5
Vào bài: Sau 1975, đất nước thoát khỏi chiến tranh bước vào giai đoạn xây dựng, phát triển. Nhiều nhà văn trăn trở, tìm tòi hướng đi mới cho văn học trong tình hình mới: khám phá đời sống ở phương diện đời thường trên bình diện đạo đức thế sự. Một trong những cây bút tiên phong trong sự tìm tòi, khám phá là Nguyễn Minh Châu. Chúng ta hãy cùng nhau tìm hiểu một tác phẩm tiêu biểu của ông thuộc khuynh hướng này: Chiếc thuyền ngoài xa.
CHIẾC THUYỀN NGOÀI XA
Nguyễn Minh Châu

Tác giả
- Nguyễn Minh Châu (1930 – 1989) quê ở làng Thơi, huyện Quỳnh Lưu, tỉnh Nghệ An.
- Đầu năm 1950, ông gia nhập quân đội, theo học Trường Sĩ quan Lục quân Trần Quốc Tuấn.
- Từ năm 1952 đến 1958, ông công tác và chiến đấu tại Sư đoàn 320.
- Năm 1962, ông về Phòng Văn nghệ quân đội, sau chuyển sang tạp chí Văn nghệ Quân đội.
- 2000 ông được tặng Giải thưởng Hồ Chí Minh về văn học nghệ thuật.
- Là một trong những cây bút tiên phong của văn học Việt Nam thời kì đổi mới, “thuộc trong số những nhà văn mở đường tinh anh và tài năng nhất của văn học ta hiện nay” (Nguyên Ngọc)
- Ông luôn có ý thức đi tìm cái hạt ngọc ẩn giấu trong bề sâu tâm hồn con người.
- Sự nghiệp sáng tác
Trước 1975
-Nghiêng về cảm hứng anh hùng ca và có thiên hướng trữ tình lãng mạn.
-Phản ánh, tái hiện bức tranh hiện thực sinh động về con người và cuộc sống nhân dân trong kháng chiến chống Mĩ.
-Tác phẩm: Cửa sông( 1967), Những vùng trời khác nhau(1970), Dấu chân người lính(1972)…
Sau 1975
-chương trở về với đời thường và khám phá sự thật đời sống ở bình diện đạo đức thế sự và triết lí nhân sinh.
-Có sự đổi mới trong đề tài và bút pháp.
-Tác phẩm: Người đàn bà trên chuyến tàu tốc hành(1983), Bến quê (1987)… - Ông cũng có nhiều sáng tác viết cho thiếu nhi như: Từ giã tuổi thơ, Những ngày lưu lạc, Đảo đá kì lạ… và một tập tiểu luận phê bình Trang giấy trước đèn.
Tác phẩm
Hoàn cảnh sáng tác
- Chiếc thuyền ngoài xa được sáng tác tháng 8/1983, lúc đầu in trong tập Bến quê (1985), sau được văn lấy làm tên chung cho một tuyển tập truyện ngắn khác (in năm 1987) kể lại chuyến đi thực tế của một nghệ sĩ nhiếp ảnh và những chiêm nghiệm của ông về cuộc đời.
- In đậm phong cách tự sự - triết lí, rất tiêu biểu cho hướng tiếp cận đời sống từ góc độ thế sự của nhà văn ở giai đoạn sáng tác thứ hai.
Bố cục Truyện ngắn có thể chia làm ba đoạn:
- Đoạn 1: Từ đầu(chiếc thuyền lưới vó đã biến mất:hai phát hiện của người nghệ sĩ nhiếp ảnh.
- Đoạn 2: Tiếp theo(chiếc thuyền đang chống chọi với sóng gió giữa phá: câu chuyện của người đàn bà hàng chài ở tòa án huyện.
- Đoạn 3: Phần lại: tấm ảnh được chọn trong bộ lịch năm ấy.
Tóm tắt:
Theo yêu cầu của trưởng phòng, nghệ sĩ nhiếp ảnh Phùng đến một vùng ven biển miền Trung (cũng là nơi anh từng chiến đấu) để chụp một tấm ảnh cho cuốn lịch năm sau. Sau nhiều ngày “phục kích”, anh đã phát hiện và chụp được “một cảnh đắt trời cho” – đó là cảnh một chiếc thuyền ngoài xa đang ẩn hiện trong biển sớm mờ sương. Nhưng khi chiếc thuyền vào bờ, anh đã ngạc nhiên đến sững sờ khi chứng kiến từ chính chiếc thuyền đó cảnh người chồng vũ phu đánh đập vợ một cách dã man, đứa con vì muốn bảo vệ mẹ đã đánh trả lại cha mình. Ba hôm sau, cũng trong làn sương sớm, Phùng lại chứng kiến cảnh gã đàn ông đánh vợ, cô chị gái tước đoạt con dao mà thằng bé Phác định dùng để bảo vệ mẹ. Anh xông vào can thiệp thì bị người đàn ông đánh.Phùng bị thương và được đưa về trạm y tế của toà án.Theo lời mời của chánh án Đẩu (một người đồng đội cũ của Phùng) người đàn bà hàng chài đã đến toà án huyện. Tại đây, người đàn bà ấy đã từ chối sự giúp đỡ của Đẩu và Phùng, nhất quyết không bỏ lão chồng vũ phu. Chị đã kể câu chuyện về cuộc đời mình và đó cũng là lí do giải thích cho sự từ chối trên. Rời vùng biển với khá nhiều ảnh, Phùng đã có một tấm được chọn vào bộ lịch “tĩnh vật hoàn toàn” về “thuyền và biển” năm ấy. Tuy nhiên, mỗi lần đứng trước tấm ảnh,