Ngày soạn: 12/03/2025
Ngày dạy: 14/03/2025

Tiết 34 -Bài 12
CUỘC KHÁNG CHIẾNCHOONGS QUÂN XÂM LƯỢC TỐNG
(1075-1077)

I. MỤC TIÊU CẦN ĐẠT
1. Về kiến thức
- Đánh giá được những nét độc đáo trong cuộc kháng chiến chống Tống (Trong kế
hoạch đánh giặc, tổ chức chiến đấu, cách kết thúc cuộc chiến)
- Đánh giá được vai trò của Lý Thường Kiệt trong cuộc kháng chiến chống Tống(1075 1077).
- Tích hợp GDMT: Sự sáng tạo của tổ tiên ta trong việc dựa vào điều kiện tự nhiên để
chiến đấu bảo vệ Tổ quốc.
2. Về năng lực
a) Năng lực chung
- Tự chủ và tự học: Khai thác được tài liệu phục vụ cho bài học.
- Giao tiếp và hợp tác: Làm việc nhóm hiệu quả.
- Giải quyết vấn đề và sáng tạo: Biết phân tích, nhận xét, đánh giá vấn đề và liên hệ thực
tiễn.
b) Năng lực đặc thù
- Tìm hiểu lịch sử:
+ Khai thác và sử dụng được thông tin của một số tư liệu lịch sử trong bài học dưới sự
hướng dẫn của GV.
+ Rèn luyện kĩ năng quan sát và sử dụng lược đồ trong khi học và trả lời cầu hỏi.
- Nhận thức và tư duy lịch sử:
+ Rèn luyện kỹ năng miêu tả tranh ảnh lịch sử, kỹ năng so sánh, đánh giá, hợp tác.
+ Biết trình bày, suy luận, phản biện, tranh luận vế một vấn đề lịch sử (tấn công để tự
vệ), rèn luyện năng lực nhận thức và tư duy lịch sử.
- Vận dụng kiến thức, kĩ năng đã học:
Cuộc kháng chiến chống Tống của nhà Lý để lại bài học gì cho công cuộc xây dựng và
bảo vệ Tổ quốc hiện nay?
3. Về phẩm chất
- Yêu nước: Giáo dục tinh thần yêu nước, bồi dưỡng lòng dũng cảm, ý thức bảo vệ độc
lập dân tộc trước nguy cơ bị xầm lược.
- Chăm chỉ: Chăm học, chăm làm, hăng say học hỏi và nhiệt tình tham gia hoạt động
nhóm.
- Nhân ái: yêu thương con người (kết thúc đấu tranh bằng biện pháp hòa bình để tránh
đổ máu của nhân dân cả 2 bên).
II. THIẾT BỊ DẠY HỌC VÀ HỌC LIỆU
1. Giáo viên
- Ké hoạch bài dạy:
- Phiếu học tập cho HS;

