Bài 26
Tiết 107
Tuần 28
Tập làm văn: CÁCH LÀM BÀI VĂN LẬP LUẬN GIẢI THÍCH

I.MỤC TIÊU
1. Kiến thức: Các bước làm bài văn lập luận giải thích.
2. Kĩ năng: Tìm hiểu đề, lập ý, lập dàn bài và viết các phần , đoạn trong bài văn giải thích.
3. Thái độ: Giáo dục HS có ý thức rèn luyện các kĩ năng
4. Năng lực HS:Quan sát, nhận xét, phân tích, thực hành
II. NỘI DUNG HỌC TẬP: Các bước làm bài văn lập luận giải thích
III. CHUẨN BỊ
- GV : sách tham khảo , ví dụ
- HS :Soạn bài theo gợi ý GV
IV. TỔ CHỨC CÁC HOẠT ĐỘNG HỌC TẬP
1.Ổn định tổ chức và kiểm diện : Kiểm diện HS(1 phút)
2. Kiểm tra miệng : (3 phút)
- Giải thích là gì ?-Thử giải thích câu tục ngữ “Tốt gỗ hơn tốt nước sơn”
+ Giải thích 1 hiện tượng nào đó nghĩa là chỉ ra nguyên nhân, lí do, quy luật đã làm nảy sinh ra hiện tượng đó(Vấn đề tư tưởng, đạo lí lớn nhỏ, các chuẩn mực hành vi của con người)
+ Không nên nhìn hình bên ngoài mà đánh giá con người, cần phải xét 1 cách toàn diện.
3. Tiến trình bài học (34phút)

HOẠT ĐỘNG GV VÀ HS
NỘI DUNG BÀI

Hoạt động 1:Giới thiệu bài(2 phút)
Các em đã hiểu khi nào thì ta có nhu cầu giải thích. Và để cho người đọc, người nghe hiểu rõ, hiểu đúng một vấn đề nào đó ta có rất nhiều cách giải thích. Nhưng để có một bài văn giải thích hay ta phải thực hiện đầy đủ các bước như: tìm hiểu đề, tìm ý, lập dàn ý… Bài học hôm nay sẽ giúp các em những điều đó.
G khẳng định: Đây cũng là các bước chung bắt buộc của tất cả các kiểu bài làm văn. Đặc biệt là văn nghị luận cần phải tìm hiểu đề kĩ để xác định đúng nhiệm vụ nghị luận mà đề bài yêu cầu để lập dàn ý cho chính xác và viết bài không lạc đề. Do đó, chúng ta sẽ đi lần lượt từng bước .
Gọi H đọc đề (sgk/84).G chép đề lên bảng.
Hoạt động 2: Tìm hiểu đề, tìm ý (5 phút)
?Bước đầu tiên trong việc tạo lập văn bản là bước nào.
- Bước 1: Tìm hiểu đề và tìm ý
?Hãy thực hiện việc tìm hiểu đề cho đề bài trên bằng cách trả lời câu hỏi sau: Đề yêu cầu làm gì?Nội dung giải thích là gì.
- Yêu cầu: Giải thích
- Nội dung: Câu tục ngữ “Đi một ngày đàng học một sàng khôn” ( đi xa học được nhiều điều, mở rộng được tầm hiểu biết.
? Câu tục ngữ này có nội dung ý nghĩa gì? (tức là giải thích nghĩa đen, nghĩa bóng của câu tục ngữ)
- Nghĩa đen: đi một ngày tức là đi xa; học một sàng khôn tức là học được nhiều .
( nghĩa bóng: mở rộng tầm nhìn, thêm hiểu biết nhưng có sàng lọc lựa chọn.
?Vậy thực chất của việc tìm hiểu đề là ta làm gì?
- Là tìm giới hạn, yêu cầu, nội dung của đề . Vì nếu không nắm vững yêu cầu cơ bản đó, chắc chắn người viết phải lạc đề, xa đề.
?Để tìm ý cho bài văn giải thích ta phải làm thế nào.
- Là đặt các câu hỏi: Là gì? Thế nào? Tại sao? Phải làm gì?
Hoạt động 3: Lập dàn bài(10 phút)
? Một bài văn nghị luận thường có bố cục mấy phần? Đó là những phần nào.
- 3 phần: MB, TB, KB
?Nêu cách mở bài cho đề bài trên.
- Cho H tự làm. G sửa, ghi bảng
?Vậy theo em phần mở bài cần phải đạt yêu cầu gì.
- Phải mang tính định hướng đề (giải thích). Phải gợi nhu cầu được hiểu (nội dung khái quát của vấn đề giải thích)
GV chốt MB:
MB: Nêu vấn đề giải thích
- Giới thiệu câu tục ngữ.
- Nội dung: Khát vọng đi xa, đi nhiều nơi để mở rộng tầm hiểu biết.
- Định hướng giải thích:
?Phần thân bài em sẽ làm gì.
- Triển khai giải thích
?Em hãy giải thích nội dung câu tục ngữ.
- Nghĩa đen: Đi một ngày đàng: đi xa, đi nhiều, từ nơi này sang nơi khác; Học một sàng khôn: Học những điều mới lạ
- Nghĩa