Lịch sử & Địa lí 6
Trường: THCS Trọng Điểm
Tổ: Sinh – Hóa - Anh

Năm học 2023 - 2024
Họ và tên giáo viên:
Ngô Hồng Thơ

Ngày soạn: 30/10/2023
Ngày giảng: 06/11/2023
Tiết 16,17,18 Bài 9: CẤU TẠO CỦA TRÁI ĐẤT.

CÁC MẢNG KIẾN TẠO. NÚI LỬA VÀ ĐỘNG ĐẤT
Môn học/Hoạt động giáo dục: ĐỊA LÍ; Lớp: 6
Thời gian thực hiện: 3 tiết
I. MỤC TIÊU
1. Kiến thức
- Trình bày được cấu tạo của Trái Đất gồm ba lớp.
- Xác định được trên lược đồ các mảng kiến tạo lớn, đới tiếp giáp của hai mảng xô
vào nhau.
- Trình bày được hiện tượng động đất, núi lửa và nêu được nguyên nhân.
- Biết tìm kiếm thông tin về các thảm hoạ thiên nhiên do động đất và núi lửa gây
ra.
2. Năng lực
- Năng lực Địa lí:
+ Năng lực nhận thức Địa lí: Năng lực nhận thức theo quan điểm không gian, giải
thích hiện tượng và quá trình địa lí tự nhiên.
+ Năng lực tìm hiểu Địa lí: Sử dụng công cụ Địa lí (bản đồ, hình ảnh, video…)
+ Năng lực vận dụng kiến thức, kĩ năng Địa lý vào cuộc sống.
- Năng lực chung: năng lực giao tiếp và hợp tác, năng lực tự chủ và tự học, năng
lực giải quyết vấn đề.
3. Phẩm chất
- Yêu thiên nhiên; có ý thức bảo vệ thiên nhiên.
II. THIẾT BỊ DẠY HỌC VÀ HỌC LIỆU
1. Đối với giáo viên
- Máy chiếu hoặc
- Tranh 9.1 Các lớp bên trong của Trái Đất.
- Sơ đồ vỏ Trái Đất.
- Lược đồ các mảng kiến tạo lớn và vành đai núi lửa, động đất trên Trái Đất.
-Video Cấu tạo của Trái Đất, núi lửa: https://www.youtube.com/watch?
v=GBpUuklG7FA

Lịch sử & Địa lí 6

Năm học 2023 - 2024

https://www.youtube.com/watch?v=BllFDq5yPRA
https://coccoc.com/search?query=hi%E1%BB%87n+t%C6%B0%E1%BB
%A3ng+%C4%91%E1%BB%99ng+%C4%91%E1%BA%A5t&tbm=vid
https://www.dailymotion.com/video/x6bnh28 (mô phỏng chuyển động các mảng
kiến tạo)
- Các phiếu học tập.
2. Đối với học sinh
- Vở ghi, dụng cụ học tập, sgk
III. TIẾN TRÌNH DẠY HỌC
Hoạt động 1: Mở đầu (5')
a. Mục tiêu
- Kết nối vào bài học tạo hứng thú cho các em tiếp nhận kiến thức mới. Khơi dạy
cho HS mong muốn khám phá một nội dung mới.
b. Nội dung
HS dựa vào kiến thức đã học và hiểu biết của mình để trả lời câu hỏi.
c. Sản phẩm
- Câu trả lời cá nhân của học sinh.
d. Tổ chức thực hiện
Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ
- GV yêu cầu HS quan sát hình ảnh dưới đây, mô tả cấu tạo của quả trứng

Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ cá nhân
- HS suy nghĩ vấn đề
Bước 3: Báo cáo, thảo luận
- HS trả lời theo câu hỏi
Bước 4: Kết luận, nhận định
Gv quan sát, nhận xét đánh giá hoạt động học của hs.

