đó
xác định được vấn đề của bài học
b) Nội dung:
- GV hướng dẫn học sinh làm thí nghiệm: Cho một ít cát, đá vôi tác dụng với dung dịch
acid HCl
- Rút ra nhận xét
- Giáo viên chốt giới thiệu nội dung bài học
c) Sản phẩm:
Hiện tượng quan sát được trong thí nghiệm nhỏ dung dịch HCl lên các mẫu:
– Đá vôi: thấy sủi bọt khí.
– Cát: không hiện tượng.
d) Tổ chức thực hiện:
Hoạt động của GV
Giao nhiệm vụ:
Giáo viên Lưu Thị Lan Hương
Hoạt động của
HS
Học sinh quan sát
Trường THCS Nguyễn Du
Kế hoạch bài dạy KHTN 9
Năm học 2024 – 2025
- GV làm thí nghiệm và cho học sinh quan sát thí nghiệm
- GV đặt các mẫu rắn gồm cát, đá vôi và một lọ dung dịch HCl lên
bàn. Yêu cầu HS dự đoán hiện tượng xảy ra khi nhỏ dung dịch
HCl vào các chất rắn.
vật mẫu và trả lời
các câu hỏi của
giáo viên đưa ra.
Giáo viên chốt giới thiệu nội dung bài học
Hướng dẫn HS thực hiện nhiệm vụ
Nhận nhiệm vụ
HS suy nghĩ, dự đoán hiện tượng.
Báo cáo kết quả:
Thực hiện nhiệm
- GV gọi một vài HS trả lời. Sau đó, yêu cầu HS lên làm thí vụ
nghiệm để kiểm tra.
- GV kết luận: ta đã hiểu sơ qua về tính chất hoá học của đá vôi,
cát. Chúng đều là những nguyên liệu chính trong nhiều ngành công
nghiệp.
Chốt lại và đặt vấn đề vào bài
GV dẫn dắt vào bài mới: Thành phần chính của đá vôi là CaCO3,
sẽ phản ứng với HCl:
CaCO3 + 2HCl → CaCl2 + H2O + CO2 Thành phần chính của cát là
SiO2, không phản ứng với HCl.
2 HÌNH THÀNH KIẾN THỨC MỚI
Hoạt động 2.1: Tìm hiểu khai thác đá vôi (Khoảng 40 phút)
a) Mục tiêu:
- Trình bày được nguồn đá vôi, thành phần chính của đá vôi trong tự nhiên; các ứng dụng
từ đá vôi: sản phẩm đá vôi nghiền, calcium oxide, calcium hydroxide, nguyên liệu sản xuất
xi măng.
b) Nội dung:
- GV chia lớp thành 3 nhóm chuyên gia, sử dụng kĩ thuật mảnh ghép và yêu cầu công việc:
Giáo viên Lưu Thị Lan Hương
Trường THCS Nguyễn Du
Kế hoạch bài dạy KHTN 9
Năm học 2024 – 2025
- Yêu cầu HS đọc mục I trong SGK trang 149, 150 và trả lời các câu hỏi do giáo viên
phân công
– GV yêu cầu HS làm bài tập vận dụng sau: Viết phương trình hoá học của phản ứng nhiệt
phân đá vôi và phản ứng vôi sống.
c) Sản phẩm:
1. Nguồn đá vôi:
- Trên Trái Đất: đá vôi ở các dãy núi đá, mỏ đá, bãi vỏ, xương động vật (san hô, vỏ ngao,
ốc,...).
- Ở nước ta: đá vôi ở các dãy núi, tập trung nhiều ở Bắc Bộ và Bắc Trung Bộ.
2.Thành phần chính của đá vôi: CaCO3
– Tính chất vật lí: CaCO3 là chất rắn màu trắng, không tan trong nước. Đá vôi thường lẫn
tạp chất nên có nhiều màu sắc khác nhau.
– Tính chất hoá học: CaCO3 tác dụng với acid, giải phóng khí CO2.
3. Ứng dụng:
– Đá vôi là nguyên – vật liệu quan trọng trong ngành xây dựng.
– Đá vôi được sử dụng để sản xuất: đá vôi nghiền, vôi sống, vôi tôi.
+ Đá vôi nghiền được sử dụng làm nguyên liệu sản xuất thuỷ tinh, xi măng…
+ Vôi sống được dùng trong xử lí nước nuôi trồng thuỷ sản, nước thải …
+ Vôi tôi được dùng để khử chua đất trồng, cung cấp calcium cho cây trồng.
