Khoa học 5 Kết nối tri thức
Ngày soạn: …/…/…
Ngày dạy: …/…/…
CHỦ ĐỀ 1: CHẤT
BÀI 1: THÀNH PHẦN VÀ VAI TRÒ CỦA ĐẤT ĐỐI VỚI CÂY TRỒNG
(2 tiết)
I. YÊU CẦU CẦN ĐẠT
1. Kiến thức:
Trong bài học này, HS sẽ tìm hiểu:
-

Một số thành phần của đất.

-

Vai trò của đất đối với cây trồng.

2. Năng lực:
Năng lực chung:
-

Năng lực tự chủ, tự học: Tích cực, chủ động tìm thông tin thực hiện nhiệm vụ
theo yêu cầu bài học.

-

Năng lực giao tiếp và hợp tác: Tham gia nhiệm vụ nhóm và chia sẻ trong
nhóm, trình bày kết quả nhóm.

Năng lực khoa học tự nhiên:
-

Nêu được một số thành phần của đất.

-

Trình bày được vai trò của đất đối với cây trồng.

3. Phẩm chất:
-

Nhân ái: Có ý thức giúp đỡ lẫn nhau trong hoạt động nhóm để hoàn thành
nhiệm vụ.

-

Chăm chỉ: Chăm chỉ suy nghĩ, trả lời câu hỏi, làm tốt các bài tập.

-

Trách nhiệm: Thực hiện nhiệm vụ của nhóm; tìm hiểu thành phần và vai trò
của đất.

II. ĐỒ DÙNG DẠY HỌC
1. Đối với giáo viên:
1

-

Giáo án, máy tính, máy chiếu.

-

Hình ảnh liên quan đến bài học.

-

Đồ dùng thí nghiệm.

-

Phiếu thí nghiệm, phiếu học tập.

2. Đối với học sinh:
-

SHS.

-

Dụng cụ học tập theo yêu cầu của GV.

III. CÁC HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC
TIẾT 1
HOẠT ĐỘNG CỦA GIÁO VIÊN

HOẠT ĐỘNG CỦA HỌC SINH

A. HOẠT ĐỘNG KHỞI ĐỘNG
a. Mục tiêu: HS nêu được một số cây trên
cạn được trồng trên đất ở các nơi khác nhau.
b. Cách tiến hành:

- HS lắng nghe và tham gia trò chơi theo

- GV tổ chức cho HS chơi trò chơi “Tôi điều khiển của GV.
được trồng ở đâu?”:
+ HS quan sát hình ảnh, suy nghĩ.
+ GV lần lượt đưa ra các bức ảnh có cây
trồng:

Hình 1

Hình 2
+ HS trả lời:
Hình 1: Cây rau cải thìa trồng trên đất
trong vườn.
Hình 3

Hình 2: Cây phi lao trồng trên đất
2

+ HS đoán xem cây đó được trồng ở đâu. Ai ngoài bờ biển.
có câu trả lời đúng sẽ được thưởng.

Hình 3: Cây ngô được trồng trong các
khe đất mà không được trồng trên đá.
- HS lắng nghe, nhận thưởng nếu trả lời
đúng.
- HS lắng nghe, ghi tên bài mới.

- GV khen thưởng HS sau câu trả lời đúng.
- GV dẫn dắt vào bài học mới: Cây có thể
sống và phát triển trên các loại đất nhưng
không thể trồng trên đá. Vậy trong đất có
những thành phần nào giúp cho cây trồng có
thể phát triển, chúng ta sẽ cùng tìm hiểu ở
Bài 1 – Thành phần và vai trò của đất đối
với cây trồng – Tiết 1.
B. HOẠT ĐỘNG HÌNH THÀNH KIẾN
THỨC MỚI
1. THÀNH PHẦN CỦA ĐẤT

- HS đọc khung thông tin, trả lời câu
hỏi: Trong đất có không khí, nước, các
chất dinh dưỡng (chất khoáng và mùn).
- HS lắng nghe.

- GV mời 1 HS đọc khung thông tin SGK
trang 5 và trả lời câu hỏi: Trong đất có thành
phần nào giúp cây trồng có thể phát triển?
- GV: Để tìm hiểu về các thành phần có
trong đất các em thực hiện các hoạt động
tiếp theo.
Hoạt động 1: Tìm hiểu trong đất có không
khí
a. Mục tiêu: HS nhận biết được trong đất có
không khí.

