BÀI 20.

VƯƠNG QUỐC PHÙ NAM
(3 tiết)

I.MỤC TIÊU
1Kiến thức
- Quá trình hình thành của vương quốc Phù Nam;
- Những nét chính về tổ chức xã hội và kinh tế của Phù Nam;
- Một số thành tựu văn hoá của Phù Nam.
2. Năng lực
- Phát triển năng lực tìm hiểu lịch sử :Khai thác và sử dụng được tư liệu để dựng
lên bức tranh lịch sử gần đúng với sự thật nhất về thời kì Phù Nam trên vùng Đồng
bằng sông Cửu Long.
- Phát triển năng lực nhận thức và tư duy lịch sử
+ Mô tả được sự thành lập, quá trình phát triển và suy vong của Phù Nam – mức
độ hiểu.
+ Trình bày được những nét chính về tổ chức xã hội và kinh tế của Phù Nam –
mức độ hiểu.
+ Nhận biết được một số thành tựu văn hoá của Phù Nam – mức độ hiểu.
- Phát triển năng lực vận dụng: Nhận biết mối liên hệ giữa văn hoá Phù Nam với
văn hoá Nam Bộ ngày nay.
- Năng lực tự học, giao tiếp hợp tác
3. Hình thành những phẩm chất
Giáo dục niềm tự hào về vùng đất Nam Bộ xưa – cửa ngõ giao lưu văn hoá thế giới
của khu vực Đông Nam Á và có ý thức, trách nhiệm giữ gìn, phát huy những tinh
hoa văn hoá Óc Eo.
II. CHUẨN BỊ THIẾT BỊ VÀ HỌC LIỆU
1. Giáo viên
- Giáo án phiếu học tập.
- Lược đồ Vương quốc Phù Nam trong khu vực Đông Nam Á, Lược đồ khu vực
Đông Nam Á ngày nay.
- Máy tính, máy chiếu.
2. Học sinh
- Tìm hiểu về thành tựu văn hoá Cham Pa
III. TIẾN TRÌNH DẠY HỌC
HOẠT ĐỘNG 1: KHỞI ĐỘNG
a) Mục tiêu: Tạo tâm thế để học sinh xác định được mục tiêu và nội dung về kiến
thức, kĩ năng trong bài học mới.

b) Nội dung: GV sử dụng video nền văn hoá Óc Eo kết hợp với phiếu KWL giao
nhiệm vụ cho HS tìm hiểu đoạn video, thông qua video có hiểu biết gì và muốn
biết gì thêm về Quốc gia này
c) Sản phẩm: HS có thể đề cập đến đất nước Phù Nam và hoàn thành phiếu học
thập
d) Cách thức thực hiện:
Bước 1: GV tổ chức cho HS xem video sauhttps://youtu.be/w1WSL6Uqd3k
Phát phiếu cho HS yêu cầu điền vào mục K và W
K(điều em đã biết)

W (điều em muốn biết thêm)

L (điều em học được)

Hãy viết 3 điều
Những gì các
Hãy viết 2 điều
mà em đã biết về quốc muốn biết thêm khi học quốc em biết được sau khi học
gia này khi xem xong gia này
xong bài này
video
……..

………….

……………….

Bước 2: HS quan sát suy nghĩ, và hoàn thành phiếu
Bước 3: GV gọi bất kỳ 2 HS trả lời suy nghĩ của mình. HS có thể trả lời đúng hoặc
chưa đúng, trên cơ sở đó GV dẫn dắt, gợi mở vào bài học mới.
Bước 4: GV vào bài mới
HOẠT ĐỘNG 2: HÌNH THÀNH KIẾN THỨC
I.HÌNH THÀNH, PHÁT TRIỂN VÀ SUY VONG CỦA VƯƠNG QUỐC PHÙ
NAM
a) Mục tiêu: HS xác định được địa bàn hình thành và thời gian xuất hiện, kết thúc
của Vương quốc Phù Nam
b) Nội dung: GV tổ chức HS quan sát lược đồ và đọc thông tin sgk trả lời các câu
hỏi theo cặp đôi
c) Sản phẩm: Xác định đúng vị trí, thời gian tồn tại của vương quốc Phù Nam
d) Cách thức thực hiện:
Hoạt động thầy – trò
Sản phẩm cần đạt
Bước 1.Chuyển giao nhiệm vụ

