TUẦN 15:

Bài 12: THĂNG LONG – HÀ NỘI
MÔN LỊCH SỬ VÀ ĐỊA LÍ (T2)

I. YÊU CẦU CẦN ĐẠT:
1. Năng lực đặc thù:
- Nêu được đặc điểm tự nhiên của Thăng Long biểu hiện ở Chiếu dời đô của Lý
Công Uẩn.
- Trình bày được một số nét chính về lịch sử Thăng Long - Hà Nội qua tư liệu tranh
ảnh, câu chuyện lịch sử.
2. Năng lực chung.
- Năng lực tự chủ, tự học: Biết tự chủ thực hiện sử dụng một số phương tiện học tập
môn Lịch sử và Địa lí.
- Năng lực giải quyết vấn đề và sáng tạo: Thực hiện tốt và có sáng tạo trong thực
hiện các hoạt động của môn Lịch sử và địa lí.
- Năng lực giao tiếp và hợp tác: Biết trao đổi, góp ý cùng bạn trong hoạt động nhóm
và thực hành.
3. Phẩm chất.
- Phẩm chất nhân ái: Biết chia sẻ, giúp đỡ bạn trong sử dụng, thực hành các hoạt
động về Lịch sử, Địa lí.
- Phẩm chất chăm chỉ: Có tinh thần chăm chỉ, ham học hỏi trong tìm hiểu về Lịch
sử và Địa lí.
- Phẩm chất trách nhiệm: Có ý thức trách nhiệm với lớp, tôn trọng tập thể.
II. ĐỒ DÙNG DẠY HỌC
- Kế hoạch bài dạy, bài giảng Power point.
- SGK và các thiết bị, học liệu phục vụ cho tiết dạy.
III. HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC
Hoạt động của giáo viên
Hoạt động của học sinh
1. Khởi động:
- Mục tiêu:
+ Tạo không khí vui vẻ, khấn khởi trước giờ học.
+ Thông qua khởi động, giáo viên dẫn dắt bài mới hấp dẫn để thu hút học sinh tập
trung.
- Cách tiến hành:
- GV khởi động bài học, yêu cầu:
- HS trả lời câu hỏi theo ý kiến cá nhân

+ HS nêu các tên gọi khác nhau của Thăng
Long – Hà Nội?
- GV nhận xét, tuyên dương và dẫn dắt vào
bài mới.
- HS lắng nghe.
2. Khám phá:
- Mục tiêu:
+ Nêu được đặc điểm tự nhiên của Thăng Long biểu hiện ở Chiếu dời đô của Lý Công
Uẩn.
+ Trình bày được một số nét chính về lịch sử Thăng Long - Hà Nội qua tư liệu tranh
ảnh, câu chuyện lịch sử.
- Cách tiến hành:
Hoạt động: Lịch sử Thăng Long – Hà Nội
- Giáo viên giới thiệu cho học sinh sự kiện
năm 1010, vua Lý Thái Tổ dời đô từ Hoa Lư - Học sinh lắng nghe và thực hiện thảo
về thành Đại La - Hà Nội. Sau đó, giáo viên luận nhóm đôi và thực hiện yêu cầu, trả
cho học sinh đọc tư liệu, thảo luận cặp đôi và lời câu hỏi.
thực hiện yêu cầu: Khai thác tư liệu và chỉ ra
những từ chỉ đặc điểm tự nhiên của thành Đại
La. Từ đó, hãy nêu đặc điểm tự nhiên nổi bật
của khu vực này.
- Với hoạt động này, giáo viên hướng dẫn
giáo viên hướng dẫn học sinh tìm những từ/
cụm từ trong tư liệu chỉ đặc điểm tự nhiên
của khu vực họ thành Đại La (được thế rồng
cuộn hổ ngồi, bằng phẳng, thế đất cao,…) và
rút ra nhận xét.
- Đại diện cặp đôi lên báo cáo kết quả thực
hiện nhiệm vụ. Các học sinh khác bổ sung và - Đại diện các nhóm trình bày:
hoàn thiện câu trả lời.
Tư liệu: Được trích trong chiếu dời đô
của Lý Công Uẩn miêu tả về thế địa
linh nhân kiệt của thành Đại La: ở giữa
khu vực trời đất, chính giữa nam bắc,
đông tây; rộng, bằng phẳng, cao, sáng

