Tiết 1,2, 3, 4:

Ngày soạn: 06/9/2022
CHỦ ĐỀ 1
BẢO TỒN PHÁT HUY GIÁ TRỊ DI SẢN THÀNH NHÀ HỒ

I. MỤC TIÊU
1. Kiến thức : Học xong bài này HS sẽ
Biết được thành nhà Hồ là di tích lịch sử cấp quốc gia và là di sản văn hóa thế giới.
Hiểu và tự hào về di tích
Bỏa tồn và phát huy giá trị di sản.
2. Năng lực
a. Năng lực đặc thù
- Năng lực nhận thức và tư duy: Khai thác và sử dụng được thông tin một số tư liệu lịch sử
của di sản trong bài học dưới sự hướng dẫn của giáo viên.
- Năng lực tìm hiểu lịch sử di sản: Tìm kiếm và sưu tầm đuợc tư liệu để phục vụ cho bài học
và thực hiện các hoạt động thực hành, vận dụng.
- Năng lực sử dụng khai thác tranh ảnh và tưu liệu lịch sử.
b. Năng lực chung
- Năng lực giao tiếp và hợp tác: Trao đổi, thảo luận để thực hiện các nhiệm vụ học tập; vận
dụng năng lực hợp tác để cùng trả lời các vấn đề đặt ra.
- Năng lực giải quyết vấn đề sáng tạo: Sử dụng được các kiến thức đã học ứng dụng vào
thực tế, tìm tòi phát hiện giải quyết các vấn đề được đặt ra.
- Năng lực tự chủ và tự học: Tự chủ trong tìm hiểu kiến thức và vận dụng kiến thức vào
cuộc sống.
3. Phẩm chất
-Chăm chỉ: Giáo dục ý thức và tìm hiểu lịch sử để biết được trên đất nước ta có những di
sản nào nào cần được giữ gìn và phát huy
- Trách nhiệm: Có trách nhiệm trong học tập và có ý thức trong tìm hiểu di sản..
II. THIẾT BỊ DẠY HỌC VÀ HỌC LIỆU
Học liệu: tài liệu, tranh ảnh, các phiếu bài tập, các hình ảnh…
III. TIẾN TRÌNH DẠY HỌC
HOẠT ĐỘNG 1: MỞ ĐẦU
a.Mục tiêu: Tạo tình huống tâm thế cho học sinh hào hứng khám phá nội dung bài học.
Học sinh nâng cao năng lực quan sát đánh giá tranh ảnh di sản.
b. Nội dung: Cho học sinh quan sát tranh ảnh và trả lời các câu hỏi theo yêu cầu của giáo
viên
c. Sản phẩm:
Các ảnh chụp những hình ảnh về khai quật và tìm những tư liệu lịch sử di sản thành nhà
Hồ. Những hoạt động đó góp phần giúp cho con người hiểu rõ về lịch sử và di sản dân tộc.
d. Tổ chức thực hiện
* Giao nhiệm vụ học tập
Quan sát các hình ảnh và cho biết đây là những hình ảnh liên quan di sản nào?

1

Cổng thà

Đà
n tế Nam Giao (thành nhà Hồ, Thanh
Hóa)
(Cổng thành nhà Hồ)
* Thực hiện nhiệm vụ
- Học sinh quan sát tranh và trả lời câu hỏi giáo viên đưa ra
* Báo cáo thảo luận
chỉnh.

- Học sinh trả lời câu hỏi và thực hiện nhiệm vụ; học sinh khác nhận xét, bổ sung, điều
- GV quan sát, gợi ý.
* Kết luận, nhận định

Giáo viên kết luận và chuẩn kiến thức: đây là các hình ảnh đực chụp tại khu di tích thành
nhà Hồ ở Vĩnh Lộc Thanh Hóa
Để tìm hiểu rộng hơn về di sản này chúng ta cùng tìm hiểu bài học.
HOẠT ĐỘNG 2. HÌNH THÀNH KIẾN THỨC
Hoạt động 1. Vị trí thành nhà Hồ
a, Mục tiêu:
Học sinh biết được vi trí của thành
b. Nội dung: Cho học sinh khai thác kiến thức trong sách giáo khoa và những kiến thức liên
quan để hiểu được tư liệu hiện vật là những di tích đồ vật.... của thành nhà Hồ.
c. Sản phẩm học tập
Những di tích như cổng thành, tường thành và hiểu được Hồ Qúy Ly đã chọn vị trí để đóng đô
d. Tổ chức thực hiện
Hoạt động của thầy và trò
? Hãy cho biết vị trí mà Hồ Qúy Ly chọn
xây thành?
* Thực hiện nhiệm vụ học tập
- Học sinh suy nghĩ theo hệ thống
câu hỏi giáo viên đề ra
* Báo cáo kết quả
- Học sinh phát biểu ý kiến

Nội dung
1. VỊ TRÍ ĐIẠ LÍ
Di sản Thành Nhà Hồ thuộc địa
bàn xã Vĩnh Tiến và xã Vĩnh Long (huyện
Vĩnh Lộc). Kinh thành được dựng ở giữa
vùng đồng bằng thuộc lưu vực sông Mã
và sông Bưởi, có núi án ngữ phía trước
các cửa thành: phía bắc có núi Thổ Tượng
(núi Voi); phía tây có núi Ngoạ Ngưu (núi
Trâu Nằm); phía đông có dãy núi Hắc

2

- Học sinh tiến hành nhận xét, giáo
viên gợi ý, hướng dẫn
* Kết luận, nhận định
GV nhận xét đánh giá chuẩn
kiến thức

Khuyển (núi Chó Đen); phía nam có dãy
núi Đốn Sơn (núi Đún). Đây là nơi hội tụ
của sông Mã và sông Bưởi, tạo thành vị
thế đặc biệt cho kinh đô.