Thảo luận cặp đôi
Quan sát vào lược đồ sau và đọc thông tin sgk em
hãy:
1/ Vương quốc Phù Nam ra đời ở đâu và vào thời
gian nào? Ở đây có điều kiện tự nhiên như thế
nào?
2/ Lập đường thời gian thể hiện các mốc hình
thành, phát triển và suy vong của Vương quốc
Phù Nam (học sinh tự học)

Bước 2. HS nhận nhiệm vụ và triển khai hoạt
động
GV quan sát và hộ trợ bằng các câu hỏi gợi mở;
Vương quốc Phù Nam xưa tương ứng với
lãnh thổ những nước nào ở khu vực Đông Nam Á
hiện nay?
Vì sao từng là một vương quốc hùng mạnh
trong thế kỉ III - V nhưng đến đầu thế kỉ VII

Vương quốc Phù Nam ra đời
vào khoảng thế kỉ I. Địa bàn chảu yếu
của Vương quốc Phù Nam là khu vực
Nam Trung Bộ ngày nay. Thời kì đỉnh
cao, phạm vi của Phù Nam được mở
rộng, có thể bao gồm nhiều vùng đất
thuộc một số nước Đông Nam Á ngày
nay như Việt Nam, Cam-pu-chia, Thái
Lan, Ma-lai-xi-a, Lào,....
Đường thời gian thể hiện các
mốc hình thành, phát triển và suy vong
của Vương quốc Phù Nam:

Vương quốc Phù Nam lại bị suy yếu và bị xâm
chiếm? (do nhiều nguyên nhân: đất đai bị nhiễm
mặn bởi những đợt biển tiến, diện tích đất canh
tác cũng mất dẩn; tuyến đường giao thương trên
biền không còn đi qua Phù Nam,... tác động đến
tình hình kinh tế, xã hội của cư dân nơi đây, là
nguyên nhân chính dẫn đến sự suy vong của
Vương quốc Phù Nam.)
Bước 3. GV lần lượt gọi 4 HS đại diện các cặp
trình bày, mỗi bạn 1 lĩnh vực Các bạn khác nhận
xét và bổ sung, nếu sai sót GV chỉnh sửa
Bước 4: GV nhận xét và kết luận

II. HOẠT ĐỘNG KINH TẾ VÀ TỔ CHỨC XÃ HỘI
1. Hoạt động kinh tế
a) Mục tiêu: HS qua quan sát tranh ảnh và đọc thông tin xác định được các hoạt
động kinh tế của Phù Nam
b) Nội dung: VG tổ chức HS quan sát lược đồ và đọc thông tin sgk thoả luận nhóm
trả lời các câu hỏi
c) Sản phẩm: Xác định đúng các Hoạt động kinh tế chính: nông nghiệp trồng lúa,
chăn nuôi, đánh bắt thuỷ, hải sản, làm nghê' thủ công, buôn bán đường biển.
d) Cách thức thực hiện:
Hoạt động thầy – trò
Sản phẩm cần đạt
Bước 1 chuyển giao nhiệm vụ
+ Với các đồng bằng được bồi đắp
GV tổ chức HS thảo luận nhóm theo bàn:
bởi phù sa của hệ thống sông Đồng

Theo em, với điều kiện tự nhiên của vùng đất
Nam Bộ nước ta, cư dân Phù Nam có thể phátt triền
được những hoạt động kinh tế nào?
Hãy kể tên các ngành kinh tế cơ bản của cư
dân Phù Nam?
Tìm các dẫn chứng chứng minh ngành buôn
bán trên biển của Phù Nam phát đạt nhất?

