Trường THCS Êa Phê
Tuần 16+17
Tiết 31+32+33

Kế hoach bài dạy Lịch sử 7

GV : Nguyễn Văn Đương
Ngày soạn: 16/12/2022
Ngày dạy: 19+20/12/2022

BÀI 13:
ĐẠI VIỆT THỜI TRẦN( 1226- 1400)
I. MỤC TIÊU

1. Kiến thức: 
- Mô tả được sự thành lập nhà Trần. 
- Trình bày được những nét chính về tình hình chính trị, kinh tế, xã hội, văn hoá, tôn giáo thời
Trần.
 - Nêu được những thành tựu chủ yếu về văn hoá của Đại Việt thời Trần. 
2. Năng lực: 
- Biết sưu tầm, khai thác tư liệu, kênh hình trong học tập lịch sử, rèn luyện năng lực tìm hiểu lịch
sử. 
- Biết trình bày, suy luận, phản biện, tranh luận vê' một vấn đề lịch sử, rèn luyện năng lực nhận
thức và tư duy lịch sử.
 3. Phẩm chất: 
- Bồi dưỡng cho HS tinh thần đấu tranh bất khuất chống áp bức bóc lột và tinh thần sáng tạo trong
xây dựng đất nước.
 - Giáo dục lòng yêu nước, tự hào dân tộc, biết ơn tổ tiên và ý thức kế thừa truyền thống dân tộc
trong công cuộc xây dựng và bảo vệ Tổ quốc cho học sinh.

II. THIẾT BỊ DẠY HỌC VÀ HỌC LIỆU
1. Chuẩn bị của giáo viên:
- Đoạn clip tư liệu, hình ảnh 1,2,3,4,5,6/ SGK… có liên quan. Một số mẩu chuyện lịch sử.
- Máy tính, ti vi.
2. Chuẩn bị của học sinh:
- Đọc SGK.
- Sưu tầm tranh, ảnh, tư liệu liên quan đến bài học.
III. TIẾN TRÌNH DẠY HỌC
A. HOẠT ĐỘNG KHỞI ĐỘNG
a. Mục tiêu: Tạo hứng thú, tâm thế cho HS vào bài học và giúp HS có hiểu biết ban đầu
về bài học mới.
b. Nội dung: GV cho HS quan sát Hình 3, 4 SGK tr.64; HS quan sát hình ảnh và trả lời
câu hỏi.
c. Sản phẩm: Câu trả lời của HS về trình độ kĩ thuật, đời sống văn hóa tinh thần của nhân
dân Đại Việt qua Hình 3, 4.
d. Tổ chức thực hiện:
Bước 1: Gv giao nhiệm vụ học tập:
- GV trình chiếu cho HS quan sát Hình 3, 4 SGK tr.64 và trả lời câu hỏi: Em có suy nghĩ
gì về trình độ kĩ thuật cũng như đời sống văn hóa tinh thần của nhân dân Đại Việt thời Trần.
Bước 2: Hs thực hiện nhiệm vụ:
- HS vận dụng hiểu biết và trả lời câu hỏi.
- GV hướng dẫn, hỗ trợ HS.
Bước 3: Báo cáo, thảo luận:
- GV mời đại diện 1-2 HS trả lời câu hỏi:
+ Hình 3: là một tác phẩm nghệ thuật đặc sắc, có những yếu tố mang tính truyền thống
nhưng cũng thể hiện đặc trưng của văn hóa thời Trần.
+ Hình 4: là sự kết tinh những giá trị vô cùng đặc biệt về văn hóa và lịch sử.
- GV mời HS khác nhận xét, bổ sung.
1