– Việc khai thác đá vôi có ảnh hưởng lớn đến môi trường như xói mòn đất, ô nhiễm nước
và phá hủy môi trường sống.
– Một số biện pháp để giảm thiểu những tác động xấu đến môi trường do việc khai thác đá
vôi như:
+ Cần quy hoạch và cấp phép khai thác.
+ Sử dụng các kĩ thuật khai thác, thiết bị tiên tiến để hạn chế bụi gây ô nhiễm.
+ Trồng nhiều cây xanh.
+ Tránh hoặc giảm sử dụng thuốc nổ.
d) Tổ chức thực hiện
Hoạt động của GV
Giao nhiệm vụ:
– GV sử dụng kĩ thuật mảnh ghép, thực hiện:
Hoạt động
của HS
HS nhận
nhiệm vụ.
Vòng 1: Nhóm chuyên gia
Giáo viên Lưu Thị Lan Hương
Trường THCS Nguyễn Du
Kế hoạch bài dạy KHTN 9
Năm học 2024 – 2025
- Chia lớp thành 3 nhóm chuyên gia.
- Yêu cầu HS đọc mục I trong SGK trang 149, 150 và thực hiện:
- Nhóm 1: Tìm hiểu về nguồn đá vôi: trên Trái Đất được tìm thấy ở đâu; ở
nước ta đá vôi có nhiều ở đâu?
- Nhóm 2: Tìm hiểu về thành phần chính của đá vôi là gì; em biết gì về
tính chất vật lí và hoá học của đá vôi?
- Nhóm 3:
+ Trình bày các ứng dụng từ đá vôi.
+ Việc khai thác đá vôi có ảnh hưởng gì đến môi trường? Hãy đề xuất một
số biện pháp để giảm thiểu những tác động xấu đến môi trường do việc khai
thác đá vôi.
Vòng 2: Nhóm các mảnh ghép:
+ Hướng dẫn HS hình thành nhóm mới: mỗi nhóm mới gồm các thành viên,
đến từ các nhóm chuyên gia.
+ Yêu cầu các thành viên trong nhóm chia sẻ đầy đủ các thông tin tìm hiểu
được từ vòng chuyên gia cho các thành viên còn lại của nhóm.
– GV yêu cầu HS làm bài tập vận dụng sau: Viết phương trình hoá học của
phản ứng nhiệt phân đá vôi và phản ứng vôi sống.
Hướng dẫn HS thực hiện nhiệm vụ
- Thảo luận với các thành viên trong nhóm để thực hiện các nhiệm vụ
Thảo luận
nhóm.
- GV quan sát HS thực hiện nhiệm vụ, hướng dẫn và hỗ trợ (nếu cần).
Báo cáo kết quả:
- Các nhóm báo cáo kết quả thảo luận
- Các nhóm khác theo dõi, nhận xét, bổ sung.
- GV kết luận về nội dung kiến thức mà các nhóm đã đưa ra.
Tổng kết
– GV chốt kiến thức:
- HS khác
nhận xét
Ghi nhớ kiến
thức và ghi
nội dung vào
vở
I. KHAI THÁC ĐÁ VÔI
1. Nguồn gốc đá vôi
Đá vôi là loại đá trầm tích được tìm thấy và khai thác ở các vùng mỏ hoặc
núi đá vôi
2. Thành phần chính của đá vôi
Thành phần chính là hợp chất calcium carbonate (CaCO 3). Calcium
Giáo viên Lưu Thị Lan Hương
Trường THCS Nguyễn Du
Kế hoạch bài dạy KHTN 9
Năm học 2024 – 2025
carbonate là chất rắn màu trắng, không tan trong nước.
3. Các ứng dụng từ đá vôi
a) Đá vôi nghiền
Đá vôi được nghiền thành hạt nhỏ mịn, dùng làm chất độn cao su trong
sản xuất săm lốp xe, chất độn trong sản xuất chất dẻo,...; được sử dụng
nhiều trong công nghiệp thuỷ tinh, xi măng,...
b) Calcium oxide, calcium hydroxide
Nung nóng đá vôi ở nhiệt độ cao xảy ra phản ứng phân huỷ tạo thành vôi
sống (thành phần chính là calcium oxide) và khí carbon dioxide.