Hoạt động 2. Nghệ thuật kiến trúc
a, Mục tiêu: Học sinh hiểu được kiến trúc thành nhà Hồ.
b. Nội dung: Cho học sinh khai thác kiến thức trong sách giáo khoa, tranh ảnh để tìm
hiểu kiến thức
c. Sản phẩm học tập
- Qua bài học thấy được những nét nghệ thuật đặc sắc của cổng thành và các công trình.
d. Tổ chức thực hiện
Hoạt động của thầy và trò
* Giao nhiệm vụ học tập
- Học sinh hoạt động cá nhân:
? Hãy cho biết tòa thành có kiến trúc kết
hợp giữa nhân tạo và tự nhiên như thế
nào?
- Nét độc đáo của tòa thành để trở thành
di sản là gì?
* THẢO LUẬN NHÓM: Phiếu học tập số
1
* Thực hiện nhiệm vụ
HS thực hiện theo nhóm, giáo viên
quan sát hỗ trợ
* Báo cáo, thảo luận
- Đại diện các nhóm thuyết trình
- HS phân tích, nhận xét, đánh giá
kết quả của nhóm trình bày.
* Kết luận, nhận định
GV bổ sung phần phân tích nhận
xét, đánh giá, kết quả thực hiện nhiệm vụ
học tập của học sinh. Kết luận lại nội dung

Nội dung
2. NGHỆ THUẬT KIẾN TRÚC.
a. Kiến trúc
Khu di tích Thành Nhà Hồ là sự kết hợp
sáng tạo giữa kiến trúc nhân tạo
với hình thế tự nhiên. Kế thừa kiến trúc
xây dựng kinh thành trước,Thành
Nhà Hồ vẫn còn bảo tồn được tính
nguyên vẹn đại diện cho đặc điểm kinh
đô, gồm: Thành Ngoại, Thành Nội, Đàn
tế Nam Giao và các công trình phụ trợ
xung quanh. Sau hơn 6 thế kỉ, cảnh quan
và quy mô kiến trúc được bảo tồn và
phục dựng.
- Đây là toà thành kiên cố với kiến trúc
độc đáo bằng đá có quy mô lớn của Việt
Nam, mang phong cách Á Đông, duy
nhất còn lại ở Đông Nam Á và hiếm có
trên thế giới.Thành Nhà Hồ đại diện cho
sự phát triển của phong cách kiến trúc
mới nhờ công nghệ và các nguyên tắc
quy hoạch khởi nguồn từ sự giao lưu
giữa các yếu tố Đông Á và Đông Nam
Á, gắn với điều kiện môi trường tự nhiên
và kết hợp với yếu tố bản địa.

3

Hoạt động của thầy và trò
* Giao nhiệm vụ học tập
- Học sinh hoạt động cá nhân
? Một số công trình kiến trúc độc đáo
* Thực hiện nhiệm vụ
HS thực hiện theo nhóm, giáo viên quan
sát hỗ trợ
* Báo cáo, thảo luận
- Đại diện các nhóm thuyết trình
- HS phân tích, nhận xét, đánh giá kết quả
của nhóm trình bày.
* Kết luận, nhận định
GV bổ sung phần phân tích nhận xét,
đánh giá, kết quả thực hiện nhiệm vụ học tập của
học sinh. Kết luận lại nội dung

Nội dung
b. Một số công trình kiến trúc độc đáo
* Hoàng Thành (Thành Nội) là nơi thiết
triều và sinh hoạt của triều đình. Các kiến
trúc cung đình chính được bố trí cân đối ở
hai bên chính điện. Di tích
khảo cổ hiện còn ở chính giữa Hoàng
Thành là đôi rồng đá. Phía trước chính
điện có Đông Thái Miếu (nơi thờ tổ họ
Hồ) và Tây Thái Miếu (thờ họ ngoại)

( Rồng đá chính điện)
- Phía sau chính điện là cung Nhân Thọ –
nơi ở của Hoàng đế (bên phải); điện
Hoàng Nguyên – nơi Hoàng đế làm việc
(bên trái); Đông Cung nơi ở của Thái tử;
cung Phù Cực – nơi ở của Hoàng hậu.
Ngoài ra, trong Thành Nội còn có một số
hồ nước tạo phong cảnh như: hồ Dục
Thuý, hồ Bơi Chải, hồ Dục Tương, hồ
Bán Nguyệt.
Kinh thành có 4 cổng, mở ở chính giữa 4
bức tường thành, gồm: cổng Nam, cổng
Bắc, cổng Đông và cổng Tây.
* La Thành (Thành Ngoại)
La Thành nằm ở phía hữu ngạn sông Bưởi
và tả ngạn sông Mã, có chu vi hơn 4 km,
được đắp bằng đất, kết hợp trồng tre gai,
đào hào rộng,... Vòng kiến
trúc ngoài cùng đóng vai trò là tuyến
phòng ngự bảo vệ kinh thành. Di tích La
Thành được công nhận là Di tích cấp quốc
gia năm 2011.
* Đàn tế Nam giao nơi vua làm lễ cúng
cầu quốc thái dân an.