Trường THCS Êa Phê
Kế hoach bài dạy Lịch sử 7
GV : Nguyễn Văn Đương
Bước 4: Kết luận, nhận định:
GV đánh giá, nhận xét, chuẩn kiến thức.
- GV dẫn dắt HS vào bài học: Nhà Trần tiếp nói nhà Lý, đưa nền văn minh Đại Việt phát
triển lên một tâm cao mới. Lê Quý Đôn - nhà bác học ở thế kỉ XVIII đã đánh giá: “Nhà Trần
làm cho quang vinh cả sử sách, không thẹn với trời đất". Vậy vì sao Lê Quý Đôn có những
đánh giá cao về nhà Trần như vậy? Chúng ta sẽ cùng nhau đi tìm hiểu trong bài học ngày hôm
nay. Bài 13: Đại Việt thời Trần (1226-1400).
B. HOẠT ĐỘNG HÌNH THÀNH KIẾN THỨC
Hoạt động 1: 1. Sự thành lập nhà Trần
a. Mục tiêu:
- Hoàn cảnh, thời gian thành lập nhà Trần.
- Nhận thức được sự cần thiết phải thành lập Nhà Trần trong thời điểm bấy giờ.
- Đánh giá được vai trò của một số nhân vật lịch sử tiêu biểu thời Trần: Trần Thủ Độ…
b. Nội dung hoạt động: GV đặt câu hỏi, HS trả lời câu hỏi của GV.
c. Sản phẩm học tập: Câu trả lời đúng của HS.
d.Tổ chức thực hiện:
HOẠT ĐỘNG DẠY VÀ HỌC
KIẾN THỨC CẦN ĐẠT
Bước 1: Gv giao nhiệm vụ hoc tập:
1. Sự thành lập nhà Trần
Đọc thông tin, tư liệu trong mục 1 và quan - Cuối thế kỉ XII, nhà Lý suy yếu, nhà Trần
sát hình ảnh 1/T62, hãy cho biết:
từng bước thâu tóm quyền hành.
1. Nhà Trần thành lập trong hoàn cảnh nào?
- Tháng 1- 1226, Lý Chiêu Hoàng nhường
2. Dựa vào thông tin trong mục “Em có ngôi cho chồng là Trần Cảnh., nhà Trần
biết”, em có suy nghĩ gì về xuất thân dòng được thành lập.
họ Trần?
3. Em có suy nghĩ gì về việc Nhà Trần lên
thay nhà Lý trong thời điểm bấy giờ?
Bước 2: Hs thực hiện nhiệm vụ:
GV hướng dẫn, gợi ý cho HS trả lời.
HS: Quan sát ngữ liệu trong SGK để trả lời
câu hỏi. Suy nghĩ cá nhân để lấy đưa ra ý
kiến, chia sẻ.
Bước 3: Báo cáo, thảo luận:
GV yêu cầu HS trả lời.
HS trả lời câu hỏi của GV.
Bước 4: Kết luận, nhận định:
Nhận xét câu trả lời của HS và và chốt kiến
thức:
- Cuối thế kỉ XII, nhà Lý suy yếu, Nhà Trần
lên thay thế là tất yếu của lịch sử. Dòng họ
Trần ở Nam Định lớn mạnh và phát triển
cho đến ngày nay. Nay ở Nam Định nổi
tiếng với lễ hội Khai ấn Đền Trần hằng năm.
Lễ hội mang đậm giá trị truyền thống văn
hoá giáo dục lịch sử sâu sắc. Đồng thời thể
hiện đạo lí “ uống nước nhớ nguồn” của
nhân dân ta.
Hoạt động 2: 2. Tình hình chính trị
a. Mục tiêu: Thông qua hoạt động, HS nắm được tình hình chính trị thời Trần.
b. Nội dung: GV trình bày vấn đề; HS lắng nghe, đọc SGK, quan sát tranh, thảo luận
nhóm và trả lời câu hỏi.
2