- HS hoạt động nhóm 6, nhóm trưởng
phân công các bạn thực hiện Thí nghiệm
1 và ghi và phiếu thí nghiệm theo từng
bước GV đã hướng dẫn.
+ HS kiểm tra đồ dùng của nhóm: 1 đĩa
3

b. Cách tiến hành:

chứa ít đất, 1 cốc thủy tinh chứa nước,

- GV chia lớp thành các nhóm 6 HS. GV găng tay.
phát đồ dùng và phiếu thí nghiệm cho các + Các nhóm đưa ra dự đoán trước khi
nhóm, yêu cầu HS thực hiện Thí nghiệm 1 để làm thí nghiệm: có bọt nổi lên, cốc nước
chứng minh trong đất có không khí và ghi đục màu hơn lúc đầu, trong nước có tạp
vào phiếu thí nghiệm của nhóm lần lượt theo chất,...
các bước:

+ Các nhóm tiến hành làm thí nghiệm.

+ Bước 1: Kiểm tra việc chuẩn bị đồ dùng
Thí nghiệm.
+ Bước 2: Các nhóm thảo luận viết dự đoán
hiện tượng xảy ra ngay sau khi thả đất vào
cốc nước.
+ Bước 3: Các nhóm tiến hành thả đất vào + Các nhóm đưa ra kết luận và so sánh
cốc nước, quan sát hiện tượng xảy ra.

với dự đoán ban đầu.

GV lưu ý HS khi tiến hành làm thí nghiệm: - Đại diện nhóm trình bày, nhóm khác
Phải quan sát thật nhanh khi mới thả đất đặt câu hỏi bổ sung.
vào cốc nước.

- HS lắng nghe.

+ Bước 4: Kết luận và so sánh với dự đoán
ban đầu.

- HS quan sát hình ảnh.

- GV yêu cầu các nhóm báo cáo kết quả.
- GV kết luận: Hiện tượng xảy ra ngay khi
4

thả đất vào cốc nước là có bọt khí nổi lên.
Thí nghiệm chứng tỏ trong đất có không
khí.
Hoạt động 2: Tìm hiểu trong đất có nước
a. Mục tiêu: HS nhận biết được trong đất có - HS so sánh và nhận xét ống nghiệm ở
nước.

hình 3a trước khi đun và hiện tượng của

b. Cách tiến hành:

ống nghiệm sau khi đun:

- GV tổ chức cho các nhóm HS quan sát hình + Trước khi đun ống nghiệm chứa đất
ảnh minh họa Thí nghiệm 2 và mô tả thí không có hiện tượng gì xảy ra.
nghiệm:

+ Khi đun ống nghiệm chứa đất thấy
xuất hiện những bong bóng nước nhỏ
bám vào thành ống.
- Đại diện nhóm trình bày.
- HS lắng nghe.
- HS lắng nghe, ghi nhớ.

- GV yêu cầu các nhóm thảo luận nêu hiện
tượng xảy ra trong thí nghiệm và cho biết
trong đất có những thành phần nào?

- HS quan sát hình 4 và đọc thông tin.

- GV yêu cầu đại diện các nhóm báo cáo kết
quả, các nhóm khác bổ sung ý kiến.
5

- GV nhận xét, khen ngợi nhóm trả lời tốt.
- GV kết luận: Sau khi đun ống nghiệm - HS trả lời: Ngoài không khí và nước,
chứa đất thấy xuất hiện những giọt nước trong đất còn có chất khoáng, mùn và
nhỏ bám vào thành ống nghiệm. Thí một số thành phần khác. Chất khoáng
chiếm tỉ lệ nhiều nhất trong đất.
nghiệm chứng tỏ trong đất có nước.
Hoạt động 3: Tìm hiểu thành phần của - HS lắng nghe, ghi nhớ.
đất
a. Mục tiêu: HS nhận biết được thành phần
của đất.
b. Cách tiến hành:
- GV cho HS quan sát hình 4 và đọc thông - HS đọc mục “Em có biết” SGK trang
tin về thành phần của đất:

6.
- HS giới thiệu các loại đất.

- HS trả lời:
- GV yêu cầu HS: Quan sát hình 4 và cho Trồng lúa trên đất phù sa
biết ngoài không khí và nước, trong đất còn
có thành phần nào? Thành phần nào có
nhiều nhất ở trong đất?
- GV kết luận: Trong đất có nước và không
khí, chất khoáng, mùn,...

