Ngày soạn: 03/03/2019
Người dạy: Lê Thị Hồng Phương + Nguyễn Thùy Linh
Tiếng việt
Tiết 19:
HOÁN DỤ
I. MỤC TIÊU BÀI HỌC
Kiến thức: Nắm vững khái niệm hoán dụ, phân biệt được các kiểu hoán dụ, phân tích được tác dụng của các kiểu hoán dụ.
Kĩ năng: Có kĩ năng nhận biết và bước đầu phân tích được giá trị của biện pháp hoán dụ. Biết vận dụng, sử dụng các phép hoán dụ trong khi nói và viết.
Thái độ: Có ý thức vận dụng kiến thức của hoán dụ vào việc đọc – hiểu văn bản và làm văn.
Phẩm chất, năng lực: năng lực giao tiếp, năng lực giải quyết vấn đề, năng lực nghiên cứu, sáng tạo, năng lực hợp tác...

II. CHUẨN BỊ BÀI HỌC
Phương tiện:
- Học sinh: Sách giáo khoa, vở ghi, vở soạn, giấy A0, bút dạ...
- Giáo viên: Giáo án, sách giáo khoa, sách giáo viên, máy chiếu, phiếu học tập,
Phương pháp: Truyền đạt trực tiếp, phân tích mẫu, thực hành, dạy học theo nhóm, nêu và giải quyết vấn đề, tự học, ...
Trước lớp học:
+ Nhiệm vụ học tập cho hoạt động hình thành kiến thức:
NHÓM 1+ 2: Phân tích ví dụ:‘ Áo nâu cùng với áo xanh ‘ và trả lời câu hỏi:
Trong ví dụ trên những từ im đậm để chỉ những ai?
Tác dụng của chúng trong việc thay thế đối tượng mà tác giả muốn nói đến?
NHÓM 3+ 4: : Phân tích ví dụ:‘ Nông thôn cùng với thị thành đứng lên ‘ và trả lời câu hỏi:
Trong ví dụ trên những từ im đậm để chỉ những đối tượng nào?
Lý giải vì sao có thể hoán đổi như vậy?
4 nhóm HS tìm hiểu và phân tích các ví dụ trong sách giáo khoa, từ đó bước đầu nắm được khái niệm hoán dụ, các kiểu loại hoán dụ, thứ tự lần lượt là nhóm 4, 3, 2, 1tương ứng với các ví dụ a,b,c,d.
+ Nhiệm vụ học tập cho hoạt động khởi động, luyện tập, vận dụng: Tham gia hoạt động khởi động; 4 nhóm HS tìm hiểu, phân tích các bài tập trong phần luyện tập, tìm kiếm, sưu tầm các câu ca dao, thành ngữ, tục ngữ liên quan đến phép hoán dụ để tham gia hoạt động vận dụng.
Hình thức: theo lớp, theo nhóm, cá nhân.
III. TỔ CHỨC HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC
- Trong lớp học:
HOẠT ĐỘNG KHỞI ĐỘNG: Đuổi hình bắt chữ
- Mục đích: thu hút sự tập trung chú ý, tư duy, nhận thức, gợi hứng thú, chuẩn bị tâm thế; huy động kiến thức cũ, kiến thức liên quan làm hành trang để tiếp nhận kiến thức mới.
- Phương pháp: trực quan; trải nghiệm.
- Thời gian: 5 phút

2. HOẠT ĐỘNG HÌNH THÀNH KIẾN THỨC MỚI
- Mục đích: hình thành cho học sinh khái niệm, tác dụng và các kiểu hoán dụ
- Phương pháp: truyền đạt trực tiếp, phân tích mẫu, dạy học theo nhóm, nêu và giải quyết vấn đề, thảo luận.
- Thời gian: 20 phút

Hoạt động của giáo viên và học sinh
Nội dung cần đạt

GV: mời các nhóm lên nghiệm thu sản phẩm
HS: trình bày sản phẩm của nhóm mình

NHÓM 1+ 2: Phân tích ví dụ:‘ Áo nâu cùng với áo xanh ‘ và trả lời câu hỏi:

Trong ví dụ trên những từ im đậm để chỉ ai?

Tác dụng của chúng trong việc thay thế?

NHÓM 2: NHẬN XÉT BỔ SUNG CHO NHÓM 1

NHÓM 3 + 4 : Phân tích ví dụ:‘ Nông thôn cùng với thị thành đứng lên ‘ và trả lời câu hỏi:
Trong ví dụ trên những đối tượng nào

Lý giải vì sao có thể hoán đổi như vậy?
NHÓM 3: NHẬN XÉT BỔ SUNG CHO NHÓM 4

GV: việc gọi tên sự vật, hiện tượng này bằng tên sự vật, hiện tượng khác có quan hệ gần gũi như trên gọi là hoán dụ. Vậy hoán dụ có tác dụng như thế nào, ta cùng so sánh 2 cách diễn đạt sau:

Cách 1: có hoán dụ
“Áo nâu liền với áo xanh
Nông thôn cùng với thị thành đứng lên”

Cách 2: không có hoán dụ

Nông dân cùng với công nhân
Những người ở nông thôn cùng với những người ở thành thị cùng đứng lên.

->Cách 1: hay hơn, vì câu thơ nói lên sự đoàn kết, thống nhất, đồng lòng đứng lên giành độc lập cho dân tộc của mọi tầng lớp nhân dân từ nông thôn