CAÁP CÖÙU BAN ÑAÀU CAÙC TAI NAÏN
THOÂNG THÖÔØNG VAØ BAÊNG BOÙ
VEÁT THÖÔNG
======(((======

PHAÀN I : YÙ ÑÒNH GIAÛNG DAÏY

I. MUÏC ÑÍCH, YEÂU CAÀU :
1. Muïc ñích :
- Giaûng cho hoïc sinh bieát nguyeân nhaân, caùch caáp cöùu ban ñaàu vaø döï phoøng moät soá tai naïn thöôøng gaëp baèng bieän phaùp ñôn giaûn, deã thöïc hieän.
- Bieát baêng veát thöông baèng baêng cuoän vaø öùng duïng phöông tieän saún coù taïi choå.
2. Yeâu caàu :
- HS bieát vaän duïng nhöõng kieán thöùc ñaõ hoïc vaøo cuoäc soáng xaõ hoäi haèng ngaøy.
II. NOÄI DUNGVAØ THÔØI GIAN :
1. Noäi dung :
1.1. Caáp cöùu ban ñaàu caùc tai naïn thoâng thöôøng :
a. Bong gaân.
b. Sai khôùp.
c. Say soùng, say oâ toâ, say maùy bay.
d. Ngaát.
e. Ngoä ñoäc thöùc aên.
f. Nhieãm ñoäc laân höõu cô.
1.2. Baêng veát thöông :
a. Muïc ñí ch.
b. Nguyeân taéc baêng.
c. Kyõ thuaät baêng veát thöông.
2. Thôøi gian : 05 tieát
III. TOÅ CHÖÙC VAØ PHÖÔNG PHAÙP :
1. Toå chöùc :
- Laáy ñôn vò lôùp ñeå giaûng lyù thuyeát.
- Laáy ñôn vò toå ñeå thöïc haønh.
2. Phöông phaùp :
a. Giaùo vieân :
- Giaûng lyù thuyeát treân lôùp theo phöông phaùp giaûng giaûi, giaùo vieân caàn phaân tích kyõ nhöõng noäi dung phuø hôïp vôùi töøng ñòa phöông giuùp hoïc sinh deã vaän duïng thöïc teá.
- Höôùng daãn thöïc haønh, Giaùo vieân laøm maãu (Vöøa phaân tích vöøa laøm töøng ñoäng taùc). Sau ñoù daønh thôøi gian cho hoïc sinh taäp luyeän.
- Cuoái baøi Giaùo vieân nhaän xeùt, ñaùnh giaù.
b. Hoïc sinh :
Nghe giaûng, ghi cheùp ñaày ñuû, thaûo luaän nhoùm – toå – lôùp, trao ñoåi, nghieân cöùu taøi lieäu, laøm baøi taäp vaø thöïc haønh do giaùo vieân höôùng daãn.
- Khi luyeän taäp thöïc hieän trình töï theo caùc böôùc sau :
+ Böôùc 1 : Caù nhaân töï nghieân cöùu.
+ Böôùc 2 : Töøng ngöôøi luyeän taäp theo ñoäi hình cuûa toå.
+ Böôùc 3 : Toå luyeän taäp trong ñoäi hình cuûa nhoùm hoaëc tieåu ñoäi. Sau moãi laàn taäp ngöôøi chæ huy nhaän xeùt, ruùt kinh nghieäm. Cöù nhö vaäy thay nhau laøm chæ huy ñeå caû toå luyeän taäp cho ñeán heát thôøi gian quy ñònh.
IV. ÑÒA ÑIEÅM :
- Lyù thuyeát : Taïi Hoäi tröôøng
- Thöïc haønh : Saân tröôøng
V. VAÄT CHAÁT BAÛO ÑAÛM :
1. Giaùo vieân : Giaùo aùn taøi lieäu, tranh aûnh, baêng, vaø moät soá phöông tieän daïy hoïc khaùc.
2. Hoïc sinh : Taäp, vieát, 02 hoïc sinh coù moät cuoän baêng.
VI. COÂNG TAÙC CHUAÅN BÒ :
Nhaän keá hoaïch giaûng daïy, taäp trung chuaån bò taøi lieäu, nghieân cöùu taøi lieäu, xaây döïng phöông aùn taäp, chuaån bò vaät chaát vaø thöïc haønh vieát giaùo aùn, thoâng qua giaùo aùn vôùi caáp treân.