Trồng phi lao trên đất cát

C. HOẠT ĐỘNG VẬN DỤNG
a. Mục tiêu: HS đọc thêm kiến thức về đất
và vận dụng để nhận biết được một số loại

6

đất.
b. Cách thức thực hiện:
- GV cho HS đọc nội dung mục “Em có
biết” SGK trang 6.
- GV yêu cầu HS vận dụng những kiến thức
đã đọc mục “Em có biết” để phân biệt, giới Trồng rau màu trên đất thịt
thiệu các loại đất: đất cát, đất thịt, đất sét.

- GV đặt câu hỏi: Ở địa phương em trồng
nhiều loại cây nào? Loại đất nào thích hợp
để các cây trồng đó sống và phát triển tốt?

....
- HS lắng nghe, ghi nhớ.
- HS lắng nghe, rút kinh nghiệm.

- HS lắng nghe và thực hiện.
- HS lắng nghe và chuẩn bị cho tiết học
sau.

* CỦNG CỐ
- GV nhận xét, tóm tắt lại những nội dung
chính của bài học theo nội dung Em đã học.
7

- GV nhận xét, đánh giá sự tham gia của HS
trong giờ học, khen ngợi những HS tích cực;
nhắc nhở, động viên những HS còn chưa tích
cực, nhút nhát.
* DẶN DÒ
- Ôn tập kiến thức đã học.
- Về nhà tìm hiểu vai trò của đất đối với cây
trồng
TIẾT 2
HOẠT ĐỘNG CỦA GIÁO VIÊN

HOẠT ĐỘNG CỦA HỌC SINH

A. HOẠT ĐỘNG KHỞI ĐỘNG
a. Mục tiêu: HS nhắc lại được các thành
phần của đất.
b. Cách tiến hành:

- HS lắng nghe và tham gia trò chơi trả

- GV tổ chức cho HS chơi trò chơi “Mở lời 4 câu hỏi để mở 4 mảnh ghép:
mảnh ghép”: GV lần lượt đưa ra các câu hỏi Câu 1: Thành phần của đất gồm: chất
để HS trả lời. Ai có câu trả lời đúng sẽ được khoáng, mùn, nước, không khí,...
mở 1 mảnh ghép. Mở hết 4 mảnh ghép sẽ Câu 2: Chất khoáng chiếm tỉ lệ nhiều
xuất hiện 1 bức ảnh cây mọc trên đất.
nhất trong đất.
Câu 1: Trong đất có những thành phần nào?

Câu 3: Mùn được hình thành chủ yếu

Câu 2: Thành phần nào có trong đất nhiều do xác động vật và thực vật phân hủy
nhất?
với sự tham gia của sinh vật trong đất.
Câu 3: Mùn được hình thành từ đâu?

Câu 4: Kể tên một số loại đất mà em biết.

Câu 4: Một số loại đất: Đất cát, đất
thịt, đất sét.
- HS lắng nghe.

- GV nhận xét, khen ngợi HS tham gia trò
chơi.

- HS lắng nghe, ghi tên bài mới.

8

- GV dẫn dắt vào bài học mới: Cây có thể
sống và phát triển nhờ các thành phần của
đất. Vậy đất có vai trò như thế nào đối với
cây trồng, chúng ta sẽ cùng tìm hiểu ở Bài 1
– Thành phần và vai trò của đất đối với cây
trồng – Tiết 2.
B. HOẠT ĐỘNG HÌNH THÀNH KIẾN
THỨC MỚI
2. VAI TRÒ CỦA ĐẤT ĐỐI VỚI CÂY
TRỒNG

- HS đọc khung thông tin.

a. Mục tiêu: HS nêu được vai trò của đất đối
với cây trồng.

- HS làm việc nhóm 2, chú ý quan sát

b. Cách tiến hành:

đến bộ rễ cây và thông tin gợi ý trong

- GV mời 1 HS đọc khung thông tin SGK ảnh, trả lời:
+ Rễ là bộ phận chủ yếu hút chất dinh
trang 7.
- GV yêu cầu HS làm việc nhóm 2, quan sát dưỡng (chất khoáng, mùn), nước và
bộ rễ cây và thông tin ở hình 6; trả lời hai không khí có trong đất.
câu hỏi SGK:

+ Vì rễ có vai trò bám vào lòng đất giúp
cây đứng vững hơn, cố định cây ở vị trí
ban đầu, không bị đổ ngã.

- Đại diện nhóm trình bày, các nhóm
khác nhận xét, bổ sung.
- HS lắng nghe, ghi nhớ.

