HƯỚNG DẪN THỰC HIỆN
GIÁO DỤC STEM 5
(Tài liệu tham khảo dành cho CBQL, GV cấp tiểu học)

Bản dự thảo Ver 4.0

MỤC LỤC
CHƯƠNG 3: GIỚI THIỆU MỘT SỐ CHỦ ĐỀ STEM LỚP 5 ............................ 2
3.1. Định hướng lựa chọn chủ đề STEM lớp 5 ....................................................... 2
3.2. Ma trận chủ đề STEM lớp 5 ............................................................................ 3
3.3. Minh họa một số chủ đề STEM lớp 5............................................................ 14
KẾ HOẠCH BÀI HỌC STEM: Đũa phép phù thủy ..................................... 14
KẾ HOẠCH BÀI HỌC STEM: Xe chạy bằng năng lượng mặt trời .............. 22
HOẠT ĐỘNG TRẢI NGHIỆM STEM: Tangram 3D................................... 33
HOẠT ĐỘNG TRẢI NGHIỆM STEM: Nhà nông thi tài ............................. 43

1

CHƯƠNG 3: GIỚI THIỆU MỘT SỐ CHỦ ĐỀ STEM LỚP 5
3.1. Định hướng lựa chọn chủ đề STEM lớp 5
Trong Chương trình giáo dục phổ thông 2018, nội dung giáo dục học sinh ở
khối Lớp Năm gồm 10 môn học và 01 hoạt động giáo dục bắt buộc (Hoạt động trải
nghiệm) với tổng thời lượng 1050 tiết/năm, số tiết trung bình trên tuần (không bao gồm
môn tự chọn) là 30 tiết/tuần. Trong đó, các môn học đóng vai trò là thành tố của giáo
dục STEM lần lượt có tổng thời lượng như sau: môn Toán: 175 tiết (giống với các khối
2, 3 và 4); môn Tin học và Công nghệ 70 tiết (giống với các khối 3 và 4); môn Nghệ
thuật 70 tiết (giống với tất cả các khối còn lại); riêng môn Khoa học được tách ra từ
môn Tự nhiên và xã hội với tổng thời lượng 70 tiết (tương tự như khối 4). Như vậy, tất
cả các thành tố của giáo dục STEM đều xuất hiện đầy đủ trong nội dung giáo dục học
sinh ở khối Lớp Năm tạo cơ hội xây dựng các chủ đề giáo dục STEM có tích hợp từ 3
thành tố trở lên cao hơn và các môn Khoa học, Toán học, phân môn Công nghệ, phân
môn Tin học đều có thể lần lượt đóng vài trò chủ đạo trong các chủ đề này; riêng môn
Nghệ thuật sẽ được tích hợp trong quá trình thực hiện sản phẩm. Bên cạnh đó, do sự
xuất hiện của môn Tin học và Công nghệ cùng với môn Khoa học (như là một môn
học độc lập) trong nội dung giáo dục nên yêu cầu kĩ thuật của sản phẩm sẽ được đòi
hỏi cao hơn và nền tảng kiến thức khoa học để tạo ra sản phẩm cũng được làm rõ hơn
trong các chủ đề giáo dục STEM. Mặc dù không thuộc các thành tố của giáo dục STEM
nhưng trong phân môn Địa lí của môn Lịch sử và Địa lí ở khối Lớp Năm cũng có một
số nội dung về địa lí tự nhiên như đặc điểm địa hình, khí hậu, sông ngòi, đất, rừng,…;
một số khó khăn của môi trường thiên nhiên đối với sản xuất và đời sống; một số biện
pháp bảo vệ tài nguyên thiên nhiên và phòng chống thiên tai;… có thể được đưa vào
các chủ đề giáo dục STEM dưới dạng kiến thức tích hợp liên môn. Ngoài ra, học sinh
khối Lớp Năm đã có mức độ phát triển nhất định về nhận thức khoa học, tư duy logic,
năng lực tính toán và đã có sự thành thạo nhất định về các thao tác kĩ thuật vì thế, khối
Lớp Năm có cơ hội tốt để xây dựng các chủ đề giáo dục STEM dưới hình thức nghiên
cứu khoa học.
Trên cơ sở phân tích đặc điểm của nội dung giáo dục và đặc điểm của học sinh
khối Lớp Năm, tài liệu đã lựa chọn và xây dựng 20 chủ đề giáo dục STEM được trình
bày trong ma trận dưới đây:

2

3.2. Ma trận chủ đề STEM lớp 5

STT

Tên

Môn học chủ đạo

chủ đề

và mạch kiến thức
Khoa học

Loại
Môn học tích hợp

hoạt động GD
STEM

Công nghệ

- Mô tả được cấu tạo và - Làm được một đồ
1

Đũa phép

hoạt động của mạch chơi đơn giản theo

phù thuỷ

điện thắp sáng gồm: hướng dẫn.