PHAÀN II : THÖÏC HAØNH GIAÛNG DAÏY

A. PHOÅ BIEÁN YÙ ÑÒNH GIAÛNG DAÏY :
Giaùo vieân phoå bieán yù ñònh giaûng daïy nhö ôû phaàn I.
B. NOÄI DUNG GIAÛNG DAÏY :
I. CAÁP CÖÙU BAN ÑAÀU CAÙC TAI NAÏN THOÂNG THÖÔØNG :
1. Bong gaân :
a. Ñaïi cöông :
- Haàu heát caùc khôùp trong cô theå laø khôùp ñoäng, ôû moãi khôùp bao giôø cuõng coù daây chaèng ñeå taêng cöôøng cho bao khôùp vaø giöõ thaúng goùc cho hoaït ñoäng cuûa khôùp.
- Bong gaân laø söï toån thöông cuûa daây chaèng chung quanh khôùp do chaán thöông gaây neân. Caùc daây chaèng coù theå bong ra khoûi choã baùm, bò raùch hoaët ñöùt, nhöng khoâng laøm sai khôùp
- Caùc khôùp thöôøng bò bong gaân: Khôùp coå chaân, ngoùn chaân caùi, khôùp goái, khôùp coå tay.
b. Trieäu chöùng :
- Ñau nhöùc nôi toån thöông.
- Söng neà to, coù theå coù baàm tím döôùi da (do chaûy maùu).
- Chieàu daøi chi bình thöôøng, khoâng bieán daïng.
- Vaän ñoäng khoù khaên ñau nhöùc.
c. Caáp cöùu ban ñaàu vaø ñeà phoøng :
- Caáp cöùu ban ñaàu :
+ Baát ñoäng khi bong gaân.
+ Baêng eùp nheï choáng söng neà.
+ Ngaâm vaøo nöôùc muoái aám hoaëc chöôøm ñaù.
+ Taäp vaän ñoäng ngay sau khi bôùt ñau
+ Tröôøng hôïp bong gaân naëng chuyeån ngay ñeán caùc cô sôû y teá ñeå cöùu chöõa.
- Ñeà phoøng :
+ Ñi laïi, chaïy nhaåy, lao ñoäng luyeän taäp ñuùng tö theá.
+ Caàn kieån tra ñaûm baûo an toaøn thao tröôøng, baõi taäp vaø caùc phöông tieän tröôùc khi lao ñoäng luyeän taäp.
2. Sai khôùp
a. Ñaïi cöông :
- Sai khôùp laø söï di leäch caùc ñaàu xöông ôû khôùp moät phaàn hay hoaøn toaøn do chaán thöông maïnh moät caùch tröïc tieáp hay giaùn tieáp gaây neân.
- Caùc khôùp bò sai laø: Khôùp vai, khôùp khuyûu, khôùp haùng.
b. Trieäu chöùng :
- Ñau döõ doäi, lieân tuïc nhöùc vaø luùc ñuïng vaøo khôùp hay luùc naïn nhaân cöû ñoäng.
- Maát vaän ñoäng hoaøn toaøn, khoâng gaáp, duoãi ñöôïc.
- Khôùp bieán daïng, choã loái bình thöôøng trôû thaønh loõm, ñaàu xöông loài ra, sôø thaáy ôû döôùi da.
- Chi ôû tö theá khoâng bình thöôøng, daøi ra hoaëc ngaén laïi, thay ñoåi höôùng tuyø theo vò trí töøng loaïi khôùp.
- Söng neà to quanh khôùp.
- Tím baàm quanh khôùp ( coù theå gaõy hoaëc raïn xöông vuøng khôùp).
c. Caáp cöùu ban ñaàu vaø ñeà phoøng :
- Caáp cöùu ban ñaàu :
+ Baát ñoäng khôùp bò sai ôû nguyeân tö theá sai leäch.
+ Chuyeån ngay naïn nhaân ñeán caùc cô sôû y teá ñeå cöùu chöõa.
- Ñeà phoøng :
+ Quaù trình lao ñoäng, luyeän taäp phaûi chaáp haønh nghieâm quy ñònh baûo ñaûm an toaøn.