9

+ Rễ cây lấy những gì từ đất?
+ Vì sao cây có thể đứng vững, không bị đổ? - HS đọc thông tin phần “Em có biết”
- GV mời đại diện 1 – 2 nhóm HS trình bày, SGK trang 7.
các nhóm khác nhận xét bổ sung.
- GV kết luận: Rễ cây lấy chất khoáng,
mùn; nước; không khí giúp cho cây sống
và phát triển tốt, giữ cho cây đứng vững.
- GV mời 1 HS đọc thông tin phần “Em có

- HS liên hệ, trả lời:
+ Đất cát thích hợp trồng: rau cải
xanh, xà lách, khoai lang, chanh, cà rốt,
củ cải, táo,...

biết” SGK trang 7 để biết thêm các loại đất
khác nhau.
- GV yêu cầu HS liên hệ: Địa phương em
chủ yếu có đất loại nào? Kể tên một số loại
cây thích hợp trồng ở loại đất đó.

+ Đất sét thích hợp trồng: súp lơ, lúa,
bưởi, bắp cải, khoai tây, khoai lang,....

+ Đất thịt thích hợp trồng: dưa chuột,
nhãn, vải, hồng xiêm, na, hoa hồng, hoa
giấy, mít, bưởi, su hào, súp lơ, bắp
cải,....

10

C. HOẠT ĐỘNG LUYỆN TẬP
a. Mục tiêu: HS củng cố lại các kiến thức đã

+ ...

học về thành phần và vai trò của đất đối với
cây trồng.
b. Cách tiến hành:
- GV chia lớp thành 4 nhóm, phát cho mỗi
nhóm một bộ thẻ các đáp án (A, B, C, D).
GV tổ chức cho HS chơi trò trắc nghiệm.
- GV nêu luật chơi:

- HS ổn định nhóm, nhận bộ thẻ đáp án

+ GV chiếu câu hỏi, sau khi GV đọc xong từ GV.
câu hỏi, GV chiếu các đáp án.
+ Theo hiệu lệnh của GV, đại diện các nhóm - Các nhóm chú ý lắng nghe GV phổ
lần lượt giơ thẻ đáp án của nhóm mình.

biến luật chơi.

+ Nhóm nào trả lời được nhiều đáp án đúng
nhất sẽ chiến thắng.
- GV mời cả cả lớp cùng tham gia trò chơi:
Câu 1: Thành phần nào dưới đây không
phải là thành phần chính có trong đất?

- HS tích cực tham gia trò chơi:

A. Nước.

Câu 1. C.

B. Chất khoáng.

Câu 2. A.

C. Đá.

Câu 3. D.

D. Mùn.

Câu 4. B.

11

Câu 2: Mùn được hình thành từ đâu?

Câu 5. A.

A. Xác động vật và thực vật phân hủy với sự
tham gia của sinh vật trong đất.
B. Điều kiện hình thành đất với tỉ lệ thành
phần trong đất.
C. Do việc xới đất và vun đất trải qua hàng
triệu năm.
D. Quá trình bón phân và phân hủy xác động
vật.
Câu 3: Thành phần nào trong đất chiếm tỉ lệ
nhiều nhất?
A. Nước.
B. Mùn.
C. Không khí.
D. Chất khoáng.
Câu 4: Chọn phát biểu sai.
Đất có vai trò gì đối với cây trồng?
A. Cung cấp chất dinh dưỡng cho cây trồng.
B. Cung cấp các chất hữu cơ, khoáng sản
cho cây trồng.
C. Giữ cho rễ cây bám chặt vào đất và giúp
cho cây đứng vững.
D. Giúp cây trồng sống và phát triển.
Câu 5: Nước, không khí tồn tại ở đâu trong
đất?
A. Trong các khe hở của đất.
B. Có nguồn gốc từ đá.

- HS lắng nghe.

12

C. Ở lớp đất mặt.
D. Xác sinh vật bị phân hủy.
- Kết thúc trò chơi, GV nhận xét chung, công
bố nhóm chiến thắng và tuyên dương.
D. HOẠT ĐỘNG VẬN DỤNG

- Các nhóm thảo luận về vai trò của đất

1. Vận dụng 1 – SGK trang 8

đối với cây trồng:

a. Mục tiêu: HS trình bày được vai trò của Chất khoáng, mùn cung cấp dinh dưỡng
đất đối với cây trồng.

cho cây trồng, giúp cây trồng sống và

b. Cách tiến hành:

phát triển.

- GV yêu cầu HS thảo luận nhóm 4, dựa vào
nội dung ở hình 6, trình bày vai trò của đất
đối với cây trồng.

- Đại diện nhóm trình bày, nhóm khác
bổ sung.
- HS lắng nghe.
- HS chú ý lắng nghe, ghi nhớ.