– Calcium oxide (CaO)
Hình. Calicium oxide
+ Là chất rắn, màu trắng, hút ẩm mạnh, phản ứng với nước tạo calcium
hydroxide.
+ Sử dụng làm nguyên liệu trong sản xuất thuỷ tinh, làm chất tạo xỉ trong
luyện kim và còn được sử dụng trong xử lí nước thải, khử chua cho đất, khử
trùng.
– Calcium hydroxide (Ca(OH)2)
+ Là chất rắn, màu trắng, ít tan trong nước, tạo dung dịch base mạnh (gọi
là nước vôi trong).
+ Ứng dụng như khử chua đất trồng, sản xuất clorua vôi dùng để tẩy trắng
và khử trùng,...
TIẾT 2
Hoạt động 2.2: Công nghiệp silicate (Khoảng 30 phút)
a) Mục tiêu:
- Nêu được một số ứng dụng quan trọng của silicon và hợp chất silicon.
- Trình bày được sơ lược ngành công nghiệp silicste
- Mô tả được các công đoạn chính sản xuất đồ gốm, thủy tinh, xi măng.
b) Nội dung:
Giáo viên Lưu Thị Lan Hương
Trường THCS Nguyễn Du
Kế hoạch bài dạy KHTN 9
Năm học 2024 – 2025
- Giáo viên lần lượt chiếu các video: quy trình sản xuất đồ gốm (làng gốm Bát Tràng), sản
xuất thủy tinh, sản xuất xi măng, kết hợp cho học sinh đọc thông tin trong mục II SGK
trang 151, 152 trả lời các câu hỏi trong phiếu học tập
- Giáo viên chia lớp thành 4 nhóm, nhóm thuyết trình các nội dung sau:
+Tìm hiểu nguyên liệu và các công đoạn chính sản xuất thủy tính
+ Tìm hiểu nguyên liệu và các công đoạn chính sản xuất đồ gốm: Gạch ngói
+ Tìm hiểu nguyên liệu và các công đoạn chính sản xuất đồ gốm: Sứ
+ Tìm hiểu nguyên liệu và các công đoạn chính sản xuất Xi măng
c) Sản phẩm:
Phiếu học tập
Câu 1.
– Thủy tinh thường thì được dùng để sản xuất các loại ly, cốc thủy tinh, bình hoa, chai lọ
sử dụng hằng ngày.
– Thủy tinh chịu nhiệt được sử dụng để làm đồ trang trí nội thất, cửa kính các tòa nhà,
kính bồn tắm đứng, nồi thủy tinh, ấm đun nước bằng thủy tinh…
Câu 2.
Đất sét trắng được sử dụng trong nhiều ngành nghề khác nhau: Nghề gốm, giấy, cao su,
sơn, làm thủy tinh, làm chất dẻo, xi măng trắng, gạch chịu nhiệt, …
Sản phẩm
Nguyên liệu
chính
Công đoạn chính
– Nghiền, phối trộn hỗn hợp nguyên liệu rồi
Cát thạch anh (cát
nung chảy.
Thủy tinh
trắng), đá vôi,
– Kết hợp quá trình làm nguội thuỷ tinh lỏng
soda
với quá trình tạo hình cho sản phẩm.
Đồ gốm
– Nghiền, phối trộn hỗn hợp nguyên liệu
thành khối dẻo, tạo hình cho sản phẩm thô,
Đất sét, nước, có
Gạch ngói
sấy khô.
hoặc không có cát
– Nung sản phẩm thô đã sấy khô ở nhiệt độ
cao.
Sứ
Đất sét trắng, cát – Nghiền, phối trộn hỗn hợp nguyên liệu
trắng, nước, một thành khối dẻo, tạo hình cho sản phẩm thô,
Giáo viên Lưu Thị Lan Hương
Trường THCS Nguyễn Du
Kế hoạch bài dạy KHTN 9
Xi măng
Năm học 2024 – 2025
sấy khô.
– Nung sản phẩm thô:
số hợp chất của
+ Nung lần thứ nhất ở nhiệt độ cao.
kim loại
+ Trang trí, tầm một số hợp chất của kim
loại (tráng men) lên sản phẩm thô rồi nung
lần thứ hai ở nhiệt độ cao.
– Nghiền, phối trộn hỗn hợp đất sét, đá vôi,...