+ Caàn kieån tra ñoä an toaøn cuûa thao tröôøng, baõi taäp, caùc phöông tieän tröôùc khi lao ñoäng, luyeän taäp.
3. Say soùng, say oâ toâ, say maùy bay :
a. Ñaïi cöông :
Thöôøng xaûy ra ôû ngöôøi chöa quen ñi taøu thuûy, oâ toâ, maùy bay do maát thaêng baèng giöõa thaàn kinh giao caûm vaø phoù giao caûm gaây neân.
b. Trieäu chöùng :
Coù hai loaïi bieåu hieän :
- Loaïi cöøng phoù giao caûm hay gaëp ôû giôùi nam: Tim ñaäp chaäm, haï huyeát aùp, meät laû, noân möûa.
- Loaïi cöøng giao caûm hay gaëp ôû giôùi nöõ: Tim ñaäp nhanh, huyeát aùp taêng, thaàn kinh höng phaán, noân möûa.
c. Caáp cöùu ban ñaàu vaø ñeà phoøng :
- Ngöôøi hay bò say neân aên nheï, chuaån bò tuùi ni loâng chöùa chaát noân, cho ngoài hoaëc naèm ñaàu hôi ngaû ra sau, nhìn vaøo 1 ñieåm ôû xa ( khoâng cho nhìn vaøo caùc vaät
ñang quay troøn).
- Tröôùc giôø khôûi haønh ñi taøu thuûy, oâ toâ, maùy bay, ñoái vôùi ngöôøi chöa quen hoaëc bò say caân cho uoáng 1 – 2 vieân aeron, sau 6 giôø cho uoáng theâm 1 vieân, khoâng uoáng quaù 4 vieân moät ngaøy.
4. Ngaát :
a. Ñaïi cöông :
- Ngaát laø tình traïng cheát taïm thôøi, naïn nhaân maát tri giaùc, caûm giaùc vaø vaän ñoäng, ñoàng thôøi tim, phoåi vaø baøi tieát ngöng hoaït ñoäng.
- Caàn phaân bieät vôùi hoân meâ, maëc duø ngöôøi hoân meâ cuõng maát tri giaùc, caûm giaùc vaø vaän ñoäng, song tim, phoåi, baøi tieát vaãn coøn hoaït ñoäng.
- Coù nhieàu nguyeân nhaân gaây ngaát: Caûm xuùc quaù maïnh, chaán thöông naëng, maát maùu nhieàu, ngaït (do thieáu oâxi), ngöôøi coù beänh tim, ngöôøi bò say soùng, say naéng…
b. Trieäu chöùng :
- Naïn nhaân töï nhieân caûm thaáy boàn choàn, khoù chòu, maët taùi, maét toái daàn, choùng
maët, uø tai, ngaõ khuîu xuoáng baát tænh.
- Toaøn thaân thoaùt moài hoâi, tay chaân laïnh, da xanh taùi.
- Phoåi coù theå ngöøng thôû hoaëc thôû raát yeáu.
- Tim coù theå ngöøng ñaäp, hoaëc coù theå ñaäp raát yeáu, huyeát aùp haï.
Thöôøng naïn nhaân bao giôø cuõng ngöøng thôû tröôùc roài ngöøng tim sau.
c. Caáp cöùu ban ñaàu vaø ñeà phoøng :
- Caáp cöùu ban ñaàu :
+ Ñaët naïn nhaân naèm ngay ngaén taïi nôi thoaùng khí, yeân tónh, traùnh taäp trung ñoâng ngöôøi, keâ goái (hoaëc chaên, maøn…) döôùi vai cho ñaàu hôi ngöûa ra sau.
+ Lau chuøi ñaát, caùt, ñôøm daõi (neáu coù) ôû muõi, mieäng ñeå khai thoâng ñöôøng thôû.
+ Côûi cuùc aùo, quaàn, nôùi daây löng ñeå maùu deã löu thoâng.
+ Xoa boùp leân cô theå, taùt vaùo maù, giaät toùc mai, neáu coù ñieàu kieän cho ngöûi amoâniaéc, daám hoaëc ñoát boà keát thoåi nheï cho khoùi bay vaøo 2 loã muõi ñeå kích thích, neáu naïn nhaân haét hôi ñöôïc seõ tænh.