Lịch sử & Địa lí 6

Năm học 2023 - 2024

=>Từ câu trả lời của học sinh, GV kết nối vào bài học
Hoạt động 2: Hình thành kiến thức mới – 107 phút
1. Tìm hiểu về cấu tạo của Trái Đất (35p)
a. Mục tiêu: 
- Trình bày được cấu tạo của Trái Đất gồm ba lớp.

b. Nội dung
HS quan sát hình ảnh, video để thảo luận theo nhóm tìm hiểu về cấu tạo của Trái
Đất.
c. Sản phẩm
Bài thuyết trình, sản phẩm thực hiện nhiệm vụ của HS.
d. Tổ chức thực hiện:
Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ
- HS theo dõi video, kết hợp đọc nội dung mục “Cấu tạo của Trái Đất” trang
136+137 Sgk, quan sát hình 9.1, 9.2 để hoàn thành phiếu học tập theo nhóm bàn:

Lịch sử & Địa lí 6

Năm học 2023 - 2024

GV yêu cầu HS làm việc theo bàn để quan sát và hoàn thành nội dung trong phiếu
học tập số 1:
PHT SỐ 1
Nhiệm vụ: Đọc thông tin mục “Cấu tạo của Trái Đất” và quan sát hình 9.1,
9.2 trang 136+137 Sgk. Sau đó theo dõi video và hoàn thành Phiếu học tập
(Thời gian 20 phút)
Cấu tạo
Lớp vỏ
Lớp manti
Lớp nhân
Độ dày
Đặc điểm
- Trong 3 lớp lớp nào là quan trọng nhất ? Vì sao?
- Làm thế nào để con người có thể biết được cấu tạo bên trong của Trái Đất?
- Nhiệt độ trong lòng đất rất cao chúng ta có thể sử dụng nguồn nhiệt đó
không? Mục đích của việc sử dụng nguồn nhiệt đó?
HS: Lắng nghe và tiếp cận nhiệm vụ
Bước 2: HS thực hiện nhiệm vụ
- HS:
+ Hoạt động cá nhân khoảng 8 phút và thảo luận nhóm thống nhất nội dung
khoảng 12 phút: Đọc mục 1, quan sát Hình 9.1,9.2 và theo dõi video.
- GV: Chiếu video
+ Theo dõi, quan sát hoạt động của HS
+ Hướng dẫn HS thực hiện nhiệm vụ
+ Hỗ trợ, tháo gỡ khó khăn cho Hs.
Bước 3: HS báo cáo kết quả làm việc
- GV: Yêu cầu đại diện của một vài nhóm nhanh nhất lên trình bày kết quả PHT.
- HS:
+ Trả lời câu hỏi của GV.

Lịch sử & Địa lí 6

Năm học 2023 - 2024

+ Đại diện báo cáo sản phẩm.
+ HS còn lại theo dõi, nhận xét, bổ sung cho nhóm bạn (nếu cần).
Bước 4: Kết luận, nhận định
- Giáo viên quan sát, nhận xét đánh giá quá trình thực hiện của học sinh về thái độ,
tinh thần học tập, khả năng giao tiếp, trình bày và đánh giá kết quả cuối cùng của
học sinh.
- Chuẩn kiến thức -> HS lắng nghe và ghi bài.
1. Cấu tạo của Trái Đất
Cấu tạo
Độ dày
Đặc điểm

Lớp vỏ

Lớp manti

Lớp lõi ( nhân)

từ 5 - 70km

2900km

gần 3400km

Đây là lớp mỏng
nhất của Trái Đất
- Được cấu tạo bởi
các loại đá rắn: đá
trầm
tích,
đá
mácma
- Vỏ lục địa và vỏ
đại dương

- Vật chất chủ yếu
là sắt và niken,
silic ở trạng thái
rắn.
- Nhiệt độ từ 1300
- 20000C.
- Chiếm gần 70%
khối lượng Trái
Đất.