Trường THCS Êa Phê
Kế hoach bài dạy Lịch sử 7
GV : Nguyễn Văn Đương
c. Sản phẩm học tập: Hoàn thành phiếu học tập và trả lời câu hỏi.
d. Tổ chức thực hiện:
HOẠT ĐỘNG DẠY VÀ HỌC
KIẾN THỨC CẦN ĐẠT
Bước 1: GV giao nhiệm vụ học tập:
2. Tình hình chính trị
– GV yêu cầu HS đọc SGK, thảo luận và - Tổ chức chính quyền: Nhà Trần tiếp tục
hoàn thành phiếu học tập.
củng cổ chế độ quân chủ trung ương tập
quyển, thi hành chính sách cai trị khoan hoà,
Tình hình chính trị Những nét chính
gần gũi với dân chúng. Cả nước được chia
Tổ chức chính
thành 12 lộ, phủ. Đơn vị hành chính ở địa
quyền
phương phổ biến là xã.
Quân đội
- Quân đội: bao gồm quân triều đình, quân
Luật pháp
các lộ, phủ, quân vương hầu và dân binh các
Chính sách đối nội
làng xã. Nhà Trần tiếp tục thi hành chính sách
Chính sách đối
“ngụ binh ư nông”.
ngoại
- Em có nhận xét gì về tổ chức chính quyền - Luật pháp: Nhà Trần ban hành bộ Quốc
triều hình luật, các cơ quan pháp luật được
thời Trần?
- GV yêu cầu HS quan sát  Hình 2: H2 giúp tăng cường và hoàn thiện hơn.
- Chính sách đối nội: Nhà Trần tăng cường
em hiểu điều gì?:
quản lí các địa phương, nhất là các khu vực
Bước 2: Hs thực hiện nhiệm vụ:
miền núi và biên viễn.
- HS thảo luận, đọc SGK và trả lời câu hỏi.
- Chính sách đối ngoại: Nhà Trần thi hành
- GV hướng dẫn, theo dõi, hỗ trợ HS.
chính sách ngoại giao hoà hiếu với các vương
Bước 3: Báo cáo, thảo luận:
triều phương Bắc. Chăm-pa, Chân Lạp, Ai
- GV mời đại diện 2-3 HS trả lời câu hỏi.
Lao,... đều đến tiến cống, thiết lập quan hệ
- GV mời HS khác nhận xét, bổ sung.
bang giao và buôn bán với Đại Việt.
Bước 4: Kết luận, nhận định:
GV đánh giá, nhận xét, chuẩn kiến thức,
chuyển sang nội dung mới.
Hoạt động 3: 3. Tình hình kinh tế, xã hội
a. Mục tiêu: Trình bày được những nét chính về tình hình kinh tế, xã hội thời Trần.
b. Nội dung: GV trình bày vấn đề; HS lắng nghe, đọc SGK, quan sát tranh, thảo luận
nhóm và trả lời câu hỏi.
c. Sản phẩm học tập: Hoàn thành phiếu học tập và trả lời câu hỏi.
d. Tổ chức thực hiện:
HOẠT ĐỘNG DẠY VÀ HỌC
KIẾN THỨC CẦN ĐẠT
Nhiệm vụ 1. Tình hình kinh tế
3. Tình hình kinh tế, xã hội
Bước 1: GV giao nhiệm vụ học tập:
a) Tình hình kinh tế
GV cho HS đọc thông tin trong GSK, tổ
- Nhà Trần đề ra nhiều chính sách tích cực
chức cho HS làm việc cá nhân, nhóm thực
nhằm phục hồi và phát triển nông nghiệp như
hiện yêu cầu:
khai hoang, đắp đê phòng lụt…
- Nêu những dẫn chứng chứng tỏ nhà Trần
- Thủ công nghiệp có bước phát triển mới với
chú trọng và khuyến khích phát triển nông
các sản phẩm đa dạng, tinh xảo thể hiện trình
nghiệp?
độ thẩm mĩ và đời sống tinh thần vô cùng
- Mô tả những nét chính về tình hình thủ
phong phú
công nghiệp và thương nghiệp thời Trần?
- Hoạt động buôn bán diễn ra ở khắp nơi.
Bước 2: Hs thực hiện nhiệm vụ:
- HS thảo luận, đọc SGK và trả lời câu hỏi.
- GV hướng dẫn, theo dõi, hỗ trợ HS.
Bước 3: Báo cáo, thảo luận:
- GV mời đại diện 2-3 HS trả lời câu hỏi.
3