Nai, sông Cửu Long -» tạo điều
kiện cho nghề nông trồng lúa nước
phát triển, cùng với đó là các nghề
thủ công (làm gốm, luyện đồng,
rèn sắt,...).
+ Vị trí nằm sát biển, đường bờ
biển dài với những vịnh biền ->
thích hợp hình thành các cảng biển
thu hút thương nhân nước ngoài
đến buôn bán (Óc Eo), nghề đánh
bắt thuỷ hải sản và đặc biệt là buôn
bán, giao thương trong và ngoài
vương quốc rất phát triển.
+ Nghề trồng lúa và giao thương
trên biển là một trong những nét
nổi bật của kinh tế Phù Nam nhìn
từ đặc trưng của điều kiện tự
nhiên.

Bước 2. HS nhận nhiệm vụ và triển khai hoạt động
GV quan sát và hộ trợ bằng các câu hỏi gợi mở;
Các em quan sát H2,3,4,5 thông qua các bức
hình này thể hiện hoạt dộng kinh tế gì của cư dân
Phù nam?
Bước 3. GV lần lượt gọi 1 HS đại diện các nhóm
trình bày Các nhom khác nhận xét và bổ sung, nếu
sai sót GV chỉnh sửa
Bước 4: GV nhận xét và kết luận
- Hoạt động kinh tế chính: nông nghiệp trồng lúa,
chăn nuôi, đánh bắt thuỷ, hải sản, làm nghê' thủ
công, buôn bán đường biển.
2. Tổ chức xã hội
a) Mục tiêu: HS xác định được tổ chức nhà nước Phù Namvà các thành phần tầng
lớp xã hội của Phù Nam
b) Nội dung: GV sử dụng kỉ thuật hỏi đáp HS đọc thông tin sgk hoàn thành các câu
hỏi gv đưa ra
c) Sản phẩm: nêu tổ chức nhà nước Phân chủ chuyển chế; xã hội phân chi 5 bộ
phận
d) Cách thức thực hiện:
Hoạt động thầy – trò
Sản phẩm cần đạt
Bước 1 chuyển giao nhiệm vụ
+ Vể tổ chức nhà nước: nhà nước quân chủ
GV sử dụng kỉ thuật dạy học Hỏi – đáp Tổ chuyên chế: vua đứng đầu vương quốc và có
chức học sinh khai thác thông tin trong
quyền lực cao nhất; dưới vua là hệ thống
SGK đề trả lời câu hỏi:
quan lại trong một hệ thống chính quyền có
Nhà nước Phù Nam được tổ chức
nhiều cấp bậc.
như thế nào?
+ Về các thành phần, tầng lớp xã hội: xã hội
Xã hội Phù Nam gồm những tầng
Phù Nam phân chia thành 5 bộ phận: quý

lớp nào?
tộc, tăng lữ, thương nhân, thợ thủ công và
Xã hội Phù Nam có những nét tương nông dân.
đồng nào so với xã hội Chăm-pa?
+ Nét tương đồng so với xã hội Chăm-pa đó
Bước 2. HS nhận nhiệm vụ và triển khai là sự hình thành của tầng lớp thương nhân.
hoạt động
Bước 3. GV lần lượt gọi 1 HS trình bày,
Các bạn khác nhận xét và bổ sung, nếu sai
sót GV chỉnh sửa
Bước 4: GV nhận xét và kết luận
- Hoạt động kinh tế chính: nông nghiệp
trồng lúa, chăn nuôi, đánh bắt thuỷ, hải
sản, làm nghê' thủ công, buôn bán đường
biển.
III. MỘT SỐ THÀNH TỰU VĂN HOÁ
a) Mục tiêu: HS nêu được một số thành tựu văn hoá cảu cư dân Phù Nam
b) Nội dung: GV tổ chức cho HS đọc thông tin hoàn thành phiếu học tâp
c) Sản phẩm: hoàn thành phiếu học tập
d) Cách thức thực hiện:
Hoạt động thầy – trò
Sản phẩm cần đạt
Bước 1 chuyển giao nhiệm vụ
- Tín ngưởng, tôn giáo:
Đọc thông tin sgk và các thông tin trên ty
+ Thờ đa thần (tiêu biểu là thần Mặt Trời).
vi intenet hoàn thành phiếu học tập
+ Tiếp nhận tôn giáo từ Ấn Độ (Phật giáo,
Ấn Độ giáo); từ đây tiếp tục truyền bá đến
nhiều vùng đất khác.
Lĩnh vực
Thành tựu
Nghế tạc tượng (gỗ, đá) đạt đến phong cách
Tôn giáo
riêng (phong cách Phù Nam).
Chữ viết
- Một số thành tựu văn hoá vật chất, tinh
Điêu khắc
thần khác: đểu là kết quả của sự thích ứng
Phong tục
với điều kiện tự nhiên (sử dụng ghe, thuyền,
Bước 2. HS nhận nhiệm vụ và triển khai nhà sàn trên mặt nước,...), đồ trang sức được
chế tác cực kì tinh xảo.
hoạt động
Bước 3. GV lần lượt gọi 1 HS trình bày,
Các bạn khác nhận xét và bổ sung, nếu sai
sót GV chỉnh sửa
Bước 4: GV nhận xét và kết luận