4

Hoạt động 3. Gía trị lịch sử văn hóa
a, Mục tiêu: Học sinh hiểu được về giá trị lịch sử văn hóa của di sản
b. Nội dung: Cho học sinh khai thác kiến thức trong sách giáo khoa, tranh ảnh để tìm
hiểu kiến thức. Học sinh xác định được những tư liệu có giá trị ịch sử văn hóa.
c. Sản phẩm học tập
Tư liệu học sinh thấy được giá trị lịch sử văn hóa của di sản để từ đó có hướng phát huy
bảo tồn giá trị
d. Tổ chức thực hiện
Hoạt động của thầy và trò
Nội dung
* Giao nhiệm vụ học tập
Học sinh quan sát hình và trả lời câu hỏi.
Thảo luận nhóm: 3'
Phiếu học tập số 2

5

PHIẾU HỌC TẬP SỐ 2
-

Quan sát các hình ảnh và cho biết em liên tưởng đến những công trình kiến trúc nào trên thế
giới ? công trình kiến trúc này gắn liền với nhân vật lịch sử nào?
……………………………………………………..
………………………………………………………………………………..
? Qua đó hãy cho biết công trình được công nhân di tích cấp quốc gia năm nào và là di sản
thế giới vào năm nào?
………………………………………………………………………………………………
……………………………………………………………………………………………………
……………………….
Hoạt động của thầy và trò

Nội dung

6

* Thực hiện nhiệm vụ
HS thực hiện theo nhóm, giáo viên
quan sát hỗ trợ
* Báo cáo, thảo luận
- Đại diện các nhóm thuyết trình
- HS phân tích, nhận xét, đánh giá
kết quả của nhóm trình bày.
* Kết luận, nhận định
GV bổ sung phần phân tích nhận
xét, đánh giá, kết quả thực hiện nhiệm vụ
học tập của học sinh. Kết luận lại nội dung

- Thành Nhà Hồ còn có tên gọi là
Thành Tây Đô, Thành AnTôn,Thành
Tây Kinh, Thành Tây Giai, Thạch
Thành. Thành là kinh đô của nước Đại
Ngu, gắn liền với sự nghiệp của Hồ
Quý Ly và vương triều Hồ (1400–
1407)
Khu di sản Thành Nhà Hồ thể hiện sự
giao thoa các giá trị nhân văn giữa Việt
Nam và các nước trong khu vực Đông
Á, ĐônNam Á vào cuối thế kỉ XIV,
đầu thế kỉ XV. Khu di sản nổi bật về
kiểukiến trúc Hoàng thành, biểu tượng
cho quyền lực của nhà nước phong
kiến và là pháođài quân sự bề thế, chắc
chắn, uy nghiêm.Thành Nhà Hồ được
công nhận là Di tích quốc gia từ năm
1962; Di sản Văn hoá thế giới năm
2011 và được Chính phủ đưa vào danh
sách xếp hạng 62 di tích quốc gia đặc
biệt.

Hoạt động 4. Bảo tồn phát huy giá trị di sản
a, Mục tiêu: Học sinh hiểu được thế nào là Bảo tồn và phát huy giá trị
b. Nội dung: Cho học sinh khai thác kiến thức trong sách giáo khoa, tranh ảnh để tìm hiểu kiến
thức.
c. Sản phẩm học tập
Tư liệu gốc là tư liệu cung cấp những thông tin đầu tiên và trực tiếp về việc bảo tồn và
phát huy giá trị hiện có của di sản.
d. Tổ chức thực hiện
Hoạt động của thầy và trò
Nội dung
* Giao nhiệm vụ học tập
Thảo luận nhóm: 3'
Phiếu học tập số 3
-

Quan sát các hình ảnh và cho biết em biết thực trạng thành nhà Hồ?

7

…………………………………………………………………………..

8

……

………………………………………………………………………………..
? Qua đó hãy cho biết chúng ta phải làm gì để bảo tồn di sản và phát huy giá trị?
………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………
………………………………………….
Hoạt động của thầy và trò
* Thực hiện nhiệm vụ
HS thực hiện theo nhóm, giáo viên
quan sát hỗ trợ
* Báo cáo, thảo luận
- Đại diện các nhóm thuyết trình
- HS phân tích, nhận xét, đánh giá
kết quả của nhóm trình bày.
* Kết luận, nhận định
GV bổ sung phần phân tích nhận
xét, đánh giá, kết quả thực hiện nhiệm vụ
học tập của học sinh. Kết luận lại nội dung

Nội dung
- Hiện trạng Thành Nhà Hồ
Thành Nhà Hồ được coi là toà thành đá
duy nhất còn lại ở Đông Nam Á và là
một trong rất ít thành đá còn lại trên thế
giới. Ngoài bốn bức tường thành, bốn
cổng, Đàn tế Nam Giao còn khá
nguyên vẹn, hầu hết các công trình kiến
trúc trên mặt đất thuộc khu vực Hoàng
Thành không còn nguyên vẹn. Kiến
trúc tường Hoàng Thành, nhất là tường
thành đá phía bắc hiện bị sụt lún nhiều
đoạn, nguy cơ sạt lở cao. Bề mặt đá
khu vực cổng Nam đã bị rêu, tảo, địa y
tiết axit ăn mòn,...
- Hiện trạng này đặt ra vấn đề cần có
những biện pháp tích cực để bảo tồn và
phát huy giá trị di sản như khuyến nghị
của UNESCO.
* Công tác bảo tồn, phát huy giá trị di
sản Thành Nhà Hồ
Công tác bảo tồn, phát huy giá trị di
sản văn hoá Thành Nhà Hồ được thực
hiện theo Luật Di sản của Việt Nam và
công ước quốc tế về bảo vệ di sản văn
hoá thế giới.