Trường THCS Êa Phê
Kế hoach bài dạy Lịch sử 7
GV : Nguyễn Văn Đương
- GV mời HS khác nhận xét, bổ sung.
Bước 4: Kết luận, nhận định:
GV đánh giá, nhận xét, chuẩn kiến thức,
chuyển sang nội dung mới.
Nhiệm vụ 2. Tình hình xã hội
b) Tình hình xã hội
Bước 1: GV giao nhiệm vụ học tập:
- Xã hội tiếp tục có sự phân hóa
GV tổ chức cho HS đọc tư liệu và thông tin
+ Tần lớp quý tộc: có nhiều đặc quyền, nắm
trong SGK, yêu cầu hoạt động nhóm:
giữ các chức vụ quan trọng trong bộ máy
Xã hội thời Trần bao gồm những tầng lớp
chính quyền.
nào? Nêu đặc điểm của mỗi tầng lớp đó?
Nông dân lao động: cày cấy ruộng đất công
Bước 2: Hs thực hiện nhiệm vụ:
làng xã
- HS thảo luận trả lời.
+ Thợ thủ công và thương nhân tăng nhanh
- Sau khi HS trả lời, GV có thể cho HS vẽ sơ + Tầng lớp nông nố và nô tì chiếm số lượng
đồ theo các cách khác nhau về các tầng lớp
ngày càng đông đảo.
trong xã hội.
Bước 3: Báo cáo, thảo luận:
- HS trình bày.
- HS góp ý bổ sung.
Bước 4: Kết luận, nhận định:
- GV đánh giá kết quả hoạt động của HS.
- GV nhận xét, bổ sung và chốt ý
- HS lắng nghe, tiếp thu kiến thức.
Hoạt động 4: 4. Tình hình văn hoá
a. Mục tiêu: Trình bày được những thành tựu chủ yếu về văn hóa Đại Việt dưới thời
Trần.
b. Nội dung: GV yêu cầu HS quan sát tranh ảnh, đọc sgk và khai thác thông tin trong SGK
để nêu ra những thành tựu chủ yếu về văn hóa Đại Việt dưới thời Trần.
c. Sản phẩm học tập: Hoàn thành phiếu học tập, trả lời được câu hỏi của giáo viên.
d. Tổ chức thực hiện:
HOẠT ĐỘNG DẠY VÀ HỌC
KIẾN THỨC CẦN ĐẠT
Bước 1: GV giao nhiệm vụ học tập:
4. Tình hình văn hoá
GV giao nhiệm vụ cho học sinh thảo luận a) Tư tưởng - tôn giáo
nhóm hoàn thành phiếu học tập sau:
- Nho giáo, phật giáo được coi trọng:
Phiếu học tập
+ Nho giáo ngày càng được nâng cao vị
1. Trình bày những nét chính về tư tưởng- thế.Nhiều nhà nho được giữu các chức vụ
tôn giáo thời Trần?
quan trong trong triều.
2. Trình bày những nét chính về tình hình + Phật giáo được vua, quý tộc và nhân dân
giáo dục thời Trần?
tôn sùng. Thiền phái Trúc Lâm Yên Tử ra đời
3. Nêu một số thành tựu chính về KHKT do Trần Nhân Tông sáng lập.
dưới thời Trần?
b) Giáo dục:
4. Nêu những nét nổi bật về văn học thời - Quốc Tử Giám được mở rộng là nơi dạy
Trần. Sự phát triển dòng văn học chữ Nôm học cho các hoàng tử và con em quý tộc,
thời Trần có ý nghĩa như thế nào?
quan lại cao cấp.
5. Hãy nêu những thành tựu tiêu biểu về - Trường học xuất hiện ở nhiều địa phương.
kiến trúc, điêu khắc thời Trần?
- Các kì thi Nho học được tổ chức thường
Bước 2: Hs thực hiện nhiệm vụ:
xuyên và quy củ hơn.
HS xác định nhiệm vụ và hoàn thành phiếu c) Khoa học - kĩ thuật:
học tập. GV quan sát, điều hành, hỗ trợ nếu - Về sử học: Lê Văn Hưu biên soạn bộ Đại
học sinh gặp khó khăn.
Việt sử ký - bộ sử đầu tiên của nước ta.Ngoài
4

