TÀI LIỆU GIÁO DỤC
“An toàn giao thông cho nụ cười ngày mai”
Dành cho cấp Trung học cơ sở

MỤC LỤC

LỜI MỞ ĐẦU ………………………………………………………………..
Bài 1.

HỌC SINH VỚI VĂN HOÁ GIAO THÔNG ……………………...

Bài 2.

TÌNH HÌNH TRẬT TỰ AN TOÀN GIAO THÔNG ĐƯỜNG BỘ

Trang
1
4

VÀ CÁCH XỬ LÍ KHI GẶP TAI NẠN GIAO THÔNG…………..

7

Bài 3.

HỆ THỐNG BÁO HIỆU ĐƯỜNG BỘ ………………….………...

14

Bài 4.

ĐI BỘ, NGỒI SAU XE ĐẠP, XE MÁY, NGỒI TRONG Ô TÔ AN
TOÀN VÀ TRANG PHỤC KHI THAM GIA GIAO THÔNG..……

18

Bài 5.

CÁCH ĐI XE ĐẠP, XE ĐẠP ĐIỆN AN TOÀN ……………..…….

24

Bài 6

AN TOÀN GIAO THÔNG ĐƯỜNG SẮT VÀ ĐƯỜNG THỦY…..

29

LỜI NÓI ĐẦU
Giáo dục an toàn giao thông trong trường học là nhiệm vụ rất quan trọng. Để
xây dựng thói quen chấp hành pháp luật an toàn giao thông, học sinh cần ghi nhớ, hiểu
và vận dụng được các quy tắc tham gia giao thông an toàn. Việc cung cấp các tài liệu
hướng dẫn quy tắc tham gia giao thông an toàn giúp các em có kiến thức pháp luật về
an toàn giao thông và rèn luyện kỹ năng tham gia giao thông an toàn. Đây cũng chính
là cơ sở để các em tự giác chấp hành quy định pháp luật khi tham gia giao thông.
1

Thực hiện đổi mới phương thức giáo dục an toàn giao thông trong nhà trường, Bộ
Giáo dục và Đào tạo trân trọng giới thiệu tới bạn đọc bộ tài liệu giáo dục “An toàn giao
thông cho nụ cười ngày mai” dùng trong giảng dạy về an toàn giao thông cho học sinh
Trung học cơ sở.
Cuốn sách này nhằm cung cấp những thông tin cơ bản về tình hình trật tự an toàn giao
thông tại Việt Nam; cảnh báo nguy cơ và thiệt hại do tai nạn giao thông gây ra; phân
tích nguyên nhân, đồng thời tập trung trang bị cho các em học sinh Trung học cơ sở
những kiến thức, kỹ năng, quy tắc tham gia giao thông an toàn.
Cuốn sách được xây dựng dựa trên những yêu cầu đòi hỏi từ thực tế, phù hợp với hoạt
động dạy và học trong trường Trung học cơ sở, có tham khảo kinh nghiệm của các
quốc gia phát triển và trong khu vực, sàng lọc lựa chọn các nội dung phù hợp với điều
kiện thực tế tại Việt Nam. Nhiều nội dung mang tính hướng dẫn, gợi mở, khuyến khích
tính chủ động và tạo điều kiện để cả học sinh, giáo viên có thể sáng tạo, phát triển năng
lực phản biện và tư duy độc lập.
Trong quá trình xây dựng, Ban soạn thảo và tổ biên tập đã kết hợp chặt chẽ với các cơ
quan có liên quan bao gồm Ủy ban An toàn giao thông Quốc gia, Bộ Giao thông vận
tải, Cục Cảnh sát giao thông - Bộ Công an, chuyên gia giáo dục, nhà khoa học cũng
như tham khảo ý kiến đóng góp từ các thầy cô giáo và học sinh trực tiếp tham gia trong
quá trình dạy và học; với sự phối hợp chặt chẽ và hiệu quả của công ty Honda Việt
Nam.
Mặc dù đã hết sức cố gắng song quá trình biên soạn, tổng hợp tài liệu không tránh
khỏi những hạn chế, thiếu sót nhất định. Ban soạn thảo rất mong nhận được những góp
ý của người sử dụng, đặc biệt là từ phía nhà trường, các thầy cô giáo, các em học sinh,
chuyên gia, nhà khoa học, tổ chức cá nhân có quan tâm để tiếp tục hoàn thiện tài liệu
trong những năm tiếp theo.
Đảm bảo an toàn giao thông là mong muốn của tất cả chúng ta - mà trong đó từng
thành viên trong xã hội đều có trách nhiệm thực hiện. Ban soạn thảo hy vọng cuốn tài
liệu sẽ có giá trị thiết thực trong việc nâng cao an toàn giao thông, đặc biệt cho các em
học sinh Trung học cơ sở; để giao thông tại Việt Nam sẽ ngày càng an toàn và bền
vững.
Trân trọng cảm ơn.
CÁC TÁC GIẢ
Bài 1. HỌC SINH VỚI VĂN HÓA GIAO THÔNG

Mục tiêu
Sau bài h

ọc này, học sinh: - Nêu được khái niệm văn hóa giao thông

và ý nghĩa của văn hóa giao thông.
2

- Chỉ ra được biểu hiện của văn hóa giao thông và nâng cao ý thức thực hiện văn
hóa giao thông. Phân bi ệt được những biểu hiện có văn hóa giao thông và những
biểu hiện thiếu văn hóa giao thông.
- V ận dụng được kiến thức đã học để tuyên truyền mọi người cùng thực hiện văn
hóa giao thông khi tham gia giao thông.
- Nâng cao ý thức trách nhiệm của bản thân trong việc xây dựng và thực hiện văn
hóa giao thông.