9

- Chú trọng gắn kết bảo tồn văn hoá vật
thể với văn hoá phi vật thể; tiến hành
khai quật những di tích nằm trong lòng
đất; bảo vệ cảnh quan, môi trường khu
di sản; gắn bảo tồn với nghiên cứu
khoa học, giáo dục cộng đồng; thường
xuyên tu bổ, tôn tạo di tích,...Tỉnh chú
trọng bảo tồn di sản gắn với khai thác,
phát huy giá trị của di sản trong đời
sống cộng đồng: mở rộng giao lưu văn
hoá; tổ chức nhiều hoạt.
HOẠT ĐỘNG 3. LUYỆN TẬP
a. Mục tiêu: Nhằm củng cố, hệ thống hóa, hoàn thiện kiến thức mới mà HS đã được lĩnh
hội ở hoạt động hình thành kiến thức.
b. Sản phẩm học tập: Sản phẩm là phiếu học tập của học sinh
c. Tổ chức hoạt động
*Giao nhiệm vụ học tập:
* Thực hiện nhiệm vụ
HS thực hiện theo 4 nhóm, giáo viên quan sát hỗ trợ
Nhóm 1, 2
Theo em thành nhà Hồ có bao nhiêu tên gọi khác đó là những trên nào?
……………………………………………………………………………………………
……………………………………………………………………………………………………
……………………………………………………………………………………………………
……………………………………………………………………………………………………
……………………………………………………………………………………………………
………………………………………….

Nhóm 3, 4
Có ý kiến cho rằng: “Thành Nhà Hồ trở thành Di sản văn hoá thế giới là do
các di tích xen giữa các khu dân cư, hiện diện trong đời sống sinh hoạt và canh
tác nông nghiệp của người dân. Di sản phải gắn với đời sống cộng đồng. Công
trình đá lạnh lẽo sẽ chỉ có ý nghĩa khi mọi sinh hoạt của người dân vẫn diễn ra
bình thường và ở đó có sự ấm áp của cuộc sống” (Bà Katherine Muller Marin –
nguyên Trưởng đại diện Văn phòng UNESCO tại Việt Nam).
Em hiểu như thế nào về ý kiến trên ?
* Báo cáo, thảo luận
- Đại diện các nhóm thuyết trình
- HS phân tích, nhận xét, đánh giá kết quả của nhóm trình bày.

10

* Kết luận, nhận định
GV bổ sung phần phân tích nhận xét, đánh giá, kết quả thực hiện nhiệm vụ học tập của
học sinh. Đánh giá qua sản phẩm là phiếu học tập của các nhóm của học sinh. Chính xác hóa các
kiến thức đã hình thành cho học sinh.
HOẠT ĐỘNG 4. VẬN DỤNG
a. Mục tiêu: Vận dụng kiến thức đã được lĩnh hội để giải quyết những vấn đề đặt ra trong
thực tiễn.
b. Sản phẩm:
c. Tổ chức hoạt động
*Giao nhiệm vụ học tập:
1.

Sưu

tầm

ca

dao,

tục

ngữ

hoặc

thơ

ca

nói

về

Thành

Nhà

Hồ.

2. Vẽ tranh hoặc làm poster để quảng bá về Thành Nhà Hồ
* Thực hiện nhiệm vụ
HS thực hiện nhiệm vụ theo câu hỏi trả lời cá nhân
* Báo cáo, thảo luận
HS trả lời, nhận xét, bổ sung nêu ý kiến cá nhân
* Kết luận, nhận định
GV nhận xét, đánh giá, nhận định đúng sai trong từng câu trả lời định hướng cho học
sinh.

Tiết: 5, 6, 7,8:

Ngày soạn: 06/10/2022
CHỦ ĐỀ 2
KHOAI XÉO, BÁNH KHOÁI TÉP

I. MỤC TIÊU
1. Kiến thức : Học xong bài này HS sẽ
- Biết được một số sản vật của Thanh Hóa: Chè Lam phủ Quảng, bánh lá răng bừa,nước mắm
Ba Làng, bánh gai Tứ Trụ, gỏi nhệch Nga Sơn, dừa Hoằng Hóa, mía đỏ Kim Tân, mía sọc Hà
Trung… đặc biệt là:
+ Khoai xéo: Đặc sản miền Trung
+ Bánh khoái tép: bánh khoái tép nguyên liệu cũng bằng bột gạo , rau bắp cải, rau cần và tép
đồng tươi
- Ẩm thực Thanh Hóa phong phú, đa dạng, là một thứ hương vị của quê nhà, cái hương vị này
sẽ khác với nhiều nơi vốn có cùng món ăn hay sản vật tương tự.

11

- Biết giữ gìn và phát huy giá trị văn hóa ẩm thực xứ Thanh.
2. Năng lực
a. Năng lực đặc thù
- Năng lực nhận thức Ẩm thực Thanh Hóa phong phú, đa dạng, là một thứ hương vị của quê
nhà, cái hương vị này sẽ khác với nhiều nơi vốn có cùng món ăn hay sản vật tương tự.
- Biết giữ gìn và phát huy giá trị văn hóa ẩm thực xứ Thanh.
- Năng lực sử dụng tranh ảnh để khai thác nội dung bài dạy.
b. Năng lực chung
- Năng lực giao tiếp và hợp tác: Trao đổi, thảo luận nhóm để thực hiện các nhiệm vụ học tập;
vận dụng năng lực hợp tác để cùng trả lời các vấn đề đặt ra.
- Năng lực tự chủ và tự học: Tự chủ trong tìm hiểu kiến thức và vận dụng kiến thức vào cuộc
sống.
3. Phẩm chất
- Chăm chỉ: Giáo dục ý thức chăm chỉ học tập
- Trung thực: Nhìn nhận giá trị ẩm thực của quê hương
- Trách nhiệm: Có trách nhiệm trong học tập và có ý thức trong tìm hiểu ẩm thực Xứ Thanh.
II. THIẾT BỊ DẠY HỌC VÀ HỌC LIỆU
1. Thiết bị: Máy chiếu, giấy A0, bút dạ
2. Học liệu: tài liệu, tranh ảnh, các phiếu bài tập, các hình ảnh, một số mẩu chuyện tiêu biểu
gắn với nội dung học tập…
III. TIẾN TRÌNH DẠY HỌC
HOẠT ĐỘNG 1: MỞ ĐẦU
a.Mục tiêu: Tạo tình huống tâm thế cho học sinh hào hứng khám phá nội dung bài học.
Học sinh nâng cao năng lực quan sát tìm hiểu vấn đề qua tranh ảnh Lịch sử.
b. Nội dung: Cho học sinh quan sát tranh ảnh và trả lời các câu hỏi theo yêu cầu của giáo
viên
c. Sản phẩm:
Dưa muối thành phẩm.
d. Tổ chức thực hiện
* Giao nhiệm vụ học tập
Quan sát tranh ảnh về dưa Lê và bánh đúcvà hoàn thành bảng sau đây?
1
Điều em về dưa Lê và bánh đúc
.......................................
…………………………
.......................................
…………………………
.......................................
…………………………