HOẠT ĐÔNG 3 LUYỆN TẬP
a) Mục tiêu: Nhằm củng cố, hệ thống hóa, hoàn thiện kiến thức mà HS đã được
lĩnh hội ở hoạt động hình thành kiến thức và nhằm tạo hứng thú cho HS trong học
tập.
b) Nội dung: GV giao nhiệm vụ cho HS và HS làm việc cá nhân hoặc nhóm trả lời
các câu hỏi
c) Sản phẩm: HStrả lời câu hỏi
d) Tổ chức thực hiện:
Bài tập 1 Em hãy lựa chọn các dữ liệu bên dưới để điền vào chỗ trống
a, Nhà sàn.
b. thành thị.
C. Hin-đu giáo
d. Phật giáo.
E. bức chạm nổi. F ghe thuyền
g. Gỗ.
h. kim hoàn.
L. Ấn độ
K, sông nước.
J. chữ Phạn
Đời sống hằng ngày găn bó với ……………là đặc trưng dễ nhân biết nhất của văn
hoá Phù Nam.Người Phù Nam ở ……………, làm nhà trên kênh rạch, xây
……………ở vùng đất nổi, đi lại chủ yếu bằng mảng ……………. ……………đã
du nhập vào Phù Nam. Trong bốn bia khắc bằng ……………tồn tại đến ngày nay,
bia Đồng Tháp Mười (Đồng Tháp) còn khá nguyên vẹn. ……………và Phật giáo
đều được du nhập từ ……………và phát triển ở Phù Nam> Thế kỉ V-VI
……………chiếm ưu thế. Nhiều pho tượng Phật bằng đủ chất liệu, đá, đồng và đặc
biệt là …………… vẫn còn tồn tại đến ngày nay.
Bên cạnh một nền nghệ thuật ……………tinh tế, phát triển cao, Phù Nam còn nổi
tiếng với những ……………trên đã, đất nưng
Bài tập 2 Hãy sánh hoạt động kinh tế, tổ chức xã hội của cư dân Phù Nam và cư
dân Chăm-pa,
Gợi ý
Câu 1. Đời sống hằng ngày găn bó với sông nước là đặc trưng dễ nhân biết nhất
của văn hoá Phù Nam.Người Phù Nam ở nhà sàn, làm nhà trên kênh rạch, xây
thành thị ở vùng đất nổi, đi lại chủ yếu bằng mảng ghe thuyền. Chữ Phạn đã du
nhập vào Phù Nam. Trong bốn bia khắc bằng chữ phạn tồn tại đến ngày nay, bia
Đồng Tháp Mười (Đồng Tháp) còn khá nguyên vẹn. Hin-đu-giáo và Phật giáo đều
được du nhập từ Ấn Độ và phát triển ở Phù Nam> Thế kỉ V-VI Phật giáo chiếm
ưu thế. Nhiều pho tượng Phật bằng đủ chất liệu, đá, đồng và đặc biệt là gõ vẫn còn
tồn tại đến ngày nay.