A. TÌNH HUỐNG XUẤT PHÁT
Quan sát đoạn clip dưới đây và nhận xét về cách ứng xử của những người điều khiển
phương tiện giao thông trong clip đó.

Nguồn: youtube.com/watch?v=Fgz62-ZtcNg

B. NỘI DUNG BÀI HỌC
1. Tìm hiểu về văn hóa giao thông
Đọc thông tin sau đây và cho biết:
- Thế nào là văn hóa giao thông?
- Ý nghĩa của văn hóa giao thông khi tham gia giao thông.
- Trách nhiệm của học sinh trong việc thực hiện văn hóa giao thông.

3

THÔNG TIN
Văn hoá giao thông là cách ứng xử khi tham gia giao thông, thể hiện sự tôn
trọng pháp luật, tôn trọng mọi người và có trách nhiệm với hành vi của bản thân.
Văn hoá giao thông biểu hiện trước hết ở chỗ phải có hiểu biết đầy đủ và
chấp hành nghiêm chỉnh pháp luật về giao thông; tôn trọng, nhường nhịn và quan
tâm giúp đỡ người khác khi tham gia giao thông; ứng xử có văn hoá khi xảy ra va
chạm giao thông.
Văn hoá giao thông là biểu hiện của lối sống văn minh trong mỗi con người,
giúp chúng ta làm chủ được bản thân trong các tình huống đi đường, có cách ứng
xử đúng đắn, phù hợp, tránh được những va chạm đáng tiếc có thể xảy ra làm tổn
thương bản thân và người khác. Thực hiện tốt văn hoá giao thông thì trật tự an toàn
giao thông trong xã hội được bảo đảm, xây dựng được môi trường giao thông lành
mạnh và thân thiện. Học sinh cần thực hiện văn hoá giao thông và nhắc nhở nhau
cùng thực hiện tốt. Trước hết, chúng ta phải nghiêm chỉnh thực hiện, không vi
phạm những quy định của pháp luật về giao thông; không gây mất trật tự an toàn
giao thông; không gây gổ, cãi vã hoặc có thái độ thiếu lịch sự khi xảy ra va chạm
giao thông; giúp đỡ người già, em nhỏ, người khuyết tật, người bị tai nạn giao
thông; giữ gìn trật tự, vệ sinh và thực hiện tốt các quy định tại các bến xe, nhà ga,
trên các phương tiện giao thông công cộng khi tham gia giao thông.

2. Tìm hiểu biểu hiện văn hóa giao thông
* Quan sát các hình ảnh dưới đây và cho biết:
- Em có nhận xét gì về hành vi tham gia giao thông của những bạn trong ảnh?
- Em đồng tình và không đồng tình với những hành vi nào? Vì sao?

4

Nguồn: Phim tôi yêu Vi ệt Nam

Nguồn: dantri.com.vn

Nguồn: giaothonghanoi.kinhtedothi.vn

Nguồn: ninhbinh.gov.vn

* Thảo luận với bạn và cho biết trong những hành vi, việc làm dưới đây thể
hiện có văn hóa khi tham gia giao thông. Hãy đánh dấu X vào cột tương ứng.
Có văn hóa
giao thông

Hành vi, việc làm
1. Đi xe đạp trên hè phố
2. Thấy người bị nạn chỉ đứng nhìn, không có hành
động gì
3. Đi xe đạp và xe đạp điện ở làn đường dành cho ô tô
4. Bấm còi inh ỏi trên đường
5. Nhường chỗ cho người già, phụ nữ, em nhỏ trên xe
buýt
6. Nhổ nước bọt khi đang điều khiển xe đạp hoặc xe
đạp điện
7. Đeo tai nghe, nghe nhạc khi điều khiển xe đạp, xe
đạp điện
8. Đi bộ bên trái đường, trên vỉa hè dành cho người đi
bộ
9. Nói chuyện to gây ồn ào khi ngồi trên các phương
tiện công cộng
10. Đi xe đạp, xe đạp điện trên làn đường bên trái