Đất sét có hàm
rồi nung ở nhiệt độ cao, để nguội thu được
lượng silicon cao,
hỗn hợp rắn gọi là clinker.
đá vôi, chất phụ
– Thêm chất phụ gia vào clinker trộn, nghiền
gia
thu được xi măng.
d) Tổ chức thực hiện:
Hoạt động của GV
Hoạt động
của HS
Giao nhiệm vụ:
HS nhận
nhiệm vụ.
- Giáo viên lần lượt chiếu các video.
+ Ví dụ một quy trình sản xuất đồ gốm (làng gốm Bát Tràng):
https://www.youtube.com/watch?v=ttxoMD7sBps&t=146s
Chia nhóm
+ Ví dụ một quy trình sản xuất thuỷ tinh:
https://www.youtube.com/watch?v=ASJQN_7lo4Q
+ Ví dụ một quy trình sản xuất xi măng:
https://www.youtube.com/watch?v=O_qlY_LhHRE
- Giáo viên cho học sinh đọc thông tin trong mục II SGK trang 151, 152
trả lời các câu hỏi trong phiếu học tập
Câu 1. Hãy quan sát các vật dụng trong gia đình làm từ thuỷ tinh và cho
biết vật dụng nào làm từ thuỷ tinh thường? Vật dụng nào làm từ thuỷ tinh
chịu nhiệt.
Câu 2. Đất sét trắng (cao lanh) là nguồn tài nguyên có giá trị kinh tế lớn
của Việt Nam. Em hãy tìm hiểu và cho biết các ứng dụng của đất sét
trắng.
Giáo viên Lưu Thị Lan Hương
Trường THCS Nguyễn Du
Kế hoạch bài dạy KHTN 9
Năm học 2024 – 2025
- Sau đó giáo viên chia lớp thành 4 nhóm, nhóm thuyết trình các nội
dung phân côngcsau:
+ Nhóm 1 tìm hiểu nguyên liệu và các công đoạn chính sản xuất thủy
tính
+ Nhóm 2 tìm hiểu nguyên liệu và các công đoạn chính sản xuất đồ
gốm: Gạch ngói
+ Nhóm 3 tìm hiểu nguyên liệu và các công đoạn chính sản xuất đồ
gốm: Sứ
+ Nhóm 4 tìm hiểu nguyên liệu và các công đoạn chính sản xuất Xi
măng
Hướng dẫn HS thực hiện nhiệm vụ:
- HS xem từng video và đọc từng phần trong SGK, sau đó làm thảo luận
nhóm để tóm tắt về mỗi quy trình sản xuất.
- GV quan sát, hỗ trợ các nhóm khi cần thiết.
Báo cáo kết quả:
- Giải quyết
vấn đề GV
đưa ra.
- Đại diện trả
lời câu hỏi
- Đại diện các nhóm lần lượt trình bày kết quả
- HS các nhóm khác lắng nghe, nêu ý kiến (nếu có).
- GV thực hiện:
+ Nhận xét chung về kết quả làm việc của các nhóm.
+ Nêu kết luận chung:
Tổng kết:
II. SƠ LƯỢC NGÀNH CÔNG NGIỆP SILICATE
1. Ứng dụng của silicon và hợp chất chứa silicon
- Silicon tinh khiết là vật liệu bán dẫn, được sử dụng rộng rãi để chế tạo
các vi mạch điện tử, thiết bị quang điện, cảm biến, pin Mặt Trời,...
Giáo viên Lưu Thị Lan Hương
HS tìm hiểu
sau khi học
xong bài học,
ghi chếp nội
dụng với vở
Trường THCS Nguyễn Du
Kế hoạch bài dạy KHTN 9
Năm học 2024 – 2025
a) Sản xuất các tấm pin
b) Chế tạo hợp kim
c) Sản xuất chất bán dẫn
Mặt trời
Hình. Một số ứng dụng quan trọng của silicon
- Thạch anh (SiO2 gần nguyên chất) được sử dụng trong máy phát siêu
âm, dụng cụ quang học, sản phẩm thuỷ tinh chịu nhiệt, sợi cáp quang,...
a) Sản xuất xi măng
b) Sản xuất đồ gốm
c) Sản xuất thủy tinh
d) Sản xuất gạch, ngói
Hình. Một số ứng dụng quan trọng của hợp chất silicon
2. Ngành công nghiệp silicate
Ngành công nghiệp silicate là ngành công nghiệp sản xuất các sản
phẩm như: đồ gốm, thuỷ tinh, xi măng từ những hợp chất của silicon và
các hoá chất khác.