Bài học STEM

nguồn điện, công tắc và
bóng đèn.
Khoa học

Tin học

- Nêu được nguyên Mạng máy tính và
nhân, tác hại của xói Internet:
mòn đất và biện pháp - Xác định được chủ đề
chống xói mòn đất. (từ khoá) của thông tin

2

Hạn chế
xói mòn đất

- Đề xuất, thực hiện cần tìm.
được việc làm giúp bảo
- Tìm được trên website
vệ môi trường đất và
cho trước những thông
vận động những người
tin phù hợp và có ích
xung quanh cùng thực
cho nhiệm vụ
Bài học STEM
hiện.
- Tìm kiếm và chọn
được thông tin phù hợp
với vấn đề cần giải
quyết.
Hoạt động trải nghiệm
- Tìm hiểu được thực
trạng môi trường nơi
sinh sống.
Địa lí
3

STT

Tên

Môn học chủ đạo

chủ đề

và mạch kiến thức

Loại
Môn học tích hợp

hoạt động GD
STEM

Trình bày được một số
đặc điểm của một
trong

những

thành

phần thiên nhiên của
Việt Nam (ví dụ: địa
hình, khí hậu,…)
Mĩ thuật
- Lựa chọn, phối hợp
được các vật liệu khác
nhau để làm nên sản
phẩm (trong thực hành
sáng tạo sản phẩm mĩ
thuật 3D).
Khoa học

Toán học

- Phân biệt được hỗn - Sử dụng được một số
hợp và dung dịch từ các dụng cụ thông dụng để
ví dụ đã cho.

thực hành cân, đo,
đong, đếm với các đơn

3

vị đo đại lượng đã học.

Mưa
sắc màu

Mĩ thuật
- Tạo được màu thứ
cấp và đọc được tên
các màu đó trong thực
hành sáng tạo.
Công nghệ

4

Bài học STEM

STT

Tên

Môn học chủ đạo

chủ đề

và mạch kiến thức

Loại
Môn học tích hợp

hoạt động GD
STEM

- Làm được một đồ
chơi đơn giản theo
hướng dẫn.
Công nghệ

Khoa học

- Mô tả được cách tạo ra - Kể tên được một số
điện từ ánh sáng mặt phương tiện, máy móc
trời.

Xe
4

và hoạt động của con

- Nhận biết và mô tả người sử dụng năng
được các bộ phận chính lượng mặt trời.

chạy bằng

của mô hình điện dùng

năng lượng

năng lượng mặt trời.

mặt trời

Bài học STEM

- Lắp ráp được mô hình
điện mặt trời.
- Kiểm tra được hoạt
động của mô hình với
những độ sáng mặt trời
khác nhau.
Khoa học

Toán học

- Vẽ sơ đồ (hoặc sử - Sử dụng được một số
dụng sơ đồ đã cho) ghi dụng cụ đơn giản để
Trồng cây
5

trong
vỏ trứng

chú được tên của các bộ thực hành cân, đong,
phận của hạt.

đo đếm với các đơn vị Bài học STEM
- Thực hành: Trồng cây đo đã học.
bằng hạt

Mĩ thuật

- Sử dụng sơ đồ đã cho, - Lựa chọn, phối hợp
ghi chú được tên một số được các vật liệu khác
5

STT

Tên

Môn học chủ đạo

chủ đề

và mạch kiến thức

Loại
Môn học tích hợp

hoạt động GD
STEM

giai đoạn phát triển nhau để làm nên sản
chính của cây con mọc phẩm (vật dụng trang
lên từ hạt.

trí).

- Trình bày được sự lớn
lên của cây con.
Khoa học

Toán học

- Sử dụng sơ đồ đã cho, - Vẽ được các hình
ghi chú được vòng đời phẳng (hình tròn, hình
của một số động vật đẻ vuông, hình thang…).
Cuộc đời
6

trứng.

Mĩ thuật

của một
chú bướm

Bài học STEM

- Trình bày được sự lớn - Phối hợp được một
lên của con non nở ra từ số kĩ năng: cắt, dán,
trứng.
xếp, gắn, vẽ,… (trong
thực hành sáng tạo sản
phẩm mĩ thuật 3D).
Công nghệ

Khoa học

- Kể tên, nhận biết được - Mô tả được cấu tạo
các chi tiết của bộ lắp và hoạt động của mạch
ghép mô hình xe điện điện đơn giản.
chạy
7

Xe điện
chạy bằng pin

bằng

pin. Mĩ thuật
- Lắp ráp, vận hành
Bài học STEM
- Lựa chọn, phối hợp
được được mô hình xe
được các vật liệu khác
điện chạy bằng pin.
nhau để làm nên sản
phẩm (trong thực hành
sáng tạo sản phẩm mĩ
thuật 2D).
6

STT

Tên

Môn học chủ đạo

chủ đề

và mạch kiến thức
Tin học

Loại
Môn học tích hợp

hoạt động GD
STEM

Khoa học

Giải quyết vấn đề với sự - Sử dụng sơ đồ đã
trợ giúp của máy tính:

cho, ghi chú được

- Hợp tác được theo vòng đời của một số
nhóm để viết kịch bản động vật đẻ trứng.

8

Vòng đời
của ếch

và chương trình thể - Trình bày được sự
hiện kịch bản.
lớn lên của con non nở
-

Chạy

thử

được ra từ trứng.

chương trình.

Bài học STEM

Mĩ thuật

- Tự thiết lập và tạo - Biết làm quen với sử
được chương trình đơn dụng thiết bị công
giản, ví dụ điều khiển nghệ trong thực hành,
một nhân vật chuyển sáng tạo hoặc lưu trữ
động trên màn hình.
sản phẩm.
Tin học

Toán học

Ứng dụng tin học:

- Vẽ được các hình

- Tạo được sản phẩm số phẳng (hình tròn, hình
giác,
hình
đơn giản nhờ sử dụng tam
9

Thiết kế
thiệp điện tử

phần mềm đồ hoạ, ví dụ vuông,…)
thiệp chúc mừng để Mĩ thuật
tặng người thân nhân - Biết làm quen với sử
một dịp đặc biệt.
dụng thiết bị công
nghệ trong thực hành,
sáng tạo hoặc lưu trữ
sản phẩm.