3. Liên hệ bản thân
Em hãy nhớ lại và cho biết:
5

Thiếu văn hóa
giao thông

- Bản thân mình đã có những hành vi việc làm nào thể hiện có văn hóa khi tham gia
giao thông và những hành vi việc nào nào chưa thể hiện có văn hóa khi tham gia giao
thông.
- Em sẽ điều chỉnh như thế nào để trở thành người có văn hóa khi tham gia giao thông?
C. LUYỆN TẬP VÀ VẬN DỤNG
1. Giải quyết tình huống:
Sáng thứ Hai, Minh đèo An đến trường bằng xe đạp điện. Khi còn cách trường
hơn 01km và chỉ còn 5 phút nữa là đến tiết học đầu tiên nhưng đến ngã tư đường hai
bạn gặp tín hiệu đèn giao thông chuyển sang màu đỏ và phải dừng xe lại. An nhìn đồng
hồ liên tục rồi lo lắng nói với Minh “Đoạn này vắng phương tiện giao thông, hay là
mình vượt đèn đỏ đi, nếu không mình sẽ bị phạt vì đi học muộn đấy”.
Nghe lời bạn, Minh điều khiển xe vượt đèn đỏ và đi nhanh về hướng trường học. a.
Em có nhận xét gì về hành vi tham gia giao thông của Minh và An.
b. Hãy đưa ra lời khuyên cho các bạn trong lớp để các bạn tham gia giao thông an toàn.
2. Thực hiện dự án tuyên truyền về văn hóa giao thông
Hãy tập hợp một nhóm bạn cùng suy nghĩ và hành động thực hiện một dự án tuyên
truyền về văn hóa giao thông cho cộng đồng dân cư (phường, xã hoặc thôn, xóm, tổ
dân phố) hoặc cho học sinh toàn trường.
Gợi ý cách thực hiện:
- Thành lập nhóm bạn cùng thực hiện
- Xây dựng kế hoạch thực hiện
- Suy nghĩ và đặt ra các câu hỏi và cùng nhau xây dựng đề cương
- Phân công cho các thành viên trong nhóm cùng làm việc, đặt ra lịch làm việc
cụ thể.
- Tổ chức truyên truyền, báo cáo kết quả và triển lãm.

6

Bài 2. TÌNH HÌNH TRẬT TỰ AN TOÀN GIAO THÔNG ĐƯỜNG BỘ VÀ
CÁCH XỬ LÍ KHI GẶP TAI NẠN GIAO THÔNG

Mục tiêu
Sau bài học này, học sinh:
- Đánh giá được tình hình trật tự an toàn giao thông đư
nay. - Nhận thức được tầm quan trọng của việc th

ờng bộ ở nước ta hiện
ực hiện Luật Giao thông đường

bộ.
- Vận dụng được những kiến thức đã học để tham gia giao thông an toàn.
- Chấp hành tốt Luật Giao thông đường bộ và tuyên truyền, vận động mọi người cùng
thực hiện nghiêm túc Luật Giao thông đường bộ.
- Nâng cao ý thức, trách nhiệm của bản thân trong việc giữ gìn trật tự an toàn giao
thông.

A. TÌNH HUỐNG XUẤT PHÁT
Bằng hiểu biết của bản thân, kết hợp với quan sát các hình ảnh sau đây, hãy:
Quan sát những hình ảnh dưới đây, kết hợp với hiểu biết của bản thân, hãy:
a) Nhận xét về tình hình trật tự, an toàn giao thông ở nước ta hiện nay?
b) Nêu hậu quả của thực trạng tham gia giao thông kể trên

7

Nguồn: tienphong.vn

Nguồn: baogiaothong.vn

Nguồn: tapchigiaothong.vn

Nguồn: batgt.camau.gov.vn

B. NỘI DUNG BÀI HỌC
1. Thực trạng giao thông đường bộ và tình hình tai nạn giao thông đường bộ
nước ta Bằng kiến thức đã học, đọc thông tin, kết hợp với phân tích biểu đồ, hãy: a .
Nêu thực trạng về trật tự an toàn giao thông đường bộ ở nước ta

Giao thông tại nông thôn

Giao thông tại TP. Cần Thơ

Giao thông tại TP Hồ Chí Minh

b. Nhận xét tình hình tai nạn giao thông đường bộ ở nước ta. Tình hình tai nạn giao
thông ở lứa tuổi học sinh.

8

30,000
Số vụ
25,000

Số vụ tai nạn

25,322

22,404

24,417

20,000

20,556

15,000

Số người bị thương
21,589
19,280

20,289

8,996

8,671

8,685

18,232

17,626

14,194

13,624

8,125

7,624

Năm 2018

Năm 2019

17,404

10,000
5,000

Số người bị chết

8,279

Năm 2014

Năm 2015

Năm 2016

Năm 2017

Tình hình TNGT ở nước ta (Nguồn: UB ATGT Quốc gia)
Số
vụ
1,400

1,329
1,177

1,150

1,200

1,108
956

1,000

727

800
600
400
200
Năm 2014

Năm 2015

Năm 2016

Năm 2017

Năm 2018

Năm 2019

Tình hình TNGT dưới 18 tuổi (Nguồn: UB ATGT Quốc gia)
THÔNG TIN
Tình hình trật tự an toàn giao thông đường bộ rất phức tạp với nhiều vấn đề
nghiêm trọng:
-

Tai nạn giao thông với số người chết, bị thương ở mức cao.

-

Ùn tắc giao thông nghiêm trọng, đặc biệt là ở các thành phố lớn.

Các hành vi vi phạm trật tự an toàn giao thông diễn ra ở mọi đối
tượng. Tỷ lệ tai nạn giao thông có xu hướng giảm, tuy nhiên vẫn ở mức rất cao,
đặc biệt so với các quốc gia thuộc khu vực Châu Á, tỷ lệ tử vong do tai nạn giao
thông ở lứa tuổi học sinh tại
Việt Nam cao hơn 2,73 lần so với Nhật Bản, 1,84 lần so Hàn Quốc và 1,25 lần so với
Campuchia. Trung bình mỗi năm có tới 2.000 trẻ em thiệt mạng vì tai nạn giao thông.
(theo nguồn Uỷ ban ATGT Quốc gia)

9

2. Hậu quả của tai nạn giao thông
Bằng kiến thức đã học, kết hợp với quan sát các hình ảnh, hãy trình bày những
hậu quả khi xảy ra tai nạn giao thông?