sủa. Đây cũng chính là cơ sở để Lý
Công Uẩn dời đô từ Hoa Lư - Ninh
Bình ra thành Đại La - Hà Nội.
- Giáo viên nhận xét và chuẩn kiến thức cho
học sinh.
- Giáo viên yêu cầu học sinh đọc sách giáo
khoa thảo luận theo nhóm mỗi nhóm thực
hiện một nhiệm vụ:
+ Nêu một số sự kiện lịch sử tiêu biểu gắn
với Thăng Long - Hà Nội.
+ Kể câu chuyện liên quan đến Thăng Long Hà Nội mà em ấn tượng nhất.
- Giáo viên hướng dẫn và yêu cầu học sinh
quan sát các hình 4 – hình 8 để trả lời các câu
hỏi.

- HS lắng nghe và thực hiện nhiệm vụ.

Hình 4. Đền Quán Thánh trấn giữ phía
Bắc: Đền Quán Thánh tên chữ là Trấn
Vũ quán có từ thời vua Lý Thái Tổ(năm
2010 đến năm 1028), thời Huyền Thiên
Trấn Vũ, vị thần trấn giữ cửa ngõ phía
Bắc thành Thăng Long xưa. Vua Minh
Mạng khi đi tuần Bắc Thành đã cho đổi
tên đền thành Chân Vũ quán. Ba chữ
Hán này được tạc trên cổng tam quan.
Tuy nhiên, trên bức hoành phi trong Bái
đường vẫn ghi là Trấn Vũ quán. Năm
1842, vua Thiệu Trị đến thăm đền và
ban tiền đúc vòng vàng đeo cho tượng
Trấn Vũ. Đền được công nhận là Di
tích lịch sử văn hóa quốc gia năm 1962.
Hình 5. Hồ gươm ở Hà Nội ngày nay:
Hồ Gươm (hay còn gọi là hồ Hoàn
Kiếm) tọa lạc ngay trung tâm Thủ đô
Hà Nội và được bao quanh bởi 3 con
phố Hàng Khay – Lê Thái Tổ - Đinh
Tiên Hoàng. Hồ đã có từ rất lâu, song
trước khi mang tên chính thức Hoàn

Kiếm, hồ có rất nhiều tên gọi gắn với
những câu chuyện khác nhau như: tên
Lục Thủy vì nước hồ có màu xanh biếc
quanh năm, hồ Thủy Quân vì đây là nơi
triều đình dùng để duyệt thủy binh…
Tên gọi Hoàn Kiếm chính thức xuất
hiện vào đầu thế kỷ XV gắn với truyền
thuyết vua Lê Thái Tổ trả gươm báu
cho Rùa Vàng sau khi mượn gươm
chiến đấu, đánh bại giặc Minh, chính
thức lên làm vua và gây dựng triều đại
nhà Hậu Lê thịnh vượng.
Hình 6. Chân dung Tổng đốc Hoàng
Diệu: Hoàng Diệu là một vị quan nhà
Nguyễn. Năm 1882, trước cuộc tấn
công của quân Pháp dưới quyền chỉ huy
của Hăng – ri Ri – vi – e vào thành Hà
Nội, quân nhân ta đã anh dũng chiến
đấu, dưới sự chỉ huy của Tổng đốc
Hoàng Diệu. Kết quả, thành Hà Nội đã
thất thủ sau vài giờ nổ súng; Tổng đốc
Hoàng Diệu sau khi viết di biểu dâng
vua Tự Đức đã tuẫn tiết trong vườn Võ
Miếu (dưới cột cờ Hà Nội ngày nay) để
bảo toàn khí tiết.
Hình 7. Bác Hồ đọc Tuyên ngôn Độc
Lập: Đây là hình ảnh Chủ tịch Hồ Chí
Minh thay mặt quốc dân đồng bào đọc
bản Tuyên ngôn Độc Lập khai sinh
nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa Nhà nước công nông dân đầu tiên ở
Đông Nam châu Á, tại Quảng trường
Ba Đình, Hà Nội vào ngày mùng 2