7

Bài học STEM

STT

Tên

Môn học chủ đạo

chủ đề

và mạch kiến thức

Loại
Môn học tích hợp

hoạt động GD
STEM

- Sử dụng được các
màu cơ bản; màu đậm,
màu nhạt trong thực
hành, sáng tạo.
Khoa học

Mĩ thuật

- Phân biệt được hỗn - Vận dụng được một
hợp và dung dịch từ các số nguyên lí tạo hình:
10

Tinh thể

ví dụ đã cho.

cân bằng, lặp lại ở mức

sáng tạo

- Thực hành tách muối độ đơn giản trong thực
hoặc đường ra khỏi hành, sáng tạo.

Bài học STEM

dung dịch muối hoặc
đường.
Khoa học

Công nghệ

- Mô tả được cấu tạo và - Làm được một đồ
hoạt động của mạch chơi đơn giản theo
điện thắp sáng gồm: hướng dẫn.

11

Vượt
mê cung điện

nguồn điện, công tắc và Mĩ thuật
bóng đèn.
- Biết kết hợp vẽ, cắt,
- Giải thích được lí do xé, dán,... trong thực Bài học STEM
sử dụng vật dẫn điện, hành, sáng tạo.
vật cách điện trong một
số đồ vật, tình huống
thường gặp.
- Đề xuất được cách làm
thí nghiệm để xác định

8

STT

Tên

Môn học chủ đạo

chủ đề

và mạch kiến thức

Loại
Môn học tích hợp

hoạt động GD
STEM

vật dẫn điện, vật cách
điện.
Khoa học

Công nghệ

- Kể tên các phương - Làm được một đồ
tiện, máy móc và hoạt chơi đơn giản theo
Xe chạy bằng
12

năng lượng
nước chảy

động của con người sử hướng dẫn.
dụng năng lượng nước
chảy.

Bài học STEM

- Thu thập, xử lí và trình
bày được việc khai thác,
sử dụng nguồn năng
lượng trên.

STT

Loại

Tên

Nội dung tích hợp trong chủ đề

chủ đề

hoạt động GD
STEM

Toán
- Đọc và mô tả được các số liệu ở dạng biểu đồ
hình quạt tròn.
13

Thước tròn

- Sắp xếp được số liệu vào biểu đồ hình quạt tròn.

phần trăm

- Nhận biết được mối liên hệ giữa thống kê với
các kiến thức khác trong môn Toán và trong thực
tiễn (ví dụ: số thập phân, tỉ số phần trăm,...).
Mĩ thuật

9

Hoạt động
trải nghiệm
STEM

STT

Loại

Tên

Nội dung tích hợp trong chủ đề

chủ đề

hoạt động GD
STEM

- Phối hợp được một số kĩ năng: cắt, dán, xếp,
gắn, vẽ,… (trong thực hành sáng tạo sản phẩm
mĩ thuật 3D).
- Phân biệt được vật liệu tự nhiên, vật liệu nhân
tạo, vật liệu sưu tầm, tái sử dụng ở sản phẩm thủ
công.
Công nghệ
- Thiết kế được một sản phẩm thủ công kĩ thuật
đơn giản theo hướng dẫn.
Toán
- Nhận biết được hình khai triển của hình hộp chữ
nhật.
- Giải quyết được một số vấn đề về đo, vẽ, lắp
ghép, tạo hình gắn với một số hình phẳng và hình
khối đã học.
Mĩ thuật
14

Tangram 3D

- Phối hợp được một số kĩ năng: cắt, dán, xếp,
gắn, vẽ,… (trong thực hành sáng tạo sản phẩm
mĩ thuật 3D).
- Phân biệt được vật liệu tự nhiên, vật liệu nhân
tạo, vật liệu sưu tầm, tái sử dụng ở sản phẩm thủ
công.
Công nghệ
- Thiết kế được một sản phẩm thủ công kĩ thuật
đơn giản theo hướng dẫn.

10

Hoạt động
trải nghiệm
STEM

STT

Loại

Tên

Nội dung tích hợp trong chủ đề

chủ đề

hoạt động GD
STEM

Khoa học
- Trình bày được chức năng cơ bản của môi
trường đối với sinh vật.
Hoạt động trải nghiệm
- Tìm hiểu được những thông tin cơ bản về nghề

15

mình mơ ước.

Hoạt động

Toán

trải nghiệm

Thiết kế nhà
dành cho mèo

- Thực hiện được việc đo, vẽ một số hình phẳng

STEM

đã học (hình vuông, hình chữ nhật).
Mĩ thuật
- Phối hợp được một số kĩ năng: cắt, dán, xếp,
gắn, vẽ,… (trong thực hành sáng tạo sản phẩm
mĩ thuật 3D).
Tin học
Giải quyết vấn đề với sự trợ giúp của máy tính:
- Nêu được ví dụ cụ thể mô tả các cấu trúc tuần
tự, lặp, rẽ nhánh và sử dụng được các cấu trúc
16

An toàn
giao thông

điều khiển này trong một số chương trình đơn

Hoạt động
trải nghiệm

giản.