- Vật chất chủ yếu là
sắt
- Chia thành 2 lớp
+ Lõi trong rắn
+Lõi ngoài lỏng
- Nhiệt độ 4000 50000C

2. Tìm hiểu về các mảng kiến tạo (25p)
a. Mục đích: Xác định được trên lược đồ các mảng kiến tạo lớn, đới tiếp giáp của
hai mảng xô vào nhau.
b. Nội dung: Đọc nội dung, quan sát Hình 9.3, theo dõi thông tin trình chiếu để trả
lời các câu hỏi
c. Sản phẩm: Thuyết trình sản phẩm, câu trả lời, bài làm của HS về các mảng kiến
tạo.
d. Tổ chức thực hiện.
Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ học tập
GV: Dựa vào mục “Các mảng kiến tạo” và hình 9.3 Sgk/137-138, em hãy:
- Cho biết mảng kiến tạo là gì?
- Cho biết lớp vỏ Trái Đất có các mảng kiến tạo lớn nào?
- Xác định các mảng kiến tạo lớn trên Trái Đất?
- Xác định nơi tiếp giáp giữa các mảng kiến tạo đang đang tách xa nhau và cho
biết những mảng nào tách xa nhau?

Lịch sử & Địa lí 6

Năm học 2023 - 2024

Bước 2. Thực hiện nhiệm vụ học tập
- Hs: Thực hiện nhiệm vụ cá nhân 8 phút, sau đó chia sẻ với các bạn cùng bàn 5
phút. Và chia sẻ cho cả lớp. Kết hợp chỉ trên Lược đồ.
- GV
+ Theo dõi, quan sát hoạt động của HS
+ Hướng dẫn HS thực hiện nhiệm vụ
+ Hỗ trợ, tháo gỡ khó khăn cho Hs khi tiến hành xác định ranh giới của hai mảng.
Bước 3: Báo cáo kết quả và thảo luận
- Gv: Yêu cầu HS lên trình bày kết quả và mô tả trên Hình 9.3, nhận xét
- HS
+ Đại diện một cặp báo cáo sản phẩm
+ Đại diện các nhóm khác nhận xét, trao đổi.
Bước 4: Đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ học tập
- GV đánh giá quá trình và kết quả hoạt động của cả lớp.
- Chốt kiến thức ghi bảng và chuyển dẫn sang mục sau.
2. Các mảng kiến tạo
– Bảy mảng kiến tạo lớn trên Trái Đất là:
+ Mảng Bắc Mĩ
+ Mảng Nam Mĩ
+ Mảng Âu – Á
+ Mảng châu Phi
+ Mảng Nam Cực
+ Mảng Ấn – Úc

Lịch sử & Địa lí 6

Năm học 2023 - 2024

+ Mảng Thái Bình Dương.
- Ranh giới của hai mảng tách xa nhau là đường thẳng màu xanh.
Các mảng tách xa nhau là: Mảng châu Phi và mảng Ấn – Úc, TBD với Nam
Cực, Á – Âu với Bắc Mĩ.
=> GV cho HS quan sát mô phỏng chuyển động của các mảng kiến tạo để HS
dễ hình dung
https://www.dailymotion.com/video/x6bnh28
3. Tìm hiểu về núi lửa và động đất (47p)
3.1. Núi lửa
a. Mục đích: Trình bày được hiện tượng núi lửa và nguyên nhân.
b. Nội dung: đọc nội dung SGK, quan sát máy chiếu, video phân tích để trả lời
các câu hỏi
c. Sản phẩm: câu trả lời về hiện tượng núi lửa.
d. Tổ chức thực hiện.
Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ học tập
HS hoạt động theo nhóm bàn: Theo dõi video kết hợp nội dung sgk mục Núi lửa
để hoàn thành PHT (t/g: 10 phút)
Video https://www.youtube.com/watch?v=BllFDq5yPRA