tháng 9 năm 1945.
Hình 8. Xác máy bay b52 Mỹ bị bắn
rơi trên phố Hoàng Hoa Thám, Hà Nội
vào tháng 12 năm 1972. Từ ngày 18
đến ngày 29 tháng 12 năm 1972, quân
và dân miền Bắc Việt Nam đã anh dũng
chiến đấu đánh bại cuộc tập kích trên
không của không quân Mỹ vào Hà
Nội ,Hải Phòng. Trong trận chiến đấu
này, lực lượng Tự vệ Thủ đô đã nêu cao
tinh thần chiến đấu, bắn rơi nhiều máy
bay Mỹ, góp phần không nhỏ vào chiến
thắng “Điện Biên Phủ trên không”,
buộc Mỹ phải ký kết Hiệp định Paris về
chấm dứt chiến tranh lập lại hòa bình ở
Việt Nam.
- Học sinh kể tên các sự kiện lịch sử
- Giáo viên gọi đại diện các nhóm trình bày tiêu biểu như vua Lý Thái Tổ dời đô,
kết quả thảo luận trước lớp, các nhóm khác Lê Lợi trả gươm báu cho Rồng Vàng ở
lắng nghe, bổ sung hoàn thiện câu trả lời.
Hồ Hoàn Kiếm, cuộc chiến đấu chống
quân Pháp ở thành Hà Nội dưới sự chỉ
huy của Tổng đốc Hoàng Diệu và kể
được một số câu chuyện gắn với Thăng
Long - Hà Nội.
- HS lắng nghe.
- Giáo viên nhận xét và chuẩn kiến thức cho
học sinh.

3. Vận dụng trải nghiệm.
- Mục tiêu:
+ Củng cố những kiến thức đã học trong tiết học để học sinh khắc sâu nội dung.
+ Vận dụng kiến thức đã học vào thực tiễn.

+ Tạo không khí vui vẻ, hào hứng, lưu luyến sau khi học sinh bài học.
- Cách tiến hành:
- GV đưa quả địa cầu, mời HS tham gia trò
chơi “Ai nhanh – Ai đúng”
+ Luật chơi: chơi theo tổ, mỗi tổ cử một số - Học sinh lắng nghe luật trò chơi.
bạn tham gia theo lần lượt. Trong thời gian
1 phút mỗi tổ kể tên các sự kiện, các nhận
vật lịch sử gắn liền với Thăng Long – Hà
Nội. Tổ nào tìm đúng và nhanh nhất là
thắng cuộc.
+ Các tổ lần lượt tham gia chơi.
+ GV mời từng tổ tham gia, GV làm trọng
tài bấm giờ và xác định kết quả.
- HS lắng nghe, rút kinh nghiệm.
+ Nhận xét kết quả các tổ, tuyên dương.
- Nhận xét sau tiết dạy, dặn dò về nhà.
IV. ĐIỀU CHỈNH SAU BÀI DẠY:
..............................................................................................................................
..............................................................................................................................
..............................................................................................................................
--------------------------------------------------TUẦN:
Bài 12: THĂNG LONG – HÀ NỘI
MÔN LỊCH SỬ VÀ ĐỊA LÍ (T3)
I. YÊU CẦU CẦN ĐẠT:
1. Năng lực đặc thù:
- Sử dụng các nguồn tư liệu lịch sử và địa lý, nêu được Hà Nội là trung tâm chính
trị, kinh tế, văn hóa, giáo dục quan trọng của Việt Nam.
- Thể hiện được ý thức giữ gìn và phát huy truyền thống văn hóa của Thăng Long –
Hà Nội.
2. Năng lực chung.
- Năng lực tự chủ, tự học: Biết tự chủ thực hiện sử dụng một số phương tiện học tập
môn Lịch sử và Địa lí.