Lược đồ các cuộc kháng chiến.
- Máy tính, máy chiếu (tivi), bài powerpoit.
2. Học sinh
- SGK;
- Tranh ảnh, tư liệu sưu tầm liên quan đến bài học và dụng cụ học tập theo yêu cầu của
GV.
III. TIẾN TRÌNH DẠY HỌC
1. Hoạt động 1: Khởi động
a. Mục tiêu: Tạo tâm thế cho học sinh đi vào tìm hiểu bài mới.
b. Nội dung:
- GV:
+ Sử dụng các phương pháp, kĩ thuật dạy học: Sử dụng đồ dùng trực quan, nêu vấn đề,
vấn đáp, thuyết trình.
+ Tổ chức cho HS làm việc cá nhân.
- HS:
+ Xem tranh ảnh để trả lời các câu hỏi theo yêu cầu của GV.
+ Lắng nghe và tiếp thu kiến thức.
c. Sản phẩm:
Hiểu biết đúng của bản thân HS về nhà Lý và Lý Thường Kiệt
d. Tổ chức thực hiện:
Hoạt động cá nhân
+ Bước 1: chuyển giao nhiệm vụ học tập
Giáo viên cho học sinh nghe video đọc bài thơ Nam quốc sơn hà và đặt câu hỏi:
? Đoạn video đề cập tới triều đại và nhân vật lịch sử nào? Nêu hiểu biết của em về các
dữ kiện lịch sử đó?
+ Bước 2: HS hoạt động cá nhân để trả lời câu hỏi
+ Bước 3: GV yêu cầu HS báo cáo. HS khác nhận xét, bổ sung
+ Bước 4: GV nhận xét, đánh giá, chuyển nhiệm vụ.
2. Hoạt động 2: Hình thành kiến thức mới:
2.1. Mục 1. Cuộc kháng chiến chống Tống giai đoạn thứ nhất (năm 1075)
a. Mục tiêu: 
- Trình bày được những âm mưu của nhà Tống.
- Hiểu và lí giải được cuộc tấn công của ta sang đất Tống để nhằm mục đích tự vệ. Đây
là nét độc đáo của cuộc kháng chiến chống Tống giai đoạn thứ nhất.
b. Nội dung: GV tổ chức các hoạt động học tập. HS thực hiện nhiệm vụ theo yêu cầu
của GV.
c. Sản phẩm: câu trả lời của học sinh
d. Tổ chức hoạt động:
Hoạt động của GV và HS
Nội dung cần đạt
Hoạt động cá nhân
1. Cuộc kháng chiến chống Tống giai
- Bước 1: GV giao nhiệm vụ:
đoạn thứ nhất (năm 1075)
Đọc thông tin sgk hãy trả lời câu hỏi:
a. Âm mưu của nhà Tống
? Nêu âm mưu của nhà Tống khi xâm lược - Xâm lược Đại Việt để giải quyết khó

nước ta
khăn trong nước và mở rộng lãnh thổ.
? Nhà Tống đã làm gì để thực hiện âm mưu + Xúi Chăm- pa đánh Đại Việt từ phía
xâm lược Đại Việt
Nam
? Trước âm mưu và hành động chuẩn bị + Ngăn cản việc buôn bán của nhân dân 2
xâm lược của nhà Tống, chủ trương đối phó nước.
của nhà Lý là gì?
+ Mua chuộc các từ trưởng miền núi.
? Nêu hiểu biết của em về nhân vật lịch sử b. Chủ trương của nhà Lý
Lý Thường Kiệt?
- Cử Lý Thường Kiệt làm tổng chỉ huy
? Lý Thường Kiệt đưa ra chủ trương gì để - Đem quân trấn áp Cham-pa.
chống quân Tống?
- Nhà Lý chủ trương: “tiên phát chế
-Tiến công trước để tự vệ. “tiên phát chế nhân” (tiến công trước để tự vệ)
nhân”
+ Tháng 10-1075, hơn 10 vạn quân ta
HS Khai thác cuộc tấn công trên lược đồ (2) chia làm hai đạo dưới sự chỉ huy của Lý
Cuộc kháng chiên lần thứ nhất.
Thường Kiệt cùng Tông Đản tấn công
- Bước 2: HS suy nghĩ, trả lời câu hỏi
vào đất Tống
- Bước 3: HS khác nhận xét, bổ sung
+ Hạ thành Ung Châu quân ta rút về nước
- Bước 4: GV nhận xét, đánh giá, chốt kiến -> Làm thay đổi kế hoạch và làm chậm lại
thức
cuộc tiến công xâm lược của nhà Tống
*Hoạt động thảo luận nhóm (5”).
- Bước 1: GV giao nhiệm vụ:
Đọc thông tin hãy trả lời câu hỏi sau ra
phiếu học tập:
?Em hãy chỉ ra và phân tích nét độc đáo
trong cuộc kháng chiến chống Tống giai
đoạn thứ nhất (năm 1075)?
- Bước 2: HS thảo luận
- Bước 3: Đại diện các nhóm báo cáo. Các
nhóm khác nhận xét, bổ sung
- Bước 4: GV nhận xét, đánh giá, chốt kiến
thức
Ta chỉ tấn công vào căn cứ quân sự, kho
lương và vũ khí của quân Tống để xâm lược
Đại Việt. Khi hoàn thành mục tiêu ra lập
tức rút quân về nước. Cách đánh độc đáo,
sáng tạo của Lý Thường Kiệt đã đẩy địch
vào tình thế bị động làm thay đổi kế hoạch
và làm chậm bước tấn công của chúng đồng
thời tạo thuận lợi cho ta có thêm thời gian
chuẩn bị kháng chiến.
2.2. Mục 2. Cuộc kháng chiến chống Tống giai đoạn thứ hai (năm 1077)
a. Mục tiêu: 
- Mô tả được phòng tuyến sông Như Nguyệt.
- Hiểu được nét độc đáo của nhà Lý trong việc chuẩn bị kháng chiến