2
Gía trị của sản phẩm khoai xéo và bánh khoái
tép trong cuộc sống.
.......................................
…………………………
.......................................
…………………………
.......................................
…………………………

* Thực hiện nhiệm vụ
- Học trả lời câu hỏi

12

* Báo cáo thảo luận
- Học sinh đại diện các nhóm trình bày nhận xét. Giáo viên hướng dẫn, gợi ý
* Kết luận, nhận định
Giáo viên kết luận và chuẩn kiến thức theo phần sản phẩm học tập
Gợi dẫn vào bài từ phiếu học tập của học sinh
HOẠT ĐỘNG 2. HÌNH THÀNH KIẾN THỨC
Hoạt động 1. KHOAI XÉO
a, Mục tiêu:
Giải thích được nguồn gốc của khoai xéo
b. Nội dung: Học sinh hiểu được xác định được tên gọi khoai xéo và giá trị của nó
c. Sản phẩm học tập
- Cần xác định được nguồn gốc của khoai xéo
Từ xa xưa, người ta đã biết tới khoai xéovà giá trị của nó trong đời sống gia đình.
d. Tổ chức thực hiện
Hoạt động của thầy và trò
* Giao nhiệm vụ học tập
Thảo luận nhóm: 4'

Nội dung

- Quan sát các hình ảnh trên máy chiếu và cho biết sản phẩm có tên gọi là gì? Nêu nguồn
gốc?

Hình ảnh nhìn thấy là khoai xéo đã nắm lại
……………………………………………………………………………………

13

……………………………………………………………………………………
1.1 Khoai xéo:
* Thực hiện nhiệm vụ học tập
- Học sinh hợp tác, thảo luận nhóm
* Báo cáo kết quả
- Học sinh đại diện nhóm trình bày
- Học sinh tiến hành nhận xét, giáo
viên gợi ý, hướng dẫn
* Kết luận, nhận định
GV nhận xét đánh giá chuẩn kiến
thức

- Quan sát các hình trên tivi và cho biết
các nguyên liệu nấu khoai xéo? Nêu các
bước ?

Khoai lang xéo là một trong những đặc sản
nức tiếng tại miền Trung, hương vị ngày
xưa cùng những nguyên liệu quen thuộc
chắc chắn sẽ tạo nên món ăn khoai lang xéo
thơm ngon, độc đáo, hấp dẫn, ăn một lần là
nhớ mãi.
1.2. Cách nấu khoai xéo
Nguyên liệu:
– 500gram khoai lang khô
– 100gram đậu đen hoặc đậu đỏ hoặc lẫn lộn
cả 2 càng ngon
– 150gram lạc nhân
– 150gram nếp
– Đường kính
Chế biến÷
– Đậu, lạc, nếp ngâm nước riêng trong 3 giờ
đồng hồ sau đó rửa sạch vớt ra.
– Khoai lang khô cũng rửa sạch
– Lấy cái nồi lớn, cho đậu và lạc vào chế
thêm nước và xíu muối đun đến khi đậu và
lạc mềm nhưng vỏ vẫn nguyên. Lúc này cho
khoai vào thêm nước với tỉ lệ 2 nước 1 khoai
đun lửa vừa cho nước cạn bớt xíu thì tiếp tục
cho nếp và đường vào (đường cho vào tùy
khẩu vị của mọi người ăn ngọt nhiều hay ít ).
- Đun nhỏ lửa, dùng đôi đũa xáo lên xuống
cho đều, đến lúc cạn nước thì tắt bếp. Dùng
đôi đũa lớn xéo qua xéo lại cho đến khi nhỏ
khoai là được.
– Hơ lá chuối trên hơi nóng của lửa cho mềm
mềm lá rồi bỏ khoai lên vắt chặt thành từng
nắm hoặc có thể nén chặt vào khay rồi cắt
miếng, bày ra đĩa và ăn thôi.
3. Thưởng thức khoai xéo

Món khoai xéo xứ Nghệ tuy hình thức không
được bắt mắt như các món ăn khác nhưng nó
hòa quyện đủ đầy hương vị của quê hương,
nó khiến cho ai đó ăn một lần rồi thì sẽ nhớ
mãi và khiến cho những người con xa quê
khi trông thấy thì không khỏi thổn thức nhớ
quê hương.
Hoạt động 2. BÁNH KHOÁI TÉP

14

a, Mục tiêu:
- Biết chọn nguyên liệu
- Nêu được một bước làm bánh khoái tép
b. Nội dung: Cho học sinh khai thác kiến thức trong sách giáo khoa, tranh ảnh để tìm
hiểu kiến thức
c. Sản phẩm học tập
- Học sinh biết nêu các bước làm bánh khoái tép
d. Tổ chức thực hiện

