Tuần 6, Tiết 23
CẢM NGHĨ TRONG ĐÊM THANH TĨNH
(Tĩnh dạ tứ - LÍ BẠCH)
A. MỤC TIÊU CẦN ĐẠT
1. Kiến thức:
- Tình quê hương được thể hiện một cách chân thành, sâu sắc của Lí Bạch.
- Nghệ thuật đối và vai trò câu kết trong bài thơ.
- Hình ảnh trăng sáng - vầng trăng tác động tới tâm hồn nhà thơ.
2. Kĩ năng:
- Đọc - hiểu bài thơ cổ thể qua bản dịch tiếng Việt.
- Nhận ra nghệ thuật đối trong bài thơ.
- Bước đầu tập so sánh bản dịch thơ và bản phiên âm chữ Hán, phân tích tác phẩm.
3. Thái độ:
- Giáo dục lòng yêu thích thơ Lí Bạch.
B. CHUẨN BỊ.
- Giáo viên: SGK, SGV Ngữ Văn 7, Giáo án.
- Học Sinh: Đọc bài và trả lời các câu hỏi trong sgk.
C. TỔ CHỨC CÁC HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC.
1.Tổ chức:
2. Kiểm tra bài cũ :
Câu hỏi: - Đọc thuộc lòng bài thơ “ Bạn đến chơi nhà” của Nguyễn Khuyến?
- Qua bài thơ em cảm nhận được điều gì về tình bạn của tác giả?
3. Bài mới :
Hoạt động 1:
Giới thiệu bài: “Vọng nguyệt hoài hương”- Trông trăng nhớ quê - là 1 đề tài phổ biến trong thơ cổ phương Đông, cả Trung Quốc, Nhật bản và Việt Nam. Ngay như cả các nhà thơ đời Đường, ta cũng bắt gặp không ít bài, ít câu cảm động, man mác. Bài thơ “Cảm nghĩ trong đêm thanh tĩnh” của Lí Bạch cũng là một bài thơ chọn đề tài ấy nhưng vẫn mang lại cho người đọc cả nghìn năm nay biết bao rung cảm sâu xa. Hôm nay thầy và trò cùng tìm hiểu văn bản “Cảm nghĩ trong đêm thanh tĩnh” (Tĩnh dạ tứ).
Hoạt động 2:
GV: Gọi hs đọc phần chú thích SGK-111.
? Em hãy cho biết vài nét về tác giả Lí Bạch?
GV: - Lí Bạch (701-762), tự Thái Bạch, hiệu Thanh Liên cư sĩ, quê ở Cam Túc, lúc năm tuổi theo gia đình về định cư ở làng Thanh Liên, huyện Xương Long thuộc Miên Châu, Tứ Xuyên – Trung Quốc. Năm 20 tuổi đi thăm danh lam thắng cảnh, 26 tuổi tiếp tục đi du ngoại, tìm đường lập công danh sự nghiệp góp phần cứu đời giúp dân. Ông được tiến cử làm quan chưa được 3 năm thì từ quan, sau đó ông bị bệnh và mất. Người Trung Quốc yêu mến ông và truyền tụng rằng: một hôm ông đi thuyền trên sông và thấy ánh trăng trên mặt sông liền nhảy xuống ôm vầng trăng, sau đó cưỡi cá kình lên trời.
Thơ ông biểu hiện 1 tâm hồn tự do hào phóng, hình ảnh trong thơ thường mang tính chất tươi sáng, kì vĩ, ngôn ngữ tự nhiên và điêu luyện. Thơ của ông thường viết về đề tài chiến tranh, thiên nhiên, tình yêu và tình bạn.

? Vì sao Lí Bạch lại được mệnh danh là “Tiên thơ”? (Vì tác giả sáng tác ra những tác phẩm thơ mà không ai sánh kịp).
- Nêu hoàn cảnh ra đời của bài thơ?

Ghi bảng


- GV đưa ra yêu cầu đọc, đọc mẫu. Ở bài thơ này giọng trầm, buồn để thể hiện được tình cảm nhớ quê của tác giả.
- Nhịp 2/3
- Gọi HS đọc theo sự hướng dẫn của GV
GV: giải thích một số từ khó.
? Tĩnh là gì? Là im lặng, yên tĩnh.
? Dạ là gì? Là đêm.
? Tứ là gì? Là ý tứ, là cảm nghĩ.
? Em hãy cho biết bài thơ này làm theo thể thơ nào? Cách gieo vần? Cách ngắt nhịp? Thể thơ Ngũ ngôn tứ tuyệt cổ thể, vần câu 2-4, nhịp 2/3.
- Ta đã gặp thể thơ ngũ ngôn tứ tuyệt ở bài thơ nào? (Phò giá về kinh - Trần Quang Khải)
GV: Cổ thể hay còn gọi là cổ phong có trước thời kỳ nhà đường: một thể thơ trong đó mỗi câu thường có 5 hoặc 7 chữ, song không bị những quy tắc chặt chẽ về niêm, luật và đối rõ ràng, không hạn định số câu.
? Phương thức biểu đạt chính của bài thơ là gì?
Miêu tả kết hợp với biểu cảm.

? Bố cục bài thơ được chia làm mấy phần? Nội dung của mỗi phần? 2 phần
- Phần 1: 2 câu đầu => Tả cảnh
- Phần 2: Còn lại => Tả tình.

Hoạt động 3:
- Gọi HS đọc 2 câu đầu ở bản phiên âm và bản dịch thơ.
? Vị trí ngắm trăng rất đặc biệt. Hãy cho