- GV mời 1 – 2 nhóm báo cáo kết quả, các

- HS xem video.

nhóm còn lại bổ sung ý kiến.
- GV nhận xét, khen ngợi HS trình bày đúng.
- GV kết luận: Vai trò của đất đối với cây
trồng: cung cấp nước, không khí, chất dinh
dưỡng cho cây và giữ cho cây đứng vững.
- GV cho HS xem video tổng hợp kiến thức - HS thảo luận nhóm 2, quan sát hình 9
13

về vai trò của đất đối với cây trồng (1.00 – và thực hiện nhiệm vụ.
4.30s).
2. Vận dụng 2 – SGK trang 8
a. Mục tiêu: HS trình bày được một số hoạt
động làm thay đổi thành phần đất và tác
dụng của nó.
b. Cách tiến hành:
- GV yêu cầu HS thảo luận nhóm 2, quan sát
việc làm của máy móc và con người trong
hình 9 và cho biết:

- Đại diện nhóm báo cáo kết quả của
nhóm:
+ Hoạt động hình 9a làm thay đổi thành
phần không khí trong đất, giúp đất tơi
xốp hơn và tăng không khí trong đất.
+ Hoạt động hình 9b làm thay đổi chất

+ Hoạt động đang diễn ra trong mỗi hình
làm thay đổi thành phần nào của đất?
+ Tác dụng của từng hoạt động đối với đất.
- GV mời đại diện 1 – 2 nhóm báo cáo kết

dinh dưỡng làm tăng chất khoáng và
mùn cho đất, giúp cây trồng có thể sống
và phát triển.
- HS lắng nghe, chữa bài.

quả, các nhóm khác bổ sung ý kiến.

- HS trả lời: Bón phân, vun xới đất, xây
dựng hệ thống dẫn nước tưới cho cây
trồng, ủ rơm rạ và rau củ dưới đất, tạo
- GV nhận xét, khen gợi HS và kết quả đúng. rãnh thoát nước,...
- HS lắng nghe, ghi nhớ.
3. Vận dụng 3 – SGK trang 8
14

a. Mục tiêu: HS trình bày thêm được một số
hoạt động làm tăng vai trò của đất đối với
cây trồng mà em biết.
b. Cách tiến hành:

- HS đọc thông tin phần “Em có biết”.

- GV mời 2 – 3 HS: Kể những hoạt động
làm tăng vai trò của đất đối với cây trồng
mà em biết.

- HS lắng nghe, ghi nhớ.

- GV kết luận: Các hoạt động của con - HS lắng nghe, rút kinh nghiệm.
người đã làm thay đổi các thành phần của
đất và có tác động đến chất lượng của đất
đối với cây trồng.
- GV cho HS đọc thông tin phần “Em có - HS lắng nghe và thực hiện.
biết” SGK trang 8 để biết thêm thông tin về - HS lắng nghe và chuẩn bị cho tiết học
nông nghiệp thông minh và bền vững.

sau.

* CỦNG CỐ
- GV nhận xét, tóm tắt lại những nội dung
chính của bài học theo nội dung “Em đã
học”.
- GV nhận xét, đánh giá sự tham gia của HS
trong giờ học, khen ngợi những HS tích cực;
nhắc nhở, động viên những HS còn chưa tích
cực, nhút nhát.
* DẶN DÒ
- Ôn tập kiến thức đã học.
- Về nhà thực hiện xới đất và vun đất vào
gốc cho cây trồng trong gia đình (nếu có
thể); tìm hiểu thông tin cho Bài 2: Ô nhiễm,
15

xói mòn đất và bảo vệ môi trường.
PHỤ LỤC
Tiết 1: Phiếu thí nghiệm
Tên nhóm:...........................................................
PHIẾU THÍ NGHIỆM
Tìm hiểu các thành phần của đất
Thí nghiệm 1

Thí nghiệm 2

Tên thí
nghiệm

Dự
đoán
hiện
tượng
xảy ra
Kết
quả
sau thí
nghiệm
Kết
luận

16

17

…….. Còn nữa…………

Đây là demo giáo án Khoa học 5 Kết nối tri thức
Thày cô liên hệ 0969 325 896 ( có zalo ) để có trọn bộ cả năm bộ giáo án trên.
Có đủ Word và PowerPoint đồng bộ
Thày cô xem và tải tài liệu tại website: tailieugiaovien.edu.vn
https://tailieugiaovien.edu.vn

https://tailieugiaovien.edu.vn/subject_lesson/ket-noi-tri-thuc-5/

18