M ất người thân
Ngu ồn: suckhoedoisong.vn

Ả nh hưởng đến thể l ực, trí l ực & tính m ạng
Ngu ồn: atgt.vn

Gia đình (người giám h ộ) chị u
trách nhiêm pháp lý

Gia đình bị tổn thất về kinh tế

̣

3. Nguyên nhân gây ra tai nạn giao thông ở lứa tuổi học sinh và cách phòng tránh
Hãy quan sát các hình ảnh, đọc thông tin sau đây và cho biết:
- Nguyên nhân chủ yếu xuất phát từ học sinh gây ra tai nạn giao thông.
- Những giải pháp để phòng tránh tai nạn giao thông.

10

Ý thức

Kiến thức

Học
sinh

- Cơ sở hạ tầng
- Phương tiện

Kỹ năng

Nguồn: Phim Tôi yêu Vi ệt Nam

Nguồn: cand.com.vn

Nguồn: baokhanhhoa.vn

Nguồn: baodongnai.com.vn

Nguyên nhân gây ra tai nạn giao thông ở lứa tuổi học sinh
•

Thiếu hiểu hiết và vi phạm quy tắc giao thông đường bộ và Luật giao thông
đường bộ.

•

Thiếu ý thức khi tham gia GT: không nhường đường, dàn hàng ngang khi di
chuyển, gây cản trở hoặc khó khăn cho các phương tiên khác,

•

Kỹ năng tham gia giao thông còn hạn chế: điều khiển xe đạp, xe đạp điện
không đúng qui tắc an toàn; đi bộ, ngồi sau xe không đúng cách.
11

• Cơ sở ha tầng và phương tiện giao thông thiếu an toàn.
Cách phòng tránh tai nạn giao thông và trách nhiệm đối với học sinh
•

Luôn học tập, tìm hiểu để nắm vững quy tắc giao thông và nghiêm chỉnh chấp
hành Luật Giao thông đường bộ

•

Thường xuyên xem xét những rủi ro tiểm ẩn có thể xảy ra khi tham gia giao
thông để điều chỉnh hành vi cho phù hợp, tránh bị tai nạn giao thông.

• Luôn thận trọng và luôn chú ý quan sát khi đi đường.
4. Cách xử lí khi gặp tai nạn giao thông đường bộ
Thảo luận với các bạn để đưa ra cách ứng xử trong các tình huống sau đây: a)
Nếu em chứng kiến người đi đường bị tai nạn em sẽ làm gì?
b) Nếu em là người bị tai nạn, em sẽ làm gì?
a) Trư ờng hợp nếu em chứng kiến người đi đường bị tai nạn, hãy:
- Bình tĩnh và tìm cách giúp đ ỡ người bị tai nạn.
(1) Trường hợp nếu người bị tai nạn xảy ra thương tích và phải đi bệnh viện
(chảy máu, xây xát, bất tỉnh…) thì em cần:
 Gọi điện thoại cho người thân của người bị tai nạn (nếu là người quen) hoặc gọi
cho số cấp cứu 115.  Đưa hoặc nhờ sự giúp đỡ của người đi đường để đưa người
bị tai nạn đến bệnh viện.
Lưu ý: Trong khi chờ đợi xe cấp cứu đến thì bạn hãy sơ cứu tạm thời cho người bị
thương theo hướng dẫn của đội cấp cứu. Không nên di chuyển người bị nạn ra
khỏi vị
trí hiện trường.
(2) Trường hợp nếu người bị tai nạn chỉ bị đau và xây xát nhẹ thì em cần đưa
đến trung tâm y tế gần nhất hoặc phòng y tế của trường để xử lý vết thương.
- Bảo vệ hiện trường và tài sản của người bị nạn;
- Báo tin ngay cho cơ quan công an, y tế hoặc Ủy ban nhân dân nơi gần nhất;
b) Trường hợp nếu em là người bị tai nạn
(1) Trường hợp nếu bị tai nạn mà xảy ra thương tích và phải đi bệnh viện (chảy máu,
xây xát…), em cần:
12

 Tự sơ cấp cứu hoặc nhờ người đi đường giúp để giảm thiểu thương tổn.
 Tìm cách gọi điện thoại, hoặc nhờ người gọi điện cho người thân và nhà trường.
Nếu không liên lạc được với người thân hoặc nhà trường thì cần phải gọi cho số cấp
cứu 115.
 Nhờ sự giúp đỡ của người đi đường để đưa tới bệnh viện.
(2) Trường hợp nếu bị tai nạn nhưng chỉ bị đau và xây xát nhẹ thì em cần đến trung
tâm y tế gần nhất hoặc phòng y tế của trường để xử lý vết thương.
5. Liên hệ bản thân Em đã tuân thủ Quy tắc giao thông và Luật Giao thông đường bộ khi
tham gia giao thông chưa? Kỹ năng tham gia giao thông của em đã tốt và an toàn chưa?