Bảng. Nguyên liệu và các công đoạn chính sản xuất thuỷ tinh, đồ gốm, xi măng
Sản phẩm
Thủy tinh
Đồ
Gạch
Nguyên liệu
chính
Công đoạn chính
– Nghiền, phối trộn hỗn hợp nguyên liệu rồi
Cát thạch anh
nung chảy.
(cát trắng), đá
– Kết hợp quá trình làm nguội thuỷ tinh lỏng
vôi, soda
với quá trình tạo hình cho sản phẩm.
Đất sét, nước, – Nghiền, phối trộn hỗn hợp nguyên liệu thành
Giáo viên Lưu Thị Lan Hương
Trường THCS Nguyễn Du
Kế hoạch bài dạy KHTN 9
ngói
có hoặc
không có cát
Sứ
Đất sét trắng,
cát trắng,
nước, một số
hợp chất của
kim loại
gốm
Xi măng
Đất sét có
hàm lượng
silicon cao,
đá vôi, chất
phụ gia
Năm học 2024 – 2025
khối dẻo, tạo hình cho sản phẩm thô, sấy khô.
– Nung sản phẩm thô đã sấy khô ở nhiệt độ
cao.
– Nghiền, phối trộn hỗn hợp nguyên liệu thành
khối dẻo, tạo hình cho sản phẩm thô, sấy khô.
– Nung sản phẩm thô:
+ Nung lần thứ nhất ở nhiệt độ cao.
+ Trang trí, tầm một số hợp chất của kim loại
(tráng men) lên sản phẩm thô rồi nung lần thứ
hai ở nhiệt độ cao.
– Nghiền, phối trộn hỗn hợp đất sét, đá vôi,...
rồi nung ở nhiệt độ cao, để nguội thu được hỗn
hợp rắn gọi là clinker.
– Thêm chất phụ gia vào clinker trộn, nghiền
thu được xi măng.
3.Hoạt động 3: Luyện tập (Khoảng 10 phút)
a) Mục tiêu:
Củng cố kiến thức về ngành công nghiệp silicate
b) Nội dung: Giáo viên giao cho HS về nhà thực hiện hoạt động trong trang 152, SGK.
Bài thuyết trình khoảng 15 – 20 dòng.
c) Sản phẩm:
Bài viết của HS gồm các nội dung:
1. Ngành công nghiệp silicate gồm sản xuất gốm sứ, thuỷ tinh, xi măng.
Một số nơi sản xuất tại Việt Nam:
– Gốm sứ: làng nghề Bát Tràng, làng nghề Lái Thiêu, công ty Thạch Bàn,...
– Thuỷ tinh: nhiều cơ sở sản xuất thuỷ tinh ở Hải Phòng, Đà Nẵng, thành phố Hồ Chí
Minh,...
– Xi măng: nhiều công ty xi măng Thanh Hoá, Hà Nam, Nghệ An, Tây Ninh, Hà
Tiên,...
2. Phải làm nguội từ từ thuỷ tinh dẻo để làm tăng độ bền, tránh bọt khí bị giữ lại trong thuỷ
tinh.
d) Tổ chức thực hiện
Hoạt động của GV
Giáo viên Lưu Thị Lan Hương
Hoạt động
của HS
Trường THCS Nguyễn Du
Kế hoạch bài dạy KHTN 9
Năm học 2024 – 2025
Giao nhiệm vụ:
Học sinh tham
gia trò chơi
Giáo viên giao cho HS về nhà thực hiện hoạt động trong trang 152,
SGK.
Tìm hiểu thông tin trên sách, báo, internet về ngành công nghiệp silicate
ở Việt Nam, viết bài thuyết trình theo dàn ý sau:
1. Ngành công nghiệp silicate gồm những ngành sản xuất nào? Kể tên
một số nơi sản xuất chính ở Việt Nam.
2. Vì sao ở công đoạn ép, thổi thuỷ tinh dẻo thành các đồ vật, phải làm
nguội từ từ?
Bài thuyết trình khoảng 15 – 20 dòng.
HS thực hiện nhiệm vụ
– HS làm việc tại nhà, tìm tư liệu và viết bài thuyết trình.
