Đò Lèn
-Nguyễn Duy-

A. Phần chuẩn bị
I. Mục tiêu cần đạt
1. Kiến thức, kĩ năng tư duy
* Giúp học sinh HS:
- Hiểu được những tình cảm, suy nghĩ cảm động và sâu lắng của nhà thơ đối với người bà; sự vận động của mạch cảm xúc.
- Nắm được một số nét đặc sắc về nghệ thuật của bài thơ (hình ảnh, giọng điệu, kết hợp tự sự với biểu cảm, dồn nén ý thơ,v.v.
- Thấy được vị trí của thơ Nguyễn Duy trong nền văn học mới.
- Rèn luyên kĩ năng đọc thơ và phương pháp tiến cận văn bản nghệ thuật.
2. Tư tưởng- tình cảm
- Thêm trân trọng tình cảm với những người thân trong hiện tại, không sống vô tư đến vô tâm rồi nuối tiếc, ân hận.
II. Phương tiện thực hiện
- SGK, SGV, tài liệu tham khảo.
- SGK, tài liệu tham khảo.
III. Cách thức tiến hành
- Đọc sáng tạo, gợi tìm, trả lời câu hỏi, chia nhóm thảo luận..
B. Tiến trình dạy học
* Ổn định tổ chức (1 phút)
1. Kiểm tra bài cũ (5 phút)
*Câu hỏi: Đọc thuộc lòng bài thơ Sóng của Xuân Quỳnh, nói lên suy nghĩ của mình về một khổ thơ mà mình có ấn tượng sâu sắc nhất.
*Yêu cầu:
- Đọc chính xác, diễn cảm…
- Chọn một khổ thơ bất kì nhưng phải nói được suy nghĩ và ấn tương sâu sắc của mình về đoạn thơ mình chọn.
2. Bài mới:
* Giới thiệu bài mới
Thơ ông hướng tới cái đẹp của đời sống giản dị quanh ta, phát hiện trong thế giới quen thuộc ấy sự gắn kết của những giá trị vĩnh hằng, những xúc cảm chân thành, những suy tư sâu sắc được diễn tả bằng một hình thức thơ vừa giàu tính cách dân gian vừa phảng phất phong vị thơ cỏ điển phương Đông. Để hiểu hơn về thơ của nhà thơ ấy, chúng ta tìm hiểu "Đò Lèn" - Nguyễn Duy.
Hoạt động của GV & HS
Yêu cầu cần đạt


- HS đọc Tiểu dẫn, tóm tắt những nét cơ bản về tác giả.




I. TÌM HIỂU CHUNG
1. Tác giả (12 phút)
- Tên khai sinh; Nguyễn Duy Nhuệ, sinh: 1948, quê: Thanh Hoá. Ông từng chiến đấu ở chiến trường nôi rtiếng ác liệt thời chống Mĩ như Khe Sanh, đường 9 Nam Lào, Quảng trị.


- Thơ ND có đặc điểm gì nổi bật?
- Thơ ông hướng tới cái đẹp của đời sống giản dị quanh ta, phát hiện trong thế giới quen thuộc ấy sự kắng kết của những giá trị vĩnh hằng. những xúc cảm chân thành, những suy tư sâu sắc được diễn tả bằng một hình thức thơ vừa giàu tính cách dân gian vừa phảng phất phong vị thơ cỏ điển phương Đông.

- TP tiêu biểu (SGK).


- GV mở rộng:
Đò Lèn là địa danh, quê ngoại của tác giả. Mẹ mất sớm, ND sống với bà ngoại. Có lẽ thời gian sống với bà ngoại nhiều hơn với mẹ. ND viết về mẹ mình có những câu thơ rất ấn tượng:
"Mẹ ta không có yếm đào
Nón mê thay nón quai thao đội đầu
Rối ren tay bí tay bầu
Váy nhuộm bùn, áo nhuộm nâu bốn mùa
Cái cò sung chát đào chua
Câu ca mẹ hát gió đưa về trời
Ta đi trọn kiếp con người
Cũng không đi hết mấy lời mẹ ru
Mẹ ru cái lẽ ở đời
Sữa nuôi phần xác hát nuôi phần hồn
Bà ru mẹ, mẹ ru con
Liệu mai sau các con còn nhớ chăng?"
( Bài thơ vè mẹ chủ yếu khơi nguồn từ những kỉ niệm về bà ngoại.


- Nêu hoàn cảnh sáng tác bài thơ.
2. Hoàn cảnh sáng tác
Bài thơ Đò Lèn viết về bà ngoại cùng những kí ức tuổi thơ gắn liền với địa danh thân thiết. Bài thơ ra đời tháng 9/1983. Đây là thời điểm văn học chuẩn bị có bước đổi mới. Đò Lèn ra đời dự báo sự trỗi dậy của ý thức tự nhìn lại bản thân, hướng tới xác lập những giá trị nhân bản trong văn học thời đại mới.


- Xác định chủ đề bài thơ
3. Chủ đề bài thơ
Mặc dù đã muộn người cháu vẫn nhớ lại hình ảnh người bà lam lũ, tần tảo giữa cuộc đời bên cạnh sự vô tư đến vô tâm của mình. Đồng thời thể hiện sự thức tỉnh của người cháu trước quy luật đơn giản mà nghiệt ngã của cõi người, để càng đau đớn, tiếc xót vì thương bà.


- Xác định bố cục và khái quát nội dung