C. LUYỆN TẬP VÀ VẬN DỤNG
1. Xử lý tình huống sau đây
Vân và Thuý đang trên đường đi học về. Hai bạn đi xe đạp từ trường ra đường
quốc lộ có dải phân cách cố định ở giữa. Theo quy định, hai bạn phải rẽ bên phải, đi
trên phần đường dành cho xe đạp một đoạn đường khá dài mới có chỗ quay đầu xe để
về nhà. Buổi trưa đầu hè mà trời đã nắng gay gắt, khiến hai bạn vừa mệt vừa khát
nước. Vân nói với Thuý: “Hôm nay nắng quá, ta rẽ trái để về nhà cho nhanh, trưa
nắng thế này không có các chú công an đâu!”. Thúy chưa kịp nói gì thì Vân đã rẽ trái.
a) Em hãy nhận xét hành vi tham gia giao thông của Vân. Hành vi đó có thể gây
ra hậu quả gì?
b) Theo em Thuý cần thuyết phục và khuyên Vân những gì sau tình huống giao
thông trên?
2. Hãy chỉ ra lỗi vi phạm ATGT của những người trong ảnh dưới đây:

Nguồn: thukyluat.vn

Nguồn: vietnamnet.vn

13

Nguồn: vndoc.com

Nguồn: ahnp.vn

3. Hãy tham gia các hoạt động giữ gìn trật tự an toàn giao thông đường bộ ở trường hoặc
ở địa phương
Bước 1: Thảo luận xác định nội dung
Nội dung: Tham gia công tác tuyên truyền, vận động chấp hành quy tắc giao
thông đường bộ trong trường học, khu dân cư (vẽ tranh, phát thanh tuyên truyền, đi vận
động tại nhà...); tham gia đội xung kích, đội tình nguyện an toàn giao thông ở trường,
thôn xã, khu phố với các hoạt động giữ gìn trật tự an toàn giao thông, giải tỏa ách tắc
giao thông...; tham gia bảo vệ, giữ gìn đoạn đường gần khu vực trường.
Bước 2: Xây dựng kế hoạch: Xác định những hoạt động phù hợp; thảo luận
cách tổ chức, tiến hành các hoạt động; Phân công cá nhân thực hiện; dự kiến thời gian
thực hiện.
Bước 3: Thực hiện: Cá nhân, nhóm thực hiện kế hoạch đã được phân công;
thường kì các nhóm thảo luận rút kinh nghiệm; các nhóm báo cáo kết quả hoạt động,
đề xuất kiến nghị với nhà trường, với những người có trách nhiệm ở địa phương.

14

Bài 3. HỆ THỐNG BÁO HIỆU ĐƯỜNG BỘ

Mục tiêu
Sau bài h

ọc này, học sinh: - Nhận dạng và nêu được nội dung, ý nghĩa

của hệ thống báo hiệu đường bộ.
- Lí giải được tầm quan trọng của việc tuân thủ biển báo giao thông đường bộ, vạch
kẻ đường và trách nhiệm thực hiện của học sinh.
- Tuân thủ quy định biển báo giao thông dành cho người đi bộ và đi xe đạp, và tích
cực tham gia hoạt động tuyên truyền về trật tự, an toàn giao thông phù hợp với khả
năng của bản
- Hình thành ý thức tích cực, tự giác, nghiêm túc chấp hành các quy định về
biển báo giao thông.
A. TÌNH HUỐNG XUẤT PHÁT
Khi tham gia giao thông, em thường gặp những biển báo giao thông nào? Hãy
giới thiệu cho cả lớp cùng nghe.
B. NỘI DUNG BÀI HỌC
1. Tìm hiểu hệ thống báo hiệu giao thông đường bộ nước ta
1.1 Hệ thống biển báo hiệu đường bộ
Quan sát hình ảnh và thông tin dưới đây, em hãy:
a) Cho biết biển báo hiệu giao thông đường bộ bao gồm những loại nào?

Bi ển c ấ m

b) Nêu đặc điểm và ý nghĩa của mỗi loại biển báo đó?

Cấm đi xe đạp

Đặc điểm nhận biết: Hình tròn, viền đỏ, nền trắng, hình
vẽ hoặc chữ số màu đen (trừ biển “dừng lại” có hình bát
giác) Ý nghĩa: Báo hiệu điều cấm hoặc hạn chế mà người
sử dụng phải tuân thủ tuyệt đối

15

Bi ển n guy hi ểm
Bi ển h i ệu l ệnh

Người đi bộ cắt
ngang

Đặc điểm nhận biết: Hình tam giác đều, viền đỏ, nền trắng,
hình vẽ bên trong màu đen.
Ý nghĩa: Báo trước tính chất nguy hiểm của đoạn đường để
người điều khiển phương tiện có biện pháp phòng tránh

Đặc điểm nhận biết: Hình tròn, màu xanh lam, trên nền có
hình vẽ hoặc chữ số màu trắng
Ý nghĩa: Đưa ra chỉ dẫn mà người điều khiển phương tiện
Đư
cần tuân theo để đảm bảo an toàn