Lịch sử & Địa lí 6

Năm học 2023 - 2024

Lịch sử & Địa lí 6

Năm học 2023 - 2024

PHIẾU HỌC TẬP
Thời gian: 15 phút
Nhiệm vụ: Theo dõi video kết hợp nội dung Sgk/138+139 mục Núi lửa để hoàn
thành nội dung PHT theo các gợi ý dưới đây:
- Núi lửa là: ........................................................................................................
- Nguyên nhân hình thành: .................................................................................
- Quan sát hình và xác định sự phân bố của các vành đai lửa Thái Bình Dương
- Nhóm 1,3,5: Cho biết tại sao ở những khu vực núi lửa ngừng hoạt động lại
có sức hấp dẫn lớn đối với dân cư? Liên hệ với Việt Nam?
...............................................................................................................................
...............................................................................................................................
...............................................................................................................................
...............................................................................................................................
- Nhóm 2,4,6: Núi lửa phun trào gây ra những hậu quả nghiêm trọng như thế
nào đối với người dân?
...............................................................................................................................
...............................................................................................................................
...............................................................................................................................
+ Để ứng phó với hoạt động núi lửa chúng ta cần làm gì?
............................................................................................................................... .
.............................................................................................................................. ..
.............................................................................................................................
Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ học tập
- Hs:
+ Hoạt động cá nhân: Đọc thông tin - SGK trang 138-139, theo dõi video
+ Hoạt động cặp đôi: Thảo luận 8 phút để hoàn thành nhiệm vụ
- GV
+ Theo dõi, quan sát hoạt động của HS
+ Hướng dẫn HS thực hiện nhiệm vụ
+ Hỗ trợ, tháo gỡ khó khăn cho Hs khi Hs khai thác thông tin sgk.
Bước 3: Báo cáo kết quả và thảo luận
- Gv: Yêu cầu đại diện HS trình bày, nhận xét
- HS
+ Đại diện báo cáo sản phẩm
+ Đại diện các nhóm khác nhận xét, trao đổi.
THÔNG TIN PHẢN HỒI PHIẾU HỌC TẬP
Thời gian: 15 phút
Nhiệm vụ: Theo dõi video kết hợp nội dung Sgk/138+139 mục Núi lửa để hoàn
thành nội dung PHT theo các gợi ý dưới đây:
- Núi lửa là: Là hiện tượng xảy ra nơi vỏ Trái Đất bị rạn nứt, khối vật chất

Lịch sử & Địa lí 6

Năm học 2023 - 2024

nóng chảy ở phía sâu được đẩy lên theo các khe nứt chảy tràn lên trên bề
mặt đất dưới dạng dung nham.
- Nguyên nhân hình thành: Sự dịch chuyển của các mảng kiến tạo
- Quan sát hình và xác định sự phân bố của các vành đai lửa Thái Bình Dương
- Nhóm 1,3,5: Cho biết tại sao ở những khu vực núi lửa ngừng hoạt động lại
có sức hấp dẫn lớn đối với dân cư? Liên hệ với Việt Nam?
Khi núi lửa phun trào sẽ phun ra các dung nham, sau khi bị phong hóa nó tạo
thành những chất tốt ở trong đất, thuận lợi cho việc sản xuất thâm canh các
loại cây trồng phát triển màu mỡ.
+ Việt Nam có vùng đất đỏ Tây Nguyên
- Nhóm 2,4,6: Núi lửa phun trào gây ra những hậu quả nghiêm trọng như thế
nào đối với người dân?
Có thể hủy diệt các vật thể sống, Phủ lấp, làm hư hại các công trình giao thông
thủy lợi… cũng như các tài sản khác do con người tạo ra, gây cháy rừng, ô
nhiễm môi trường,…
+ Để ứng phó với hoạt động núi lửa chúng ta cần làm gì?
Để ứng phó với hoạt động núi lửa chúng ta cần làm gì
+ sơ tán khỏi nơi cư trú
+ mang các đồ vật cần thiết
+ di chuyển vật nuôi đi ra khỏi nơi có dung nham
Nêu các biện pháp phòng tránh khi có động đất xảy ra.
+ chui xuống những nơi như là : gầm bàn , gầm giường
+ gọi điện cho cứu hộ để thực hiện hành động sơ tán

