Ngày soạn: 19/11/2021
Ngày giảng: 24/11/2021

Bài 22 – Tiết 52: HÀNH ĐỘNG NÓI

I. Mục tiêu
1. Kiến thức:Nhận biết về hành động nói và các kiểu hành động nói; biết dùng các kiểu câu để thực hiện hành động nói.
2. Năng lực: Rèn kĩ năng sử dụng hành động nói đúng mục đích trong giao tiếp.
3. Phẩm chất:Có ý thức sử dụng hành động nói, sử dụng đem lại hiệu quả trong giao tiếp.
* Yêu cầu đối với học sinh khá, giỏi:
- Sử dụng tốt các kiểu câu để thực hiện hành động nói phù hợp.
- Có kĩ năng sử dụng hành động nói thành thạo và đem lại hiệu quả cao trong giao tiếp.
II. Thiết bị dạy học/ học liệu
- Giáo viên: máy tính, máy chiếu.
- Học sinh: Chuẩn bị bài theo y/c cuối tiết trước.
III. Tổ chức các hoạt động dạy học
1. Ổn định tổ chức
2. Kiểm tra
- Nêu đặc điểm hình thức và chức năng của câu phủ định?Cho ví dụ.
Hs trình bày, nhận xét, đánh giá. Gv nhận xét, đánh giá.
3. Tiến trình tổ chức các hoạt động
* Hoạt động 1: Xác định vấn đề/ nhiệm vụ học tập
- Mục tiêu: Nêu vấn đề bài học, tạo tâm thế học tập cho HS.
GV đưa VD:
- Cô mời bạn đứng lên.
- Cô mời bạn ngồi xuống.
H: Theo em cô đã dùng cách nào để điều khiển bạn ngồi xuống, đứng lên? Lời nói hay hành động bằng tay?
GVKL: Như vậy, cô đã thực hiện một hành động nói. (xin lỗi HS)
Vậy, hành động nói là gì? Có những kiểu hành động nói nào thường gặp?
Hoạt động của thầy và trò
Nội dung

Hoạt động 2: Hình thành kiến thức
* Mục tiêu: Nhận biết hành động nói và các kiểu hành động nói trong trường hợp cụ thể; lấy được ví dụ. Nhận biết các kiểu câu để thực hiện hành động nói. Lấy được ví dụ tương ứng.
HSHĐN 4 (5p): bt mục 3a/TL/39, 40 - Báo cáo, chia sẻ.
GV nhận xét – KL trên máy chiếu:
- Cái Tí: Vậy thì bữa sau con ăn ở đâu? (mục đích: hỏi -kiểu câu nghi vấn)
- Chị Dậu: Con sẽ ăn ở nhà cụ Nghị thôn Đoài. (mục đích: tuyên bố hoặc báo tin - kiểu câu trần thuật)
- Cái Tí:
+ U nhất định bán con…ư? (mục đích: để hỏi - kiểu câu nghi vấn)
+ Khốn nạn …thế này! Trời ơi!(mục đích: bộc lộ cảm xúc – kiểu câu cảm thán)
HSHĐCN(1p) mục 3b/TL/ 40 - chia sẻ.
GV nhận xét – KL trên máy chiếu.

- GV khắc sâu kiến thức: Hành động nói là 1 phần học hoàn toàn mới mẻ ở THCS, về p.tiện tên gọi cũng như ND cụ thể có vẻ xa lạ, tuy nhiên các hiện tượng liên quan đến nó được đưa ra xem xét lại vốn rất quen thuộc trong sự giao tiếp băng ngôn ngữ đời thường. Có thể khái quát đây là đối tượng mới nhưng không lạ.
* BT nhanh: A hỏi B:
- Mấy giờ rồi?
1. B cứ đi, không trả lời
2. B nói: Xin lỗi, tớ không biết.
3. B nói: 10 giờ rồi
H: A đã thực hiện hành động nói gì?Câu trả lời nào của B giúp A đạt được MĐ nói? Vì sao?
- HSHĐCĐ (2p)- Báo cáo, chia sẻ.GVNX, KL:
+A thực hiện hành động hỏi.
+ Câu trả lời thứ 3 của B giúp A đạt được MĐ, vì B đã cộng tác hội thoại với A. Câu trả lời 1, chứng tỏ B không cộng tác với A, có thể B không nghe thấy A hỏi, hoặc có thể nghe thấy nhưng B không trả lời. Câu 2 chứng tỏ B có cộng tác, nhưng do B không biết thật.

Trong cách trả lời 1,2 của B thì A không đạt hiệu quả giao tiếp, còn cách 3 thì đạt hiệu quả.
- GV: Như vậy, hành động nói có đạt hiệu quả hay không là phụ thuộc vào:
+ Người nghe có chịu cộng tác hay không.
+ Vốn hiểu biết và khả năng suy đoán của người nghe có đủ để tiếp nhận lời của người nói hay không.
* Bài tập: A hỏi B:
- Cậu vừa đi Sa Pa về đấy à?
B: gật đầu
A: Có vui không?
B: lắc đầu.