Vị trí người đi bộ
sang ngang

Bi ển ph ụ

Bi ển c h ỉ d ẫ n

ờng dành cho
người đi bộ

Khoảng cách đến
đối tượng báo hiệu

Đặc điểm nhận biết: Hình chữ nhật, màu xanh lam, trên
nền có hình vẽ hoặc chữ số màu trắng.
Ý nghĩa: Giúp cho người điều khiển phương tiện có những
định hướng cần thiết khi tham gia giao thông
Đặc điểm nhận biết: Hình chữ nhật hoặc hình vuông, nền
trắng, viền đen
Ý nghĩa: Thuyết minh, bổ sung ý nghĩa cho những nhóm
biển báo chính

1.2 Hệ thống tín hiệu đèn giao thông
Bằng hiểu biết của bản thân, kết hợp với quan sát hình ảnh sau đây, em hãy cho biết:
a) Tín hiệu đèn giao thông có mấy màu?
b) Mỗi màu quy định như thế nào?
1.3 Vạch kẻ đường, cọc tiêu hoặc tường bảo vệ, rào chắn
Bằng hiểu biết của bản thân, kết hợp với quan sát hình ảnh sau đây, em hãy: a)
Chỉ ra đâu là vạch kẻ đường, cọc tiêu hoặc tường bảo vệ, hàng rào chắn?
b) Tác dụng của vạch kẻ đường, cọc tiêu hoặc tường bảo vệ, hàng rào chắn?
2. Tầm quan trọng của hệ thống báo hiệu đường bộ
2.1. Bằng kiến thức đã học, kết hợp với quan sát hình ảnh sau đây, em hãy cho biết:
16

a) Các hành vi đúng hoặc sai của những người tham gia giao thông. Đúng, sai như thế
nào?
b) Điều gì có thể xảy ra với các hành vi sai đó?
c) Trình bày tầm quan trọng của việc chấp hành hệ thống báo hiệu đường bộ.

Nguồn: Vietnamnet.vn

Nguồn: Vietnamnet.vn

Nguồn: ntsc.vn@gmail.com

Nguồn: baoquangninh.vn

2.2 Quy định về chấp hành hệ thống báo hiệu đường bộ
Người tham gia giao thông phải chấp hành hiệu lệnh và chỉ dẫn của hệ
thống báo hiệu đường bộ.
Khi có người điều khiển giao thông thì người tham gia giao thông phải
chấp hành hiệu lệnh của người điều khiển giao thông.
Tại nơi có biển báo hiệu cố định lại có báo hiệu tạm thời thì người tham
gia giao thông phải chấp hành hiệu lệnh của báo hiệu tạm thời.
Tại nơi có vạch kẻ đường dành cho người đi bộ, người điều khiển
phương tiện phải quan sát, giảm tốc độ và nhường đường cho người đi bộ, xe
lăn của người khuyết tật qua đường.
Những nơi không có vạch kẻ đường cho người đi bộ, người điều khiển phương tiện
phải quan sát, nếu thấy người đi bộ, xe lăn của người khuyết tật đang qua đường thì
phải giảm tốc độ, nhường đường cho người đi bộ, xe lăn của người khuyết tật qua
đường bảo đảm an toàn.
17

3. Liên hệ bản thân:
Khi tham gia giao thông, em đã nhận diện được hệ thống biển báo hiệu đường bộ
chưa? Ban đã tự giác, nghiêm túc chấp hành đầy đủ những tín hiệu của hệ thống báo
hiệu đường bộ chưa?
C. LUYỆN TẬP VÀ VẬN DỤNG
1. Em hãy cho biết
a) Những biển báo dưới đây là biển báo gì?
b) Hãy mô tả đặc điểm và cho biết nội dung các biển báo đó.
c) Gặp những biển này em sẽ làm gì?

2. Nhận diện xung quanh
Hãy nêu nhận xét của em về việc thực hiện hệ thống báo hiệu giao thông đường bộ
của các bạn trong lớp, trong trường và của những người khác mà em biết.

18

Bài 4. ĐI BỘ, NGỒI SAU XE ĐẠP, XE MÁY, NGỒI TRONG Ô TÔ AN TOÀN
VÀ TRANG PHỤC KHI THAM GIA GIAO THÔNG

Mục tiêu Sau bài học này, học sinh
- Ghi nhớ và vận dụng được các quy tắc đi bộ, ngồi sau xe đạp, xe máy, ô
tô
an toàn và sử dụng trang phục phù hợp khi tham gia giao thông.
- Thực hiện tốt các quy tắc đi bộ an toàn, ngồi sau xe đạp, xe máy, ngồi
trong ô tô an toàn và sử dụng đúng trang phục phù hợp khi tham gia giao
thông
- Nhắc nhở, tuyên truyền mọi người cùng thực hiện các các quy tắc đi bộ,
ngồi sau xe đạp, xe máy, ngồi trong ô tô an toàn và sử dụng trang phục phù
hợp khi tham gia giao thông

A. TÌNH HUỐNG XUẤT PHÁT
Bằng hiểu biết của bản thân, hãy nêu ý kiến của em về cách đi bộ hoặc ngồi sau
xe đạp, xe máy hoặc ngồi trong ô tô như thế nào là an toàn?
B. NỘI DUNG BÀI HỌC
1. Quy tắc đi bộ an toàn
Quan sát hình ảnh sau đây, kết hợp với đọc thông tin, hãy sắp xếp các thông tin
thành một số quy tắc đi bộ an toàn sao cho dễ nhớ.