STEM
- Hợp tác được theo nhóm để viết kịch bản và
chương trình thể hiện kịch bản.
- Chạy thử được chương trình.
Khoa học

11

STT

Loại

Tên

Nội dung tích hợp trong chủ đề

chủ đề

hoạt động GD
STEM

- Mô tả được cấu tạo và hoạt động của mạch điện
thắp sáng gồm: nguồn điện, công tắc và bóng
đèn.
Công nghệ
- Vẽ phác thảo, nêu được ý tưởng thiết kế một
sản phẩm công nghệ đơn giản.
- Thiết kế được một sản phẩm thủ công kĩ thuật
đơn giản theo hướng dẫn.
Khoa học
- Trình bày được một số ví dụ đơn giản gần gũi

17

Tên lửa giấy

với cuộc sống về biến đổi hoá học (ví dụ: đinh bị

Hoạt động

gỉ, giấy cháy, than cháy,...).

trải nghiệm
STEM

Toán học
- Giải quyết được một số vấn đề về đo, vẽ, lắp
ghép, tạo hình gắn với một số hình phẳng và hình
khối đã học
Mĩ thuật
- Phối hợp được một số kĩ năng: cắt, dán, xếp,
gắn, vẽ,… (trong thực hành sáng tạo sản phẩm
mĩ thuật 3D).
Khoa học
18

Thiết kế

- Kể tên các phương tiện, máy móc và hoạt động

xe buồm

của con người sử dụng năng lượng gió.
Toán học

12

Hoạt động
trải nghiệm
STEM

STT

Loại

Tên

Nội dung tích hợp trong chủ đề

chủ đề

hoạt động GD
STEM

- Sử dụng được thước thẳng có vạch chia đến mili-mét để thực hành đo độ dài.
Mĩ thuật
- Phối hợp được một số kĩ năng: cắt, dán, xếp,
gắn, vẽ,… trong thực hành sáng tạo.
- Bước đầu thể hiện sự hài hoà về cấu trúc tỉ lệ
cho sản phẩm.
Khoa học
- Nhận ra được vi khuẩn có kích thước nhỏ,
không nhìn thấy bằng mắt thường; chúng sống ở
khắp nơi trong đất, nước, sinh vật khác,… qua
19

Người bạn

quan sát tranh ảnh, video.

Nghiên cứu
khoa học

bé nhỏ
Toán
- Sử dụng được một số dụng cụ đơn giản để thực
hành cân, đong, đo, đếm với các đơn vị đo đã
học.
Khoa học
- Nêu được một số thành phần của đất.

20

Nhà nông
thi tài

- Trình bày được vai trò của đất đối với cây trồng.
Toán học

Nghiên cứu
khoa học

- Nhận biết được cách thu thập, phân loại, ghi
chép số liệu thống kê (trong tình huống đơn giản)
theo các tiêu chí cho trước.

13

STT

Loại

Tên

Nội dung tích hợp trong chủ đề

chủ đề

hoạt động GD
STEM

- Sử dụng được một số dụng cụ đơn giản để thực
hành cân, đong, đo, đếm với các đơn vị đo đã
học.

3.3. Minh họa một số chủ đề STEM lớp 5
KẾ HOẠCH BÀI HỌC STEM
CHỦ ĐỀ 1: ĐŨA PHÉP PHÙ THỦY
Thời lượng: 2 tiết
THÔNG TIN XÁC ĐỊNH CHỦ ĐỀ
Môn học
Môn học
chủ đạo

Khoa học

Môn học

Công nghệ

tích hợp

(vận dụng)

Yêu cầu cần đạt
- Mô tả được cấu tạo và hoạt động của mạch điện thắp
sáng gồm: nguồn điện, công tắc và bóng đèn.
- Làm được một đồ chơi đơn giản theo hướng dẫn.

I. Mục tiêu
Việc tổ chức bài học STEM này góp phần giúp học sinh hình thành và phát triển
một số năng lực và phẩm chất với các biểu hiện sau:
1. Năng lực
- Mô tả được cấu tạo của mạch điện thắp sáng gồm: nguồn điện, công tắc, bóng
đèn, dây dẫn.
- Nêu được chức năng của các bộ phận trong mạch điện thắp sáng.
- Mô tả được hoạt động của mạch điện thắp sáng.
- Làm được đồ chơi đơn giản theo hướng dẫn.
- Giải thích được nguyên lí hoạt động của đồ chơi dựa trên kiến thức về cấu tạo
mạch điện.
- Trao đổi, giúp đỡ nhau trong học tập; cùng nhau hoàn thành các nhiệm vụ học tập.
14

2. Phẩm chất
- Chăm chỉ: hoàn thành các nhiệm vụ học tập theo sự hướng dẫn của giáo viên.
- Trung thực: ghi chép đúng kết quả quan sát được khi làm thí nghiệm.
II. Đồ dùng dạy học
- Các thiết bị và học liệu chuẩn bị cho mỗi nhóm:
STT

Thiết bị/ Học liệu

Số lượng

1

Que đè lưỡi 15cm x 2cm

3 que

2

Băng dính lá đồng 10mm dài 5m

1 cuộn

3

Pin nút 3V CR2032

1 viên

4

Đèn LED 3V

1 cái

5

Băng dính trang trí

1 cuộn

6

Kéo học sinh

1 cây

7

Màu nước Thiên Long

3 lọ

Hình ảnh minh hoạ

(dùng chung)

8

Cọ vẽ (loại đầu dẹt)