Hình ảnh bánh khoái tép
Hoạt động của thầy và trò
* Giao nhiệm vụ học tập:
- Nhiệm vụ 1: Học sinh hoạt động cá nhân:

Nội dung
2.1. Bánh khoái tép
- a) Nguyên liệu
 Gạo 300 gr
Bột chiên giòn 50 gr
Tép đồng 500 gr
 Bắp cải 500 gr
Cần nước 500 gr
Tỏi băm 2 muỗng cà phê
Nước mắm 1 muỗng canh
 Dầu ăn 3.5 muỗng canh
 Muối/hạt nêm 1 ít

? Quan sát hình ảnh và cho biết nguyên liệu
chính làm bánh?
- Nhiệm vụ 2: Thảo luận nhóm
Nêu các bước làm bánh?

15

* Cách chọn mua nguyên liệu
tươi ngon

Nguyên liệu làm bánh khoái tép?

- Cách chọn mua tép đồng ngon


Bạn nên chọn những con tép
còn sống, có màu tươi sáng,
phần đuôi cụp lại, phần lưng
của tép cong tự nhiên không
thẳng đơ, phần đầu tép dính
liền thân, không nên chọn
tép phần đầu bị tách rời
thân.



Không nên chọn những con
tép mềm nhũn, có màu trắng
bạch là tép đã bị ươn, hay
những con tép có phần đuôi
xòe ra như cánh quạt, phần
bụng và lưng bị trương
phình, có nước rỉ ra từ các
đốt, màu sắc nhợt nhạt
không đồng nhất là tép đã bị

bơm hóa chất.
- Cách chọn mua bắp cải tươi
ngon


Chọn mua bắp cải cỡ vừa,
có hình dạng tròn đều, phần
lá bên ngoài không bị dập,
rách.



Bắp cải có màu sắc đồng
đều và mùi thơm tự nhiên,
không có mùi lạ.



Các bước làm bánh khoái tép?

Dùng tay cầm bắp cải có
cảm giác nặng, chắc tay là
những bắp ngon.



Không nên mua những bắp
cải nhẹ hoặc quá to, khi ăn

16

sẽ kém ngon.

b) Cách làm
1. Xay hỗn hợp bột gạo
Đong 300gr gạo vào tô, đem vo sạch với nước, sau đó thêm nước ngâm gạo qua đêm. Tiếp đến,
bạn vớt gạo ra rửa lại với nước lần nữa rồi để ráo.
Bạn cho gạo vào máy xay sinh tố cùng 400ml nước rồi bấm nút tiến hành xay nhuyễn.
Tiếp đó thêm vào máy xay 50gr bột chiên giòn, 1/2 muỗng cà phê muối, 1 muỗng canh dầu ăn
và nhấn nút xay khoảng 2 phút nữa để hỗn hợp được trộn đều, để bột nghỉ 15 phút.
2. Sơ chế và xào tép
Để cho tép bớt tanh, khi mua về bạn ngâm với nước muối loãng khoảng 10 phút, vớt tép ra rửa
sạch lại với nước rồi để ráo.Bắc chảo lên bếp, mở lửa vừa làm nóng chảo, thêm 2 muỗng canh
dầu ăn, phi thơm tỏi băm rồi cho tép vào xào chung.


Nêm tép xào với 2 muỗng cà phê hạt nêm, 1 muỗng canh nước mắm, đảo đều để tép thấm gia vị,
xào khoảng 5 phút là tép chín, nêm nếm lại gia vị, t
3. Sơ chế bắp cải và cần nước
Bắp cải dùng dao thái sợi mỏng, rửa sạch với nước rồi để ráo.


Cần nước lặt bỏ bớt lá, phần thân ngắt khúc khoảng 2 lóng tay, rửa sạch với nước, để ráo.
4. Đổ bánh
Bạn bắc chảo lên bếp, mở lửa vừa làm nóng chảo, quét lên chảo 1 lớp dầu ăn, sau đó múc 1 vá
bột vào chảo.


Bạn lắc nhẹ chảo để bột được dàn đều trên mặt chảo.
Tiếp đến bạn cho 2 muỗng canh tép xào, 1 ít bắp cải, cần nước rồi đậy nắp lại khoảng 2 phút là
bột chín, mở nắp rồi gấp bánh lại và cho bánh ra dĩa.
5. Thành phẩm
Bánh khoái nóng hổi với lớp vỏ bột được tráng mỏng giòn tan cùng vị ngọt mát của rau cần, bắp
cải, vị bùi của tép khiến bánh khoái tép Thanh Hóa trở nên rất ngon bạn có thể ăn no mà không
bị ngấy như nhiều món bánh khác.


17

HOẠT ĐỘNG 3. LUYỆN TẬP
a. Mục tiêu: Nhằm củng cố, hệ thống hóa, hoàn thiện kiến thức mới mà HS đã được lĩnh
hội ở hoạt động hình thành kiến thức.
b. Nội dung: Học sinh khái quát lại những nét cơ bản của bài học
c, Sản phẩm học tập: Câu trả lời của học sinh
d. Tổ chức hoạt động
*Giao nhiệm vụ học tập: giáo viên cho học sinh tham gia chơi trò chơi
* Thực hiện nhiệm vụ: Học sinh thực hiện nhiệm vụ
* Báo cáo, thảo luận
- HS khác có quyền trả lời nếu học sinh trả lời sai
* Kết luận, nhận định
GV nhận xét, đánh giá, kết quả thực hiện nhiệm vụ học tập của học sinh. Chính xác
hóa các kiến thức đã hình thành cho học sinh.

