Ngày soạn: 30/11/2024
Ngày giảng: 04, 05,06/12 (6A, 6I, 6H)
Tiết 21 - BÀI 10 - HY LẠP VÀ LA MÃ CỔ ĐẠI
I. Mục tiêu

1. Năng lực:
Giới thiệu và nhận xét được tác động về điều kiện tự nhiên (hải cảng, biển đảo) đối với sự
hình thành, phát triển của nền văn minh Hy Lạp và La Mã; trình bày được tổ chức nhà
nước thành bang, nhà nước đế chế ở Hy Lạp và La Mã
2. Phẩm chất: Có thái độ trân trọng và đánh giá đúng đắn những công việc mang tính tiên
phong của người Hy Lạp và La Mã đối với thế giới.
* Yêu cầu đối với HS khá giỏi: Vận dụng kiến thức đã học liên hệ những thành tựu văn
hóa Hy Lạp, La Mã cổ đại còn được bảo tồn đến ngày nay.

II. Thiết bị dạy học và học liệu
- Máy chiếu, máy chiếu vật thể, máy tính.
- Tư liệu lịch sử: tranh ảnh tư liệu; lược đồ Hy Lạp thời cổ đại, sơ đồ tổ chức nhà nước thành
bang A-ten; các tư liệu về Hy Lạp thời cổ đại.
- Phiếu học tập cho học sinh: Dùng để hướng dẫn học sinh trả lời các câu hỏi gợi
mở, giúp học sinh tự khám phá, tìm hiểu và nhận thức lịch sử.
III. Tiến trình dạy học
1. Ổn định tổ chức
2. Kiểm tra đầu giờ:
3. Bài mới
Hoạt động của GV và HS
Nội dung cần đạt
Hoạt động 1: Khởi động (3') - Kĩ thuật KWL
a. Mục tiêu: Tạo hứng thú học tập cho HS. Biết
được hiểu biết hiện tại và những điều muốn khám phá
của HS về các quốc gia cổ đại phương Tây (Hy Lạp,
La Mã).
b. Nội dung hoạt động: GV phát phiếu học tập
cho HS, yêu cầu HS quan sát lược đồ các quốc gia
cổ đại phương Đông và phương Tây trên máy
chiếu và điền những thông tin đã biết (cột K),
những điều còn thắc mắc, muốn tìm hiểu (cột W)
vào phiếu học tập - HĐ cá nhân 2'.
(Lưu ý: HS sẽ điền thông tin vào cột L ở cuối tiết
học khi GV củng cố bài hoặc phần luyện tập vì kĩ
thuật này đang sử dụng cho phần khởi động vào
bài mới. GV lưu ý kĩ thuật KWL sử dụng phù hợp
cho phần khởi động và luyện tập).

HS hoạt động cá nhân - 2'
Những hiểu biết của em về các quốc gia cổ đại phương Tây
K
(What I Know)
(Những điều em đã
biết)

……………

W
(What I Want to
Know)
(Những điều em
muốn biết)

L
(What I Learned)
(Những điều em đã
học được sau bài
học)

H
(How can I learn
more)
(Những điều em
muốn tìm hiểu thêm
sau bài học)

…………….. ………………….. ……………………

- GV gọi HS báo cáo phiếu học tập, GV kiểm soát
PHT của HS còn lại…
- Tổng hợp nhanh một số băn khoăn của HS trong
lớp ở các mức độ nhận thức, dẫn dắt vào bài…
Hoạt động 2:
1. Điều kiện tự nhiên
a. Mục tiêu: Giới thiệu và nhận xét được tác động
của điều kiện tự nhiên (hải cảng, biển đảo) đối với
sự hình thành, phát triển của nền văn minh Hy Lạp
và La Mã.
b. Nội dung hoạt động:
- HS HĐCĐ – 10' – báo cáo, chia sẻ
H1. Nghiên cứu toàn bộ thông tin mục 1a kết hợp
quan sát Lược đồ hình 2 - Lược đồ Hy Lạp thời cổ
đại và hình 3 (Tài liệu - T.45) trả lời các câu hỏi 1,2
của mục 1a (T.45).
H2. Nghiên cứu toàn bộ thông tin mục 1b kết hợp
quan sát Lược đồ hình 4 - Lược đồ đế quốc La Mã
thế kỉ II (Tài liệu - T.46) trả lời câu hỏi của mục 1b
(T.46).
- Đại diện 2 nhóm lên báo cáo sản phẩm của nhóm
trên bảng hoặc trên MC vật thể, chia sẻ…
- GVNX, chốt KT bằng bảng thống kê trên MC,
HS hoàn thiện bảng vào vở:
Nội dung
Hy Lạp cổ đại
La Mã cổ đại
Vị trí địa lí Nằm ở Trung tâm, phía nam bán Thuộc bán đảo I-ta-li-a (Nam
đảo Ban-căng
Âu)