1

- Các phiếu học tập và phiếu đánh giá (xem mục IV. Phụ lục)
15

III. Tiến trình dạy học
1. Hoạt động 1: Xác định nhiệm vụ, vấn đề
- Giáo viên yêu cầu học sinh kể tên các nhân vật trong phim, hoạt hình mà học sinh
yêu thích nhất từ đó dẫn dắt đến nhân vật Harry Potter.
- Giáo viên yêu cầu học sinh kể tên các vật dụng của phù thuỷ Harry Potter từ đó
chuyển giao nhiệm vụ thực hiện 1 chiếc đũa phép phù thuỷ đồ chơi.
- Giáo viên thông báo các tiêu chí đánh giá sản phẩm đũa phép phù thuỷ gồm:
+ Đầu đũa phép có thể chiếu sáng được.
+ Có thể bật tắt được đũa phép.
+ Các bộ phận của đũa phép phù thuỷ được gắn với nhau một cách chắc chắn,
gọn gàng.
+ Đũa phép phù thuỷ được trang trí bắt mắt.
2. Hoạt động 2: Thực hiện nhiệm vụ
2.1. Khám phá kiến thức nền
- Giáo viên chia lớp thành nhóm 6 học sinh và phát cho mỗi nhóm 1 bộ dụng cụ
thí nghiệm gồm: 1 pin nút 3V, 1 đèn LED và 2 đoạn dây điện đơn cùng với Phiếu học
tập số 1.
- Học sinh thảo luận nhóm, thực hiện các nhiệm vụ được giao trong Phiếu học tập
1 trong 20 phút.
- Giáo viên mời ngẫu nhiên 2 nhóm học sinh báo cáo kết quả hoạt động nhóm.
- Giáo viên đặt câu hỏi để thảo luận chung:
+ Một mạch điện chiếu sáng cơ bản cấu tạo gồm những thành phần nào?
+ Mỗi thành phần trong mạch điện đóng vai trò gì?
+ Vì sao đèn trong mạch điện (g) của Phiếu học tập 1 không sáng? Làm thế nào
để đèn trong mạch điện này sáng được?
- Giáo viên chiếu ảnh động về hoạt động
của mạch điện và yêu cầu học sinh mô tả
hoạt động của mạch điện.

16

2.2. Chế tạo và thử nghiệm
- Giáo viên chiếu hình ảnh hoặc video biểu diễn hoạt động của đũa phép phù thuỷ
và yêu cầu học sinh liệt kê các nguyên vật liệu cần thiết để thiết kế đũa phép phù thuỷ
và đưa ra dự đoán về cách thức hoạt động của đũa phép phù thuỷ.
- Giáo viên phát cho mỗi nhóm một bộ gồm các nguyên vật liệu và dụng cụ dùng để
tạo đũa phép phù thuỷ (xem mục đồ dùng dạy học), phiếu học tập số 2 và phiếu đánh
giá sản phẩm.
- Giáo viên hướng dẫn học sinh từng bước chế tạo sản phẩm.
- Học sinh hoạt động nhóm để cùng thực hiện sản phẩm đũa phép phù thuỷ theo
hướng dẫn.
- Học sinh dựa trên các tiêu chí trong phiếu đánh giá sản phẩm để thử nghiệm và
tự đánh giá đũa phép phù thuỷ do nhóm chế tạo.
3. Hoạt động 3: Báo cáo, tổng kết và đánh giá
- Giáo viên mời các nhóm cùng biểu diễn hoạt động của đũa phép phù thuỷ do nhóm
chế tạo.
- Giáo viên mời ngẫu nhiên 1 nhóm giải thích cách thức hoạt động của đũa phép
phù thuỷ.
- Giáo viên đặt một số câu hỏi để thảo luận chung:
+ Băng dính lá đồng đóng vai trò gì trong việc chế tạo đũa phép phù thuỷ?
+ Bộ phận nào đóng vai trò bật, tắt đũa phép phù thuỷ?
+ Bộ phận đó tương đương với bộ phận nào của mạch điện?
+ Bộ phận đó bật tắt đũa phép phù thuỷ bằng cách nào?
- Giáo viên nhận xét đánh giá kết quả các nhóm và tổng kết về hoạt động.
IV. Phụ lục
1. Phiếu học tập
PHIẾU HỌC TẬP SỐ 1
KHÁM PHÁ CẤU TẠO VÀ HOẠT ĐỘNG CỦA MẠCH ĐIỆN
Học sinh nhận bộ dụng cụ thí nghiệm gồm:
- 1 pin nút 3V
- 1 đèn LED
- 2 đoạn dây điện đơn.
17

Học sinh thảo luận nhóm và trả lời các câu hỏi sau:
Câu 1. Nối vật liệu với chức năng tương ứng:
Tên vật liệu
Chức năng
Pin





Dây dẫn





Công tắc





Đèn LED





Vật tiêu thụ (sử dụng) điện
Đóng/ ngắt mạch điện để bật, tắt vật tiêu th
(sử dụng) điện
Nguồn cung cấp năng lượng
Dẫn dòng điện từ nguồn cung cấp năng lư
đến vật tiêu thụ (sử dụng) điện

Câu 2. Quan sát các hình mạch điện bên dưới, dự đoán xem trong mạch điện nào
đèn LED có thể sáng. Hãy lắp mạch điện để kiểm tra.
Dự đoán
Kết quả kiểm tra
Các mạch điện
(đánh dấu tích 
(đánh dấu tích 
nếu đèn sáng)
nếu đèn sáng)

(a)

(b)

(c)

18

(d)

(e)

(f)

(g)