HOẠT ĐỘNG 4. VẬN DỤNG

18

a. Mục tiêu: Vận dụng kiến thức đã được lĩnh hội để giải quyết những vấn đề đặt ra trong
thực tiễn.
b. Sản phẩm:
- Thực hành nấu khoai xéo hoặc làm bánh khoái tép tại nhà cho bố mẹ thưởng thức
c. Tổ chức hoạt động
*Giao nhiệm vụ học tập:
- Học sinh dọc một số câu ca dao
* Thực hiện nhiệm vụ
HS thực hiện nhiệm vụ theo câu hỏi trả lời cá nhân
* Báo cáo, thảo luận
HS trả lời, nhận xét, bổ sung nêu ý kiến cá nhân
* Kết luận, nhận định
GV nhận xét, đánh giá, nhận định đúng sai trong từng câu trả lời định hướng cho học
sinh
*****************************

Tiết 9, 10, 11, 12:

Ngày soạn: 20/10/2022
CHỦ ĐỀ 3
KHU DI TÍCH LỊCH SỬ, VĂN HÓA HÀM RỒNG

I. MỤC TIÊU
1. Kiến thức : Học xong bài này HS sẽ
Biết được khu di tích lịch sử , văn hóa Hàm rồng là khu di tích lịch sử cấp quốc gia
Hiểu và tự hào về di tích lịch sử , văn hóa Hàm Rồng
Bảo tồn và phát huy giá trị di tích.
2. Năng lực
a. Năng lực đặc thù
- Năng lực nhận thức và tư duy: Khai thác và sử dụng được thông tin một số tư liệu lịch sử
của di sản trong bài học dưới sự hướng dẫn của giáo viên.
- Năng lực tìm hiểu lịch sử di sản: Tìm kiếm và sưu tầm đuợc tư liệu để phục vụ cho bài học
và thực hiện các hoạt động thực hành, vận dụng.
- Năng lực sử dụng khai thác tranh ảnh và tưu liệu lịch sử.
b. Năng lực chung
- Năng lực giao tiếp và hợp tác: Trao đổi, thảo luận để thực hiện các nhiệm vụ học tập; vận
dụng năng lực hợp tác để cùng trả lời các vấn đề đặt ra.
- Năng lực giải quyết vấn đề sáng tạo: Sử dụng được các kiến thức đã học ứng dụng vào
thực tế, tìm tòi phát hiện giải quyết các vấn đề được đặt ra.
- Năng lực tự chủ và tự học: Tự chủ trong tìm hiểu kiến thức và vận dụng kiến thức vào
cuộc sống.
3. Phẩm chất
-Chăm chỉ: Giáo dục ý thức và tìm hiểu lịch sử để biết được trên đất nước ta có những di
sản nào nào cần được giữ gìn và phát huy
- Trách nhiệm: Có trách nhiệm trong học tập và có ý thức trong tìm hiểu di tích..
II. THIẾT BỊ DẠY HỌC VÀ HỌC LIỆU
Học liệu: tài liệu, tranh ảnh, các phiếu bài tập, các hình ảnh về Hàm Rồng…

19

III. TIẾN TRÌNH DẠY HỌC
HOẠT ĐỘNG 1: MỞ ĐẦU
a.Mục tiêu: Tạo tình huống tâm thế cho học sinh hào hứng khám phá nội dung bài học.
Học sinh nâng cao năng lực quan sát đánh giá tranh ảnh di sản.
b. Nội dung: Cho học sinh quan sát tranh ảnh và trả lời các câu hỏi theo yêu cầu của giáo
viên
c. Sản phẩm:
Các ảnh chụp những hình ảnh về khai quật và tìm những tư liệu lịch sử di tích Hàm
Rồng. Những hoạt động đó góp phần giúp cho con người hiểu rõ về lịch sử và di sản dân tộc.
d. Tổ chức thực hiện
* Giao nhiệm vụ học tập
Quan sát các hình ảnh và cho biết đây là những hình ảnh liên quan di tích nào?

20

* Thực hiện nhiệm vụ
- Học sinh quan sát tranh và trả lời câu hỏi giáo viên đưa ra
* Báo cáo thảo luận

21

chỉnh.

- Học sinh trả lời câu hỏi và thực hiện nhiệm vụ; học sinh khác nhận xét, bổ sung, điều
- GV quan sát, gợi ý.
* Kết luận, nhận định

Giáo viên kết luận và chuẩn kiến thức: đây là các hình ảnh đực chụp tại khu di tích lịch sử
cầu Hàm Rồng- Thành phố Thanh Hóa
Để tìm hiểu rộng hơn về di sản này chúng ta cùng tìm hiểu bài học.

HOẠT ĐỘNG 2. HÌNH THÀNH KIẾN THỨC
Hoạt động 1. Giói thiệu chung
a, Mục tiêu:
Học sinh biết được vi trí khu di tích lịch sử văn hóa Hàm Rồng
b. Nội dung: Cho học sinh khai thác kiến thức trong sách giáo khoa và những kiến thức
liên quan để hiểu được tư liệu khu di tích lịch sử Hàm Rồng- Thành phố Thanh Hóa
c. Sản phẩm học tập :
- cầu Hàm Rồng, núi Hàm Rồng, Động Tiên Sơn, Động Long Quang, núi Ngọc, núi Cánh Tiên,
làng cổ Đông Sơn, Thiền viện Trúc Lâm Hàm Rồng,...
d. Tổ chức thực hiện
Hoạt động của thầy và trò
? Hãy cho biết khu di tích lịch sử văn hóa
Hàm Rồng bao gồm những địa danh nào?
* Thực hiện nhiệm vụ học tập
- Học sinh suy nghĩ theo hệ thống
câu hỏi giáo viên đề ra
* Báo cáo kết quả
- Học sinh phát biểu ý kiến
- Học sinh tiến hành nhận xét, giáo
viên gợi ý, hướng dẫn
* Kết luận, nhận định
GV nhận xét đánh giá chuẩn
kiến thức.
- GV giới thiệu về các di tích lịch sử,
danh lam thắng cảnh thuộc khu di tích
lịch sử văn hóa Hàm Rồng:

Nội dung
I. GIỚI THIỆU CHUNG
- Với tổng diện tích 568ha, khu di tích lịch sử văn
hóa Hàm Rồng bao gồm các danh lam thắng cảnh,
di tích lịch sử cách mạng và công trình văn hóa
tâm linh như: cầu Hàm Rồng, núi Hàm Rồng,
động Tiên Sơn, động Long Quang, núi Ngọc, núi
Cánh Tiên, đền thờ Bà mẹ Việt Nam anh hùng và
các anh hùng liệt sĩ tỉnh Thanh Hóa, Thiền viện
Trúc Lâm Hàm Rồng, làng cổ Đông Sơn...

1. Cầu Hàm Rồng:
- Nhắc đến vùng đất xứ Thanh "địa linh nhân kiệt" là nhắc đến Hàm Rồng - Sông Mã. Nơi ghi
dấu chiến thắng lịch sử của quân và dân Thanh Hóa trong cuộc kháng chiến chống Mỹ. Sau

22

nhiều lần bị đánh phá, cầu Hàm Rồng vẫn hiên ngang đứng vững, tựa vào núi Hàm Rồng, soi
bóng trên dòng sông Mã, trở thành biểu tượng cho ý chí kiên cường, bất khuất và lòng yêu nước
của quân dân xứ Thanh.

Hình ảnh Cầu Hàm Rồng
2. Núi Hàm Rồng
- Núi Hàm Rồng (tức núi Long Hạm) dài khoảng trên 2km từ làng Dương Xá, xã Thiệu Dương,
huyện Thiệu Hóa, men theo hữu ngạn sông Mã về đến chân cầu Hàm Rồng. Núi có hình dáng
uốn lượn uyển chuyển như hình rồng 9 khúc nhấp nhô, liên tiếp, đoạn cuối nổi lên một ngọn núi
cao với lớp đá chồng chất trông như hàm chú rồng đang cúi xuống hút nước sông Mã. Đặc điểm
địa hình độc đáo đã biến khu vực này trở thành cứ điểm phòng không vững chắc, góp phần tạo
nên huyền thoại về chiến thắng Hàm Rồng vang dội trong lịch sử.
- Không chỉ mang vị trí chiến lược trong chiến đấu, dãy núi Hàm Rồng còn có cảnh quan hùng
vĩ bởi xung quanh được bao bọc bằng những đồi thông ngút ngàn và thung lũng thơ mộng. Đặc
biệt, trên núi có động Long Quang và động Tiên Sơn với vẻ đẹp độc đáo, kỳ thú, thu hút nhiều
du khách đến tham quan. Động Long Quang còn có tên gọi là động Mắt Rồng do phía trên
động có hai cửa hai bên, nhìn như hai mắt của con rồng. Không gian bên ngoài động rất thoáng
đãng. Đứng từ cửa động, du khách có thể phóng tầm mắt ra xa chiêm ngưỡng toàn cảnh thành
phố Thanh Hóa ẩn hiện giữa núi non trùng điệp và dòng sông Mã uốn lượn như đang ôm ấp núi
Rồng. Với phong cảnh nên thơ, trữ tình, từ xưa, động Long Quang đã lôi cuốn nhiều thi nhân,
mặc khách đến vãn cảnh như: Nguyễn Trãi, Lê Thánh Tông, Cao Bá Quát, Phạm Sư Mạnh…
Trên những bức tường đá bên trong động hiện còn lưu giữ nhiều bài thơ chữ Hán từ thời Hậu Lê
ca ngợi thắng cảnh núi Rồng, sông Mã.
3. Động Tiên Sơn:
- Vòng theo chân núi Hàm Rồng, ngược lên theo các bậc đá dốc chừng 30m, du khách sẽ
tới động Tiên Sơn. Động bao gồm 3 động chính là động 1, động 2 và động 3, thông với nhau
bằng những lối lên xuống nhỏ. Đến đây, du khách sẽ được chiêm ngưỡng hệ thống nhũ đá
nguyên sơ với muôn hình, vạn trạng như hình ngọc hoàng thượng đế, tiên ông, tiên cô, thần
sấm, thần sét, rồng bay, phượng múa... Ngoài ra, trong động còn có các khu vực với tạo hình
độc đáo như vườn đào, thủy cung, địa ngục, cổng trời, giếng tiên… khiến du khách có cảm giác
như lạc vào không gian cổ tích nhuốm màu huyền thoại.
- Đối diện với núi Hàm Rồng, bên bờ bắc sông Mã là núi Ngọc hay còn gọi là núi Châu Phong.
Nhìn từ xa, thế núi Hàm Rồng và núi Ngọc giống như con rồng đang vờn hạt ngọc. Bên cạnh đó
là núi Cánh Tiên, nơi trước đây đặt trận địa pháo binh để bảo vệ cầu Hàm Rồng. Ngày nay,

23

trên sườn núi khắc nổi hai chữ Quyết Thắng như một lời khẳng định về truyền thống đấu tranh
anh dũng, kiên cường của quân dân xứ Thanh.

Hình ảnh Núi Hàm Rồng
-
...