Điều kiện
tự nhiên

- Địa hình chia cắt thành nhiều
vùng đồng bằng nhỏ hẹp…
- Đất đai canh tác ít, không màu
mỡ, thích hợp trồng cây lâu năm…
- Nhiều vũng, vịnh, hải cảng, khoáng
sản…
=> Ngoại thương phát triển.

- Xung quanh biển bao bọc, nhiều
vịnh, cảng, khoáng sản…
- Nhiều đồng bằng, đồng cỏ
rộng lớn …
=> Nông nghiệp phát triển.

H. So sánh điểm giống và khác nhau về điều kiện tự nhiên của Hy Lạp và La Mã cổ
đại.
- HS trình bày, chia sẻ, nhận xét, đánh giá – GV nhận xét, đánh giá
Gợi ý TL:
- Giống nhau: đều có đường bờ biển dài, có nhiều đảo, nhiều vũng vịnh tạo
điều kiện phát triển thương nghiệp, giao thương hàng hóa khắp nơi. Ngoài ra cả hai
còn có nhiều khoáng sản, trong lòng đất chứa nhiều đồng chì thúc đẩy phát triển các
ngành thủ công nghiệp.
- Khác nhau:
Hy Lạp
La Mã
Địa hình bị chia cắt, các
vùng đồng bằng nhỏ hẹp
đất đai canh tác ít, không
màu mỡ nên không thuận
lợi cho nông nghiệp trồng
lương thực.

Địa hình đa dạng hơn Hy Lạp với 3 loại địa hình:
đồng bằng, đồi núi, bờ biển, không bị chia cắt thành
những vùng biệt lập. Ở đây có khá nhiều đồng bằng
màu mỡ, phân bố đều ở cả đất liền và hải đảo thuận
lợi cho phát triển nông nghiệp và chăn nuôi.

Hoạt động 3
2. Nhà nước thành bang và nền
a. Mục tiêu: Trình bày được tổ chức nhà nước dân chủ cổ đại ở Hy Lạp
thành bang ở Hy Lạp.
b. Nội dung hoạt động:
HS hoạt động cặp đôi - 3'
- HS nghiên cứu toàn bộ thông tin mục 2 (Tài
liệu trang 46,47) kết hợp quan sát sơ đồ hình 5
- Sơ đồ tổ chức nhà nước thành bang A-ten và
hình 6.Tượng Pê-ri-clét để trả lời câu hỏi mục
2 (Tài liệu trang 47).
- Đại diện cặp đôi báo cáo, chia sẻ.
- GV nhận xét, chốt KT
- Từ thế kỉ VIII - thế kỉ IV TCN,
Hy Lạp hình thành nhà nước
thành bang.
- A-ten là thành bang quan trọng
nhất, tiêu biểu cho chế độ dân chủ
Hy Lạp cổ đại.
+ Đại hội nhân dân (toàn bộ công
dân nam từ 18 tuổi trở lên), có
quyền thảo luận và biểu quyết

