Ngày soạn: 28/10/2015
Tuần 11 :
Bài 11: CụM DANH Từ
( Từ tiết 41 đến tiết 44 )
Mục tiêU
Nhận diện cấu tạo và chức năng ngữ pháp của cụm danh từ; xác định được cụm danh từ trong văn bản và biết cách sử dụng cụm danh từ.
Biết tự đánh giá bài tập làm văn kể chuyện(bài 9). Tự sửa các lỗi và rút kinh nghiệm cho bài viết tiếp theo.
Nhận biết đề văn kể chuyện đời thường; biết tìm ý, lập dàn bài cho đề văn tiếp theo.

A. Hoạt động khởi động.
HĐ nhóm:
GV yêu cầu HS tìm 5 câu ca dao hoặc tục ngữ nói về tình cảm gia đình. Xác định danh từ ở mỗi câu và cho biết từ loại của các từ đi kèm những danh từ đã tìm được.
Ví dụ:
B.Hoạt động hình thành kiến thức.
1.Tìm hiểu về cụm danh từ.
HĐ cặp đôi:
a) Các từ in đậm bổ sung ý nghĩa cho những từ nào?
- Xưa : ngày
- Hai : vợ chồng
- Một : túp lều,
- ông lão đánh cá : vợ chồng.
- Nát trên bờ biển : túp lều
b) Khi danh từ đảm nhiệm một chức vụ ngữ pháp trong câu, trước hoặc sau danh từ thường có thêm một số từ ngữ phụ tạo thành một cụm danh từ.
Các cụm danh từ có trong ví dụ trên: ngày xưa, có hai vợ chồng ông lão đánh cá, một túp lều nát tên bờ biển.
* Phần trung tâm của cụm danh từ: ngày, vợ chồng, túp lều.
Phần phụ ngữ của cụm danh từ: xưa;hai, ông lão đánh cá; một, nát, trên bờ biển;
* Nhận xét :
- Nghĩa của cụm danh từ phức tạp, cụ thể hơn nghĩa của danh từ.
- Cụm danh từ càng phức tạp (càng thêm các từ ngữ phụ) thì nghĩa của nó càng phức tạp hơn.
c) So sánh các cách nói sau :
* Túp lều(danh từ) – Một túp lều (cụm danh từ)
* Một túp lều (cụm danh từ) -
Một túp lều nát (cụm danh từ phức tạp)
* Một túp lều nát (cụm danh từ phức tạp)
* Một túp lều nát trên bờ biển(cụm danh từ phức tạp hơn nữa)
Giáo viên hướng dẫn học sinh rút ra nhận xét
Nhận xét: Cụm danh từ hoạt động như 1 danh từ, nhưng cụ thể chi tiết hơn, đầy đủ hơn,
d) Tìm cụm danh từ:
làng ấy
ba thúng gạo nếp
ba con trâu đực
ba con trâu ấy
chín con
năm sau
cả làng
GV phân tích thêm:
- Các từ ngữ phụ thuộc đứng trước danh từ: cả, ba, chín
- Các từ ngữ phụ thuộc đứng sau danh từ: ấy, nếp, đực, sau
- Các phụ ngữ trước có hai loại : Cả (chỉ số lượng ước khoảng) ; ba (chỉ số lượng chính xác).
- Các phụ ngữ đứng sau có hai loại :
+ : Chỉ vị trí để phân biệt.
+ Đực, nếp, sau : Chỉ đặc điểm
HĐ nhóm:
e) * Điền các cụm danh từ vào mô hình cụm danh từ
Phần trước
Phần trung tâm
Phần sau

t 2
t 1
T1
T2
s 1
s 2



làng


ấy


ba
thúng
gạo
nếp



ba
con
trâu
đực



ba
con
trâu

ấy


chín
con






năm

sau



cả
làng




HĐ cá nhân:
g) Cụm danh từ hoạt động trong câu như một danh từ( có thể làm chủ ngữ, làm phụ ngữ; khi làm vị ngữ thì phải có từ là đứng trước).
Ví dụ đặt câu:
- Câu có cụm danh từ làm chủ ngữ: Tất cả chúng tôi đều thích ca hát.
- Câu có cụm danh từ làm vị ngữ: Bố tôi