19

• Đi bộ trên hè phố, lề đường, đường không có hè phố, lề đường phải đi sát
mép đường.
• Chỉ được qua đường ở những nơi có đèn tín hiệu, có vạch kẻ đường hoặc có
cầu vượt, hầm dành cho người đi bộ và phải tuân thủ tín hiệu chỉ dẫn.
• Trường hợp không có đèn tín hiệu, không có vạch kẻ đường, cầu vượt, hầm
dành cho người đi bộ thì người đi bộ phải quan sát các xe đang đi tới, chỉ qua
đường khi bảo đảm an toàn và chịu trách nhiệm bảo đảm an toàn khi qua
đường.
• Không được vượt qua dải phân cách, không đu bám vào phương tiện giao
thông đang chạy; khi mang vác vật cồng kềnh phải bảo đảm an toàn và
không gây trở ngại cho người và phương tiện tham gia giao thông đường bộ.
• Trẻ em dưới 7 tuổi khi đi qua đường đô thị, đường thường xuyên có xe cơ
giới qua lại phải có người lớn dắt; mọi người có trách nhiệm giúp đỡ trẻ em
dưới 7 tuổi khi đi qua đường.
• Vào buổi tối, nên mặc áo sáng màu hoặc áo phản quang để người tham gia
giao thông dễ nhận ra em. Khi đi trên đường cùng bạn bè, cần nhắc nhở khi
bạn có hành vi sai trái, không đảm bảo an toàn giao thông.
2. Một số quy tắc ngồi sau xe đạp, xe máy an toàn
a) Đọc thông tin, kết hợp với quan sát các hình ảnh sau đây, hãy cho biết những
tư thế ngồi sau xe đạp, xe máy nào an toàn và không an toàn? Vì sao?

20

Ng ồ i th ẳ ng lưng, ôm eo ngư
Hai đùi khép nh
Hai bàn chân đ

ờ i lái xe

ẹ
ặ t lên thanh ch ắ n phía sau

b) Đ ọ c thông tin và s
ắ p x ếp l ạ i th ứ tự các thông tin
thành m ộ t s ố quy t ắ c ng ồi sau xe đ ạ p, xe máy an toàn.

(1)

Chỉ lên xe ở tại nơi an toàn, khi xe đã dừng hẳn, cảm thấy an toàn và được
người điều khiên xe đồng ý.
(2)
Ngồi ngay ngắn trên phần yên dành cho người ngồi sau, hai tay ôm chặt thắt
lưng người điều khiển xe đạp, hoặc xe máy, hai chân đặt lên phần để chân của
người ngồi sau. (3) Trước khi ngồi lên phía sau xe đạp hoặc xe máy cần đội mũ bảo
hiểm và cài
quai đúng cách.(4) Chỉ xuống xe khi xe đã d ừng hẳn và được sự cho phép của người điều khiển
xe.
3. Quy tắc ngồi trong ô tô an toàn
a) Đọc thông tin và phân tích các tình huống sau đây, hãy cho biết:
- Những hành vi ngồi trong ô tô nào dưới đây không an toàn. Vì sao?
- Trên xe ô tô có những vị trí nào khi ngồi em phải thắt dây an toàn?

21

Nguồn: Honda Việt Nam
b) Đọc thông tin và ghép các hình ảnh (ảnh 1, 2, 3) với thông tin (1), (2), (3) sao
cho hợp lí về quy tắc ngồi trong ô tô an toàn.

Ả nh 1

Ả nh 2

Ả nh 3

(1) Khi ngồi trên ô tô phải cài dây an toàn đúng quy cách trước khi xe chuyển bánh.
Các bước để cài dây an toàn như sau:
-

Ngồi ngay ngắn vào ghế, hông và lưng vuông góc với nhau.

-

Kéo dây đai qua người và đảm bảo dây không bị xoẵn. Cài dây đai vào móc

khóa.
-

Kéo ph vai và thân ngườ
ần dây đai dưi. ới thấp qua bụng dưới và xương chậu. Điều chỉnh dây chéo qua

(2) Khi ngồi trong ô tô, phải ngồi yên, không đùa nghịch, trêu đùa người lái xe.
(3) Chỉ mở cửa và xuống xe theo sự cho phép và hướng dẫn của người điều khiển xe
xuống xe và khi xe đã dừng hẳn.
4. Trang phục khi tham gia giao thông
4.1. Mũ bảo hiểm
a. Quan sát đoạn phim, hãy cho biết.
- Nguyên nhân bị chấn thương ở đầu của bạn học sinh.
- Mũ bảo hiểm có tác dụng như thế nào?
22

Nguồn: Phim Tôi yêu Việt Nam
b. Một số lưu ý để chọn mũ bảo hiểm đúng chất lượng

23

d. Hư ớ ng d ẫn đ ộ i mua b ả o hi ể m đúng cách:

Mở dây quai mũsang haibên, đưa mũ lênầu
đ và
kiểm tra xem mũ cóừa
v đầu không b
ằng cách
xoay đi xoayại.
l

Cài quai mũ. ếu
N đội mũ mà không cài quai
thì mũ ẽ
s không có tácụng
d bảo vệ vì mũ có
thể văng rangoài.

Đưa hai ngón tay xu
ống dưới cằm, nếu đưa
vừa haingón tay là đư
ợc. Không nên cài quai
mũ quá ch
ật hoặc quá ỏng
l .