những vấn đề trọng đại của đất
nước.
+ Thực hiện “chế độ bỏ phiếu
- GV nhấn mạnh những ưu điểm của tổ chức bằng vỏ sò”
nhà nước thành bang ở Hy Lạp cổ đại, so sánh,
liên hệ với chế độ chính trị, tổ chức nhà nước ở
một số quốc gia phương Đông cổ đại (Trung
Quốc, Ai Cập, Lưỡng Hà, Ấn Độ)
(- Từ thế kỉ VIII đến thế kỉ IV TCN, ở Hy Lạp
hình thành hàng trăm nhà nước nhỏ gọi là nhà
nước thành bang.
- Mỗi thành bang đều lấy 1 thành thị làm trung
tâm, xung quanh là vùng đất trồng trọt. Thành
thị có phố xá, lâu đài, đền thờ, sân vận động,
nhà hát và bến cảng.
- A-ten là thanh bang quan trọng nhất, tiêu
biểu cho chế độ dân chủ ở Hy Lạp cổ đại.
- Cơ cấu tổ chức của nhà nước thành bang Aten gồm 4 cơ quan chính trong đó, cơ quan
quyền lực tối cao: Đại hội nhân dân (gồm toàn
bộ công dân nam từ 18 tuổi trở lên; có quyền
thảo luận và biểu quyết tất cả những vấn đề hệ
trọng của đất nước) và chế độ bỏ phiếu bằng
vỏ sò.
* Ưu điểm:
- Nhà nước thành bang A-ten được thành lập
trên cơ sở liên minh tự nguyện, bình đẳng do
đó không có sự áp bức của bộ lạc này đối với
bộ lạc kia.
- Tổ chức nhà nước A-ten là một thể chế dân
chủ hết sức đề cao và bảo đảm những quyền
lợi kinh tế, chính trị của những công dân tự do.
Do đó mức độ dân chủ được phát huy cao nhất
trong các thành bang của Hy Lạp là chế độ
chiếm nô điển hình thời cổ đại. Vì thế, người
ta cho rằng, dân chủ là sản phẩm của người Hy
Lạp. (Tất cả các nam công dân từ 18 tuổi trở
lên đều có quyền bầu cử, giám sát, bãi miễn
các viên chức trong bộ máy nhà nước qua hình
thức bỏ phiếu bằng vỏ sò; tổ chức chế độ bổ
nhiệm bằng bốc thăm, trả lương cho viên chức,
nên những người nghèo cũng có thể tham gia
chính quyền)
* Hạn chế: Nền dân chủ này chỉ dành cho một
bộ phận dân cư và dựa trên cơ sở là sự bóc lột
nô lệ - lực lượng đông đảo trong xã hội. Chỉ có
1 bộ phận người dân được hưởng quyền công

dân, còn đa số nô lệ không có quyền)
H: Vì sao ở Hy Lạp lại hình thành nhiều nhà
nước thành bang ?
- Do tác động của điều kiện tự nhiên (Địa hình
bị chia cắt thành những vùng biệt lập) đến sự
phát triển kinh tế, xã hội.
GV nhấn mạnh: khái niệm thành bang và
khai thác phần Em có biết để hiểu rõ hơn về
chế độ bỏ phiếu bằng vỏ sò
GV liên hệ đến nguyên tắc bỏ phiếu kín ở Việt
Nam -> thể hiện sự dân chủ của người dân).
Tuy nhiên, nền dân chủ ở A-ten cũng có những
hạn chế vì nền dân chủ chỉ dành cho 1 số ít
người dân còn lại những người nô lệ thì không
được hưởng quyền lợi này (Ở Hy Lạp số lượng
nô lệ rất đông, họ là tài sản riêng của chủ nô)
vì vậy tình trạng buôn bán nô lệ ở đây diễn ra
thường xuyên, họ được xem như 1 thứ hàng
hóa…. Nhưng với cách thức tổ chức trên có
thể khẳng định nhà nước A-ten là điển hình
mẫu mực trong nền dân chủ cổ đại

4. Củng cố (2'):
H: Qua tiết học, em cần nắm được những nội dung kiến thức cơ bản nào?
GV yêu cầu HS hoàn thiện nhanh câu trả lời vào cột L (Phiếu học tập đã sử
dụng đầu giờ phần khởi động). HS báo cáo, chia sẻ. GV khái quát kiến thức trọng
tâm tiết học và thu phiếu HT kiểm soát mức độ nhận thức bài trong giờ học của từng
HS.
5. Hướng dẫn học (2'):
- Bài cũ: Học bài theo vở ghi kết hợp tài liệu.
- Bài mới:
+ Đọc trước mục 3 (Tài liệu - T.47) tìm hiểu về nhà nước đế chế La Mã cổ đại.
+ Làm dự án mục 4 (Tài liệu - T.48,49) cụ thể như sau:
+ Yêu cầu: Dự án mục 4 theo nhóm giới thiệu về một số thành tựu văn hóa
tiêu biểu của Hy Lạp, La Mã cổ đại trên phần mềm Power Point.
+ Tư liệu: Dựa vào thông tin và các hình ảnh trong mục 4 (Tài liệu - T.48,49)
và sưu tầm tranh ảnh, tư liệu, video… trên Google.
+ Hình thức nộp và báo cáo sản phẩm: Các nhóm gửi vào Gmail hoặc Zalo
của GV, tiết sau đại diện các nhóm lên báo cáo thuyết trình dự án trước lớp.