Bên cạnh một nền nghệ thuật kim hoàn tinh tế, phát triển cao, Phù Nam còn nổi
tiếng với những bức chạm nổi trên đã, đất nưng
Câu 2 Sự giống và khác nhau về hoạt động kinh tế và tổ chức xã hội giữa cư dân
Phù Nam và cư dân Chăm-pa.

Giống

Khác

 
Cư dân Chăm - pa
Cư dân Phù Nam
Chủ yếu là nông nghiệp trồng lúa nước, sử dụng sức kéo của trâu bò. Ngoài
ra, cư dân còn chăn nuôi, làm các mặt hàng thủ công, đánh cá.
 Có tập quán ở nhà sàn, có đời sống văn hoá phong phú gắn với sản xuất nông
nghiệp.
Hoạt
Nông nghiệp trồng lúa, công cụ sắt và Sản xuất nông nghiệp, kết
động
sức kéo trâu bò, đã biết sử dụng guồng hợp làm nghề thủ công,
kinh tế nước
đánh cá và buôn bán bằng
Các nghề thủ công khai thác làm thổ
Ngoại thương đường biển
sản khá phát triển, đóng gạch, kĩ thuật rất phát triển.
xây tháp đạt trình độ cao
 
Tổ
Gồm quý tộc, dân tự do, nông dân lệ
Phân hóa thành: Quý tộc,
chức
thuộc và nô lệ
bình dân và nô lệ
xã hội

HOẠT ĐỘNG 4: VẬN DỤNG
a) Mục tiêu: Nhận biết mối liên hệ giữa văn hoá Phù Nam với văn hoá Nam Bộ
ngày nay.
b) Nội dung: GV giao nhiệm vụ cho HS và HS làm việc cá nhân HS lựa chọn một
trong hai nội dung sau để thực hiện.
c) Sản phẩm: HS viết và sưu tầm nội dung mà mình lựa chọn.
d) Tổ chức thực hiện:
Dựa vào kiến thức đã học, em hãy suy luận về nguyên nhân khiến cho vương quốc
Phù Nam bị suy vong vào đầu thế kỉ VII
Theo em, nét văn hoá nào của cư dân Phù Nam xưa còn lưu giữ trong đời sống của
cư dân Nam Bộ hiện nay
Gợi ý
- Nguyên nhân khiến cho Vương quốc Phù Nam bị suy vong vào đầu thế kỉ VII:

Phù Nam không phải là một đế quốc đã được tổ chức chặt chẽ, thống nhất dưới
một bộ máy cai trị có quyền lực mạnh mẽ, mà chỉ là một tập hợp lỏng lẻo những
tiểu quốc với tư cách nước chư hầu.
Mối quan hệ giữa chính quốc Phù Nam với các tiểu quốc chư hầu hết sức lỏng lẻo
và chỉ được duy trì bằng sức mạnh quân sự chinh phục và đàn áp, đi đôi với việc
cướp bóc của cải và bắt người về làm nô lệ.
Việc Phù Nam hay đi đánh phá để cướp bóc các nước láng giềng đã làm hao tổn
nhân, tài, vật lực của vương quốc khiến vương quốc ngày càng suy yếu.
Một số tài liệu cho rằng, người Phù Nam di cư cùng với hai khả năng: Bộ phận
những người mà tổ tiên xưa từ biển vào, nay họ lại trở ra biển, về lại Mã Lai hay
đảo Java, một bộ phận đi lên phía Nam Trường Sơn, sống chung với đồng bào của
mình, trở thành những tộc người Nam Trường sơn hôm nay như đồng bào Mạ.
=> Tất cả dẫn đến sự diệt vong của vương quốc Phù Nam trong thế kỷ thứ VII.
- Hiện nay người dân Nam Bộ vẫn dùng ghe, thuyền để đi lại trên kênh, rạch. Họ
vẫn dựng những ngôi nhà sàn rộng trên mặt nước. Họ buôn bán và sinh hoạt, ăn
ngủ tại đó. Các mặt hàng buôn bán thì rất đa dạng. 
GV BỘ MÔN

DUYỆT CỦA TỔ CM

DUYỆT CỦA BGH