Học sinh trả
lời câu hỏi
Báo cáo kết quả:
-
– HS nộp bài vào buổi học kế tiếp.
– GV chấm bài và nhận xét ngắn cho HS.
Tổng kết
GV nhận xét chung và chúc mừng những HS có kết quả tốt.
4. Hoạt động 4: Vận dụng (Khoảng 5 phút)
a. Mục tiêu: Vận dụng các kiến thức đã học trong bài protein vào thực tế cuộc sống.
b. Nội dung: Giáo viên tổ chức cho học sinh trả lời một số bài tập
c. Sản phẩm:
Câu 1.
a) Đá vôi (CaCO3), vôi sống (CaO) và vôi tôi (Ca(OH)2) đều tác dụng được với acid trong
đất nên có thể làm giảm acid trong đất.
b) Vôi tôi được dùng để xử lí SO 2 trong khí thải vì nó có khả năng hấp thụ SO 2 tạo thành
chất kết tủa.
Phương trình hóa học: Ca(OH)2 + SO2 → CaSO3↓ + H2O
c) Tác dụng: Bổ sung calcium và vitamin D3.
Câu 2. a) Gạch không nung là loại gạch xây, sau khi được tạo hình thì tự đóng rắn đạt các
chỉ số về cơ học: Cường độ nén, uốn, độ hút nước... mà không cần qua nhiệt độ.
b) Giải thích:
Giáo viên Lưu Thị Lan Hương
Trường THCS Nguyễn Du
Kế hoạch bài dạy KHTN 9
Năm học 2024 – 2025
– Phương pháp sản xuất gạch thủ công thì cần sử dụng đất sét để sản xuất từ đó giảm diện
tích đất nông nghiệp và gây ô nhiễm môi trường.
– Gạch không nung không dùng nguyên liệu đất sét, không dùng than, củi, … để đốt nên
tiết kiệm nhiên liệu năng lượng và không thải khói bụi gây ô nhiễm môi trường.
– Gạch không nung có tính chịu lực cao, cách âm, cách nhiệt phòng hoả, chống thấm,
chống nước, kích thước chuẩn xác, quy cách hoàn hảo hơn vật liệu nung.
d. Tổ chức thực hiện
Hoạt động của giáo viên
Hoạt động của học sinh
Giao nhiệm vụ:
Giao nhiệm vụ
GV yêu cầu HS làm các bài tập sau:
Câu 1.
a) Vì sao đá vôi, vôi sống và vôi tôi đều có thể làm giảm acid
trong đất?
b) Vì sao vôi tôi được dùng để xử lí SO 2 trong khí thải? Viết
phương trình hoá học của phản ứng xảy ra.
c) Calcium carbonate được sử dụng làm thuốc. Hãy tìm hiểu và
cho biết tác dụng của loại thuốc này.
Câu 2. Tìm kiếm thông tin từ internet hoặc sách, báo, em hãy
cho biết:
a) Gạch không nung là gì?
Giáo viên Lưu Thị Lan Hương
Trường THCS Nguyễn Du
Kế hoạch bài dạy KHTN 9
Năm học 2024 – 2025
b) Hiện nay, nước ta đang khuyến khích việc xoá bỏ các lò gạch
thủ công, thay thế bằng việc sản xuất gạch không nung. Giải
thích việc làm này.
Hướng dẫn thực hiện nhiệm vụ:
Thực hiện nhiệm vụ ở
nhà
‒ HS các nhóm hoàn thành câu hỏi vận dụng
‒ GV hướng dẫn và giúp HS hoàn thành câu Vận dụng thực tiễn.
Báo cáo kết quả:
- Đại diện 1 nhóm HS lên bảng trình bày.
- HS so sánh sản phẩm của nhóm bạn với nhóm mình và nêu
nhận xét, bổ sung (nếu có).
Tổng kết
GV thực hiện:
+ Nhận xét chung kết quả thực hiện nhiệm vụ của HS.
+ Đưa đáp án đúng.
+ Có thể cho HS thực hành phân biệt vải tơ tằm với vải sợi
nylon ngay tại lớp.
Ngày 21 tháng 4 năm 2025
Phê duyệt của tổ CM
Chu Quỳnh Trang
Giáo viên Lưu Thị Lan Hương
Trường THCS Nguyễn Du
 








Các ý kiến mới nhất