Trường THCS Êa Phê
Kế hoach bài dạy Lịch sử 7
GV : Nguyễn Văn Đương
Bước 3: Báo cáo, thảo luận:
ra còn có một số bộ sử khác như: sử Việt
GV quan sát, chọn 2 HS đại diện cho nhóm lược, Việt sử cương mục và Việt Nam thế
trình bày sản phẩm, đồng thời yêu cầu các chí,…
học sinh khác theo dõi, nhận xét, bổ sung kết - Về quân sự: có các tác phẩm như Binh thư
quả. Sau phần trình bày và góp ý của học yếu lược, Vạn Kiếp tông bí truyền thư của
sinh, GV nhận xét.
Trần Quốc Toản.
Bước 4: Kết luận, nhận định:
- Về y học: thầy thuốc Tuệ Tĩnh - chuyên
GV đánh giá, nhận xét.
nghiên cứu và viết sách về cây thuốc nam.
Giáo viên mở rộng thêm để khắc sâu kiến d) Văn học, nghệ thuật
thức:
* Văn học: Văn học chữ Hán và chữ Nôm
- Tình hình văn hóa, giáo dục, khoa học, rất phát triển.
nghệ thuật thời Trần phát triển mạnh mẽ hơn - Chữ Hán: sử dụng để sáng tác thơ, phú,
thời Lý.
hịch,... phản ánh âm hưởng hào hùng của
- Đã đạt được nhiều thành tựu về các lĩnh cuộc kháng chiến chống giặc ngoại xâm,
vực văn hóa, giáo dục, khoa học, nghệ thuật. lòng yêu nước và tự hào dân tộc, ngợi ca
- Có sự phát triển trên là do các chính sách cảnh thái bình thịnh trị.
quan tâm của nhà Trần trên tất cả các mặt, - Văn học chữ Nôm: phản ánh cuộc sống bình
tạo điều kiện cho văn hóa, giáo dục, khoa dân với những tác giả nổi tiếng như Nguyễn
học, nghệ thuật phát triển.
Thuyên, Trần Nhân Tông, Chu Văn An,...
=> Chứng tỏ Đại Việt dưới thời Trần là một - Ý nghĩa sự phát triển của dòng văn học chữ
quốc gia cường thịnh.
Nôm thời Trần:
+ Thể hiện ý thức dân tộc cao khi sử dụng
ngôn ngữ riêng của đất nước mình để sáng
tác các tác phẩm văn học.
+ Góp phần khẳng định người Việt có chữ
viết, ngôn ngữ riêng của mình, thể hiện ý
thức tự lập, tự cường của dân tộc.
+ Làm cho nền văn học dân tộc ngày càng
phát triển.
* Nghệ thuật:
- Nghệ thuật kiến trúc và điêu khắc rất phát
triển thể hiện rõ nét trong các công trình xây
dựng như: kinh đô Thăng Long, thành Tây
Đô, các lăng mộ vua Trần, tháp Phổ Minh.
- Nghệ thuật diễn xướng phát triển nhiều
loại hình như: chèo, tuồng, hát sẩm, múa
rối,…
C. HOẠT ĐỘNG LUYỆN TẬP
a. Mục tiêu: Vận dụng kiến thức đã được lĩnh hội ở Hoạt động Hình thành kiến thức
mới vào việc làm bài tập cụ thể.
b. Nội dung:
- GV: Giao nhiệm vụ cho HS và chủ yếu cho làm việc cá nhân để hoàn thành bài tập.
- HS: Làm bài tập cá nhân. Trong quá trình làm việc có thể trao đổi với bạn hoặc
thầy/cô giáo.
c. Sản phẩm: Đáp án đúng của bài tập.
d. Tổ chức thực hiện:
Bước 1: Gv giao nhiệm vụ học tập: GV giao bài cho HS: Bài tập 1, 2.
Bước 2: Hs thực hiện nhiệm vụ:
- HS xác định yêu cầu của bài tập và suy nghĩ cá nhân để làm bài tập.
- GV hướng dẫn cho HS tìm hiểu yêu cầu và làm bài tập.
5