19

PHIẾU HỌC TẬP SỐ 2
HƯỚNG DẪN CHẾ TẠO ĐŨA PHÉP PHÙ THUỶ
Bước 1: Trang trí que đè lưỡi
- Sử dụng màu nước tô màu và trang trí cho 3 que đè lưỡi.
- Đặt ở nơi khô thoáng cho que đè lưỡi khô lại.
Bước 2: Thiết kế tay cầm của đũa phép phù thủy
Que số 1:
- Sử dụng 2 đoạn băng dính đồng quấn 2 vòng quanh que số 1:
+ Đoạn băng dính thứ nhất cách phần đầu que 3 cm (vòng quấn thứ nhất),
+ Đoạn băng dính thứ hai cách đoạn băng dính thứ nhất 1 cm (vòng quấn thứ
hai).
- Sử dụng 2 đoạn băng dính đồng dán dọc theo chiều dài mặt trong của que số 1:
+ Đoạn băng dính thứ nhất dán từ phần đầu que đến vòng quấn thứ nhất,
+ Đoạn băng dính thứ hai dán từ đầu que còn lại đến vòng quấn thứ hai (hai
đoạn băng dính sẽ cách nhau 1 cm vì đây là điểm ngắt của mạch điện).
Que số 2: Sử dụng 1 đoạn băng dính đồng dán dọc hết chiều dài mặt trong que số
2.
Que số 3: Cắt 1 đoạn 3 cm (đoạn *) và dán băng dính đồng vào mặt trong của đoạn
này. Giữ lại đoạn thừa (đoạn **).
Bước 3: Kiểm tra và lắp đặt đèn LED
- Kiểm tra hoạt động của pin và đèn LED bằng cách gắn 2 chân của đèn vào 2 mặt
của pin nút 3V (chân ngắn của đèn gắn vào mặt - và chân dài của đèn gắn vào mặt
+ của pin). Nếu đèn không hoạt động thì đổi đèn hoặc pin đến khi đèn sáng ổn
định.
- Gắn 2 chân của đèn vào que số 1 và 2, cố định bằng đoạn dây đồng dán dọc theo
chiều dài của mỗi chân đèn LED.
Bước 4: Hoàn thiện đũa phép phù thủy
- Sử dụng băng dính trang trí tạo bản lề cho đoạn * và gắn vào que số 1 sao cho
đoạn * nằm giữa và nối liền 2 vòng băng dính trên que số 1.
- Đặt đoạn ** ở giữa que số 1 và 2 để tạo kẽ hở giữa 2 que.
- Lắp pin vào phần kẽ hở giữa 2 que 1 và 2 sao cho đoạn băng dính đồng của que
số 1 và 2 tiếp xúc với pin 3V.
20

Lưu ý: Pin được lắp đúng chiều với chân đèn như đã hướng dẫn.
- Dùng băng dính trang trí để quấn cố định 2 đầu của các que đè lưỡi và trang trí
thêm đũa phép.
2. Phiếu đánh giá
PHIẾU ĐÁNH GIÁ
SẢN PHẨM ĐŨA PHÉP PHÙ THUỶ
VÀ KẾT QUẢ HOẠT ĐỘNG CỦA HỌC SINH
Giáo viên đánh dấu [x] vào mức độ đạt được của sản phẩm ở mỗi tiêu chí.
STT

Tiêu chí

Các mức độ

1

Đầu đũa phép có thể chiếu sáng được.

2

Có thể bật tắt được đũa phép.

3

Các bộ phận của đũa phép phù thuỷ được gắn với
nhau một cách chắc chắn, gọn gàng.

4

Đũa phép phù thuỷ được trang trí bắt mắt.

5

Các thành viên của nhóm cùng nhau hoàn thành sản
phẩm đũa phép.

6

Học sinh giải thích được nguyên lí hoạt động của đồ
chơi.

3. Sản phẩm minh hoạ

21

KẾ HOẠCH BÀI HỌC STEM
CHỦ ĐỀ 4: XE CHẠY BẰNG NĂNG LƯỢNG MẶT TRỜI
Thời lượng: 4 tiết
THÔNG TIN XÁC ĐỊNH CHỦ ĐỀ
Môn học

Môn học
chủ đạo

Công nghệ

Yêu cầu cần đạt
– Mô tả được cách tạo ra điện từ ánh sáng mặt trời.
– Nhận biết và mô tả được các bộ phận chính của
mô hình điện dùng năng lượng mặt trời.
– Lắp ráp được mô hình điện mặt trời.
– Kiểm tra được hoạt động của mô hình với những
độ sáng mặt trời khác nhau.

Môn học
tích hợp

Khoa học – Kể tên được một số phương tiện, máy móc và hoạt động
(Vận dụng) của con người sử dụng năng lượng mặt trời.

I. Mục tiêu
1. Năng lực
- Nêu được có thể tạo ra điện nhờ vào năng lượng từ mặt trời.
- Mô tả được cách tạo ra điện từ năng lượng mặt trời.
- Nhận biết và mô tả được các bộ phận chính của mô hình điện dùng năng lượng
mặt trời.
- Thiết kế và chế tạo được xe chạy bằng năng lượng mặt trời đơn giản và đối chiếu
với các bộ phận của mô hình điện dùng năng lượng mặt trời.
- Thực hiện thử nghiệm cho xe chạy bằng năng lượng mặt trời với những độ sáng
mặt trời khác nhau.
- Hợp tác được với các thành viên trong nhóm trong việc thiết kế, chế tạo và thử
nghiệm sản phẩm xe.
- Tích cực, chủ động nêu ý kiến cá nhân, lắng nghe, góp ý và đưa ra các kết luận
hay điều chỉnh trong quá trình làm việc nhóm.
2. Phẩm chất
- Chăm chỉ thực hiện các nhiệm vụ học tập.
- Cẩn thận trong quá trình thực hiện chế tạo sản phẩm, chú ý trong hoạt động với
các linh kiện điện.