- Năng lực giải quyết vấn đề và sáng tạo: Thực hiện tốt và có sáng tạo trong thực
hiện các hoạt động của môn Lịch sử và địa lí.
- Năng lực giao tiếp và hợp tác: Biết trao đổi, góp ý cùng bạn trong hoạt động nhóm
và thực hành.
3. Phẩm chất.
- Phẩm chất nhân ái: Biết chia sẻ, giúp đỡ bạn trong sử dụng, thực hành các hoạt
động về Lịch sử, Địa lí.
- Phẩm chất chăm chỉ: Có tinh thần chăm chỉ, ham học hỏi trong tìm hiểu về Lịch
sử và Địa lí.
- Phẩm chất trách nhiệm: Có ý thức trách nhiệm với lớp, tôn trọng tập thể.
II. ĐỒ DÙNG DẠY HỌC
- Kế hoạch bài dạy, bài giảng Power point.
- SGK và các thiết bị, học liệu phục vụ cho tiết dạy.
III. HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC
Hoạt động của giáo viên
Hoạt động của học sinh
1. Khởi động:
- Mục tiêu:
+ Tạo không khí vui vẻ, khấn khởi trước giờ học.
+ Thông qua khởi động, giáo viên dẫn dắt bài mới hấp dẫn để thu hút học sinh tập
trung.
- Cách tiến hành:
- GV giới thiệu hình ảnh trong sách giáo khoa - HS quan sát tranh và trả lời một số
để khởi động bài học.
câu hỏi theo ý kiến cá nhân
+ Kể tên các nhân vật lịch sử, các sự kiện gắn
liền với Thăng Long – Hà Nội?
- GV nhận xét, tuyên dương và dẫn dắt vào
bài mới.
- HS lắng nghe.
2. Khám phá:
- Mục tiêu:
+ Sử dụng các nguồn tư liệu lịch sử và địa lý, nêu được Hà Nội là trung tâm chính trị,
kinh tế, văn hóa, giáo dục quan trọng của Việt Nam.
+ Thể hiện được ý thức giữ gìn và phát huy truyền thống văn hóa của Thăng Long – Hà
Nội.

- Cách tiến hành:
Hoạt động: Thủ đô Hà Nội ngày nay
- Giáo viên cho học sinh khám phá quan sát
các hình từ hình 9 đến hình 11 trong sách
giáo khoa, thảo luận theo cặp đôi và thực hiện
nhiệm vụ:
+ Cho biết tên các địa điểm trong hình ảnh.
+ Thảo luận chức năng của các địa điểm
trong hình ảnh
- Giáo viên gọi đại diện cặp đôi lên báo cáo
kết quả, thực hiện nhiệm vụ. Các học sinh
khác bổ sung và hoàn thiện câu trả lời.

- Học sinh làm việc theo hình thức cặp
đôi, giáo viên hỗ trợ học sinh.

- HS đại diện các nhóm trình bày:
Hình 9. Tòa nhà Quốc hội Việt Nam là
trụ sở làm việc và nơi diễn ra các phiên
họp toàn thể đoàn toàn thể của quốc hội
và Nhà nước Việt Nam. Tòa nhà Quốc
hội khởi công xây dựng năm 2009 tọa
lạc trên đường Độc Lập, đối diện quảng
trường trung tâm và nằm cạnh khu di
tích khảo cổ học 18 Hoàng Diệu.
Hình 10. Đại học Bách Khoa Hà Nội là
Đại học chuyên ngành kỹ thuật hàng
đầu và được xếp vào nhóm đại học
trọng điểm của quốc gia Việt Nam.
Hình 11. Bảo tàng Lịch sử Quốc gia
được thành lập theo quyết định số
1674/QĐTTG5 năm 2011 của Thủ
tướng Chính phủ trên cơ sở sáp nhập
Bảo tàng Lịch sử Việt Nam và Bảo tàng
Cách mạng Việt Nam. Bảo tàng Lịch sử
Quốc gia là công trình văn hóa tọa lạc ở
khu vực trung tâm của Thủ đô Hà Nội,
gắn với nhiều di tích linh thiêng của
Thủ đô như: Tháp Rùa, Hồ Gươm, cầu
Thê Húc, đền Ngọc Sơn, Bút Tháp,…
Bảo tàng lưu trữ, trưng bày, giới thiệu