Trường THCS Êa Phê
Kế hoach bài dạy Lịch sử 7
GV : Nguyễn Văn Đương
Bước 3: Báo cáo, thảo luận:
- GV yêu cầu HS trình bày sản phẩm của mình.
- HS trình bày, theo dõi, nhận xét, đánh giá và bổ sung cho bài của bạn.
Bài tập 1:
Lĩnh vực
Thành tựu
Ý nghĩa
Tư tưởng, tôn giáo Nho giáo ngày càng phát triển, Phật Hệ tư tưởng phát triển.
giáo được tôn sùng.
Giáo dục:
Quốc tử giám được mở rộng, nhiều Nhà Trần rất quan tâm tới
trường công và trường tư xuất hiện giáo dục.
khắp nơi.
Sử học
Nhiều bộ sử lớn và có giá trị được biên Sử học được coi trọng phát
soạn.
triển.
Y học
Thầy thuốc Tuệ Tĩnh nghiên cứu về cây Y học phát triển.
thuốc nam.
Văn học
Chữ Hán và chữ Nôm phát triển.
Văn học phát triển.
Kiến trúc, điêu Nhiều công trình được xây dựng.
Trình độ thợ thủ công cao.
khắc
Nghệ thuật
Diễn xướng phát triển gồm nhiều loại Đời sống tinh thần phong
hình.
phú.
Bài tập 2: Nhà Trần thay thế nhà Lý là hoàn toàn phù hợp với yêu cầu lịch sử bấy giờ. Vì:
- Cuối thời Lý, vua quan ăn chơi sa đoạ. Vua Lý Chiêu Hoàng là nữ, yếu thế, lực bất tòng
tâm, phải dựa vào thế lực họ Trần; chính quyền không chăm lo được đời sống nhân dân, đói
kém, mất mùa...
- Nhà Trần tiếp quản chính quyền thay nhà Lý đã củng cố chính quyền, bảo vệ đất nước,
chăm lo đời sống nhân dân.
Bước 4: Kết luận, nhận định:
- GV nhận xét bài làm của HS, chốt nội dung.
- HS lắng nghe, tiếp thu kiến thức.
D. HOẠT ĐỘNG VẬN DỤNG
a. Mục tiêu: Củng cố và mở rộng kiến thức nội dung của bài học cho HS.
b. Nội dung: GV giao nhiệm vụ, HS thực hiện nhiệm vụ.
c. Sản phẩm: Bài tìm hiểu của HS.
d. Tổ chức thực hiện:
Bước 1: Gv giao nhiệm vụ học tập: GV giao bài tập về nhà cho học sinh)
Bài tập 3: Tìm hiểu thêm từ sách, báo và in ternet, em hãy viết bài giới thiệu về một thành
tựu văn hóa Đại Viêt thời Trần còn được bảo tồn và phát huy giá trị cho đến ngày nay?
Bước 2: Hs thực hiện nhiệm vụ:
HS thực hiện nhiệm vụ tại nhà theo hướng dẫn của giáo viên.
Bước 3: Báo cáo, thảo luận:
- GV hướng dẫn các em cách nộp sản phẩm cho GV sau khi hoàn thành.
- HS làm bài tập ra giấy và nộp lại cho GV.
Bước 4: Kết luận, nhận định:
- Nhận xét ý thức làm bài của HS, nhắc nhở những HS không nộp bài hoặc nộp bài không
đúng qui định (nếu có).
* Dặn dò:
- Học bài.
- Chuẩn bị tiết sau: Ôn tập cuối kỳ I.

6