22

II. Đồ dùng dạy học
Chuẩn bị của Giáo viên
- Tranh ảnh về tấm pin năng lượng mặt trời, mô hình điện mặt trời cho gia đình.
- Phiếu giao nhiệm vụ và hướng dẫn học sinh thực hiện, ghi chép.
Danh mục dụng cụ - nguyên vật liệu để chế tạo sản phẩm
• Bìa carton (kích cỡ 30cmx30cm)
• Pin mặt trời (6V – 3W)
• Động cơ DC 130 mini 3V
• Dây điện nhỏ (1 mét)
• Que tre nhỏ (2 que)
• 5 nắp chai nước suối hoặc nước ngọt
• Ống hút loại nhỏ (2 cái)
• Ống hút trân chân (1 cái)
• Dây thun nhỏ
* Lưu ý: Tùy vào thực tiễn, thông số của pin Mặt

• Kéo
• Keo trong
• Keo điện
• Kẹp giấy
• Súng bắn keo
• Keo nến
**Một số dụng cụ học sinh có
thể tự chuẩn bị

Trời cần phù hợp với động cơ. Có thể cung cấp
thêm thông tin về mô hình, hỏi người bán loại pin
và động cơ phù hợp, đảm bảo cung cấp đủ năng
lượng khiến xe chạy được.
III. Tiến trình dạy học
1. Hoạt động 1. Xác định nhiệm vụ, vấn đề
- Giáo viên yêu cầu học sinh quan sát các bức ảnh sau để trả lời các câu hỏi.

23

- Giáo viên lần lượt đặt các câu hỏi để dẫn dắt học sinh về vấn đề tìm hiểu
+ Các em thấy có điểm gì chung trong các bức ảnh?  đều là hình ảnh ngôi nhà
+ Các ngôi nhà này có đặc điểm gì giống nhau?  có những tấm lớn màu xanh
được gắn trên mái nhà.
+ Theo các em, các tấm màu xanh này là gì?  tấm pin mặt trời.
- Giáo viên đặt vấn đề: “Làm thế nào để sử dụng năng lượng ánh sáng mặt trời?
Liệu chúng ta có thể tự chế tạo một sản phẩm đơn giản sử dụng năng lượng mặt trời
không?”.
- Giáo viên giao nhiệm vụ: các em sẽ đóng vai là các nhà kĩ sư, làm việc theo nhóm
4 -5 học sinh, thực hiện các nhiệm vụ cụ thể như sau:
+ Tìm hiểu cách tạo ra điện từ năng lượng mặt trời.
+ Thiết kế mô hình xe sử dụng năng lượng mặt trời để hoạt động.
+ Chế tạo và thử nghiệm mô hình xe với các độ sáng khác nhau của mặt trời.
Yêu cầu với sản phẩm của các nhóm:
+ Bản thiết kế của cả nhóm về mô hình xe điện sử dụng năng lượng mặt trời.
+ Sản phẩm mẫu mô hình xe điện theo bản thiết kế.
+ Bản báo cáo về kết quả thử nghiệm sản phẩm.
2. Hoạt động 2. Thực hiện nhiệm vụ
2.1. Tìm hiểu mô hình điện sử dụng năng lượng mặt trời
- Giáo viên yêu cầu học sinh quan sát tranh và một đoạn video ngắn về mô hình
tưới nước cho cây đơn giản. Học sinh thảo luận theo nhóm đôi và ghi chú các câu trả
lời vào vở.
Video: https://www.youtube.com/watch?v=EMU9VSweJzc&t=319s (đoạn từ
8:20 – 8:38)

+ Hệ thống này dùng để làm gì?(cung cấp nước cho vườn rau nhỏ)
24

+ Hệ thống sử dụng nguồn năng lượng nào để hoạt động?(học sinh có thể đề
xuất nhiều ý tưởng từ pin đến năng lượng mặt trời)
+ Bộ phận nào là quan trọng nhất để hệ thống sử dụng được nguồn năng lượng
đó? (Tấm pin mặt trời màu xanh)
- Giáo viên mời một số học sinh trình bày ý kiến.
- Giáo viên cho học sinh xem đoạn video về cách chế tạo mô hình, đặc biệt là phần
dưới của tấm bìa. Giáo viên yêu cầu học sinh chú ý quan sát, thảo luận theo nhóm và
mô tả lại các bộ phận được nối với tấm pin mặt trời.
Video: https://www.youtube.com/watch?v=EMU9VSweJzc&t=319s (đoạn từ 4:00 –
5:46)

- Giáo viên mời một vài học sinh nêu ý kiến
- Giáo viên lần lượt đặt các câu hỏi để tổng kết.
+ Hệ thống đã sử dụng năng lượng mặt trời để chuyển hóa thành năng lượng
gì?  Hệ thống sử dụng năng lượng mặt trời để chuyển thành năng lượng điện.
+ Bộ phận cần thiết để có thể chuyển hóa năng lượng mặt trời thành năng lượng
điện là gì?  Tấm pin mặt trời.
+ Làm thế nào để sử dụng tấm pin mặt trời?  Nối tấm pin với thiết bị điện
cần sử dụng (có thể sử dụng thêm công tắc).
2.2. Khám phá tấm pin năng lượng mặt trời
- Giáo viên tổ chức hoạt động khám phá để học sinh sử dụng tấm pin mặt trời để làm
sáng đèn.
+ Học sinh làm việc nhóm theo hướng dẫn phiếu học tập số 1.
+ Thời gian: 8 phút
- Giáo viên mời 1 vài nhóm trình bày kết quả và tổng kết một vài điểm lưu ý trong
sử dụng tấm pin mặt trời.
25

