Gi¸o ¸n d¹y «n thi n¨m 2006
Th sü:Hoµng quèc kh¸nh
Tæ tr­ëng chuyªn m«n-gi¸o viªn giái tØnh

A.BiÕn dÞ di truyÒn
A1.BiÕn dÞ tæ hîp
a.kh¸i niÖm:Lµ nh÷ng biÕn ®æi do sù s¾p xÕp l¹i vËt chÊt di truyÒn
b.Nguyªn ngh©n:
- Do sù ph©n ly ®éc lËp vµ tæ hîp tù do cña NST trong qu¸ tr×nh GP,cïng sù kÕt hîp giao tö ngÉu nhiªn trong qu¸ tr×nh thô tinh
VÝ dô: Di truyÒn tréi lÆn cña men ®en(§L1,2),
- Do sù trao ®æi chÐo gi÷a c¸c cr«matit trong cïng cÆp NST kÐp t­¬ng ®ång,x¶y ra vµo kú tr­íc cña lÇn ph©n bµo thø nhÊt cña gi¶m ph©n
VÝ du:ho¸n vÞ gen
- Do t¸c ®éng cña gen kh«ng alen
VÝ du:Di truyÒn trung gian,t¸c ®éng qua l¹i gi÷a c¸c gen
c.tÝnh chÊt.
-X¶y ra vµ biÓu hiÖn qua qu¸ tr×nh giao phèi
-X¶y ra mang tÝnh chÊt c¸ thÓ riªng lÎ,ngÉu nhiªn,kh«ng ®Þnh h­íng
d.ý nghÜa
-XuÊt hiÖn nhiÒu kiÓu gen,kiÓu h×nh trong quÇn thÓ,t¹o tÝnh ®a d¹ng ë sinh vËt
- cã ý nghÜa trong tiÕn ho¸ vµ chän gièng
A2.BiÕn dÞ ®ét biÕn
§ét biÕn lµ nh÷ng biÕn ®æi x¶y ra trong cÊu tróc vËt chÊt di truyÒn (ADN,NST)
Nguyªn nh©n chung cña c¸c d¹ng ®ét biÕn:Do m«i tr­êng sèng bÞ thay ®æi
-M«i tr­êng ngoµi:Do c¸c yÕu tè vËt lý(phãng xµ,sèc nhiÖt,siªu ©m......,hoÆc c¸c yÕu tè ho¸ häc(ho¸ chÊt)
-M«i tr­êng trong:do nh÷ng rèi lo¹n trong trao ®æi chÊt cña tÕ bµo,dÉn ®Õn c¸c ho¹t ®éng sinh lý,sinh ho¸ cña tÕ bµo thay ®æi
TÝnh chÊt ph¸t sinh cña c¸c d¹ng ®ét biÕn:
®ét biÕn mang tÝnh chÊt riªng lÎ,ngÉu nhiªn,c¸ biÖt vµ kh«ng x¸c ®Þnh ®­îc
I.§ét biÕn gen
1. kh¸i niÖm :lµ ®ét biÕn x¶y ra trong cÊu tróc gen,liªn quan ®Õn mét hoÆc mét sè cÆp nuclª«tit,x¶y ra ë mét hoÆc mét sè ®iÓm cña ADN
2. c¸c d¹ng ®ét biÕn gen th­êng gÆp:MÊt ,thªm, thay, ®¶o mét hoÆc mét sè cÆp nuclª«tit nµo ®ã cña ADN
3. nguyªn nh©n ®ét biÕn gen: Do m«i tr­êng sèng bÞ thay ®æi
-M«i tr­êng ngoµi:Do c¸c yÕu tè vËt lý(phãng xµ,sèc nhiÖt,siªu ©m......,hoÆc c¸c yÕu tè ho¸ häc(ho¸ chÊt)
-M«i tr­êng trong:do nh÷ng rèi lo¹n trong trao ®æi chÊt cña tÕ bµo,dÉn ®Õn c¸c ho¹t ®éng sinh lý,sinh ho¸ cña tÕ bµo thay ®æi
4. c¬ chÕ ph¸t sinh ®ét biÕn gen
-Do rèi lo¹n trong nh©n ®«i ADN
-ADN bÞ ®øt vµ ®o¹n bÞ ®øt nèi vµo vÞ trÝ míi
5. c¬ chÕ biÓu hiÖn thµnh kiÓu h×nh cña ®ét biÕn gen
*§ét biÕn giao tö:
§ét biÕn trong gi¶m ph©n,qua thô tinh-> hîp tö .lo¹i ®ét biÕn nµy di truyÒn qua sinh s¶n h÷u tÝnh
+NÕu ®ét biÕn tréi sÏ biÓu hiÖn ngay ra kiÓu h×nh thµnh thÓ ®ét biÕn
+NÕu lµ ®ét biÕn lÆn, nÕu dÞ hîp sÏ bÞ gen tréi lÊn ¸t ,chØ biÓu hiÖn thµnh kiÓu h×nh khi tr¹ng th¸i ®ång hîp
VD

*§ét biÕn x« ma:
X¶y ra trong tÕ bµo sinh d­ìng trong nguyªn ph©n
+§ét biÕn tiÒn ph«i:®i vµo trong giao tö vµ di truyÒn cho thÕ hÖ sau b»ng sinh s¶n h÷u tÝnh(NÕu ®ét biÕn tréi sÏ biÓu hiÖn ngay,nÕu lµ ®ét biÕn lÆn chØ biÓu hiÖn thµnh kiÓu h×nh khi tr¹ng th¸i ®ång hîp)
6. hËu qu¶ ®ét biÕn gen
- §ét biÕn gen dÉn ®Õn ®ét biÕn mARN->biÕn ®æi pr«tªin->tÝnh tr¹ng bÞ thay ®æi
- phÇn lín ®ét biÕn gen cã h¹i cho c¬ thÓ sinh vËt
7. ý nghÜa ®ét biÕn gen víi tiÕn ho¸- chän gièng:Lµ nguån nguyªn liÖu chñ yÕu cho tiÕn ho¸ vµ chän gièng v× t¹o ra nhiÒu biÕn dÞ Ýt g©y chÕt h¬n so víi ®ét biÕn NST