+ Neáu naïn nhaân ñaõ tænh, chaân tay laïnh coù theå duøng nöôùc göøng töôi, nöôùc toûi hoøa vôùi röôïu vaø nöôùc laõ ñun soâi cho uoáng.
+ Neán naïn nhaân chöa tænh, nhanh choùng kieåm tra ñeå phaùt hieän sôùm daáu hieäu ngöøng thôû, ngöøng tim nhö :
Voã nheï vaøo ngöôøi neáu naïn nhaân khoâng coù phaûn öùng gì laø maát tri giaùc, caûm giaùc vaø vaän ñoäng.
AÙp maù vaøo muõi, mieäng naïn nhaân, nhìn xuoâi xuoáng ngöïc neáu thaáy loøng ngöïc, buïng khoâng phaäp phoàng, tai, muõi, mieäng khoâng coù hôi aám, coù theå thôû raát yeáu hoaëc ñaõ ngöøng thôû.
Baét ngay maïch beïn (hoaëc maïch caûnh) khoâng thaáy maïch ñaäp, coù theå ñaõ ngöøng tim (thôøi gian kieåm tra khoâng ñöôïc keùo daøi quaù 10 phuùt).
+ Neáu xaùc ñònh naïn nhaân ñaõ ngöøng thôû, ngöøng tim caàn tieán haønh ngay bieän phaùp: Thoåi ngaït vaø eùp tim ngoaøi loøng ngöïc, cöù thoåi ngaït 1 laàn, eùp tim 5 laàn (neáu coù 2 ngöôøi laøm) hoaëc thoåi ngaït 2 laàn, eùp tim 15 laàn (neáu chæ coù 1 ngöôøi laøm), phaûi laøm khaån tröông, lieân tuïc kieân trì, khi naøo naïn nhaân töï thôû ñöôïc, tim ñaäp laïi môùi döøng.
- Ñeà phoøng :
+ Phaûi baûo ñaûm an toaøn, khoâng ñeå xaûy ra tai naïn trong quaù trình lao ñoäng, luyeän taäp.
+ Phaûi duy trì ñeàu ñaën cheá ñoä laøm vieäc, nghæ ngôi, traùnh laøm vieäc caêng thaúng quaù söùc.
+ Phaûi reøn luyeän söùc khoûe thöôøng xuyeân, neân reøn luyeän töø thaáp ñeán cao, töø deã ñeán khoù, taïo cho cô theå coù khaû naêng thích öùng daàn vôùi moïi ñieàu kieän cuûa moâi tröôøng.
5. Ngoä ñoäc thöùc aên :
a. Ñaïi cöông :
Ngoä ñoäc thöùc aên raát hay gaëp ôû nöôùc ngheøo, chaäm phaùt trieån vaø caùc nöôùc nhieät ñôùi. Do nhieàu nguyeân nhaân khaùc nhau nhö :
+ AÊn phaûi nguoàn thöïc phaåm ñaõ bò nhieåm khuaån: thöùc aên oâi, thiu, thòt soáng, taùi, thòt hoäp hoûng, rau soáng, hoa quaû, nguoàn nöôùc… bò oâ nhieãm khoâng ñöôïc xöû lyù kó trong quaù trình cheá bieán thöùc aên.
+ AÊn phaûi nguoàn thöïc phaåm coù chöùa chaát ñoäc: naám ñoäc, saén…
+ AÊn phaûi moät soá thöïc phaåm deã gaây dò öùng tuøy thuoäc cô ñòa töøng ngöôøi: toâm cua, döùa…
ÔÛ nöôùc ta, thöôøng xaûy ra vaøo muøa heø, gaây neân nhöõng vuï dòch nhoû, taûn phaùt coù lieân quan ñeán caùc taäp theå: Ñôn vò boä ñoäi, nhaø treû, moät gia ñình hoaëc moät soá gia ñình trong cuøng thoân, xoùm… cuõng coù khi gaây thaønh vuï dòch lôùn do moâi tröôøng bò oâ nhieåm naëng.
b. Trieäu chöùng :
- Ngöôøi bò nhieãm ñoäc thöùc aên thöôøng xuaát hieän vôùi ba hoäi chöùng ñieån hình laø:
+ Hoäi chöùng nhieãm