- Trình bày được trận chiến tại phòng tuyến sông Như Nguyệt
- Lý giải được cách kết thúc chiến tranh của Lý Thường Kiệt
- Hiểu được những nét độc đáo trong cách đánh giặc của Lý Thường Kiệt và ý nghĩa
cuộc kháng chiến chống Tống của nhà Lý.
- Rút ra được các bài học từ cuộc kháng chiến chống Tống lần 2.
b. Nội dung: GV tổ chức các hoạt động học tập. HS thực hiện nhiệm vụ theo yêu cầu
của GV.
c. Sản phẩm: câu trả lời của học sinh
d. Tổ chức hoạt động:
Hoạt động của GV và HS
Nội dung cần đạt
2. Cuộc kháng chiến chống Tống giai
đoạn thứ hai (năm 1077)
-HS Đọc thông tin trong sgk, quan sát a.Chuẩn bị kháng chiến
lược đồ phòng tuyến trên sông Như - Lý Thường Kiệt hạ lệnh cho các địa
Nguyệt SGK để trả lời?
phương ráo riết chuẩn bị bố phòng.
- Cử Lý Kế Nguyên chặn vùng biển Đông
? Sau khi rút quân về nước nhà Lý Kênh
- Xây dựng phòng tuyến sông Như Nguyệt.
chuẩn bị kháng chiến như thế nào?
? Mô tả phòng tuyến sông Như Nguyệt
và lí giải vì sao Lý Thường Kiệt lại cho
xây dựng phòng tuyến chặn giặc ở đây?
? Hãy nêu nét độc đáo của nhà Lý trong
việc chuẩn bị kháng chiến? Qua đó em
rút ra được bài học gì?
- Bước 1: HS hoạt động cá nhân-> nhóm
- Bước 2:
Gv gọi hs bất kì chia sẻ nội dung tìm
hiểu được cho cả lớp.
Hs khác lắng nghe, phản hồi tích cực.
GV nhận xét, đánh giá, bổ sung KT kiến
thức
Việc xây dựng phòng tuyến Như Nguyệt
dựa trên sự kết hợp giữa địa hình tự
nhiên, bãi chướng ngại vật cùng với lực
lượng thuỷ - bộ được bổ trí trọng điểm
nên vừa có thể bảo vệ được toàn chiến
tuyến, vừa nhanh chóng tập trung tổ
chức phản công địch. Lý do khác người
Tống ở phương Bắc, ta ở phương nam.
Ta lợi dụng dòng sông để nhân chìm
quân giặc…. vì vậy đặt phòng tuyến ở
bờ Nam mà không đặt ở bờ bắc…Đây
chính là sự độc đáo, sáng tạo trong