C©u hái tr¾c nghiÖm:
C©u 1 :®ét biÕn lµ
a.BiÕn dÞ di truyÒn
b. BiÕn dÞ kh«ng di truyÒn
c. Võa di truyÒn, võa kh«ng di truyÒn
d.ChØ di truyÒnmét phÇn
C©u 2 :§ét biÕn lµ:
a.BiÕn ®æi trªn kiÓu h×nh c¬ thÓ
b.biÕn ®æi cÊu tróc, sè l­îng vËt chÊt di truyÒn trong tÕ bµo.
c.biÕn ®æi qu¸ tr×nh sinh lý trong tÕ bµo
d.a,b,c
C©u 3 :§ét biÕn ph¸t sinh ë
a.§V
b.TV
c.tÊt c¶ c¸ d¹ng sinh vËt.
d.VSV
C©u 4: §ét biÕn gen lµ
a.Nh÷ng biÕn ®æi lµm thay ®æi cÊu tróc gen
b.lo¹i biÕn dÞ di truyÒn
c.biÕn ®æi x¶y ra trªn mét hay mét sè ®iÓm nµo ®ã cña ph©n tö ADN
d.a,b,c.
C©u 5 :D¹ng ®ét biÕn d­íi ®©y kh«ng ph¶i lµ ®ét biÕn gen
a.MÊt mét cÆp nu
b.Thªm 1 cÆp nu
c.thay hai cÆp nu
d.trao ®æi gen gi÷a 2 NST cïng cÆp t­¬ng ®ång.
C©u 6 :§ét biÕn gen gåm c¸c d¹ng
a.MÊt,thay,®¶o, chuyÓn cÆp nu
b. MÊt,thay,thªm,®¶o, cÆp nu
c. MÊt,nh©n,thªm,®¶o, cÆp nu
d. MÊt,thay,nh©n vµ lÆp cÆp nu
C©u 7 : yÕu tè nµo d­íi ®©y kh«ng ph¶i lµ c¬ chÕ ph¸t sinh ®ét biÕn gen
a.Sù trao ®æi chÐo kh«ng b×nh th­êng cña c¸c cr«matit.
b.C¸c t¸c nh©n g©y ®ét biÕn lµm ®øt ADN
c.rèi lo¹n trong tù nh©n ®«i cña ADN
d. ADN bÞ ®øt vµ ®o¹n bÞ ®øt ra g¾n vµo vÞ trÝ kh¸c cña ADN
C©u 8:Nguyªn nh©n nµo lµm ph¸t sinh ®ét biÕn gen
a.C¸c lo¹i ho¸ chÊt
b.Sù thay ®æi ®ét ngét cña nhiÖt ®é m«i tr­êng
c.c¸c t¸c nh©n phãng x¹, bøc x¹ cña m«i tr­êng
d.a,b,c
C©u 9:Lo¹i ®ét biÕn kh«ng qua sinh s¶n h÷u tÝnh lµ
a.§ét biÕn xooma
b. §ét biÕn giao tö
c. §ét biÕn tiÒn ph«i
d. §ét biÕn giao tö vµ ®ét biÕn tiÒn ph«i
C©u 10:thÓ kh¶m lµ do
a.®ét biÕn giao tö råi ®i vµo t¹o hîp tö
b.§ét biÕn x« ma
c.®ét biÕn trong lÇn nguyªn ph©n ®Çu tiªn cña hîp tö
d.§ét biÕn trong nguyªn ph©n tõ mét tÕ bµo sinh d­ìng råi ®­îc nh©n lªn ë mét m« trªn c¬ thÓ
C©u 11: ®ét biÕn ®­îc xem lµ nguyªn liÖu cho tiÕn ho¸:
a. §ét biÕn cÊu tróc NST
b. §ét biÕn gen
c. §ét biÕn sè l­îng NST
d. a,b,c
















C©u :
a.
b.
c.
d.
C©u :
a.
b.
c.
d.
C©u :
a.
b.
c.
d.
C©u :
a.
b.
c.
d.






















II.§ét biÕn nhiÔm s¾c thÓ - (NST)
II1.§ét biÕn cÊu tróc NST
1. kh¸i niÖm:
2. c¸c d¹ng ®ét biÕn NST th­êng gÆp
3. nguyªn nh©n ®ét biÕn NST
4. c¬ chÕ ph¸t sinh ®ét biÕn NST
5.c¸c d¹ng ®ét biÕn cÊu tróc cña ®ét biÕn NST, hËu qu¶ ®ét biÕn cÊu tróc NST
6. ý nghÜa ®ét biÕn NST víi tiÕn ho¸ vµ chän gièng
2.BiÕn dÞ kh«ng di truyÒn
II2.§ét biÕn sè l­îng NST
1. kh¸i niÖm:
2. c¸c d¹ng ®ét biÕn NST th­êng gÆp:
3. nguyªn nh©n ®ét biÕn NST
4. c¬ chÕ ph¸t sinh ®ét biÕn NST
5.c¸c d¹ng ®ét biÕn cÊu tróc cña ®ét biÕn NST, hËu qu¶ ®ét biÕn cÊu tróc NST
6. ý nghÜa ®ét biÕn NST víi tiÕn ho¸ vµ chän gièng
2.BiÕn dÞ kh«ng di truyÒn