Tiết: 35: CẢM NGHĨ TRONG ĐÊM THANH TĨNH
( Tĩnh dạ tứ )
- Lí Bạch -
A. MỨC ĐỘ CẦN ĐẠT:
- Cảm nhận được đề tài vọng nguyệt hồi hương ( Trông trăng nhớ quê ) được thể hiện giản dị, nhẹ nhàng
mà sâu lắng, thấm thía trong bài thơ cổ thể của Lí Bạch.
- Thấy được tác dụng của nghệ thuật đối và vai trò của câu cuối trong thể thơ tứ tuyệt.
B. TRỌNG TÂM KIẾN THỨC, KĨ NĂNG, THÁI ĐỘ:
1. Kiến thức:
- Tình quê hương được thể hiện một cách chân thành , sâu sắc của Lí Bạch.
- Nghệ thuật đối và vai trò của câu kết trong bài thơ.
- Hình ảnh ánh trăng - vầng trăng tác động tới tâm tình của nhà thơ.
2. Kĩ năng:
- Đọc - hiểu bài thơ cổ qua bản dịch tiếng Việt.
- Nhận ra nghệ thuật đối trong bài thơ.
- Bước đầu tập so sánh bản dịch thơ và bản phiên âm chữ Hán, phân tích tác phẩm.
3. Thái độ:
- Nghiêm túc khi học.Trân trọng tài năng thơ.
C.CHUẨN BỊ:
- GV: Chân dung nhà thơ Lí Bạch và một số bài thơ của ông.
- Đọc và soạn kĩ các câu hỏi sgk
D. TIẾN TRÌNH DẠY HỌC:
1. Ổn định :
2. Kiểm tra bài cũ
? Đọc thuộc lòng bài ``Bạn đến chơi nhà `` cảm nhận của em về nội dung, nghệ thuật của bài thơ?
3. Bài mới : GV giới thiệu bài :
“Vọng nguyệt hoài hương“ (trông trăng nhớ quê) là một chủ đề phổ biến trong thơ cổ không chỉ ở VN mà cả ở Trung Quốc .Vầng trăng tròn tượng trưng cho sự đoàn tụ cho nên ở xa quê ,trăng càng sáng ,càng tròn lại càng nhớ quê.Tình cảnh trông trăng của Lý Bạch sẽ được tìm hiểu qua bài thơ “Tĩnh dạ tứ ".

Hoạt động của GV và HS
Nội dung kiến thức




? Vài nét về tác giả Lí Bạch?
? Vì sao Lí Bạch lại được mệnh danh là “Tiên thơ” (Làm thơ rất nhanh và rất hay)
Gv: Lí Bạch thường viết về đề tài: chiến tranh, thiên nhiên, tình yêu, tình bạn.
? Bài thơ Cảm nghĩ trong đêm thanh tĩnh thuộc đề tài nào?

? Nêu xuất xứ của bài thơ?

- GV hướng dẫn cách đọc: Giọng chậm, buồn để thể hiện được tình cảm nhớ quê của tác giả, nhịp 2/3.
- Giải thích từ khó: Hs đọc chú thích.

? Dựa vào số câu, số tiếng trong bản phiên âm và bản dịch thơ, em hãy cho biết bài thơ được viết theo thể thơ nào? Bài thơ có vần không? Vần ở đâu? (câu 2,4).
? Ta đã gặp thể thơ ngũ ngôn tứ tuyệt ở bài thơ nào? (Phò giá về kinh - Trần Quang Khải)




+Hs đọc 2 câu đầu ở bản phiên âm và bản dịch thơ.



? Hai câu đầu tả cảnh gì, ở đâu?
? Cảnh ánh trăng được miêu tả qua những từ ngữ nào?
? Em có nhận xét gì về cách sử dụng từ ngữ của tác giả?
? Những từ đó đã gợi tả ánh trăng như thế nào?
- Gv: Chữ “sàng” cho thấy trăng sáng đầu giường, nghĩa là nhà thơ đang nằm trên giường thao thức không ngủ được. Chữ “nghi”: ngỡ là, tưởng là và chữ “sương” đã xuất hiện 1 cách tự nhiên, hợp lí. Vì trăng quá sáng trở thành màu trắng giống như sương là điều có thật.
? Hai câu thơ đầu gợi cho ta thấy vẻ đẹp của trăng như thế nào?
? Hai câu thơ đầu chỉ thuần tuý tả cảnh hay vừa tả cảnh, vừa tả tình?
- Gv:Từ “nghi” chỉ trạng thái của nhân vật trữ tình, ẩn chứa tình cảm của thi nhân, vừa tả trạng thái bâng khuâng, ngỡ ngàng, vừa tả cử chỉ của người đang nằm trên giường “cúi đầu” xuống nhìn mặt đất, nhìn vào mông lung, nhớ đất, nhớ người. Đó chính là tả tình.

- Gv: Hai câu thơ đầu vừa tả cảnh, vừa tả tình, còn 2 câu cuối thì sao?
+Hs đọc 2 câu thơ cuối (Bản phiên âm và dịch thơ).
? Hai câu cuối tả cảnh hay tả tình?
? Cảnh và tình được tả thông qua những từ ngữ nào?
? Cử đầu và đê đầu là chỉ hành động của ai?
? Hai hành động này như thế nào với nhau? (