cách tổ chức đánh giặc của Lý Thường
Kiệt.
Để tìm hiểu rõ hơn mục a giáo viên có
thể bổ sung thêm kiến thức LS để hs
hiểu .
b. Cuộc chiến đấu trên phòng tuyến sông
Như Nguyệt.
- Bước 1: GV giao nhiệm vụ:
- Cuối năm 1076, quân Tống chuẩn bị tiến
-HS: Đọc thông tin và quan sát lược đồ vào nước ta theo hai đường: thủy và bộ
hình 3 hãy thảo luận theo 4 nhóm trả lời - Tháng 1-1077, quân Tống vượt ải Nam
câu hỏi sau ra phiếu học tập: (5”)
Quan tiến vào nước ta
- Nhóm 1: Nêu những nét độc đáo trong -  Quân bộ bị chặn đánh và dừng chân ở bờ
cách đánh giặc của Lý Thường Kiệt?
bắc sông Như Nguyệt.
- Nhóm 2: Vì sao đang ở thế thắng mà - Quân thủy bị quân của Lý Kế Nguyên
Lý Thường Kiệt lại cử người đến thương chặn đánh không thể vào sâu hỗ trợ quân bộ.
lượng giảng hòa với giặc?
 - Cuối xuân 1077, nhà Lý cho quân vượt
- Nhóm 3: Nêu ý nghĩa cuộc kháng sông Như Nguyệt, bất ngờ tấn công vào đồn
chiến chống Tống của Lý Thương Kiệt? giặc.
Nhóm 4:Sử dụng lược đồ trận chiến tại * Kết quả:
phòng tuyến sông Như Nguyệt năm 1077 - Quân Tống thua to.
để tóm tắt trận chiến đấu?
- Lý Thường Kiệt giảng hòa kết thúc chiến
Bước 2:
tranh.
-Đại diện từng nhóm trình bày kết quả: * Ý nghĩa:
Bước 3:
- Là chiến thắng tuyệt vời của quân và dân
-Các nhóm khác thêo dõi , bổ sung ý ta.
kiến.
- Củng cố nền độc lập dân tộc.
- Bước 4: GV nhận xét, đánh giá kết - Nhà Tống đã từ bỏ mộng xâm lược Đại
quả.
Việt.
* Hoạt động tiếp nối
- Bước 1:: GV đặt câu hỏi để rút ra bài
học thực tiễn sau khi học bài.
? Qua cuộc kháng chiến chống Tống
của nhà Lý các em rút ra được những
bài học gì cho công cuộc xây dựng và
bảo vệ đất nước hiện nay?
- Bước 2: HS thảo luận cặp đôi (2”)
- Bước 3: Đại diện các nhóm báo cáo.
Các nhóm khác nhận xét, bổ sung
- Bước 4: GV nhận xét, đánh giá.
Bài học kinh nghiệm cho công cuộc
bảo vệ đất nước hiện nay: có đường lối
và phương pháp đấu tranh đúng đắn,
đoàn kết toàn dân, kết hợp nhiều hình
thức đấu tranh, mềm dẻo nhưng kiên

quyết (mềm dẻo về sách lược, phương
pháp, kiên quyết giữ vững nguyên tắc
độc lập chủ quyền và toàn vẹn lãnh thổ.
Một lòng kiên trung yêu nước, bảo vệ
đất nước từ sớm , từ xa, từ khi đất nước
chưa nguy.)...
Giáo dục cho học sinh tinh thần nhân
đạo, yêu chuộng hòa bình - đây là một
truyền thống tốt đẹp của dân tộc. Cách
kết thúc chiến tranh rất độc đáo của Lý
Thường Kiệt - không tiêu diệt toàn bộ
quần thù khi chúng đã ở “thế cùng, lực
kiệt”, mà kết thúc chiến tranh bằng
cách giảng hoà để bảo đảm mối quan hệ
bang giao, hoà hiếu giữa hai nước sau
chiến tranh; không làm tổn thương danh
dự của nước lớn, bảo đảm một nền hoà
bình lầu dài. Đồng thời, cũng nhằm bảo
toàn lực lượng của quần dần ta, tránh
những tổn thất, hi sinh không cần thiết.
Qua đó chứng tỏ tinh thần nhân đạo của
dần tộc ta và vai trò to lớn của Lý
Thường Kiệt.
3. Hoạt động luyện tập-Vận dụng
a. Mục tiêu: Nhằm củng cố, hệ thống hóa và hoàn thiện về nội dung kiến thức đã được
tìm hiểu ở hoạt động hình thành kiến thức mới.
b. Nội dung: GV Hướng dẫn học sinh về nhà học bài
c. Tổ chức hoạt động:
Bước 1: chuyển giao nhiệm vụ học tập
- Giao cho học sinh và làm các bài tập 2,3 SGK (Tr 61 ) Tim hiểu thêm kiên thức lịch sử
Kháng chiến chống Tống của nhà Lý (1075-1077) qua các nguồn tư liệu lịch sử.
Ngày 03/03/2025

Giáo viên: Nguyễn Duy Quang