+ Mỗi tấm pin có thông số phù hợp với dụng cụ điện muốn sử dụng.
+ Tấm pin mặt trời giống như các viên pin, có cực dương và cực âm.
- Giáo viên giao nhiệm vụ về nhà: học sinh dựa vào các thông tin đã tìm hiểu về
pin mặt trời và gợi ý trong phiếu học tập số 2 để suy nghĩ và thể hiện ý tưởng mô hình
xe chạy bằng năng lượng mặt trời vào vở.
2.3. Thảo luận đề xuất ý tưởng
- Giáo viên chia lớp thành các nhóm 4-5 học sinh/nhóm bằng cách chọn thẻ màu
hoặc đếm số. Yêu cầu học sinh di chuyển về nhóm bầu trưởng nhóm, thư kí.
- Giáo viên nêu nhiệm vụ và hướng dẫn học sinh làm việc nhóm.
+ Nhiệm vụ: Trình bày bản thiết kế mô hình xe chạy bằng năng lượng mặt trời.
Các nội dung cần làm rõ: (1) Bộ phận chính của xe; (2) nguyên vật liệu cần sử
dụng; (3) cấu trúc của xe.
+ Hướng dẫn: Nhóm trưởng mời các thành viên lần lượt nêu ý tưởng của mình,
các thành viên khác góp ý và thống nhất để trình bày bản thiết kế của nhóm.
- Học sinh thảo luận nhóm theo nội dung gợi ý Phiếu học tập 2 và các ý tưởng của
cá nhân.
- Giáo viên tổ chức cho các nhóm báo cáo ý tưởng thiết kế, mời 1 nhóm báo cáo
(có thể cho học sinh xung phong).
- Đại diện nhóm học sinh báo cáo ý tưởng thiết kế, trả lời câu hỏi của Giáo viên và
các nhóm khác.
- Giáo viên tổ chức cho học sinh so sánh, thảo luận kết quả của các nhóm; phân
tích sự giống và khác nhau giữa các nhóm trong ý tưởng sử dụng nguyên vật liệu cũng
như các bộ phận chính của xe.
- Giáo viên chốt lại một số điểm quan trọng:
+ Bộ phận chính cần có của xe là tấm pin mặt trời nối với động cơ, để có thể
chuyển hóa năng lượng ánh sáng mặt trời thành năng lượng điện.
+ Cấu trúc xe phải có: 4 bánh xe và thân xe. Hai bánh trước và hai bánh sau
được nối với nhau qua trục bánh xe.
- Học sinh ghi lại các ý kiến đóng góp, chú ý của Giáo viên vào phiếu. Thảo luận
nhóm nhanh thống nhất thiết kế cuối cùng của nhóm.

26

- Giáo viên giao nhiệm vụ cho học sinh thực hiện tại nhà: chuẩn bị các nguyên vật
liệu tái chế và một số dụng cụ cần thiết theo bản thiết kế của nhóm mình và mang đến
lớp để thực hành chế tạo ở buổi học sau.
2.4. Chế tạo và thử nghiệm sản phẩm
- Giáo viên cung cấp nguyên vật liệu và dụng cụ cần thiết cho mỗi nhóm học sinh
để tổ chức học sinh thực hiện sản phẩm.
- Học sinh sử dụng nguyên vật liệu đã chuẩn bị ở nhà kết hợp bộ dụng cụ Giáo
viên cung cấp để thực hiện chế tạo mô hình xe theo bản thiết kế.
- Giáo viên theo dõi quá trình thực hiện của học sinh để có thể các định hướng
hoặc hỗ trợ phù hợp, kịp thời.
+ Định hướng học sinh phân công nhiệm vụ giữa các thành viên. Với học sinh
chưa từng tham gia hoạt động nhóm để thực hiện sản phẩm (hoàn toàn mới với
hình thức hoạt động này), giáo viên có thể tổ chức hoạt động hướng dẫn cách
thức làm việc nhóm chung cả lớp, trước khi cho các em làm việc.
+ Hỗ trợ một số thao tác kĩ thuật các em gặp khó khăn.
+ Đặt câu hỏi gợi mở để học sinh khắc phục lỗi gặp phải, hoặc cải thiện sản
phẩm tốt hơn.
- Giáo viên tổng kết một số vấn đề chung mà các nhóm học sinh gặp phải và giao
nhiệm vụ hoàn thiện sản phẩm cũng như thử nghiệm kết quả theo phiếu học tập 3 để
báo cáo ở buổi học kế tiếp.
3. Hoạt động 3. Báo cáo, thảo luận và tổng kết
- Giáo viên tổ chức cho các nhóm treo kết quả thí nghiệm, kèm kết quả phiếu ghi
của trong nhóm, hướng dẫn các nhóm thăm quan kết quả của các nhóm và đánh giá
trong 10 phút. Yêu cầu học sinh khi thăm quan phải so sánh kết luận.
- Giáo viên mời 1 nhóm trình bày kết quả thực hiện thí nghiệm, nội dung báo cáo
gồm:
+ Cách chế tạo xe.
+ Kết quả thử nghiệm.
+ Thông tin tổng kết từ quá trình thực hiện sản phẩm.
- Học sinh trình bày và nhận xét kết quả của nhóm bạn. Giáo viên đặt câu hỏi làm
rõ các tình huống khác biệt giữa các nhóm (nếu có) và giúp học sinh giải thích.
- Giáo viên nhận xét đánh giá kết quả các nhóm và tổng kết về hoạt động.
27

IV. Phụ lục
1. Phiếu học tập
PHIẾU HỌC TẬP 1
THỰC HÀNH VỚI TẤM PIN NĂNG LƯỢNG MẶT TRỜI
Hướng dẫn
- Thực hành theo nhóm với dụng cụ và thảo luận các câu hỏi.
- Cá nhân học sinh tự trình bày câu trả lời vào phiếu học tập.
**Dụng cụ: 1 tấm pin mặt trời (6V-3W), 1 đèn LED (3V), dây nối và đèn pin.
**Cách thực hiệ...