Bước 4: Đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ học tập
- GV đánh giá quá trình và kết quả hoạt động của các nhóm.
- Chuẩn kiến thức và ghi bảng.
3. Núi lửa và động đất
3.1. Núi lửa
- Là hiện tượng xảy ra nơi vỏ Trái Đất bị rạn nứt, khối vật chất nóng chảy ở phía
sâu được đẩy lên theo các khe nứt chảy tràn lên trên bề mặt đất dưới dạng dung
nham.
- Nguyên nhân sinh ra núi lửa: Sự dịch chuyển của các mảng kiến tạo.
- Hậu quả: Núi lửa gây nhiều thảm họa - vùi lấp thành thị, làng mạc, ruộng
nương, thiệt hại về người và của.
3.2. Động đất
a. Mục đích: Trình bày được hiện tượng động đất và nguyên nhân.
- Biết tìm kiếm thông tin về các thảm hoạ thiên nhiên do động đất và núi lửa gây
ra.

Lịch sử & Địa lí 6

Năm học 2023 - 2024

b. Nội dung: đọc nội dung SGK, quan sát máy chiếu, video phân tích để trả lời
các câu hỏi
c. Sản phẩm: câu trả lời về hiện tượng động đất.
d. Tổ chức thực hiện.
Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ học tập
GV: HS dựa vào thông tin trong SGK, hình 9.4 và video cho biết thế nào là động
đất?

https://coccoc.com/search?query=hi%E1%BB%87n+t%C6%B0%E1%BB
%A3ng+%C4%91%E1%BB%99ng+%C4%91%E1%BA%A5t&tbm=vid
- Mô tả lại diễn biến, nguyên nhân và hậu quả của trận động đất.
-Xác định các vành đai động đất.
-Cho biết vành đai động đất trùng với ranh giới nào?
Dựa vào mục em có biết, em hãy cho biết:
- Đơn vị để đo cường độ của động đất?
- Cường độ động đất được tính bằng thang Richter, được phân loại như thế nào?
- Kể tên một số trận động đất lớn trong lịch sử.
(Siêu động đất:
Động đất tại Đường Sơn (Trung Quốc) năm 1976, Động đất và sóng thần tại
Indonesia năm 2004, Động đất tại Tứ Xuyên (Trung Quốc) năm 2008, Đại thảm
họa động đất Valdivia 1960, Động đất tại Alaska năm 1964, Động đất tại Nhật

Lịch sử & Địa lí 6

Năm học 2023 - 2024

Bản năm 2011, Động đất tại Philippines năm 1976, Động đất tại Papua New
Guinea năm 1998)
- Việt Nam có xảy ra động đất hay không?
(Điện Biên, Quảng Nam, Hà Tĩnh, Cao Bằng hay Hà Nội)
- Nêu các biện pháp phòng tránh khi có động đất xảy ra.
(Xây nhà chịu được những chấn động lớn.
Lắp các trạm nghiên cứu dự báo động đất.
Sơ tán dân ra khỏi vùng nguy hiểm)
HS: Lắng nghe và tiếp cận nhiệm vụ
 GV liên hệ các trận động đất gần đây trên TG: 4h sáng ngày thứ Hai
(6/2)ở Thổ Nhĩ Kỳ- Syria, 11/3/2011 ở Nhật, 12/5/28 tại Tứ Xuyên – TQ; 2004,
2005,2006 tại Inđô,…
Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ học tập
GV: Gợi ý, hỗ trợ học sinh thực hiện nhiệm vụ
HS: Suy nghĩ, trả lời
Bước 3: Báo cáo kết quả và thảo luận
HS: Trình bày kết quả
GV: Lắng nghe, gọi HS nhận xét và bổ sung
Bước 4: Kết luận, nhận định:
GV: Chuẩn kiến thức và ghi bảng
HS: Lắng nghe, ghi bài
3.2. Động đất.
- Động đất là hiện tượng tự nhiên xảy ra đột ngột từ 1 điểm ở dưới sâu trong
lòng đất.
- Nguyên nhân: do tác động của những lực bên trong TĐ
- Hậu quả
+ Gây thiệt hại lớn về người và tài sản
+ Gây hiện tượng đá lở, tuyết lở, sóng thần.
Hoạt đông 3: Luyện tập (15p)
a. Mục tiêu: Củng cố, khắc sâu, hệ thống lại nội dung kiến thức bài học.
b. Nội dung: Vận dụng kiến thức bài học, Hs quan sát bài tập, trao đổi cặp/nhóm
và hoàn thành bài tập.
c. Sản phẩm: Đáp án đúng của bài tập.
d. Cách thực hiện:
Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ học tập
GV đưa ra các câu hỏi liên quan đến bài học hôm nay. HS lắng nghe.
Câu 1: Hãy vẽ hình thể hiện cấu tạo của Trái Đất và mô tả 3 lớp cấu tạo của Trái
Đất trên hình vẽ đó. (Vẽ 3 đường tròn đồng tâm)
Câu 2: Vì sao có tên gọi là vành đai lửa Thái Bình Dương?

