Ngày soạn: 10.5.2020
TIẾT 101. THCHD.
DẤU CHẤM LỬNG, DẤU CHẤM PHẨY, DẤU GẠCH NGANG

A.Muc tiêu cần đạt: Giúp HS:
1. Kiến thức:
- Nắm được công dụng của dấu chấm lửng và dấu chấm phẩy, dấu gạch ngang
2. Kỹ năng:
- Biết dùng dấu chấm lửng và dấu chấm phẩy, dấu gạch ngang
3. Thái độ:
- Có ý thức sử dụng đúng dấu chấm lửng và dấu chấm phẩy, dấu gạch ngang trong viết văn.
B. Chuẩn bị : + Giáo viên: Nghiên cứu soạn bài, bảng phụ
+ Học sinh: Chuẩn bị bài.
C. Tiến trình tổ chức các hoạt động
Hoạt động 1: Kiểm tra bài cũ:
Trong chương trình lớp 6 các em đã được học những loại dấu câu nào? Nêu tác dụng của các dấu câu đó.
+ Dấu chấm, dấu chấm hỏi, dấu chấm than.
+ Dấu chấm được đặt ở cuối câu trần thuật.
+ Dấu chấm hỏi được đặt ở cuối câu nghi vấn.
+ Dấu chấm than đặt sau câu cầu khiến, câu cảm thán.
Hoạt động 2: Giới thiệu bài.
Như vậy chúng ta thấy dấu câu rất phong phú và có những chức năng khác nhau. Để giúp các em có những hiểu biết nhất định về dấu câu và sử dụng chúng đúng mục đích , hôm nay chúng ta tìm hiểu thêm 2 loại dấu câu: Dấu chấm lửng và dấu chấm phẩy, dấu gạch ngang.
Hoạt động 3: Bài mới.
Hoạt động của GV-HS
Nội dung cần đạt

- GV trình bày bài tập trên bảng phụ
- Gọi HS đọc bài tập
? Các câu văn trên nói về việc gì?

a. Lòng tự hào của nhân dân ta với các anh hùng dân tộc.
b.Thông báo của người dân với quan phủ về việc vỡ đê.
c.Giới thiệu cuốn tiểu thuyết độc đáo.
- Các em chú ý vào dấu câu trong bài tập.
GV nêu câu hỏi?
? VDa, tác giả đã sử dụng bptt gì để khẳng định lòng yêu nước trong quá khứ của DT?
( liệt kê)
? Có thể thay dấu (...) bằng dấu (.) không? Vì sao?
(không, vì không thể hiện sau Quang Trung còn nhiều vị anh hùng DT khác.


? Trong VDb, dấu (...) dùng để biểu thị tâm trạng gì của người báo tin với quan phụ mẫu việc đê vỡ?
( Mệt vì kiệt sức hộ đê từ chiều; Hoảng sợ vì đê vỡ)

? Tấm bưu thiếp thường dùng để làm gì? ( ghi lời chúc ngắn gọn).
? Nhận xét về dung lượng 1 cuốn tiểu thuyết? ( dài, dày). Có thể viết tiểu thuyết trên bưu thiếp không? Vì sao? ) Vì bưu thiếp quá nhỏ so với dung lượng cuốn tiểu thuyết.
? Vậy dấu (...) trong câu c nhằm mục đích gì?

- GV: ở ví dụ c thể hiện sự hài hước một tấm bưu thiếp thì quá nhỏ so với dung lượng của một cuốn tiểu thuyết.
? Qua phân tích ví dụ, em hãy cho biết dấu chấm lửng có những công dụng gì ?
- GV khái quát: Đây chính là nội dung ghi nhớ.
- Gọi HS đọc ghi nhớ.
- GVmở rộng: Khi dấu chấm lửng thể hiện còn nhiều sự vật, hiện tượng chưa được liệt kê hết thì người nói viết ít nhất phần liệt kê được 2 sự vật, sự việc.
Trong chức năng dấu chấm lửng có thể đứng sau ký hiệu " v.v" biểu hiện sự tương tự trong liệt kê.
- Các nhà văn thường sử dụng dấu chấm lửng để bày tỏ sự bối rối, lúng túng hốt hoảng, đau đớn của nhân vật.
- Ví dụ: Để thể hiện sự xúc động thiêng liêng đến tận cùng khi Bác Hồ trở về nước sau 30 năm bôn ba nước ngoài Tố Hữu viết:
Ôi sáng nay, xuân 41
Trắng rừng biên giới nở hoa mơ
Bác về ... im lặng con chim hót
Thánh thót bờ lau vui ngẩn ngơ...
- GV: Ngoài những công dụng trên dấu chấm lửng còn có thêm một số công dụng khác như:
+ Để ghi lại một chỗ kéo dài của âm thanh hay để thêm thời gian chờ đợi.
VD: - Ba...a...a...ba ( Nguyễn Quang Sáng)
( Tiếng kêu gọi ba giây phút con bé nhận ra ba của mình cũng là giây phút ba của nó phải lên đường vào mặt trận miền Đông. Tiếng kêu như tiếng xe, xé ruột gan mọi người, nghe thật xót xa).
+ Một canh...hai canh...lại ba canh
Trằn trọc băn khoăn giấc chẳng thành
Canh bốn...canh năm vừa chợp mắt
Sao vàng năm cánh mộng hồn quanh
( Tâm trạng ngươi tù