Bài 18: THỜI TIẾT, KHÍ HẬU VÀ NHỆT ĐỘ KHÔNG KHÍ
I. Mục Tiêu: Sau khi học xong học sinh cần:
- Phân biệt và trình bày được hai khái niệm: thời tiết và khí hậu
- Hiểu được nhiệt độ không khí là gì? Và nguyên nhân làm cho không khí có nhiệt độ, biết cách đo, tính nhiệt độ trung bình ngày, tháng, năm
- Làm quen với các dự báo thời tiết hàng ngày, bước đầu tập quan sát có ghi chép một số yếu tố thời tiết đơn giản
II. Thiết bị dạy học:
- Các bảng thống kê về thời tiết
- Các hình vẽ hình vẽ 48, 49 sách giáo khoa phóng to
- Nhiệt kế
III. Hoạt động trên lớp:
1. Ổn định: Kiểm tra sĩ số, vệ sinh.
2.Kiểm tra bài cũ:
H: Lớp vở khí chia làm mấy tầng? Nêu vị trí đặc điểm của mỗi tầng?
H: Dựa vào đâu người ta phân ra khối khí nóng, lạnh, đại dương, lục địa? Khi nào thì khối khí biến tính?
( Gọi học sinh nhận xét, bổ xung ( giáo viên cho điểm
3. Giới thiệu bài mới:
Cuộc sống hằng ngày của chúng ta bị ảnh hưởng bởi nhiều yếu tố như thời tiết, khí hậu … nó có ảnh hưởng như thế nào tới đời sống và sinh hoạt kinh tế của con người, chúng ta sẽ tìm hiểu qua bài 18.
4. Các hoạt động

Hoạt động của giáo viên và học sinh
Nội Dung

Hoạt động 1: Học sinh làm việc cá nhân
Bước 1: GV yêu cầu học sinh nghiên cứu kênh chữ trong mục 1.
H: Thời tiết là gì? Cho ví dụ minh hoạ?
* Khái niệm thời tiết là một khái niệm trừu tượng có thể hiểu đó là trạng thái của lớp khí quyển ở dưới thấp.(nhiệt độ, khí áp, gió, độ ẩm …)
VD: Trời xấu thì nhiều mây đen, gió và có khi ở một địa phương thời tiết có thể thay đổi mấy lần , đang nắng có khi lại đổ mưa.
H: Khí hậu là gì? Cho ví dụ?
( Khí hậu là tình trạng thời tiết được lặp đi lặp lại trong một thời gian dài và trở thành quy luật
VD: lấy ví dụ trong sách giáo khoa )
H: Vậy tời tiết và khí hậu khác nhau ở điểm nào?
Học sinh trả lời, giáo viên giải thích thêm
(Thời tiết luôn xảy ra trong thời gian ngắn, luôn thay đổi. Khí hậu xẩy ra trong thời gian dài và trở thành quy luật.)
Bước 2: Giáo viên chuyển ý:
Hoạt động 2: Học sinh làm việc cá nhân
Bước 1: Gọi một học sinh đọc to phần 2 sách giáo khoa
H: Nguồn cung cấp ánh sáng và nhiệt độ cho trái đất là gì?
( Mặt trời là nguồn cung cấp ánh sáng và nhiệt chính cho trái đất)
H: Thế nào là nhiệt độ của không khí?
Học sinh trả lời, giáo viên giải thích thêm
* GV giảng quá trình hấp thu nhiệt của trái đất
Khi bức xạ mặt trời đi qua lớp không khí, không khí không trực tếp hấp thu vì các sóng của tia ánh sáng mặt trời là sóng ngắn, trong không khí các hạt bụi, hơi nước mới hấp thu trực tiếp ánh sáng Mặt Trời ( bức xạ bị giảm một phần rất nhỏ năng lượng. Bức xạ Mặt Trời chủ yếu bị mặt đất hấp thu, mặt đất hấp thu sau đó mới bức xạ lại vào không khí và lúc đó bức xạ của mặt đất là bức xạ sóng dài ( lúc này không khí mới nóng lên.
H: Muốn biết nhiệt độ không khí người ta phải làm gì? Đo nhiệt độ không khí bằng dụng cụ gì?
Bước 2: GV giải thích muốn biết phải đo nhiệt độ và đo bằng nhiệt kế
* GV giới thiệu cho học sinh biết nhiệt kế.
H: Người ta đo nhiệt đô không khí ngày mấy lần? Cách đo như thế nào? Tại sao phải cách 2 m?
( Ngày đo 3 lần vào lúc 5giờ, 13 giờ, 21 giờ. Cách đo : người ta đặt nhiệt kế trong bóng râm, cách mặt đát 2 m. để tránh không tiếp xúc trực tiếp với ánh sáng, ở độ cao 2 m để không bị ảnh hưởng của nhiệt độ mặt đất)
H: Tại sao không khí trên mặt đất lại không nóng nhất vào lúc 12 giờ trưa? (lúc bức xạ Mặt Trời mạnh nhất) mà lại chậm hơn vào lúc 13 giờ?
(Vì mặt đất hấp thu bức xạ Mặt Trời mạnh nhất sau đó mới toả nhiệt vào lại trong không khí do vậy không khí sẽ nóng chậm hơn)
H: Muốn tính nhiệt độ trung bình ngày, tháng, năm người ta tính như thế nào? Nêu cách tính?
(+ T0 trung bình ngày