Lịch sử & Địa lí 6

Năm học 2023 - 2024

Gợi ý trả lời
Câu 2: Có tên gọi “vành đai lửa Thái Bình Dương” vì: đây là một khu vực hay
xảy ra động đất và các hiện tượng phun trào núi lửa bao quanh vòng lòng chảo
Thái Bình Dương. Nó có hình dạng tương tự vành móng ngựa và dài khoảng
40.000km. Nó gắn liền với một dãy liên tục các rãnh đại dương, vòng cung quần
đảo, các dãy núi lửa và sự chuyển động của các mảng kiến tạo. Đôi khi nó còn
được gọi là vành đai địa chấn Thái Bình Dương. Khoảng 71% trận động đất có
cường độ mạnh nhất thế giới diễn ra tại vành đai lửa. Nó đi qua quần đảo Samoa,
Indonesia và cả Peru.
HS lắng nghe, suy nghĩ.
Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ
HS: Câu 1 – HS hoạt động cá nhân 8 phút. Câu 2 - Hs thảo luận cặp (5 phút).
Bước 3: Báo cáo, thảo luận:
- GV yêu cầu HS trình bày sản phẩm của mình.
- HS trình bày, theo dõi, nhận xét, đánh giá và bổ sung cho bài của bạn (nếu cần).
Bước 4: Kết luận, nhận định: GV đánh giá bài làm của HS bằng điểm số.

Hoạt đông 4: Vận dụng (8p)
a. Mục tiêu: Vận dụng kiến thức mới mà HS đã được lĩnh hội để giải quyết những
vấn đề mới trong học tập.
b. Nội dung: GV giao nhiệm vụ cho HS và chủ yếu cho làm việc cá nhân để hoàn
thành bài tập. HS hoàn thành bài tập ở nhà.
c. Sản phẩm: trả lời được câu hỏi mà GV giao.
d. Tổ chức thực hiện:
Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ học tập
GV đặt câu hỏi cho HS: Giả sử em đang đi du lịch ở Nhật Bản, em sẽ làm gì nếu
- Đang đi ngoài đường thì xảy ra động đất
- Đang ở trong nhà thì xảy ra động đất
- Đang ở trong nhà hoặc khách sạn thì xảy ra động đất
Gợi ý trả lời

Cách em xử lí khi gặp động đất:
+ Đang đi ngoài đường thì tránh xa những vật có thể rơi xuống
+ Đang ở trong cửa hàng thì tìm góc phòng để đứng, tránh cửa kính, che mặt
và đầu bằng sách, báo…

+ Đang ở trong nhà hoặc khách sạn thì nên chui xuống gầm bàn
Bước 2. Thực hiện nhiệm vụ:
- HS dựa vào kiến thức đã học, suy nghĩ để trả lời câu hỏi. Có thể tham khảo
Internet
Bước 3. Báo cáo kết quả và trao đổi, thảo luận:
- Sau khi cá nhân HS có sản phẩm, GV lần lượt gọi HS trình bày sản phẩm của
mình vào giờ học tiếp theo

Lịch sử & Địa lí 6

Năm học 2023 - 2024

- HS khác lắng nghe, bổ sung, chỉnh sửa sản phẩm giúp bạn và sản phẩm của cá
nhân.
Bước 4. Kết luận, nhận định:
- GV đánh giá tinh thần thái độ học tập của HS, đánh giá kết quả hoạt động của
HS.