lịch sử Việt Nam từ thời tiền sử đến
ngày nay thông qua hệ thống tài liệu,
hiện vật vô cùng đồ sộ, quý giá. Trong
đó, có nhiều hiện vật là bảo vật quốc
gia. Bảo tàng Lịch sử Quốc gia đang
duy trì hai hệ thống trưng bày cố định
tại hai cơ sở: số 1 Tràng Tiền- Hà Nội,
trưng bày Lịch sử Việt Nam từ thời tiền
sử đến hết triều Nguyễn Năm 1945. Tại
cơ sở số 216 Trần Quang Khải - Hà Nội
trưng bày về lịch sử Việt Nam từ giữa
thế kỷ XX đến nay.
- Giáo viên tiếp tục bổ sung, mở rộng câu hỏi
học sinh: Chức năng của các địa điểm trong
hình cho thấy Hà Nội có vai trò gì? Hà Nội là
trung tâm quan trọng của cả nước trên lĩnh
vực nào?
- Giáo viên nhận xét và chuẩn kiến thức cho
học sinh.
- Giáo viên yêu cầu học sinh thực hiện nhiệm
vụ: Quan sát hình 12 và cho biết ý nghĩa của
hoạt động đó trong việc giữ gìn và phát huy
truyền thống văn hóa của Thăng Long- Hà
Nội.
- Giáo viên gọi một số học sinh trả lời câu
hỏi. Các học sinh khác lắng nghe, bổ sung và
hoàn thiện câu trả lời.

- Học sinh làm việc theo hình thức cá
nhân.

- 2 – 3 HS trả lời:
Hình 12. Nghệ nhân dạy các bạn nhỏ
nặn tò he. Tò he là một loại đồ chơi dân
gian làm từ bột hấp chín có nhuộm
màu, đặc biệt chỉ có duy nhất ở làng
Xuân La, xã Phượng Rực, huyện Phú
Xuyên, thành phố Hà Nội. Trong hình
là nghệ nhân Nguyễn Văn Thành đang
dạy các bạn nhỏ nặn tò he. Đây là một
trong những hoạt động nhằm bảo tồn

những nét văn hóa truyền thống của
thành phố Hà Nội.
- HS trả lời câu hỏi
- Giáo viên có thể đặt thêm một số câu hỏi
cho học sinh thảo luận: Theo em, cần làm gì
để giữ gìn và phát huy truyền thống văn hóa
của Thăng Long - Hà Nội? Để học sinh trả lời
được câu hỏi này, giáo viên cần định hướng
gợi ý học sinh thông qua quan sát một số hình
ảnh, xem video về một số hoạt động ở góp
phần bảo tồn và phát huy các giá trị văn hóa
truyền thống của Thăng Long - Hà Nội.
- Giáo viên nhận biết và nhận xét và chuẩn
kiến thức cho học sinh.
3. Luyện tập.
- Mục tiêu:
+ Củng cố những kiến thức đã học trong tiết học để học sinh khắc sâu nội dung.
- Cách tiến hành:
- Giáo viên tổ chức cho học sinh đóng vai - Học sinh lắng nghe thực hiện.
diễn lại một số câu chuyện về lịch sử Việt
lịch sử Hà Nội.
- Giáo viên gợi mở cho học sinh kể thêm
một số công trình tiêu biểu của Hà Nội, để - HS trình bày
sau đó cho thấy Hà Nội là trung tâm chính
trị, kinh tế, văn hóa, giáo dục của đất nước
4. Vận dụng trải nghiệm.
- Mục tiêu:
+ Củng cố những kiến thức đã học trong tiết học để học sinh khắc sâu nội dung.
+ Vận dụng kiến thức đã học vào thực tiễn.
+ Tạo không khí vui vẻ, hào hứng, lưu luyến sau khi học sinh bài học.
- Cách tiến hành:
- Dựa vào yêu cầu trong sách giáo khoa, - Học sinh lắng nghe thực hiện.
giáo viên hướng dẫn cho học sinh thực

hiện theo nhóm. Mỗi nhóm lựa chọn một
đối tượng: Di tích Lịch sử - văn hóa hoặc
giá trị truyền thống của Hà Nội để thể hiện
có thể đề nghị sự hỗ trợ của người thân.
- Nhận xét sau tiết dạy, dặn dò về nhà.
- HS lắng nghe, rút kinh nghiệm.
IV. ĐIỀU CHỈNH SAU BÀI DẠY:
..............................................................................................................................
..............................................................................................................................
..............................................................................................................................
---------------------------------------------------