4.2. Quần, áo
- Nên mặc quần, áo dài để tránh bị trầy xước nặng khi không may xảy ra tai nạn
giao thông và hạn chế tác động của môi trường (mưa gió, bụi…), cần đảm bảo quần áo
không gây vướng víu khi ngồi sau hoặc điều khiển phương tiện giao thông.
- Khi tham gia giao thông vào buổi tối, nên mặc áo sáng màu hoặc áo phản quang
để người tham gia giao thông dễ nhận ra.
24

- Khi trời mưa, nên mặc quần, áo đi mưa bộ rời để điều khiển xe dễ dàng, tầm
quan sát không bị hạn chế và không gây cản gió khi xe di chuyển. Không nên mặc áo
mưa cánh dơi gây cản trở gió, tầm nhìn và có thể bị cuốn vào bánh xe gây nguy hiểm.
4.3. Giày, dép
Nên đi giày đế bằng, che kín mũi chân và gót chân giúp người lái xe
thuận tiện, chính xác khi thực hiên các thao tác, kỹ năng.
-

Không nên đi giày cao gót, hở mũi và gót chân.

4.4. Khẩu trang, găng tay, kính
- Nên đeo khẩu trang khi tham gia giao thông để tránh bị khói, bụi và phòng tránh
các bệnh lây lan qua đường hô hấp.
- Nên đeo găng tay vào mùa đông để giữ ấm bàn tay, tránh bị lạnh cóng bàn tay,
ảnh hưởng đến thao tác khi tham gia giao thông.
5. Liên hệ bản thân
- Hằng ngày khi tham gia giao thông bằng đi bộ, ngồi sau xe đạp, xe máy và trên ô
tô, bạn đã vận dụng đúng các quy tắc an toàn chưa? Nếu chưa thì bạn có biện pháp nào
để khắc phục?
C. LUYỆN TẬP VÀ VẬN DỤNG
1.
Trong các tư thế ngồi sau xe dưới đây, tư thế nào là an toàn? Vì sao? Hãy chia
sẻ với các bạn cách ngồi sau xe đạp/xe máy và trong ô tô an toàn mà em biết?

2.
Hãy quan sát việc tham gia giao thông của các bạn ở trường mình khi đến
trường, ghi chép lại các lỗi các bạn mắc phải và xây dựng thành dự án tuyên truyền để
các bạn tham gia giao thông an toàn.
25

Bài 5. CÁCH ĐI XE ĐẠP, XE ĐẠP ĐIỆN AN TOÀN
Mục tiêu
Sau bài học này, học sinh:
Nêu được tình hình tham gia giao thông bằng xe đạp, xe đạp điện của
học sinh hiện nay.
Hiểu và vận dụng được các quy tắc, kĩ năng tham gia giao thông đi
bộ, bằng xe đạp và xe đạp điện an toàn.
Có thái độ không đồng tình, phản đối những hành vi không chấp hành
Luật giao thông đường bộ và tuyên truyền để mọi người cùng thực hiện.
Hình thành ý thức tích cực và tuyên truyền cho mọi người cách đi xe
đạp, xe đạp điện an toàn.

A. TÌNH HUỐNG XUẤT PHÁT
Bằng hiểu biết của bản thân, hãy cho biết:
- Hàng ngày các em đến trường bằng phương tiện gì?
26

- Những quy tắc đi bộ hoặc xe đạp hoặc xe đạp điện an toàn.
B. NỘI DUNG BÀI HỌC
1. Tình hình tham gia giao thông bằng xe đạp, xe đạp điện
Quan sát các hình ảnh dưới đây, hãy:
Cho biết thực trạng học sinh tham gia giao thông bằng xe đạp và xe đạp
điện hiện nay như thế nào?
Nêu hậu quả của việc tham gia giao thông bằng xe đạp và xe đạp điện
không an toàn.

Nguồn: catphcm.bocongan
.gov.vn

Nguồn: dantri.com.vn

Nguồn: baoquangninh.com.vn

Nguồn: anhp.vn

2. Chuẩn bị đi xe đạp và xe đạp điện an toàn
Hiện trạng tham gia giao thông bằng xe đạp, xe đạp điện của học sinh:
Trên các tuyến đường ở cả nông thôn và thành thị, không khó bắt gặp tình trạng
học sinh ngang nhiên đi xe đạp phóng nhanh vượt ẩu, vượt đèn đỏ, dàn hàng hai, ba
trên đường, đi xe đạp điện không đội mũ bảo hiểm, vượt đèn đỏ, đeo tai nghe, vừa
tham gia giao thông vừa nghe nhạc và thậm chí có những chiếc xe đạp điện chở ba
người rất nguy hiểm.
Hậu quả của việc tham gia giao thông bằng xe đạp, xe đạp điện không an toàn:
- Tình trạng trên không chỉ ảnh hưởng đến an toàn giao thông trên đường mà
còn gây phản cảm khi có em vẫn mặc nguyên bộ đồng phục của trường lại có những
hành vi trái với quy định khi tham gia giao thông.
- Đi xe dàn hàng ngang trên đường sẽ gây cản trở giao thông và gây ra nguy
hiểm cho chính mình và người khác, đu bám xe đang lưu thông trên đường, sẽ đánh
mất khả năng điều k...